kamulaştırma bedelinin tespiti davasında tarımsal nitelikteki taşınmazın net gelir metoduyla değerlemesi, anayasa mahkemesi kararı sonrası faiz başlangıcı ve idarenin yüksek bedel itirazının değerlendirilmesi.

Kamulaştırma bedelinin tespiti davasında tarımsal nitelikteki taşınmazın net gelir metoduyla değerlemesi, Anayasa Mahkemesi kararı sonrası faiz başlangıcı ve idarenin yüksek bedel itirazının değerlendirilmesi.

Özet: Davacı idare tarafından açılan kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili davasında, ilk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiş; davacı idarenin kamulaştırma bedelinin yüksek olduğu, gelir ve faiz hesaplamasının hatalı yapıldığı iddialarıyla yaptığı istinaf başvurusu, Bölge Adliye Mahkemesince taşınmazın değeri için net gelir metodunun doğru uygulandığı, tarımsal verilerin 2023 yılına ait olduğu ve Anayasa Mahkemesinin ilgili iptal kararının dava tarihi itibarıyla yürürlükte olması nedeniyle faiz başlangıcı ile türünün isabetli olduğu gerekçesiyle esastan reddedilerek, davacı idarenin temyiz aşamasında da istinaftaki itirazlarını yinelediği anlaşılmıştır.

5. Hukuk Dairesi ██████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi

SAYISI : █████████ Esas, █████████ Karar

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Denizli 9. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : ████████ Esas, ████████ Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili ve yol olarak tapudan terkini istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Denizli ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 1 32... sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini, yol olarak tapudan terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; tespit edilen bedelin yüksek olduğunu ve objektif değer artışı uygulanmaması gerektiğini, arazi üzerinde yetiştirilen ürün ve uygulanan münavebe sistemine göre 2023 yılı verileri dikkate alınarak yıllık ortalama net gelir hesabı ile yapılması gerektiğini, keşif esnasındaki gözlemlerinin ve dava tarihindeki Merkezefendi İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün 2023 yılı verilerinden yararlanıldığının belirtildiğini, buna rağmen üretim masraflarının raporda net olmadığını, kamulaştırma bedeline kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faizin işletilmesinin usul ve kanuna aykırı olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arazi niteliğindeki dava konusu taşınmaz bakımından 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f ) bendi uyarınca net gelir metodu esas alınarak değer biçilmesinde ve bu değer üzerinden toplam kamulaştırma bedelinin hesaplanmasında bir isabetsizlik görülmediği gibi münavebe planı çerçevesinde hazırlanan zirai gelir metodu ile arazi değer hesaplaması tablosunda sehven 2022 yılının tarımsal verilerinin kullanıldığı belirtildiği, bunun maddi bir hatadan kaynaklandığı tablonun içeriğinde kullanılan verilerin ... İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünce gönderilen 2023 yılının tarımsal verileri olduğu görüldüğünden, yapılan hesaplamada bir isabetsizlik bulunmadığı bununla birlikte 01.08.2023 tarihli ve 32266 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 05.04.2023 tarihli ve ███████ Esas, ███████ Karar sayılı kararı ile 04.11.1983 tarihli ve 2942 sayılı Kanun’un 24.04.2001 tarihli ve 4650 sayılı Kanun’un 5 inci maddesiyle değiştirilen 10 uncu maddesine 11.04.2013 tarihli 6459 sayılı Kanun’un 6 ncı maddesiyle eklenen dokuzuncu fıkra hükmünün iptaline karar verilmiş ise de Anayasa Mahkemesi kararlarının geçmişe yürütülemeyeceği yönündeki Yargıtay 5. Hukuk Dairesi içtihatları dikkate alındığında, eldeki dava 01.08.2023 tarihinden sonra açılmış olup davanın açıldığı tarih itibarıyla iptal kararı yürürlükte olduğundan, iş bu davada faize dava tarihinden karar tarihine kadar hükmedilmesi gerektiği göz önüne alınarak dava tarihi 01.12.2023 olduğundan Mahkemece uygulanan faiz başlangıcının ve faiz türünün yerinde olduğu anlaşıldığından davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ilişkindir

2. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

02.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.