Danıştay 13. Daire, kamu ihalesi teklifinin proje hazırlayıcısı ile aynı IP adresi ve e-posta uzantısı kullanımıyla oluşan ilişki nedeniyle elenmesi kararının temyizini inceliyor.
Özet: Bu hukuki metin, "Kırka Lityum Karbonat Üretim Tesisi" ihalesinde teklifi değerlendirme dışı bırakılan bir şirketin, bu karara karşı açtığı davada idare mahkemesinin Kamu İhale Kurulunun işlemini hukuka uygun bularak davasını reddetmesi üzerine yaptığı temyiz başvurusuyla ilgilidir; mahkeme, teklif sahibi ile projenin hazırlanmasında yer alan şirket arasında, ortak geçmişleri, proje hazırlandıktan sonra aynı IP adresinden ihale dokümanı indirme ve teklif verme faaliyetleri ile ihale dışı bırakılma şikayetinden sonra e-posta adresindeki alan adının değiştirilmesi gibi güçlü delillere dayanarak bağ olduğu sonucuna varmıştır.
T.C.
D A N I Ş T A YONÜÇÜNCÜ DAİREEsas No:█████████Karar No:█████████TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Sanayi ve Ticaret A.Ş. VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kurumu VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: ... İşletmeleri Genel Müdürlüğü Tesis Mühendislik Hizmetleri Dairesi Başkanlığınca █████/2025 tarihinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 21/b maddesi uyarınca pazarlık usulü ile gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı “Kırka Lityum Karbonat Üretim Tesisi” ihalesinde ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen iş ortaklığının özel ortağı olan davacı tarafından, dava dışı ... İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketince yapılan itirazen şikayet başvurusu neticesinde tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına dair düzeltici işlem belirlenmesine ilişkin █████/2025 tarih ve 2025/UY.II-1807 sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; davacı şirket ile davaya konu ihaleye ait projenin hazırlanmasında yer alan ... Tesisleri A.Ş. (...) arasında bir ilişki olup olmadığı hususuna ilişkin olarak yapılan incelemede, ... Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin (...) █████/2009 tarihinde tescilinin ilan edildiği, şirketin kurucu ortakları arasında davacı şirket yetkilisi ... ve ... şirketinin yetkilisi ...’nun birlikte yer aldığı, █████/2016 tarihinde ...’in hisselerini ...’na devrederek ortaklıktan ayrıldığı, █████/2017 tarihinde ...'in, ... şirketi ile birleşme işleminin gerçekleştiği, burada da ...’nun tek ortaklığının devam ettiği, dava konusu ihaleye ait projenin hazırlanmasına ilişkin sözleşmenin ... tarafından █████/2021 tarihinde imzalandığı, bu tarihten sonra davacı ile ...'in aynı IP adresini kullanarak ... numaralı IP adresinden; davacının ... isimli kullanıcı ile █████/2019-█████/2024 tarihleri arasında 17 adet farklı ihaleye ait doküman indirme işlemini gerçekleştirdiği, ...'in ise ... isimli kullanıcı ile █████/2017 tarihinde 1 adet ihaleye ait doküman indirme işlemini gerçekleştirdiği, ... numaralı IP adresinden; davacının ... isimli kullanıcı ile █████/2022-█████/2023 tarihleri arasında 4 adet farklı ihaleye ait doküman indirme işlemini gerçekleştirdiği, ...'in ise ... isimli kullanıcı ile █████/2022-█████/2022 tarihleri arasında 3 adet farklı ihaleye ait doküman indirme işlemini gerçekleştirdiği, ... numaralı IP adresinden; davacının ... isimli kullanıcı ile █████/2022 tarihinde 1 adet ihaleye ilişkin teklif verme işlemini gerçekleştirdiği, ...'in ise ... isimli kullanıcı ile █████/2020-█████/2022 tarihleri arasında 3 adet farklı ihaleye ilişkin teklif verme işlemini gerçekleştirdiği, ayrıca itirazen şikayet başvurusunda bulunan ...'