Danıştay, 2018/8 sayılı genelgeye dayalı maden ruhsatı ihalesini onaylamayan taşınmaz komisyonu kararının hukuka aykırılığını ve gerekçesiz takdir yetkisi kullanımını inceledi.
Özet: Bir maden ruhsatı ihalesini kazanan şirketin teklifinin, Maden Kanununa aykırı hükümler içerdiği tespit edilen 2018/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi uyarınca kurulan Taşınmaz Komisyonu tarafından uygun bulunmaması ve bu karara itirazın reddi işlemi, idare mahkemesince iptal edilmiştir; mahkeme, Taşınmaz Komisyonu kararının hukuka aykırı olduğunu, idarenin takdir yetkisini somut gerekçe olmaksızın kullanamayacağını belirtmiştir. İptal kararının doğrudan ruhsat verilmesi sonucunu doğurmayıp, idareyi maden mevzuatı kapsamında yeniden değerlendirme yapmaya zorladığı vurgulanmış, davalı idareler ise genelgenin hukuka uygun olduğunu ileri sürerek karara itiraz etmişlerdir.
T.C.
D A N I Ş T A YONÜÇÜNCÜ DAİREEsas No:█████████Karar No:█████████TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1. ... Bakanlığı VEKİLİ : Av. ... 2. ...Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Beton Sanayi Ticaret Ltd. Şti. (Eski ünvan: ... Yapı Malzemeleri Nakliyat Petrol Sanayi Ticaret Ltd. Şti.)VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU :... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce (MAPEG) █████/2019 tarihinde gerçekleştirilen Siirt ili hudutlarında bulunan ER:... sayılı II. Grup maden ruhsatı ihalesinin ikinci kez uygun bulunmamasına ilişkin... tarih ve ... sayılı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Bağlı, İlgili ve İlişkili Kuruluşlar Taşınmaz Komisyonu (Taşınmaz Komisyonu) kararının tekrar incelenmesi talebiyle yapılan █████/2020 tarihli başvurunun reddine ilişkin █████/2020 tarihli işlemin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının, Dairemizin █████/2024 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararı ile dava konusu işlemin doğru tespit edilerek yetkili mahkemece ivedi yargılama usulü kuralları uygulanarak karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulması üzerine, ... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla davanın yetki yönünden reddine, dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi üzerine ... İdare Mahkemesince verilen kararda; madenlere (taşınmazlara) yönelik her türlü tasarrufa ilişkin (ruhsat, izin, rödövans vb.) işlemlerin komisyonlar aracılığıyla yapılması ve bu komisyonlarca karara bağlanması şeklinde yeni bir şart getiren, dolayısıyla Maden Kanunu'nda açıkça düzenlenmesine karşın, kanunda sayılanlar dışında bir izne/onaya tabi tutulması sonucunu doğurması nedeniyle Maden Kanunu'na aykırı düzenlemeler içerdiği anlaşılan 2018/8 sayılı Genelge uyarınca oluşturulan Taşınmaz Komisyonu kararına dayanılarak dava konusu işlemin tesis edilmesine hukuken olanak bulunmadığı;Öte yandan, maden mevzuatı uyarınca yapılan başvurular hakkında değerlendirme yapma ve karar verme yetki ve görevi verilen MAPEG'in bu konuda takdir yetkisinin bulunduğu açık ise de, takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri gözetilerek ve tesis edilecek işlemin somut gerekçeleri ortaya konulmak suretiyle kullanılabileceği;Bu durumda, davalı idareler tarafından hem dava konusu işlemde, hem de dava konusu uyuşmazlıkta verilen savunmalar ile Mahkemelerinin █████/2025 tarihli ara kararına cevaben gönderilen bilgi ve belgelerle dava konusu işlemin tesis edilmesine yönelik haklı bir sebep ortaya konulamadığından, salt takdir yetkisine dayalı olarak ve hiçbir somut gerekçe gösterilmeden tesis edilen işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmış; Öte yandan, işbu iptal kararının doğrudan işletme ruhsatının verilmesi sonucunu doğurmayacağı, davalı MAPEG'in söz konusu talep hakkında maden mevzuatı kapsamında değerlendirme yaptıktan sonra yeniden işlem tesis edilebileceği ve bu işleme karşı ayrıca dava açılabileceğinin de açık olduğu belirtilmiştir. Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı idareler tarafından, 2018/8 sayılı Genelge'nin başta Anayasa olmak üzere 3213 sayılı Kanun ve ilgili diğer mevzuata uygun olduğu, dolayısıyla anılan Genelge uyarınca işlem tesis edilmesinin de hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Mahkeme kararının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE : ESAS YÖNÜNDEN: MADDİ OLAY : MAPEG tarafından █████/2019 tarihinde Siirt ili hudutlarında bulunan ER:... sayılı II. Grup maden ruhsatı ihalesi gerçekleştirilmiştir. İhaleye tek istekli olarak katılan davacı tarafından kapalı zarf içerisinde sunulan teklif mektubu ile 113.000,00-TL teklif edilmiş, ihale komisyonunun █████/2019 tarihli kararı ile bu bedel üzerinden ihale davacı şirketin üzerinde bırakılmış, ihale bedeli yatırma takip çizelgesi düzenlenerek ihale tamamlanmıştır. İhale komisyonunun ihaleyi sonuçlandıran kararı, 2018/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi uyarınca Taşınmaz Komisyonuna sunulmuş,... tarih ve ... sayılı Taşınmaz Komisyonu kararı ile dava konusu ihalenin uygun bulunmadığına karar verilmiştir. İhale onayının uygun bulunmamasına yönelik Taşınmaz Komisyonu kararı ... tarih ve ... sayılı MAPEG işlemiyle davacıya bildirilmiş, davacı, şirket yönetim ve ortaklık payları değiştiğinden bahisle ihalenin uygun bulunmaması durumunun tekrar değerlendirilmesi talebiyle █████/2020 tarihinde MAPEG'e başvurmuştur. Davacının başvurusu üzerine uyuşmazlığa konu ihale yeniden değerlendirilmiş ve ...tarih ve ... sayılı Taşınmaz Komisyonu kararı ile ikinci kez ihalenin uygun olmadığına karar verilmiş, bu durum ... tarih ve ... sayılı MAPEG işlemiyle davacı şirkete bildirilmiştir. Davacı şirket, ... tarih ve ... sayılı MAPEG işlemiyle uyuşmazlığa konu ihalenin uygun bulunmadığı bildirilmiş ise de şirketlerinin üzerinde bırakılan bir başka maden sahası ihalesinin uygun bulunduğu belirtilerek uyuşmazlığa konu ihalenin uygun bulunmaması durumunun tekrar incelenerek şirketleri adına ruhsat düzenlenmesi istemiyle █████/2020 tarihinde tekrar davalı idareye başvurmuştur. Davacının anılan başvurusu, söz konusu başvuruyla ilgili daha önce Taşınmaz Komisyonunca değerlendirme yapıldığından bu aşamada yapılacak bir işlem bulunmadığından bahisle █████/2020 tarihinde e-Maden sistemi üzerinden reddedilmiştir. Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: Anayasa'nın "Kanun önünde eşitlik" başlıklı 10. maddesinin 5. fıkrasında, Devlet organları ve idare makamlarının bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorunda oldukları; Cumhurbaşkanı'nın görev ve yetkilerini düzenleyen 104. maddesinin 17. fıkrasında, Cumhurbaşkanının, yürütme yetkisine ilişkin konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabileceği; "İdarenin bütünlüğü ve kamu tüzelkişiliği" başlıklı 123. maddesinde, idarenin, kuruluş ve görevleriyle bir bütün olduğu ve kanunla düzenleneceği, idarenin kuruluş ve görevlerinin merkezden yönetim ve yerinden yönetim esaslarına dayandığı, kamu tüzelkişiliğinin, kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulacağı; "Yönetmelikler" başlıklı 124. maddesinde, Cumhurbaşkanının, bakanlıkların ve kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabilecekleri; 127. maddesinde, merkezi idarenin, mahalli idareler üzerinde, mahalli hizmetlerin idarenin bütünlüğü ilkesine uygun şekilde yürütülmesi, kamu görevlerinde birliğin sağlanması, toplum yararının korunması ve mahalli ihtiyaçların gereği gibi karşılanması amacıyla, kanunda belirtilen esas ve usuller dairesinde idari vesayet yetkisine sahip olduğu kurala bağlanmıştır. 