konya asliye ticaret mahkemesinde birleşen maddi ve manevi tazminat davaları ile anayasa mahkemesinin hmk 166/1deki birleştirme kararının bağlayıcılığına dair iptal kararı.

Konya Asliye Ticaret Mahkemesinde birleşen maddi ve manevi tazminat davaları ile Anayasa Mahkemesinin HMK 166/1deki birleştirme kararının bağlayıcılığına dair iptal kararı.

Özet: Bu hukuki evrak, farklı davacılar tarafından çeşitli davalılara karşı açılan maddi ve manevi tazminat davalarının birleştirilmesi sürecini ele almakta olup; Anayasa Mahkemesinin, Hukuk Muhakemeleri Kanununun 166/1. maddesindeki, birleştirme kararının ikinci davanın açıldığı mahkeme için bağlayıcı olduğuna dair hükmü iptal eden kararına odaklanmaktadır. Anayasa Mahkemesi, bu iptal kararının gerekçesinde, hatalı birleştirme kararlarını düzeltici bir mekanizma olmaksızın hakimin değiştirilmesinin kanuni hakim güvencesine aykırı olduğunu ve keyfi uygulamalara karşı yeterli güvence sağlamadığını belirtmiştir.

T.C. KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ... E. - ... K.

T.C.

KONYA TÜRK MİLLETİ ADINA

. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ KARAR

ESAS NO :

KARAR NO :

BAŞKAN :

ÜYE :

KATİP :

DAVACILAR: 1-

VEKİLLERİ :

DAVALILAR : 1-

VEKİLİ :

VEKİLLERİ :

BİRLEŞEN AKŞEHİR . ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNİN

... ESAS - ... KARAR SAYILI DOSYASINDA;

DAVACILAR : 1-

VEKİLLERİ :

DAVALILAR : 1-

VEKİLİ :

BİRLEŞEN KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNİN

... ESAS - ... KARAR SAYILI DOSYASINDA;

DAVACILAR : 1-

VEKİLLERİ :

DAVALILAR :

DAVA : MADDİ ve MANEVİ TAZMİNAT

DAVA TARİHİ : █████/2024 (birleşen Akşehir . Asliye Hukuk Mahkemesinin ... E. sayılı dosyası yönünden: █████/2024 ve birleşen Konya . Asliye Ticaret Mahkemesinin ... E. sayılı dosyası yönünden: █████/2026)

ARA KARAR TARİHİ :

GEREKÇELİ ARA KARARIN

YAZIM TARİHİ :

Konya . Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. sayılı davasının bu davamız ile birleştirilmesi üzerine dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :

Davacılar ... ... ... ... ... ve ... tarafından, davalılar ... , ... ve ... Sigorta A.Ş.'ye karşı █████/2024 tarihinde maddi ve manevi tazminat davası açılmış, dava Mahkememizin ... E. sırasına kaydedilmiştir.

Davacılar ..., ... ... ve ... tarafından, davalılar ... ve ... aleyhine █████/2024 tarihinde manevi tazminat davası açılmış, açılan dava Akşehir . Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... E. sırasına kaydedilmiş, Akşehir . Asliye Hukuk Mahkemesi'nin █████/2025 gün ve ... E. ... K. sayılı birleştirme kararı ile dava, Mahkememizin ... E. sayılı davası ile birleştirilmiştir.

Davacılar ... ... ... ... ... ve ... tarafından, davalı ... Sigorta A.Ş. aleyhine █████/2026 tarihinde maddi ve manevi tazminat davası açılmış, açılan dava Konya . Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. sırasına kaydedilmiş, Konya . Asliye Ticaret Mahkemesi'nin █████/2026 gün ve ... E. ... K. sayılı birleştirme kararı ile dava, Mahkememizin ... E. sayılı davası ile birleştirilmiştir.

6100 s. HMK'nin 166/1. maddesine göre, "(1) Aynı yargı çevresinde yer alan aynı düzey ve sıfattaki hukuk mahkemelerinde açılmış davalar, aralarında bağlantı bulunması durumunda, davanın her aşamasında, talep üzerine veya kendiliğinden ilk davanın açıldığı mahkemede birleştirilebilir. Birleştirme kararı, ikinci davanın açıldığı mahkemece verilir."