ın dilekçesi ekinde idareye sunduğu belgeler arasında yer alan Çorlu Ticaret ve Sanayi Odası İhracatçı Firma Veri Tabanı sistemine ait █████/2024 tarihli ekran görüntüsünde, ...'in mail adresinin ... olduğu, davalı idarece ilgili internet sitesine inceleme tarihi itibarıyla erişildiğinde ...'in e-mail adresinin ... olarak değiştirildiği, söz konusu hususun dava dışı Çorlu Ticaret ve Sanayi Odasından sorulduğu, alınan cevabi yazıda, ...'in mail adresinin ... olarak kayıtlı olmasına rağmen, ihalenin davet tarihi, ihale tarihi ve başvuru sahibi tarafından yapılan şikayet başvurusu tarihinden (█████/2025) sonra █████/2025 tarihinde davacının yöneticisi tarafından yapılan şifahi talep üzerine ...'in mail adresinden “...” ibaresinin çıkartıldığına ilişkin tespitlere yer verildiği; ... tarafından davaya konu edilen ihaleye ait projenin hazırlanmasına ilişkin sözleşmenin █████/2021 tarihinde imzalandığı, bu tarihten sonra davacı ile ...'in aynı IP adresini kullanarak ihalelere ait dokümanları indirdiği ve teklif verdiği, davacı şirket ile ... arasındaki ilişkiye dair şikayet dilekçesinin davalı idareye verilmesinden sonra Çorlu Ticaret ve Sanayi Odası İhracatçı Firma Veri Tabanı sisteminde ...'in mail adresi ... uzantılı iken (...) bu tarihten sonra davacının yöneticisi tarafından yapılan talep üzerine ...'in mail adresinden “...” ibaresinin çıkartıldığı, dolayısıyla geçmişte aynı şirketin yetkilisi de olan kişilere ait şirketlerin birisi (...) tarafından davaya konu edilen ihaleye ait projenin hazırlanmasına ilişkin sözleşmenin imzalanmasından sonra aynı IP üzerinden farklı ihalelere ilişkin de olsa işlemler yaptıkları ve ...'in davacı şirketin web uzantısını kullanıyor olması hususları birlikte değerlendirildiğinde, söz konusu şirketler arasında bağ bulunduğu anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, Türkiye’nin maden ve kimya sektöründe Ar-Ge çalışmaları yürüten, Devlet ihalelerine düzenli olarak katılan ve bu alanda ilk beş firma arasında yer alan yerli ve milli bir kuruluş oldukları, dava konusu Lityum tesisinin pilot tesisini de inşa ettikleri, şikayet başvurusunun süre yönünden reddi gerektiği, dava konusu ihalenin gerçek danışman firmasının ... şirketi olduğu, ihaleyi gerçekleştiren idare ile ... arasında veyahut kendileri arasında bir bağ bulunmadığı, isteklilerin hukuki durumunun ihale tarihine göre değerlendirilmesi gerekirken geriye dönük araştırma yapılarak karine üzerinden sonuca gidilmesinin hukuka aykırı olduğu, kendileri ile ... şirketi arasındaki bağın sadece bir devlet ihalesindeki resmi iş ortaklığından ibaret olduğu, zamanında iş ortaklığı yapmış olan tüm firmaların başka ihalelerde rakip olarak ayrı ayrı yer alması ve teklif vermesinin ticaretin olağan akışı olduğu, geçmişte aynı IP adresinin kullanılmasının ihale tarihi itibarıyla birlikte hareket edildiğine karine teşkil etmeyeceği, dava konusu ihaleye mahsus aynı IP üzerinden ihale dokümanı indirilmediği, geçmiş tarihli IP kullanımları gerekçe gösterilerek ve dolaylı irtibat kurmaya çalışılarak danışmanlık tanımına dahi girmeyen bir hizmet sağlayıcısı olan ... şirketi üzerinden kesin delillere dayandırılmadan değerlendirme dışı bırakılmalarının hukuka aykırı olduğu, ortak proje kapsamında şirket çalışanına verilen mail adresinin Ticaret Odası kayıtlarında kalmasının her iki şirketin ihale tarihi itibarıyla temsil ve yönetim ilişkisi içerisinde olduğunu göstermeyeceği, Çorlu Ticaret Odası kayıtlarında, ... firması ile ilgili resmi olmayan bir evrakta yer alan e-posta adresi dolayısıyla ... firması