3046 sayılı Bakan Yardımcılarının Mali Hakları ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun’un "Bağlılık, ilgililik ve ilişkililik değişikliği" başlıklı 19/A maddesinde, bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşların (█████/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli (III) sayılı cetvelde yer alan kurumlar dahil), Cumhurbaşkanınca, Cumhurbaşkanlığı veya bakanlıklarla ilgilendirilebileceği, söz konusu kuruluşların özel kanunlarında veya Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde bağlı, ilgili ve ilişkili olunan bakanlığa ya da bakana verilen yetki ve görevlerin ilgilendirilen bakanlık veya bakan tarafından kullanılacağı ve yerine getirileceği, bakanın, bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşların (5018 sayılı Kanuna ekli (III) sayılı cetvelde yer alan kurumlar dâhil) her türlü faaliyet ve işlemlerini denetlemeye yetkili olduğu kuralına yer verilmiştir. 3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Madencilik faaliyetlerinde izinler" başlıklı 7. maddesinde, ilk müracaat veya ihale yolu ile yapılacak ruhsatlandırmalarda müracaatın yapılacağı alanların diğer kanunlar ile getirilen kısıtlamalar göz önüne alınarak Bakanlıkça ruhsat müracaatına kapatılabileceği, kısıtlama gerekçesi ortadan kalkan alanların ihale yoluyla aramalara açılacağı, bu Kanun dışında madencilik faaliyetleri ile ilgili olarak yapılacak her türlü kısıtlamanın ancak kanunla düzenleneceği; "İlk müracaat ve ruhsatlandırma'' başlıklı 16. maddesinde, I. Grup (b) bendi madenlerde 50 hektarı, II. Grup (a) ve (c) bendi madenlerde 100 hektarı geçmeyecek şekilde doğrudan işletme ruhsatı; II. Grup (b) bendi madenlerde 100 hektarı, III. Grup madenlerde 500 hektarı, IV. Grup madenlerde 2.000 hektarı geçmeyecek şekilde ve tamamı denizlerde verilen III. ve IV. Grup madenlerde 50.000 hektarı geçmeyecek şekilde, V. Grup madenlerde 1.000 hektarı geçmeyecek şekilde arama ruhsatı düzenleneceği, ihale yolu ile hak sağlanan sahaların ihale bedelinin yatırılmasını müteakip iki ay içinde ön inceleme raporu ile arama dönemi faaliyetlerinin yerine getirilebilmesi için gerekli olan mali yeterliliği de içeren maden arama projesinin verilmesi ve ruhsat bedelinin yatırılması hâlinde arama ruhsatı verileceği, ruhsat bedelinin yatırılmaması ve bu belgelerin tamamlanmaması durumunda bu alanların başka bir işleme gerek kalmaksızın ihalelik saha konumuna geleceği kurallarına yer verilmiştir. 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 1. maddesinde, Cumhurbaşkanının Devlet organlarının düzenli ve uyumlu çalışmasını temin edeceği kurala bağlanmış; 8. