kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili davasında, taşınmazın arsa/arazi niteliği ile emsal karşılaştırmalı değerlemedeki farklılıkların temyiz incelemesi.

Kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili davasında, taşınmazın arsa/arazi niteliği ile emsal karşılaştırmalı değerlemedeki farklılıkların temyiz incelemesi.

Özet: Taraflar arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın tescili davasında, ilk derece mahkemesinin kararının istinaf edilmesi üzerine bölge adliye mahkemesince iki kez inceleme yapılmış; ilkinde dosya geri gönderilirken, ikincisinde mahkeme, taşınmazın arsa niteliğindeki bedel tespit yöntemini uygun bulmakla birlikte, aynı bölgedeki emsal taşınmazlarla paralellik sağlamak amacıyla alınan ek bilirkişi raporu doğrultusunda birim metrekare bedelini 282,00 TLden 305,00 TLye yükselterek ilk derece mahkemesi kararını kaldırıp yeniden esas hakkında hüküm kurmuştur.

5. Hukuk Dairesi █████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi

SAYISI : █████████ Esas, █████████ Karar

KARAR : Esastan ret/Yeniden esas hakkında verilen karar

İLK DERECE MAHKEMESİ : Kırşehir 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : ████████ Esas, ████████ Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davalılar ... ve ... yönünden davanının konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına, davalı ... yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare ve davalı ... vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı vekilinin istinaf başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davalılar ... ve ... yönünden davanının konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına, davalı ... yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare ve davalı ... vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Kırşehir ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 4 11... ve 44 parsel sayılı taşınmazların kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazların davacı idare adına tescilini, yol olarak tapudan terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı idare tarafından düzenlenen kamulaştırılan taşınmazların Kıymet Takdir raporları ile belirlenen kamulaştırma bedellerinin taşınmazların gerçek değerlerinden düşük olarak hesaplandığını, bu bedeli kabul etmediklerini, bu bedelin yeniden belirlenmesi için keşif yapılarak rapor aldırılmasını talep ettiğini beyanla yargılama gideri ve vekâlet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalılar ... ve ... yönünden davanının konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına, davalı ... yönünden davanın kabulüne, kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazların tapu kaydının iptali ile davacı idare adına tesciline ve yolda kalması nedeniyle tapudan terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalı ... vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmaz arazi niteliğinde olduğu hâlde, arsa kabulü ile fazla bedel belirlendiğini kaldı ki emsal incelemesinin doğru olmadığını, yapı ve ağaç bedeli tespitinin de doğru yapılmadığını belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmazlar bedelinin düşük tespit edildiğini, düzenleme ortaklık payı indirimi yapılmaması gerektiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak zeminine, resmi birim fiyatları uygulanıp, yıpranma payı düşülerek yapılara, yaş, cins ve verim durumuna göre de üzerindeki ağaçlara değer biçilmesi yöntem itibari ile bir isabetsizlik görülmediği, ancak dava konusu taşınmazlara hükme esas alınan bilirkişi kurulunca 282,00 TL/m² birim bedeli üzerinden değer biçilmişse de dava konusu taşınmazların bitişiğinde bulunan ve konum olarak da benzer özellikteki aynı mahalle 4 11... ve 41 parsel sayılı taşınmazlar hakkında aynı değerlendirme tarihi itibari ile 308,00 TL/m² birim bedeli üzerinden kurulan hüküm Dairelerince de doğru bulunmuş olup, (Dairelerinin █████████ Esas, █████████ Karar sayılı kararı) aynı bölge içerisinde ve benzer özellikteki taşınmazlar bedelleri arasında paralellik olması gerektiğinden istinaf incelemesi sırasında bilirkişi kurulundan ek rapor alındığı, yapılan emsal karşılaştırması sonrasında, 305,00 TL/m² birim bedeli üzerinden, taşınmazların toplam kamulaştırma bedelinin 3.415.699,74 TL olduğu, dava konusu taşınmazda bulunan 64,81/m² betonarme perdenin ... tarafından yapıldığı, 4 adet ahşap telefon direğinin de ilgili idarece dikildiği ve davalı tarafa ait olmadığından, bunların bedeli olan 12.456,74 TL çıkartıldıktan sonra kamulaştırma bedelinin 3.403.243,00 TL olduğu, Dairelerince belirlenen fark bedele 01.08.2023 tarihli ve 32266 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 05.04.2023 tarihli ve ███████ Esas, ███████ Karar sayılı kararı gereği, dava tarihinden karar tarihine kadar geçen süre için Kamu Alacaklarına Uygulanan En Yüksek oranda faiz uygulanması gerektiğinden davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun reddine, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden hüküm kurulmak suretiyle davalılar ... ve ... yönünden davanının konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına, davalı ... yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalı ... ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir.

2. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesi ve tespit edilen bedelin bloke ettirilerek hükmün kesinleşmesi beklenmeden davalı tarafa ödenmesine karar verilmesi yerindedir.

3.Davanın açıldığı tarih nazara alınarak Bölge Adliye Mahkemesi tarafından tespit edilen fark bedele, dava tarihinden 4 ay sonrasından itibarenBölge Adliye Mahkemesi karar tarihine kadar yasal faize hükmedilmesi gerekirken kamu alacakları için öngörülen en yüksek faize hükmedilmesi doğru değil ise de, davacı idare vekilinin bu hususta temyiz başvurusu bulunmadığından eleştirilmekle yetinilmiştir.

4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmamasına, davalı vekilinden peşin alınan temyiz harcının hazineye irat kaydına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

02.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.