ile kendileri arasında bağlantı kurulamayacağı, kendileri ile ... firması arasında resmi bir ortaklık veya yöneticilik ilişkisi bulunmadığı, 4734 sayılı Kanun'un 11. maddesinde belirtilen yasaklamanın doğrudan ortaklık veya yönetim ilişkisi bulunan şirketler için geçerli olduğu, fiili bağa ilişkin karinelerin tek başına yasaklılık doğurmayacağı ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, dava konusu Kurul kararında yapılan tespitlerin hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE: ESAS YÖNÜNDEN: MADDİ OLAY : ... İşletmeleri Genel Müdürlüğü Tesis Mühendislik Hizmetleri Dairesi Başkanlığınca ... tarihinde pazarlık usulüyle “Kırka Lityum Karbonat Üretim Tesisi” ihalesi gerçekleştirilmiştir. İhaleye 4 istekli teklif vermiş ve ... Teknoloji Enerji ve Mühendislik A.Ş.- ... Proses Makina Sanayi ve Ticaret A.Ş.(davacı) iş ortaklığı ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenmiştir. İhaleye teklif veren dava dışı ... İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. (...) tarafından, ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi iş ortaklığının özel ortağı olan davacı ile ihale konusu yapım işine ilişkin hazırlanan projede imzası yer alan ... şirketi arasında fiili ve hukuki bağ bulunduğu ve gizli ortaklık ilişkisi içerisinde oldukları ileri sürülerek yapılan itirazen şikayet başvurusu neticesinde iş ortaklığının teklifinin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 11. maddesi uyarınca değerlendirme dışı bırakılması üzerine bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "İhaleye katılamayacak olanlar" başlıklı 11. maddesinde, "Aşağıda sayılanlar doğrudan veya dolaylı veya alt yüklenici olarak, kendileri veya başkaları adına hiçbir şekilde ihalelere katılamazlar: (...) İhale konusu işin danışmanlık hizmetlerini yapan yükleniciler bu işin ihalesine katılamazlar. Aynı şekilde, ihale konusu işin yüklenicileri de o işin danışmanlık hizmeti ihalelerine katılamazlar. Bu yasaklar, bunların ortaklık ve yönetim ilişkisi olan şirketleri ile bu şirketlerin sermayesinin yarısından fazlasına sahip oldukları şirketleri için de geçerlidir. (...) Bu yasaklara rağmen ihaleye katılan istekliler ihale dışı bırakılarak geçici teminatları gelir kaydedilir. Ayrıca, bu durumun tekliflerin değerlendirmesi aşamasında tespit edilememesi nedeniyle bunlardan biri üzerine ihale yapılmışsa, teminatı gelir kaydedilerek ihale iptal edilir." kuralına yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Hukukumuzda idari yaptırım türleri, idari para cezaları ve idari tedbirler olarak sınıflandırılmaktadır. Nitekim 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 16. maddesinde, idari para cezalarının yanı sıra idari tedbirler de idari yaptırım olarak kabul edilmiş, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili yasalarda yer alan diğer tedbirler, idari tedbir olarak tanımlanmıştır.İdari yaptırımlara, cezalandırma amaçlarının da bulunması nedeniyle temel ceza hukuku ilkelerinden; savunma hakkı, kanunilik, lehe kanunun geçmişe yürümesi, masumiyet karinesi ve şüpheden sanık yararlanır kuralı gibi ilkelerin de uygun olduğu ölçüde tatbik edilmesi gerekmektedir. Anayasa'nın 38. maddesinde idari ve adli cezalar arasında bir ayrım yapılmadığından, belirli normların sadece kanunlarla düzenlenebileceğini öngören kanunilik ilkesi, ceza hukukunda olduğu gibi idari yaptırımlarda da uygulanması zorunlu olan bir ilkedir. Nitekim, başta Anayasa'nın 38. maddesinde yer alanlar olmak üzere, temel ceza hukuku ilkelerinin idari yaptırımlara da uygulanması gerektiği Anayasa Mahkemesi ve Danıştay tarafından kabul edilmektedir. Söz konusu ilke, Anayasa'nın 38. maddesinde, “Kimse işlediği zaman yürürlükte bulunan kanunun suç saymadığı bir fiilden dolayı cezalandırılamaz...” kuralıyla ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 2. maddesinde "suç ve cezada kanunilik ilkesi" başlığı altında düzenlenmiştir. 