Anayasa Mahkemesinin █████/2025 gün ve 33028 sayılı Resmi Gazete de yayınlanan █████/2025 gün ve ... E. ... K. sayılı kararı ile de, 6100 s. HMK'nin 166/1. maddesinin (birleştirme yoluyla dosya gönderilen mahkemenin birleştirme kararı ile bağlı olduğuna dair) son cümlesi Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edilmiştir.

Anayasa Mahkemesinin iptal kararının gerekçesinde;

"Davanın ilk açıldığı mahkemeden farklı bir mahkemede görülmesine imkân tanıyan kuralın kanuni hâkim güvencesine aykırı olmaması için anayasal anlamda haklı ve makul nedenlerinin bulunması dışında ayrıca keyfi uygulamalara karşı yeterli güvenceleri içermesi de gerekmektedir.

Bu kapsamda aynı yargı çevresinde yer alan aynı düzey ve sıfattaki hukuk mahkemelerinde açılan davalarda ikinci davanın açıldığı mahkeme/hâkim tarafından koşulları oluşmadığı hâlde birleştirme kararı verilmesi durumunda bu konudaki keyfîliği önlemeye ve birleştirme kararını ortadan kaldırmaya elverişli, etkili ve yeterli güvencelerin öngörülmesi gerekir.

Bununla birlikte kuralda, kanunda öngörülen koşullar oluşmamasına rağmen birleştirme kararı verilmesi hâlinde dosyanın usule aykırı şekilde birleştirme kararı veren ikinci davanın açıldığı mahkemeye geri dönmesini sağlayacak bir mekanizmaya yer verilmediği anlaşılmaktadır.

Bir davanın aynı yargı çevresinde bulunan aynı düzey ve sıfattaki başka bir hukuk mahkemesinde görülmekte olan bir dava ile birleştirilmesinin davaya bakan mahkemenin/hâkimin değiştirilmesi sonucunu ortaya çıkaracağı açıktır. Kuralla bu kararın diğer mahkeme için bağlayıcı olduğu öngörülmek suretiyle uyuşmazlığın doğmasından sonra davaya başka bir mahkeme/hâkim tarafından bakılmasına imkân tanınmaktadır. Bununla birlikte kuralda hukuka aykırı olarak verilen birleştirme kararlarının denetlenmesi suretiyle davanın birleştirme kararını veren mahkemeye gönderilmesini sağlayacak düzeltici bir mekanizmaya yer verilmemiştir. Böylece ikinci davanın açıldığı mahkemenin birleştirme kararı vermesiyle davaya bakacak olan mahkemenin/hâkimin geri dönülemez şekilde değiştirilmesi, uyuşmazlıkların normal şartlar altında söz konusu davaya bakacak mahkeme/hâkim dışında başka bir mahkeme/hâkim tarafından görülmesi sonucunu doğurmaktadır.

Bu itibarla belirli bir uyuşmazlıkla sınırlı olmak üzere koşulları oluşmamasına rağmen ikinci davanın açıldığı mahkeme tarafından bağlayıcı olarak birleştirme kararı verilebilmesi normal şartlar altında söz konusu davaya bakacak olan mahkemeyi/hâkimi geri dönülemez bir şekilde değiştirmektedir. Dolayısıyla kural kapsamında ikinci davanın açıldığı mahkeme tarafından verilen birleştirme kararının ilk davanın açıldığı mahkemeyi bağlamasının kanuni hâkim güvencesiyle bağdaştığı söylenemez" denilerek koşulları oluşmadığı halde hukuka aykırı olarak verilen birleştirme kararlarının ilk davanın açıldığı mahkemeyi bağlamasının kanuni hakim güvencesiyle bağdaşmadığı izah edilmiştir.

