izmir bölge adliye mahkemesi kararı: bonoya dayalı ihtiyati haciz talebinde yetki itirazının reddine dair yerel mahkeme ek kararının istinafen incelenmesi.

İzmir Bölge Adliye Mahkemesi kararı: Bonoya dayalı ihtiyati haciz talebinde yetki itirazının reddine dair yerel mahkeme ek kararının istinafen incelenmesi.

Özet: Bu hukuki evrak, bir ihtiyati haciz talebine ilişkin olarak, borçlunun vekilinin, ihtiyati haciz kararını veren yerel mahkemenin yetkisine itirazının reddine dair ek karara karşı yaptığı istinaf başvurusu üzerindeki incelemeyi içermektedir; borçlu, yerleşim yerinin Manisa olması nedeniyle yetkili mahkemenin Manisa Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu ve tacir olmayan kişiler arasındaki bonolarda yetki şartının geçersizliğini savunurken, yerel mahkeme alacaklının yerleşim yeri olan İzmiri ve para borçlarının niteliğini esas alarak yetkili olduğuna hükmetmiş, istinaf eden vekil ise kambiyo senetlerinin "aranacak borç" niteliğinde olduğunu ve başka bir icra hukuk mahkemesinin ilgili takipte yetki itirazlarını kabul ettiğini iddia etmektedir.

T.C.

İZMİR

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

17. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : █████████

KARAR NO : █████████

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN EK KARARIN

MAHKEMESİ : İZMİR 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : █████/2026

NUMARASI : ███████ D.İş - ███████ Karar

TALEP : İHTİYATİ HACİZ

BAM KARAR TARİHİ :█████/2026

KARAR YAZIM TARİHİ :█████/2026

Taraflar arasında görülen ihtiyati haciz talebine ilişkin olarak yapılan değişik iş sayılı yargılamada yetki itirazının reddine dair verilen ek karara karşı yasal süresi içerisinde ihtiyati haciz kararına itiraz eden vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya, Dairemize gönderilmiş olmakla HMK'nın 353. maddesi uyarınca dosya üzerinden inceleme yapıldı.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda █████/2026 tarihli değişik iş sayılı kararda; ''... İhtiyati haciz isteyenin talebinin kanuna uygun görüldüğünden, borçlunun borcunun vadesinin geldiğinden, (650.000,00 TL) alacağı karşılar nitelikte haczi caiz taşınır ve taşınmaz malları ile 3. şahıslardaki hak ve alacaklarının kanun dahilinde İ.İ.K.nun 257/1. maddesi uyarınca İHTİYATİ HACZİNE'' karar verilmiş, verilen bu karara karşı ihtiyati hacze itiraz eden vekilinin █████/2026 tarihli dilekçesi ile yetki yönünden itiraz ettiği ve itiraz üzerine;

Mahkemenin █████/2026 tarihli değişik iş sayılı ek kararında;''...İhtiyati hacze itiraz eden vekili dilekçesinde özetle; müvekkilinin aleyhine alınan bu karar yetkisiz mahkemece verildiğini, yerleşim yeri Akhisar/Manisa oluduğunu, genel yetki kuralı gereği yetkili mahkeme Akhisar yetkili olduğundan ve Akhisar ve Manisa'nın diğer ilçeleri Manisa Asliye Ticaret Mahkemesi'nin görev ve yetki alanında olduğundan Manisa Asliye Ticaret Mahkemesi yetkili ve görevli olduğunu, Dosyaya konu senet üzerinde her ne kadar matbu olarak "ihtilaf vukuunda ... mahkemelerinin selahiyetini şimdiden kabul eylerim" ibaresi yer alsa veya alacaklı tarafça İzmir mahkemelerinin yetkili olduğu yazılmış olsa da müvekkilinin gerçek kişi olup tacir olmadığını, Dosya kapsamında müvekkilin tacir olduğuna dair herhangi bir belge bulunmadığını, Talep eden-alacaklının da tacir olmadığını, Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemeleri'nin yerleşik içtihatları, tacir olmayan gerçek kişiler tarafından imzalanan bonolardaki yetki şartlarının geçersiz olduğu yönünde olduğunu, bu sebeplerle ihtiyati haciz kararına ilişkin yetki itirazımızın kabulüyle kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Tüm dosya kapsamı ve itiraz dilekçelerinin incelenmesinde, bonoda ihtiyati haciz talebi bakımından yetki 2004 sayılı yasanın 50. Maddesinin atfıyla 6100 sayılı yasanın yetki kurallarına göre belirlenir.