5237 sayılı Kanun'un 2. maddesinin 1. fıkrasının birinci cümlesinde, “Kanunun açıkça suç saymadığı bir fiil için kimseye ceza verilemez ve güvenlik tedbiri uygulanamaz."; 3. fıkrasında ise, “Kanunların suç ve ceza içeren hükümlerinin uygulanmasında kıyas yapılamaz. Suç ve ceza içeren hükümler, kıyasa yol açacak biçimde geniş yorumlanamaz.” kuralına yer verilmiştir. Kişilerin yasak fiilleri önceden bilmeleri düşüncesine dayanan bu ilkeyle temel hak ve özgürlüklerin güvence altına alınması amaçlanmaktadır. 5326 sayılı Kanun’un 4. maddesi gereğince, bir fiilin idari yaptırıma konu edilebilmesi için, bu fiil kanunda açıkça tanımlanmalı veya kanunun kapsam ve koşulları bakımından belirlediği çerçeve kuralın içeriği, idarenin genel ve düzenleyici işlemleriyle doldurularak bu fiilin idari yaptırımı gerektirdiği ortaya konulmalı, fiil nedeniyle uygulanacak yaptırımın türü, süresi ve miktarı ise kanunla belirlenmelidir. Hangi fiillerin idari yaptırım gerektirdiğinin kanunda açıkça tanımlanması, bunun doğal sonucu olarak bir eyleme yaptırım uygulanabilmesi için yaptırım uygulanacak eylemin belirli olması gerekmektedir. Kanunda suç olarak düzenlenmemiş fiillerin, kanunda suç olarak düzenlenmiş fiillerle benzerliği dolayısıyla veya fiilleri kapsadığı şeklinde yorumla yaptırıma bağlanması kanunilik ilkesinin ihlalidir. Bu bakımdan, kanunilik ilkesi aynı zamanda suç ve ceza normlarının genişletilemeyeceğini de öngörür. Eğer kanun hükmü istisnai nitelikte ise dar yoruma tabi tutulmalıdır. Nitekim idari tedbirler istisnai nitelik taşıdığından dar yorumlanması gerekmektedir.Dosyanın incelenmesinden, ... İşletmeleri Genel Müdürlüğü Tesis Mühendislik Hizmetleri Dairesi Başkanlığınca █████/2025 tarihinde pazarlık usulüyle gerçekleştirilen “Kırka Lityum Karbonat Üretim Tesisi” ihalesinde, davacının da özel ortak olarak yer aldığı ...-... iş ortaklığı ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenmiş, uyuşmazlık konusu yapım işi ihalesine ilişkin projenin hazırlanması amacıyla 4734 sayılı Kanun'un 3. maddesinin (o) bendi kapsamında ... A.Ş. ile ihaleyi gerçekleştiren idare arasında █████/2021 tarihli hizmet alımı sözleşmesi imzalanmış, ... ile ... şirketleri arasında ise █████/2021 tarihinde imzalanan sözleşmeye istinaden ... alt yüklenici olarak ihale konusu işin projesini hazırlamış, "█████/2025 tarihinde gerçekleştirilen ihalede en avantajlı teklif sahibi iş ortaklığının özel ortağı davacı ... ile ihale konusu işin danışmanlık hizmetini üstlenen ... şirketi arasında fiili ve hukuki bağ bulunduğu, şirketlerin gizli ortaklık ilişkisi içerisinde olduğu, anılan şirketlerin aynı grup bünyesinde tek bir şirket olarak değerlendirilmesi gerektiği, buna göre 4734 sayılı Kanun'un 11. maddesi uyarınca iş ortaklığının teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği" iddiasıyla dava dışı Rönesans şirketi tarafından davalı idareye itirazen şikayet başvurusunda bulunulmuştur.Dava konusu Kurul kararı ile ihaleye ait projenin hazırlanması amacıyla █████/2021 tarihinde ... ile sözleşme imzalanmasından sonra ... ile ...'in aynı IP adresini kullanarak farklı ihalelere ait dokümanları indirdiği veya teklif verdiği, adres kayıtları incelendiğinde, şirketlerin