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, devlet teşkilatının düzenli ve etkin bir şekilde işlemesini sağlayıcı prensiplerin tespit edilmesi, direktiflerin verilmesi, önlemler alınması ve koordinasyonun sağlanması için gerekli işlemleri yapmak Cumhurbaşkanlığı Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğünün görevleri arasında sayılmıştır. █████/2018 tarih ve 30533 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2018/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi'nde, "Kamu kurum ve kuruluşları (belediyeler ve il özel idareleri hariç) ile sermayesinin yüzde ellisinden fazlası kamu kurum ve kuruluşlarına ait şirketler, kendi mülkiyetlerinde veya tasarruflarında bulunan taşınmazlarıyla ilgili olarak; kamu kurum ve kuruluşları, vakıf, dernek veya bunların şirketlerine, gerçek veya tüzel kişilere; satış, kira, irtifak, takas, tahsis, devir ve benzeri her türlü tasarrufa yönelik işlemlerini, bakanlıklar ile bağlı, ilgili ve ilişkili kamu kurum ve kuruluşlarında bakan yardımcısı, diğer kamu kurum ve kuruluşlarında üst yönetici başkanlığında teşkil ettirilen komisyonlar vasıtasıyla yapacaklardır. Söz konusu komisyonlarca izin başvuru ve sonuçları Ocak, Nisan, Temmuz ve Ekim aylarında Cumhurbaşkanlığına bildirilecektir. ..." düzenlemesi yer almıştır. Maden Sahaları İhale Yönetmeliği'nin "İhalenin sonuçlanması" başlıklı 21. maddesinde, ihale komisyonunun, teklif edilen ihale bedelini uygun görmesi halinde ihaleyi kazanan ilgiliye, ihale bedelini yatırması için on iş günü, ihaleye birden fazla kişinin katılması hâlinde ikinci ve sonraki teklif sahiplerine beşer iş günü süre vereceği, ihale bedeli yatırma takip çizelgesi sıralamasında kendisinden önceki müracaatçının yükümlülüğünü yerine getirmemesi durumunda, ihale bedelini yatırma sırası gelen müracaatçının teklif ettiği ihale bedelini beş iş günü içinde ilgili yerlere yatırmak zorunda olduğu, ihale bedeli yatırma takip çizelgesinin müracaatçıların takip etmeleri için Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün internet sayfasında yayımlanacağı, müracaatçıya ayrıca tebligat yapılmayacağı, ihaleyi kazananın ve sırası gelenin süresi içerisinde ihale bedelini yatırmasının zorunlu olduğu, aksi halde müracaatçının hakkını kaybedeceği ve ihale teminatının irat kaydedileceği, ihaleyi kazananların ihale bedelini yatırıncaya kadar sıralamadaki diğer müracaatçıların ihale teminatlarının iade edilmeyerek bekletileceği, sırası gelen müracaatçının ihale bedelini yatırması halinde ihale sürecinin son bulacağı ve sıralamada sonra gelen müracaatçıların ihale teminatlarının iade edileceği, ihale işlemi sonucunda değerlendirme dışı kalan teklif sahiplerinin ihale teminatlarının ihaleden sonra iade edileceği; "İhale işleminin kesinleşmesi" başlıklı 22. maddesinde, ihalenin Genel Müdürlük Makamının onayı ile kesinleşeceği, sahaların ihalesinden elde edilen gelirlerin genel bütçeye gelir kaydedileceği, bu Yönetmelik kapsamındaki iş ve işlemler için ihtiyaç duyulan harcamaların Bakanlık bütçesinden karşılanacağı kurala bağlanmıştır. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından █████/2019 tarih ve 1295 sayılı Bakan Olur'u ile Bakan Yardımcısı Başkanlığında, Müsteşar Yardımcısı, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürü ve Maden ve Petrol İşleri Genel Müdür Yardımcısından oluşan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Bağlı, İlgili ve İlişkili Kuruluşlar Taşınmaz Komisyonu oluşturulmuş; Taşınmaz Komisyonuna ihale komisyonunun ihaleyi sonuçlandıran kararlarının uygunluğunu değerlendirme görevi verilmiş; Maden Sahaları İhale Yönetmeliği'nin 22. maddesinde yer verilen ihalenin Genel Müdürlük makamının onayı ile kesinleşeceği kuralı ile uyumlu olarak Taşınmaz Komisyonunda Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürüne de yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 1. Dava konusu işlemin yetki unsuru yönünden incelenmesinden: Aktarılan anayasa ve kanun sistematiği uyarınca, Cumhurbaşkanı, devlet teşkilatının