Bononun kambiyo senedi vasfı ve içerdiği borcun aranacak borç niteliğinde olması sebebiyle 6100 sayılı yasanın 6. Ve 10. Maddeleri gereğince yetkili mahkeme tespit edilir, bonoda ifa yeri kural olarak senette gösterilen ödeme yeridir. ödeme yeri gösterilmemiş ise senedin düzenlendiği yer ödeme yeri sayılır. Ancak ödeme yerinin belirtilmediği hallerde para borçları bakımından alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yeri mahkemesi de 6098 sayılı yasanın 89. Maddesi gereğince yetkili olacağından kambiyo senedine dayalı ihtiyati haciz senetlerinde borçlunun yerleşim yeri, ödeme yeri, düzenlene yeri ve alacaklının yerleşim yeri seçimlik yetki olarak yetki kurallarıdır. İhtiyati haciz talep eden alacaklının yerleşim yerinin mahkememiz yargı çevresi içinde bulunması sebebiyle mahkememizin ihtiyati haciz talebini değerlendirilmesi açısından yetkili olduğu..." gerekçesi ile, Yetki itirazının REDDİNE'' karar verilmiş, verilen bu karara karşı ihtiyati haciz kararına itiraz eden vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF NEDENLERİ:

İhtiyati haciz kararına itiraz eden vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemece verilen ek kararda; alacaklının İzmir'de ikamet etmesinin ve TBK'nın 89. maddesi uyarınca para borçlarının götürülecek borç olması sebebiyle alacaklının yerleşim yerinde ödeneceğinden yetki itirazının reddine gerekçe yaptığını, ancak kambiyo senetlerine dayalı alacakların aranacak borç niteliğinde olduğunu ve TBK'nın 89. madde hükmünün kambiyo senetlerinde kesinlikle uygulanamadığını, alacaklının, senedi borçluya ibraz etmekle yükümlü olduğundan kambiyo senetlere götürülecek borç olmadığını, yetki itirazlarının reddi kararının gerekçesinin yerinde olmadığını, ek kararda başka bir gerekçe yoksa mahkemenin yetkili olmasını gerektirecek başkaca bir durumun da olmayacağını, ihtiyati hacze konu bonoya ilişkin yapılan icra takibine karşı açtıkları yetki itirazı davasında İzmir 8. İcra Hukuk Mahkemesi'nin ████████ sayılı dosyasının 14.05.2026 tarihli kararıyla yetki itirazının kabulüne karar verildiğini, bu durumun da ihtiyati haciz kararının yetkisiz mahkemeden alındığını, yetkili mahkemenin borçlunun yerleşim yeri bakımından yetkili ve görevli olan Manisa Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu gösterdiğini, bu sebeplerle yetkisiz mahkemece verilen ihtiyati haciz kararının itirazları üzerine kaldırılması gerekirken, yetki itirazlarının reddedilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, yerel mahkemece verilen ek kararın kaldırılarak, yetkisiz mahkemece verilen ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerektiğini istinaf başvuru sebebi olarak ileri sürmüştür.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI, HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE:

Talep, ihtiyati haciz kararına karşı yapılan yetki itirazının reddine dair verilen ek kararın kaldırılması istemine ilişkindir.

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.

İhtiyati haciz İİK’nın 257-268. maddelerinde düzenlenmiştir. 2004 sayılı İİK'nın 257/1.maddesinde; "Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklarıyla diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir" düzenlemesi muaccel bir başka deyişle vadesi gelmiş alacaklar yönünden ihtiyati haciz koşulları düzenlemiş olup, muaccel olmayan/vadesi gelmemiş alacak yönünden ise ihtiyati haciz koşulları aynı yasanın 257/2.maddesinde ise;" Vadesi gelmemiş borçtan dolayı yalnız aşağıdaki hallerde ihtiyati haciz istenebilir:

1-Borçlunun muayyen yerleşim yeri yoksa;

2-Borçlu taahhütlerinden kurtulmak maksatıyla mallarını gizlemeye, kaçırmaya veya kendisi kaçmaya hazırlanır yahut kaçar ya da bu maksatla alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunursa;(1)

Bu suretle ihtiyati haciz konulursa borç yalnız borçlu hakkında muacceliyet kesbeder." şeklinde düzenlemesi bulunmaktadır.

İİK'nın 258.maddesinde ise; "İhtiyati hacze 50 nci maddeye göre yetkili mahkeme tarafından karar verilir. Alacaklı alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek deliller göstermeye mecburdur.

Mahkeme iki tarafı dinleyip dinlememekte serbesttir. (Ek fıkra: █████/2003 - 4949 S.K./60. Md.; Değişik fıkra: █████/2005-5311 S.K./16.mad) İhtiyatî haciz talebinin reddi halinde alacaklı istinaf yoluna başvurabilir. Bölge adliye mahkemesi bu başvuruyu öncelikle inceler ve verdiği karar kesindir." hükümleri mevcuttur.

