kamulaştırmasız el atılan taşınmazın imar planında sosyal kültürel tesis alanı olarak ayrılması nedeniyle mülkiyet hakkı kısıtlanan davacının taşınmaz bedelinin tahsili talebiyle açtığı davanın temyiz incelemesi.

Kamulaştırmasız el atılan taşınmazın imar planında sosyal kültürel tesis alanı olarak ayrılması nedeniyle mülkiyet hakkı kısıtlanan davacının taşınmaz bedelinin tahsili talebiyle açtığı davanın temyiz incelemesi.

Özet: İmar planında sosyal ve kültürel tesis alanı olarak ayrılan taşınmazına fiili bir el atma olmaksızın, planlama kısıtlaması nedeniyle kamulaştırmasız el atıldığını ileri sürerek bedelinin tahsili talebiyle açılan davada, ilk derece mahkemesince talebin kabulüne karar verilmiş; davalı idarenin istinaf başvurusu üzerine bölge adliye mahkemesi, mülkiyet hakkının imar planlarıyla süresiz kısıtlanmasını kamulaştırmasız el atma olarak değerlendirip, taşınmazın arsa niteliğine göre emsal karşılaştırmasıyla belirlenen bedelinin davalı idareden tahsiline ilişkin ilk derece mahkemesi kararını usul ve yasaya uygun bularak istinaf başvurusunu esastan reddetmiş ve karar davalı idarece temyiz edilmiştir.

5. Hukuk Dairesi █████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi

SAYISI : ████████ Esas, ████████ Karar

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Elazığ 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : ████████ Esas, ████████ Karar

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında yapılan yargılama sonunda davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Elazığ ili, ... ilçesi, ... ... Mahallesi 9 59... parsel sayılı taşınmaza 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında sosyal ve kültürel tesis alanı olarak ayrılmak suretiyle el atıldığını belirterek taşınmaz bedelinin davalı idareden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının kuruma uzlaşma için başvuruda bulunmadığını, dava konusu taşınmaza hiçbir şekilde el atılmadığını, görevli yargı yerinin idari yargı olduğunu, aksi yönde hüküm kurulacaksa düzenleme ortaklık payının hükmedilecek tazminattan tenkis edilmesi gerektiğini, davanın belirsiz alacak davası olmadığından davacı tarafından fazlaya ilişkin hakları saklı olarak dava açılmasının kanuna aykırı olduğunu, tüm bu nedenlerle davanın reddine, mahkeme harç ve giderleri ile vekâlet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve el atma tazminatının davalı idareden tahsil edilerek davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; kararın usul ve kanuna aykırı olduğunu, davanın süre yönünden usulden reddi gerektiğini, sosyal ve kültürel tesis alanı için kıymet takdiri yapılmasının usul ve kanuna aykırı olduğunu, imar planındaki belirlemenin davacının mülkiyet hakkını kısıtlamadığını, taşınmazın sosyal ve kültürel alan olarak planlanan kısmının kamulaştırılma zorunluluğunun bulunmadığını, düzenleme ortaklık payının hükmedilecek tazminat tutarından tenkisi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının hissedarı olduğu dava konusu taşınmaza fiilen el atılmamış ise de 1988 yılı imar planında ilk öğretim alanı olarak ayrıldığı, 06.05.2016 tarihli ve ████████ sayılı Belediyesi meclis kararıyla onaylanan revizyon+ ilave imar planında sosyal kültürel tesis alanında kaldığı, 02.02.2022 tarihli ve ███████ sayılı belediye meclis kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında ise sosyal kültürel tesis alanında kaldığı anlaşılmakla; mülkiyet hakkının süresi belirsiz şekilde kısıtlanması nedeniyle mahkemenin dava konusu taşınmaz için kamulaştırmasız el atma olgusunun gerçekleştiğine ilişkin kabulünün yerinde bulunduğu, Elazığ ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 243 parsel için Elazığ 3. Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat davasında 21.09.2010 değerlendirme tarihi itibarıyla arsa vasfındaki taşınmazın metrekaresine 278,18 TL/m² değer biçildiği ve davalı idarenin temyizi üzerine kararın Yargıtay (kapatılan) 18. Hukuk Dairesinin 31.03.2016 tarihli ve █████████ Esas, █████████ Karar sayılı kararı ile denetiminden geçerek kararın metrekare birim fiyatı yönünden onanarak kesinleştiği de gözetilerek; taşınmazın vasfına, konum ve niteliklerine, aynı bölgeden intikal eden dava dosyalarına göre bilirkişi kurulu raporunda 18.10.2022 değerlendirme tarihi itibarıyla dava konusu taşınmaza emsal karşılaştırması sonucu biçilen 2.766,43 TL/m² birim fiyatının tespitine dair alınan raporun yasal niteliklere haiz ve hüküm kurmaya elverişli olduğu, arsa niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesine ve alınan rapor uyarınca bedelinin davalıdan tahsiline ilişkin İlk Derece Mahkemesince verilen kararın usul ve kanuna uygun olduğu anlaşıldığından davalı idarenin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, temel olarak davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin tahsili hususundadır.

2. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesi ve alınan rapor uyarınca bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesi yerindedir.

3. Hukuken el atılan dava konusu taşınmaza davacı payına düşen tazminat bedeli yönünden 7421 sayılı Kanun ile 2942 sayılı Kanun'a eklenen Ek Madde 4'ün üçüncü fıkrası uyarınca Dairemizin yerleşik uygulamaları gereği maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekirken nispi vekâlet ücretine hükmedilmesi doğru görülmemiş ise de davalı idare vekilinin bu hususta temyiz başvurusu bulunmadığından eleştirilmekle yetinilmiştir.

4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davalı idareden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

02.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.