aynı taşınmazda ardışık kapı numaralarına sahip bağımsız bölümlerde faaliyette bulundukları ve Çorlu Ticaret ve Sanayi Odasının İhracatçı Firma Veri Tabanı sisteminde █████/2025 tarihine kadar ...'in mail adresinin ... olarak kayıtlı olduğu, █████/2025 tarihinde davacı şirketin yöneticisinin talebi üzerine ...'in mail adresinden "..." ibaresinin çıkarılarak mail adresinin değiştirildiği, söz konusu ortak hareketlerin davacı ... ile ... şirketleri arasında organik ve/veya fiili bağ olduğuna dair kuvvetli karine teşkil ettiği kanaatine varılarak, 4734 sayılı Kanun'un 11. maddesinde belirtilen yasağın ihlal edildiğinden bahisle ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi iş ortaklığının teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilmiştir.4734 sayılı Kanun'un 11. maddesinde, ihale konusu işin danışmanlık hizmetlerini yapan yüklenicilerin işin ihalesine katılamayacağı, aynı şekilde, ihale konusu işin yüklenicilerinin de o işin danışmanlık hizmeti ihalelerine katılamayacağı, bu yasakların, bunların ortaklık ve yönetim ilişkisi olan şirketleri ile bu şirketlerin sermayesinin yarısından fazlasına sahip oldukları şirketleri için de geçerli olduğu kurala bağlanmış olup, maddede ihaleye katılamayacak olanların tahdidi olarak sayıldığı, ihalelere katılmayı sınırlandıran söz konusu kuralın dar yorumlanması gerektiği ve yorum yoluyla ihaleye katılmaktan yoksunluk halinin de ihdas edilemeyeceği açıktır.Yukarıda aktarılanlar ışığında uyuşmazlık incelendiğinde, dava konusu yapım işi ihalesinde projenin hazırlanmasına esas mühendislik ve mimarlık işlerinin temini amacıyla ... şirketi ile hizmet alımı sözleşmesinin imzalandığı, söz konusu hizmetin alt yüklenici olarak ... tarafından gerçekleştirildiği, ...'in ise ihaleye teklif vermediği, davacı ... ve ... şirketlerinin ticaret sicil bilgileri incelendiğinde, her ikisinin de ortak ve yöneticilerinin farklı olduğu, iki şirket arasında ortaklık ve yöneticilik çakışmasının bulunmadığı, nitekim bu durumun davalı idare tarafından da kabul edildiği, ayrıca davacı ... ve ... şirketlerinin bir dönem yaptıkları iş ortaklığı dolayısıyla aynı IP adresini kullanmalarının ticari hayatın gereği olduğu, kaldı ki ortak kullanıldığı belirtilen IP adreslerinden biri vasıtasıyla davacının dava konusu ihaleye teklif vermediği, şirketlerin aynı taşınmazın farklı bölümlerinde faaliyet göstermesi ve mail adreslerinde birbirlerinin unvan bilgilerine yer vermeleri gibi dava konusu işlemin tesisine yol açan diğer gerekçelerin ise söz konusu maddede sayılan hallerden hiçbirisi kapsamına girmediği, kanunilik ilkesi gereği, idari tedbirlere ilişkin olarak genişletici yorum yapılamayacağı dikkate alındığında, 4734 sayılı Kanun'un 11. maddesine aykırı bir eylem ve davranışları bulunmadığı halde davacının özel ortak olarak yer aldığı ...-... iş ortaklığının teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki temyize konu İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin kabulüne; 2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. DAVA KONUSU İŞLEMİN İPTALİNE, 4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ilk derece ve temyiz yargılama giderleri toplamı ...-TL ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, 5. Posta giderleri avansından artan tutarın ve istemi halinde temyiz aşamasında kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının davacıya iadesine, 6. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 7. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), █████/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.