Borçlu tarafından kendisi dinlenmeden verilen ihtiyati hacze karşı İİK'nın 265/1. maddesine uyarınca, ihtiyati haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı; huzurunda yapılan hacizlerde haczin tatbiki, aksi halde haciz tutanağının kendisine tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde mahkemeye müracaatla itiraz edilebilir. İİK'nın 265/3. maddesinde ise, Mahkemenin, gösterilen sebeplere hasren tetkikat yaparak itirazı kabul veya reddedeceği düzenlenmiştir.

İcra ve İflas Kanununda ihtiyati hacizde yetkiyi düzenleyen 258.maddede kambiyo senetlerine özel bir düzenleme yapılmamış, İİK 50.maddeye yapılan atıf ile ihtiyati hacizde HMK'nın (HMK 447/2.madde uyarınca HUMK'a yapılan atıflar HMK' ya yapılmış sayılacağından) yetkiye ilişkin hükümlerinin kıyasen uygulanacağı düzenlenmiştir.İİK'nın 50. maddesinin atfıyla 6100 sayılı HMK’nın 6. ve 7. maddelerinde ise genel yetkili mahkemenin, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi olduğu, davalının birden fazla olması halinde davanın, bunlardan birinin yerleşim yeri mahkemesinde açılabileceği hususları belirtilmiştir.

Çeke dayanan alacaklarda yetkili mahkemeler; borçlunun (hakkında ihtiyati haciz istenen keşideci, lehtar, ciranta, avalistlerin) yerleşim yeri, ödeme yeri, ödeme yeri belirtilmemişse muhatap bankanın bulunduğu yer, çekin keşide yeri, keşide yeri gösterilmemiş ise, keşidecinin ad ve soyadı yanında yazılı olan yer mahkemesidir.

Öte yandan kambiyo senedine dayalı alacaklar aranacak borçlardan olduğundan (TTK m.755,796) götürülecek borçlar hakkında uygulanabilen TBK’nın 89. maddesinin 1. fıkrası bu alacaklar hakkında uygulanmaz. Başka bir anlatımla alacaklı HMK’nın 10. maddesi uyarınca kendi yerleşim yerinde kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip yapamaz. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun █████/2019 tarih, ███████-741 esas - ████████ karar sayılı emsal kararı).

Somut olayda, uyuşmazlık konusu çekin keşide yerinin Akhisar/Manisa olduğu, borçlunun ikametinin Akhisar/Manisa olduğu görülmekte olup, mahkeme ihtiyati haciz talebini incelemede yetkili olmadığından ihtiyati haciz kararına itiraz eden vekilinin yetkiye yönelik itirazının kabulü ile █████/2026 tarihli ███████ D.İş sayılı ihtiyati haciz kararının itiraz eden yönünden kaldırılmasına karar verilmesi yerine itirazın reddine karar verilmesi isabetli olmamıştır.

HMK'nın 353/(1)-b-2. maddesinde yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmiş ise düzelterek yeniden esas hakkında karar verileceği belirtilmiş olup, anılan yasal düzenleme ve yukarıda yapılan açıklamalar uyarınca ihtiyati hacze itiraz eden vekilinin bu yöne ilişkin istinaf itirazının kabulü ile mahkemece verilen kararın kaldırılarak yeniden esas hakkında aşağıda belirtilen şekilde karar verilmiştir.

HÜKÜM :Yukarıda açıklanan nedenlerle;

A-6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-2 maddesi uyarınca ihtiyati haciz kararına itiraz eden vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE,

1-İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin ███████ D.İş, ███████ Karar sayılı dosyasında verilen █████/2026 tarihli EK KARARININ KALDIRILMASINA,

2-İhtiyati haciz kararına itiraz eden tarafından yatırılmış olan 732,00 TL istinaf karar harcının kendisine iadesine,

3-İhtiyati haciz kararına itiraz eden tarafından yatırılan 2.002,00 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcının ihtiyati haciz talep edenden alınarak ihtiyati hacze itiraz edene verilmesine,

4-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından istinaf eden yararına istinaf vekalet ücreti verilmesine yer olmadığına,

B-6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-2 maddesi uyarınca yeniden esas hakkındaki kararla;

1-İzmir 1.Asliye Ticaret Mahkemesinin █████/2026 tarih, ███████ D.İş sayılı dosyasında verilen kararın KALDIRILMASINA,

2-İhtiyati hacze itirazın yetki yönünden KABULÜNE, ihtiyati haciz talebinin REDDİNE,

3-İhtiyati hacze itiraz eden kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden ve ve duruşmalı olarak görüldüğünden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin ikinci kısım birinci bölümü uyarınca hesap olunan 12.500,00 TL vekalet ücretinin ihtiyati haciz talep edenden alınarak ihtiyati hacze itiraz edene verilmesine,

4-Artan yargılama giderinin istek halinde yatırana iadesine,

5-Kararın taraflara tebliği, kesinleştirme, harç ikmali ve gider avansı iadesi işlemlerinin yerel mahkemece yerine getirilmesine,

Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK'nun 362/1-f maddesi gereğince kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 19.06.2026