yargıtay 5. hukuk dairesinin kamulaştırma bedeli tespiti ve yol terkinine ilişkin, birden fazla bozma kararı içeren, arsa değerlemesi ve faiz hesaplaması uyuşmazlığına dair kararı.

Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin kamulaştırma bedeli tespiti ve yol terkinine ilişkin, birden fazla bozma kararı içeren, arsa değerlemesi ve faiz hesaplaması uyuşmazlığına dair kararı.

Özet: Kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazların yol olarak tapudan terkini davasında, yerel mahkemenin davayı kabul kararları, taşınmazın değeri belirlenirken uygulanan kapitalizasyon oranı ve objektif değer artırıcı unsurların eksik veya hatalı değerlendirilmesi, davalı lehine oluşan usuli kazanılmış hak ilkesinin göz ardı edilmesi ve faiz hesaplamalarındaki yanlışlıklar gibi temel hususlardaki hukuka aykırılıklar nedeniyle üst mahkeme tarafından defalarca bozulmuştur, bu durum yargılama sürecinin uzamasına ve yeniden değerlendirme ihtiyacına yol açmıştır.

5. Hukuk Dairesi ██████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : ████████ Esas, ████████ Karar

KARAR : Kabul

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı idare vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; İzmir ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 463, 4 64... parsel sayılı taşınmazların kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazların yol olarak tapudan terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın köy içinde meskun mahalde kaldığını, deniz manzaralı olması nedeniyle değerinin yüksek olduğunu, taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığını, bu süreçte davalının taşınmazı kullanamaması nedeniyle zarara uğradığını, ayrıca kısmi kamulaştırma nedeniyle taşınmazın kalan kısmının da değerinin düştüğünü, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 02.12.2014 tarihli ve ███████ Esas, ████████ Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazların davalı adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak tapudan terkinine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin 02.12.2014 tarihli ve ███████ Esas, ████████ Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay (Kapatılan) 18. Hukuk Dairesince, yapılan temyiz incelemesi sonucunda Mahkeme kararının onanmasına karar verilmiştir.

3. Yargıtay (Kapatılan) 18. Hukuk Dairesi kararına karşı davalı vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

4. Dairemizce yapılan karar düzeltme incelemesi sonucunda; taşınmazın kuru tarım arazisi niteliği, konumu ve yüzölçümü dikkate alındığında değeri belirlenirken kapitalizasyon faiz oranının %5 uygulanması gerekirken, bu oranın %6 kabulü ile az bedel tespiti, dava konusu taşınmazların konumu ve bilirkişi kurulu raporunda belirtilen özellikleri dikkate alınarak, tespit edilen metrekare birim fiyatına ilave edilecek objektif değer artırıcı unsurun %150 oranında olacağı gözetilmeden, daha düşük objektif değer artış oranı kabul eden bilirkişi raporuna göre eksik bedel tespitinin doğru görülmediği gerekçesiyle karar düzeltme isteminin kabulü ile kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 14.02.2019 tarihli ve ████████ Esas, ███████ Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazların davalı adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak tapudan terkinine karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

1. Mahkemenin 14.02.2019 tarihli ve ████████ Esas, ███████ Karar sayılı kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan temyiz incelemesi sonucunda; ilk karar davalı vekilince temyiz edilmiş olup, ilk kararda bozma konusu olmayan hususların temyiz eden yönünden kesinleştiği, bu durumda 4 64... parsel sayılı taşınmazların arta kalanında değer azalışı bedeline hükmedilmiş olması temyiz eden davalı yönünden usuli kazanılmış hak oluşturduğu gözetildiğinde, bozma sonrası yazılı şekilde hüküm kurulmasının doğru olmadığı ve bozma öncesi tespit edilen bedele dava tarihinden dört ay sonrası olan 23.05.2013 tarihinden ilk karar tarihine, bozma sonrası tespit edilen fark bedele ise kararın kesinleşme tarihine kadar faiz işletilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulmasının doğru görülmediği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 20.04.2021 tarihli ve 2020/9 Esas, ████████ Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazların davalı adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak tapudan terkinine karar verilmiştir.

E. Üçüncü Bozma Kararı

1. Mahkemenin 20.04.2021 tarihli ve 2020/9 Esas, ████████ Karar sayılı kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan temyiz incelemesi sonucunda; arazi niteliğindeki taşınmazın net geliri üzerinden %150 objektif değer artışı uygulanmak suretiyle belirlenen metrekare birim bedelinin 24,67 TL olduğu ve uyulmasına karar verilen bozma ilamı uyarınca 4 64... parsel sayılı taşınmazların arta kalanında değer azalışı bedelinin bu bedel esas alınarak hesaplanması gerektiği hâlde, yazılı şekilde hesaplama yapmak suretiyle aza hükmedilmesinin doğru görülmediği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

F. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Son Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazların davalı adına olan tapu kaydının iptali ile yol olarak tapudan terkinine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaz için belirlenen bedelin yüksek olduğunu, taşınmazın değerini belirlerken dikkate alınan ve kapitalizasyon faiz oranını da belirleyen unsurların tekrar objektif unsur adı altında dikkate alınmasının hukuka aykırı olduğunu, dava konusu taşınmazlar kamulaştırma sonrası yola cepheli hale geleceğinden taşınmazların değerinin artacağını, bu nedenle arta kalan kısımlara değer azalışının verilmemesi gerektiğini, ağaç bedellerinin fahiş hesaplandığını ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı tapu malikli arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme

1. Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeler Kanunu'nun 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozma ile kesinleşen ve karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

02.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.