Danıştay 13. Daire Başkanlığının, Ankara Çankaya Millet Bahçesi ihalesinin, iptal edilen imar planlarına ve Toplu Konut Kanunu istisnasına göre hukuka uygunluğunun temyizen incelenmesi.
Özet: Bu hukuki metin, Ankaradaki bir millet bahçesi yapım ihalesinin hukuka uygunluğunun denetimini ele almaktadır. Davacı, ilgili alana ilişkin imar planlarının yargı kararlarıyla iptal edilmiş olmasına rağmen ihaleye çıkılmasını mevzuata aykırı bulmuş; ancak ilk derece mahkemesi, 4734 sayılı Kanunun 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu kapsamındaki işler için imar işlemleri tamamlanmaksızın ihaleye çıkılabileceğine dair özel hükmü ve üst ölçekli planlarda alanın "açık ve yeşil alanlar" olarak yer almasını gerekçe göstererek ihalenin hukuka uygun olduğuna ve davanın reddine karar vermiştir. Davacı bu karara itiraz ederek ihale dayanağı planların iptal edildiğini, davalı ise TOKİ projelerine tanınan istisnaları ve yeni planların varlığını vurgulamıştır.
T.C.
D A N I Ş T A YONÜÇÜNCÜ DAİREEsas No:█████████Karar No:█████████TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Birliği (...) ... OdasıVEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVALI) :... BaşkanlığıVEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU: .... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ:Dava konusu istem: Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca █████/2022 tarihinde açık ihale usulüyle gerçekleştirilen .../... ihale kayıt numaralı "Ankara İli, Çankaya İlçesi, ... Mahallesi ... Millet Bahçesi ve Millet Bahçesine Ait Sosyal Donatılar İnşaatları ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi" ihalesinin iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen davanın ehliyet yönünden reddi yolundaki kararın Dairemizin █████/2023 tarih ve E:████████, K:█████████ sayılı kararı ile bozulması üzerine, bozma kararına uyularak verilen kararda; davacı tarafından, uyuşmazlığa konu Millet Bahçesinin yapılacağı alana ilişkin imar planı iptal edildiğinden imarsız alanda ihaleye çıkılamaycağı, yapım işinin üst ölçekli planlara aykırı olduğu, bunun 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'ne aykırı olduğu iddia edilmişse de, imar planının iptalinin tek başına ihalenin iptalini gerektirmeyeceği, 4734 sayılı Kanun'da 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu kapsamındaki işlerin imar işlemleri olmaksızın ihale edilebileceğinin kurala bağlandığı, bunun yanında 1/25000 ölçekli planda ihale yapılan alanın "Açık ve Yeşil Alanlar" olarak düzenlendiği hususları dikkate alındığında dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, Ankara ili, Çankaya ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ...-... parsellerin Millet Bahçesi'ne dönüştürülmesine ilişkin davalı idarece 3 farklı ölçekte imar planının 2020 yılında onaylandığı, taraflarınca söz konusu imar planlarının iptali istemiyle açılan davalarda anılan planların iptaline karar verildiği, davalı idarece söz konusu yargı kararları göz ardı edilerek imar planlarının iptalinden 1 ay sonra uyuşmazlığa konu ihaleye çıkıldığı, ihalenin dayanağı olan imar planları iptal edildiğinden, planların kademeli birlikteliği ilkesi uyarınca dava konusu ihalenin de hukuka aykırı hale geldiği, söz konusu alanın ... Stadyumu olarak kent hafızasında yer edindiği, planda açık yeşil alan sisteminin önemli bir parçası olan spor alanı olarak yer aldığı, uyuşmazlığa konu ihale ile söz konusu alanın spor alanı olmaktan çıkarılıp Millet Bahçesi ve ibadet alanı kullanımları ile yapılaşmaya konu edildiği, değişiklik ile oluşturulan yeni planın çevresiyle kurduğu ilişkinin, yapı yoğunluğunun irdelenmediği, yakın çevresindeki ulaşım-dolaşım sistemine etkileri, kent bütününe etkisi, alt ve üst yapı alanlarının dağılımına etkisi gibi gerekli bilimsel ve teknik analiz çalışmalarının ve değerlendirmelerin yapılmadığı, uyuşmazlığa konu ihalenin 2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planı'nın yer seçim kriterlerine, kullanım kararlarına, plan notlarına aykırı olduğu, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği uyarınca imar işlemleri tamamlanmadan yapım işi ihalesine çıkılamayacağı, dava konusu ihalenin kapsadığı alanda imar işleri tamamlanmadığından dava konusu işlemin bu yönden de hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, 