düzenli ve etkin bir şekilde işlemesini sağlayıcı prensiplerin tespit edilmesi, direktiflerin verilmesi, önlemler alınması ve koordinasyonun sağlanması için gerekli işlemleri yapma hususunda Anayasa'dan ve kanunlardan kaynaklanan yetkilerle donatılmış, bakanlar ise bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşların her türlü faaliyet ve işlemlerini denetlemeye yetkili kılınmış, maden sahalarının arama ruhsatlarının ihale yöntemiyle gerçekleştirileceği kanunla düzenlenmekle birlikte ihale onay süreci hakkında kanunda veya cumhurbaşkanlığı kararnamesinde açık bir düzenlemeye yer verilmemiş, 2018/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile kamunun mülkiyetinde veya tasarruflarında bulunan taşınmazlarıyla ilgili olarak kamu kurum ve kuruluşlarının satış, kira, irtifak, takas, tahsis, devir ve benzeri her türlü tasarrufa yönelik işlemlerini bakan yardımcısı başkanlığında teşkil ettirilen komisyonlar vasıtasıyla yerine getirmesi öngörülmüş, anılan Genelge kapsamındaki tasarruflar arasında değerlendirilerek maden sahalarına yönelik arama ruhsat ihalelerinin sonuçlandırılması görevi Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı işlemiyle Taşınmaz Komisyonuna verilmiştir. Maden sahalarının ruhsatlandırılmasına yönelik ihale işlemlerine ilişkin usul ve esaslar Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından çıkartılan Maden Sahaları İhale Yönetmeliği ile belirlenmiş ise de, anılan ihalelerin sonuçlandırılmasına yönelik usul Bakanlık tarafından çıkartılan yönetmeliğe göre daha üst bir kural olan Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile düzenlendiğinden, Bakanlık tarafından yürürlüğe konulan yönetmeliğin ancak daha üst nitelikte bir düzenleme olan Cumhurbaşkanlığı Genelgesi'nde hüküm bulunmayan hallerde uygulanabileceği, ihale komisyonunca sonuçlandırılan anılan Genelge kapsamdaki ihalelerin uygunluğunu değerlendirme yetkisinin Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Olur'u ile Taşınmaz Komisyonuna verildiği ve Taşınmaz Komisyonunda maden sahası arama ruhsatı ihalelerinin onay makamı olan Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürüne de yer verildiği dikkate alındığında, 2018/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi uyarınca oluşturulan Taşınmaz Komisyonu tarafından tesis edilen dava konusu işlemde yetki unsuru bakımından hukuka aykırılık bulunmamaktadır. 2. Dava konusu işlemin diğer unsurları yönünden incelenmesinden; Maden sahası arama ruhsatına hak kazananların ihale yöntemiyle belirleneceği kanunla düzenlenmiş; ihale onay süreci hakkında kanunda açık bir düzenlemeye yer verilmemiş; 2018/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile, kamu kurumlarının mülkiyetinde veya tasarruflarında bulunan taşınmazlarla ilgili olarak kamu kurum ve kuruluşlarının satış, kira, irtifak, takas, tahsis, devir ve benzeri her türlü tasarrufa yönelik işlemlerinin bakan yardımcısı başkanlığında teşkil ettirilen komisyonlar vasıtasıyla yerine getirilmesi öngörülmüş; maden sahalarına yönelik arama ruhsat ihalelerinin sonuçlandırılması 2018/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi kapsamındaki tasarruflar arasında değerlendirilerek ihale komisyonu tarafından sonuçlandırılan ihalelerin uygunluğunu değerlendirme yetkisi Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Olur'u ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Bağlı, İlgili ve İlişkili Kuruluşlar Taşınmaz Komisyonuna verilmiş; Taşınmaz Komisyonunda maden sahası ihalelerinin onay makamı olan Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürüne de yer verilmiştir. 