Konya . Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından birleştirme konusunda mahkememizden görüş sorulmuş, mahkememizin █████/2026 gün ve ... E. sayılı cevabi müzekkeresiyle, mahkememizdeki davada █████/2026 tarihinde karar verilmesinin planlandığı, Konya . Asliye Ticaret Mahkemesindeki davanın ise, yeni açılıp dilekçeler aşamasının dahi tamamlanmadığı, davaların birleştirilmesinin mahkememizdeki karar aşamasındaki ve 2 yıldır devam eden davanın yargılamasını geciktireceği, hedef sürenin daha fazla aşılmasına ve yargılamada gecikme sorunlarına yol açacağı bildirilerek olumsuz görüş bildirilmiştir.

Her ne kadar Konya . Asliye Ticaret Mahkemesi'nin birleştirme kararı ile dosya Mahkememize gönderilmiş ise de; birleştirme konusundaki görüşümüzün sorulması üzerine yazdığımız cevabi müzekkerede de açıklandığı üzere, davalar arasında hukuki fiili irtibat bulunsa dahi birleştirilmeleri zorunlu olmadığı gibi, Konya . Asliye Ticaret Mahkemesi'nin █████/2026 tarihinde açılan davasının mahkememizin bu davası ile birleştirilmesinin, yaklaşık 2 yıldır Mahkememizde yargılaması devam eden ve █████/2026 tarihinde karar verilmesi planlanan davanın en az 1 yıla yakın daha gecikmesine, hedef sürenin daha fazla aşılmasına sebebiyet vereceği görüldüğünden birleştirmenin uygun olmadığı sonucu varılmıştır.

Birleşen Konya . Asliye Ticaret Mahkemesinin ... E. sayılı davası, Mahkememizin ... E. sayılı davasından tefrik edilerek ... E. sıramıza kaydedilmiş, aynı gerekçeler ve kanuni hakim güvencesi prensipleri gereğince de tefrik edilen davanın birleştirme kararı verilen mahkemeye iadesine (gönderilmesine) karar vermek gerekmiş ve dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

HÜKÜM : Yukarıda açıklanan gerekçelerle ;

1-Mahkememizin ... E. sayılı sırasının kapatılarak, dosyanın gereğinin takdir ve ifası için birleştirme kararı veren Konya . Asliye Ticaret Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,

2-Mahkememizin ... E. sayılı (öncesi Konya . Asliye Ticaret Mahkemesinin ... E. sayılı) davasına ait harçların tefrik nedeniyle, Mahkememizin ... E. sayılı dosyasından ... E. sayılı dosyasına aktarılması teknik olarak şu anda mümkün olmadığından ve bu davada hiç harç bulunmayıp, dosyanın yeni esas numarasına alacağı Konya . Asliye Ticaret Mahkemesine harçlar gönderileyeceğinden;

a) Mahkememizin ... E. sayılı dosyasında bulunan (birleşen Konya . Asliye Ticaret Mahkemesinin ... E. sayılı dosyasından gelen)

aa) 104 TL. Vekalet harcının,

bb) 732 TL. maktu başvuru harcının,

cc)10.678,08 TL. nispi peşin harcın talep halinde, Konya . Asliye Ticaret Mahkemesinin ... E. sayılı dosyasının davacılarına veya vekillerine Mahkememizin ... E. sayılı dosyasından İADESİNE,

b) ... E. sayılı dosyadaki gider avanslarının sistem üzerinden Konya . Asliye Ticaret Mahkemesinin yeni oluşacak esas numarasına otomatik olarak gönderme kararı ile aktarılması mümkün olmaz ise, avansların da talep halinde Mahkememizin ... E. sayılı (öncesi : Konya . Asliye Ticaret Mahkemesinin ... E. sayılı) dosyasının davacılarına veya vekillerine Mahkememizin ... E. sayılı dosyasından İADESİNE,

c) Aynı harçların ve avansların, Mahkememizin ... E. sayılı dosyasının gönderildiği Konya . Asliye Ticaret Mahkemesinin yeni esas sırasına yatırılmasının takibinin, Konya . Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından takdir edilmesine,

3-Kararın taraflara tebliğine,

Dair; dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu kesin olarak ve oy birliğiyle karar verildi.█████/2026

Başkan Üye Üye Katip