4734 sayılı Kanun'un 68/c maddesi uyarınca 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu kapsamındaki projelerde imar işlemlerinin tamamlanması şartı aranmaksızın ihaleye çıkılabileceği, Millet Bahçesi kullanımının Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nde "yeşil alanlar" ana başlığı altında yer aldığı, davaya konu alan 1/25000 ölçekli 2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planı'nda "açık ve yeşil alanlar" ana başlığı altında yer aldığından planlanan Millet Bahçesi kullanımı ile söz konusu nazım imar planının genel ilkelerinde değişiklik yapılmamış olduğu, uyuşmazlığa konu iş kapsamında camii inşaatı bulunmadığı, dava konusu alana ilişkin imar planlarının yargı kararlarıyla iptal edilmesi üzerine yargı kararlarının uygulanması amacıyla aynı alana ilişkin imar planları hazırlandığı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca onaylandığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'IN DÜŞÜNCESİ: UYAP üzerinden yapılan incelemeden, ihale konusu işin yapılacağı alana ilişkin hazırlanan ve onaylanan 1/25000 ölçekli ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı işlemlerinin iptali istemiyle açılan davalarda, dava konusu işlemin iptali yolundaki kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararlarına yönelik temyiz istemilerinin Danıştay Altıncı Dairesinin E:█████████, E:█████████ sayılı dosyalarında derdest olduğu görülmüştür. Anılan davalarda verilecek kararların bakılan davayı etkileyebilecek nitelikte olduğu değerlendirildiğinden söz konusu davalarda karar verildikten sonra işbu dosya hakkında temyiz incelemesi yapılması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE :MADDİ OLAY : Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca ... tarihinde... ihale kayıt numarasıyla "Ankara ili, Çankaya ilçesi, ... Mahallesi ... Millet Bahçesi ve Millet Bahçesine Ait Sosyal Donatılar İnşaatları ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi Yapım İşi" ihalesi gerçekleştirilmiş, anılan ihalenin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.İLGİLİ MEVZUAT: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar" başlıklı 62. maddeside, "Bu Kanun kapsamındaki idarelerce mal veya hizmet alımları ile yapım işleri için ihaleye çıkılmadan önce aşağıda belirtilen hususlara uyulması zorunludur: (...) c) Yapım işlerinde (...) gerekli hallerde imar işlemleri tamamlanmadan (...) ihaleye çıkılamaz. (...)"; "Uygulanmayacak hükümler" başlıklı 68. maddesinin (c) bendinde, "2985 sayılı Toplu Konut Kanunu kapsamındaki projelerde, (...) 62 nci maddenin (a) ve (b) bentleri ile (c) bendindeki kamulaştırma, mülkiyet, arsa temini, imar işlemleri ve uygulama projesine ilişkin şartlar aranmaksızın ihaleye çıkılabilir. (...)" kurallarına yer verilmiştir.2985 sayılı Toplu Konut Kanunu'nun "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde, "Konut ihtiyacının karşılanması konut inşaatını yapanların tabi olacağı usul ve esasların düzenlenmesi, memleket şart ve malzemelerine uygun endüstriyel inşaat teknikleri ile araç ve gereçlerin geliştirilmesi ve Devletin yapacağı desteklemeler bu Kanun hükümlerine tabidir." kuralı yer almıştır.Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'nin "İhalelerde uyulması zorunlu hususlar" başlıklı 5. maddesinde, "(1) İhaleye çıkılmadan önce ve ihale sürecinde idarelerin aşağıda belirtilen hususlara uymaları zorunludur: (...) c) (...) gerekli hallerde imar işlemleri tamamlanmadan (...) ihaleye çıkılamaz. (...) kuralı yer almıştır.HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Aktarılan kurallardan, yapım işi ihalelerine çıkılmadan önce imar işlemlerinin tamamlanmasının zorunlu olduğu, ancak konut ihtiyacının karşılanması, konut inşaatını yapanların tabi olacağı usul ve esasların düzenlenmesi, memleket şart ve malzemelerine uygun endüstriyel inşaat teknikleri ile araç ve gereçlerin geliştirilmesi ve devletin yapacağı desteklemelere ilişkin hükümlerin yer aldığı 2985 sayılı Kanun kapsamındaki projelerde ise imar işlemleri tamamlanmadan ihaleye çıkılabileceği anlaşılmaktadır. Dosyadaki belgeler ile Ulusal Yargı Ağı Projesi (UYAP) üzerinden yapılan incelemeden;Davaya konu ihale kapsamında millet bahçesi ve millet bahçesine ait sosyal donatılar inşaatları ile altyapı ve çevre düzenlemesi işi yapılacağı;Söz konusu işin yapılacağı "Ankara ili, Çankaya ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ...-... parsellere" ilişkin olarak Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca hazırlanan ve 1 numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümleri ile 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 9. maddesi uyarınca re'sen onaylanan 1/25000 ölçekli ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı işlemlerinin iptali istemiyle davalar açıldığı;TMMOB Şehir Plancıları Odası tarafından açılan davada, ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E..., K:... sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, anılan karara karşı yapılan istinaf başvurusunun ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile kabul edilerek İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verildiği, anılan karara yönelik temyiz isteminin Danıştay Altıncı Dairesinin E:█████████ sayılı dosyasında derdest olduğu;TMMOB Mimarlar Odası tarafından açılan davada, ... İdare Mahkemesinin...tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, anılan karara karşı yapılan istinaf başvurusunun ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile kabul edilerek İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verildiği, anılan karara yönelik temyiz isteminin Danıştay Altıncı Dairesinin E:█████████ sayılı dosyasında derdest olduğu görülmektedir.Tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde, dava konusu ihalenin 4734 sayılı Kanun uyarınca gerçekleştirilen bir yapım işi ihalesi olduğu, 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu kapsamında bir iş olmadığı, dolayısıyla ihaleye çıkılmadan önce imar işlemlerinin tamamlanmasının zorunlu olduğu, ancak dava konusu ihalenin gerçekleştirildiği tarihte ihale konusu işin yapılacağı alana ilişkin hazırlanan ve onaylanan 1/25000 ölçekli ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planının İdare Mahkemesince iptal edilmiş olduğundan dava konusu ihalenin gerçekleştirildiği tarihte ihale konusu işin yapılacağı alana ilişkin imar işlemleri tamamlanmamış olduğunun kabulü gerekmekte ise de; imar planlarının iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararlarının Bölge İdare Mahkemesince kaldırıldığı ve davaların reddine karar verildiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık, davanın reddi yolundaki temyize konu İdare Mahkemesi kararında ise sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik bulunmamaktadır.KARAR SONUCU :Açıklanan nedenlerle;1. Davacının temyiz isteminin reddine,2. Davanın reddi yolundaki .... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... K... sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının yukarıda belirtilen GEREKÇEYLE ONANMASINA,3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,4. Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya iadesine,5. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,6. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), █████/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.(X) KARŞI OY :2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca iptal davaları, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalardır ve iptal davalarında hukuka uygunluk denetimi dava konusu işlemin tesis edildiği tarihteki koşullara göre yapılır.Dosyadaki belgeler ve UYAP üzerinden yapılan incelemeden, dava konusu ihalenin bir yapım işi ihalesi olduğu, ihale konusu işin yapılacağı alana ilişkin hazırlanan ve onaylanan 1/25000 ölçekli ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planının █████/2022 ve █████/2022 tarihli İdare Mahkemesi kararlarıyla iptal edildiği, ihalenin ise █████/2022 tarihinde gerçekleştirildiği görülmüştür.Bu durumda, 4734 sayılı Kanun uyarınca yapım işi ihalelerine çıkılmadan önce imar işlemlerinin tamamlanmasının zorunlu olduğu hususu dikkate alındığında, dava konusu ihalenin gerçekleştirildiği tarihte ihale konusu işin yapılacağı alanda geçerli ve yürürlükte olan imar planlarının bulunmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde bu nedenle hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.Açıklanan nedenle, davacının temyiz isteminin kabulüyle davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının bozulmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.