2018/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile Taşınmaz Komisyonuna ve Maden Sahaları İhale Yönetmeliği'nin 22. maddesi ile Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürüne ihale komisyonu tarafından sonuçlandırılan ihaleleri onaylama ya da onaylamayarak iptal etme konusunda tanınan yetki, ihale işlemlerinin sadece mevzuata uygunluğunu denetlemeye yönelik olmayıp, aynı zamanda ihale konusu işin özelliklerini, benzer işlere ilişkin diğer ihalelerin sonuçlarını ve ihalede oluşan fiyatın piyasa şartlarına uygun olup olmadığını en iyi bilebilecek durumda bulunması nedeniyle ihale yetkilisinin yerindelik denetimi yaparak kamu menfaatini koruması amacına yönelik olup son kez genel bir değerlendirme yapılarak kamu menfaatini kollamak üzere ihale kararlarını uygun bulma veya uygun bulmayarak maden sahalarına ilişkin ihalelerin iptalini sağlama amacı taşımaktadır. Dolayısıyla, maden arama ruhsatı ihalelerinde ihale yetkilisi olan Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürünün de üyesi olduğu Taşınmaz Komisyonunun ihale komisyonunca verilen nihai kararları uygun bulma veya bulmama konusunda takdir yetkisi bulunmakta olup, bu yetki kullanılırken hukuken geçerli seçenekler arasından tercihte bulunulması ve ihale kararının uygun bulunup bulunmadığına ilişkin olarak makul ve meşru sebepler dikkate alınarak karar verilmesi gerekmektedir. Buna göre, hem hukuka uygunluk hem de yerindelik denetimi yapan Taşınmaz Komisyonu tarafından ihale kararının uygun bulunması veya bulunmamasına yönelik idari kararın yargısal denetiminin de özellik arz edeceği açıktır. Başka bir anlatımla, Taşınmaz Komisyonunun ihale komisyonu kararlarını uygun bulması zorunlu olmadığından, yetkinin ihaleyi onaylamama yönünde kullanılması halinde, bu yetkinin kamu yararına uygun olarak kullanıldığının ispatı bakımından, Taşınmaz Komisyonunca kesin delil niteliği taşıyan belgelere dayanılması zorunluluğu bulunmamaktadır. Bu nedenle, ihaleyi uygun bulmama işleminin idari davaya konu edilmesi halinde davalı idarenin mahkemeye yapacağı açıklamalar ve sunduğu belgeler ile mahkemece re'sen yapılacak araştırma sonucunda elde edilen bulgular, işlemde kamu yararına aykırılık bulunmadığını ortaya koyar nitelikte ise, ihaleyi onaylamama işleminin yargı yerince iptal edilmemesi gerekir. Öte yandan, idarenin işlem ve eylemlerinde Anayasa'nın 10. maddesinde yer verilen kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorunda olduğuna yönelik kural uyarınca, dava konusu ihalede eşit muamele ilkesine uygun davranılıp davranılmadığı ve idarenin eşit muamele ilkesine uygun davranma zorunluluğunu ortadan kaldıran dava konusu ihaleye özgü gerekçelerin bulunup bulunmadığının da irdelenmesi gerekir. Dosyanın incelenmesinden, Siirt ilinde bulunan II. Grup maden sahasına ilişkin █████/2019 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye davacı şirketin tek istekli olarak katıldığı, açık artırma aşamasına geçilmeden kapalı zarfın sunulmasıyla ihalenin tamamlandığı, kapalı zarf içerisinde sunduğu 113.000,00-TL teklif fiyatı ile ihalenin davacı şirketin üzerinde kaldığı, ihale komisyonunun ihaleyi sonuçlandıran kararının 2018/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi uyarınca Taşınmaz Komisyonuna sunulduğu, Taşınmaz Komisyonunun ...tarih ve ... sayılı kararı ile ihale komisyonu kararının uygun bulunmadığı, anılan Taşınmaz Komisyonu kararının ... tarih ve ... sayılı MAPEG işlemiyle davacıya bildirildiği, davacının başvurusu üzerine uyuşmazlığa konu ihalenin yeniden değerlendirildiği ve... tarih ve ... sayılı Taşınmaz Komisyonu kararı ile ikinci kez ihalenin uygun olmadığına karar verildiği, uyuşmazlığa konu ihalenin uygun bulunmaması durumunun tekrar incelenmesi istemiyle █████/2020 tarihinde tekrar davalı idareye başvurulduğu, anılan başvurunun, söz konusu başvuruyla ilgili daha önce Taşınmaz Komisyonunca değerlendirme yapıldığından bu aşamada yapılacak bir işlem bulunmadığından bahisle █████/2020 tarihinde e-Maden sistemi üzerinden reddi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Dava konusu ihalede eşit muamele ilkesine uygun davranılıp davranılmadığı ve idarenin eşit muamele ilkesine uygun davranma zorunluluğunu ortadan kaldıran dava konusu ihaleye özgü gerekçelerin bulunup bulunmadığının irdelenmesi amacıyla Mahkemenin █████/2025 tarihli ara kararıyla davalı idarelerden, dava konusu ihalenin yapıldığı █████/2019 tarihinde gerçekleştirilen bütün maden ruhsatı ihalelerine ait taban ihale bedelleri, katılımcı sayısı, isteklilerce teklif edilen bedeller, ihale sonucu ortaya çıkan bedeller, ihale komisyonu kararları ile bu tarihte gerçekleştirilen ihalelerden Taşınmaz Komisyonu tarafından uygun bulunan ve uygun bulunmayan ihalelerin tamamına ilişkin bilgiler ile Taşınmaz Komisyonunun █████/2020 tarihli kararı ile uygun bulunan ve uygun bulunmayan bütün maden ruhsatı ihalelerine ait taban ihale bedeli, katılımcı sayısı, isteklilerce teklif edilen bedeller, ihale sonucu ortaya çıkan bedeller ile ihale komisyonu kararlarını içeren bilgilerin liste halinde istenilmesine ve ER:... sayılı maden sahasına yönelik ruhsat ihalesinin uygun bulunmamasına ilişkin Taşınmaz Komisyonu kararının maddi ve hukuki gerekçelerinin, aynı tarihte uygun bulunan ve uygun bulunmayan diğer maden ruhsatı ihaleleri de göz önünde bulundurularak somut, açık, anlaşılır bir şekilde açıklanmasının istenilmesine karar verilmiştir. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının █████/2025 tarihli savunmasının ekinde, Taşınmaz Komisyonunca dava konusu ihalenin uygun bulunmama gerekçesi, "... Maden sahaları zaman zaman taban ihale bedelleri üzerinden ruhsatlandırılmakla birlikte zaman zaman da taban ihale bedelinin onlarca kat fazlasına ruhsatlandırılabilmektedir. Bu husus büyük ölçüde sahanın konumu ve rezerv bilgileri de dikkate alındığında piyasa şartlarıyla ilişkili olup piyasa şartları ihale taban bedelinin belirlendiği dönem ile ihale işlemlerinin nihayete ereceği dönem arasında geçen sürede dahi ciddi farklılıklar gösterebilmektedir. ... dava konusu teklif de ihale taban bedelinden fazla olmakla birlikte taban ihale bedeli, verilen teklif ve piyasa koşulları dikkate alındığında ihaleye konu maden sahasının daha yüksek bir ihale bedeliyle ruhsatlandırılabileceği, diğer bir söylemle söz konusu teklifin ve ruhsatlandırma talebinin uygun görülmesi halinde kamu zararına neden olunabileceği düşünülmektedir. Bu nedenlerle talep, ... Taşınmaz Komisyonunca uygun görülmemiş olup mezkur sahanın, güncel piyasa koşulları dikkate alınarak, en az dava konusu nihai teklif olan 113.000,00-TL taban ihale bedeli üzerinden ve kamu yararına uygun olarak yeniden ihale edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir." şeklinde belirtilmiş; anılan savunma ekinde ve Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün █████/2025 tarihli cevabi yazısı ekinde █████/2019 tarihinde gerçekleştirilen ihaleler ile Taşınmaz Komisyonu tarafından █████/2020 tarihinde uygunluk değerlendirmesi yapılan ihalelere ilişkin bilgilere tablo halinde yer verilmiştir. Mahkemenin █████/2025 tarihli ara kararı üzerine davalı idareler tarafından gönderilen cevabi yazıların içeriği, yazı ekinde yer verilen █████/2019 tarihli ihaleler ve Taşınmaz Komisyonu tarafından █████/2020 tarihinde uygunluk değerlendirmesi yapılan ihalelere ilişkin tablo halinde sunulan bilgiler birlikte değerlendirildiğinde, dava konusu II. Grup maden ruhsatı ihalesi ile farklı maden grubunda olmakla birlikte taban ihale bedeliyle ihale sonucunda ortaya çıkan bedelin aynı olduğu ihalelerden bazıları Taşınmaz Komisyonu tarafından uygun bulunmasına karşın (Örneğin, dava konusu ihaleyle aynı tarihte yapılan, IV. Grup olup taban ihale bedeli 25.096,00-TL olarak belirlenen ve tek isteklinin bulunduğu maden ruhsatı ihalelerinden ER:..., ER:... ve ER:... sayılı sahalar için 25.096,00-TL teklif bedeliyle sonuçlanan ihalelerin onayı uygun bulunmuştur.) taban ihale bedeli 112.500,00-TL olarak belirlenen ve 113.000,00-TL teklif bedeliyle davacı şirketin üzerinde bırakılan dava konusu ER:... sayılı II. Grup maden ruhsatı ihalesinin uygun bulunmadığı ve anılan sahaya ilişkin ihalenin uygun bulunmamasını haklı kılan somut gerekçelerin de ortaya koyulamadığı anlaşılmaktadır. Bu durumda, maden sahalarına yönelik ruhsat ihalelerini sonuçlandıran ihale komisyonu kararlarının hukukiliğini ve yerindeliğini denetlemek üzere kamu menfaatinin korunması amacına yönelik oluşturulan ve ihaleyi kesinleştirme yetkisi uhdesinde bulunan Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürünün de yer aldığı Taşınmaz Komisyonunun, ihale sonucu ortaya çıkan teklifin ve ruhsatlandırma talebinin uygun görülmesi halinde kamu zararına neden olunabileceği, bu nedenle ihale sonucu oluşan bedelin uygun bulunmayarak söz konusu ihale sahasının yeniden taban ihale bedeli belirlemek suretiyle tekrar ihaleye çıkılması yönündeki değerlendirmesinin, ihale kararının uygun bulunmaması için yeterli bir sebep olarak göz önünde bulundurulabileceği ve MAPEG tarafından sonuçlandırılan ihalelerin uygunluğunu değerlendirme noktasında takdir yetkisinin bulunduğu açık olmakla birlikte; dava konusu II. Grup maden ruhsatı ihalesi ile farklı maden grubunda olmakla birlikte taban ihale bedeliyle ihale sonucunda ortaya çıkan bedelin aynı olduğu ve tek isteklinin bulunduğu maden ruhsatı ihalelerine ilişkin onaylar uygun bulunmuşken ihale bedeli taban ihale bedelinden 500,00-TL fazla olmasına karşın dava konusu ihale bakımından farklı tutum benimsenmesini haklı kılan somut gerekçelerin ortaya konulamaması nedeniyle, Taşınmaz Komisyonuna verilen takdir yetkisinin objektif esaslara, eşit muamele ilkesine ve takdir yetkisinin veriliş amacına uygun kullanılmadığı sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, eşit muamele ilkesine aykırı olarak tesis edildiği anlaşılan dava konusu işlemde hukuka uygunluk, dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu İdare Mahkemesi kararında ise sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik bulunmamaktadır.KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davalıların temyiz isteminin reddine, 2. Dava konusu işlemin iptali yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının yukarıda belirtilen GEREKÇEYLE ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, 4. Posta giderleri avansından artan tutarın davalılara iadesine, 5. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 6. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), █████/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.