Danıştay 13. Daire: İstanbul Eyüpsultandaki özelleştirme ihalesiyle satışı planlanan taşınmazın, davacının mülkiyet hakkı ihlali iddiasıyla iptali davası.
Özet: Davacı, özelleştirme programına alınan İstanbul Eyüpsultandaki bir taşınmazın satış ihalesinin iptalini, taşınmazı geçmişte satış vaadi sözleşmesiyle edindiğini, mülkiyet hakkının usulsüz işlemlerle ihlal edildiğini ve doğrudan satış taleplerinin reddedildiğini ileri sürerek talep ederken; davalı idare, taşınmazın 4046 sayılı Kanun uyarınca usulüne uygun şekilde özelleştirme kapsamına alındığını, hak sahipliğinin idareye ait olduğunu ve ihalenin tüm yasal şartlara uygun olarak gerçekleştirildiğini savunarak davanın reddini istemiştir.
T.C.
D A N I Ş T A YONÜÇÜNCÜ DAİREEsas No : █████████Karar No : █████████ DAVACI : ...DAVALI : ... Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU: █████/2024 tarih ve 32512 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan özelleştirme kapsam ve programında bulunan İstanbul ili, Eyüpsultan ilçesi, ... Mahallesi, ... parsel sayılı taşınmazın 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun uyarınca satış yöntemiyle özelleştirilmesi amacıyla gerçekleştirilecek olan ihalenin iptali istenilmektedir.DAVACININ İDDİALARI : Taşınmazı ... adlı kişiden Eyüp 1. Noterliğinin ... tarih ve ... yevmiye numaralı taşınmaz satış vaadi sözleşmesi ile satın aldığı, taşınmazı tescil ettirme hakkının kendisine geçtiği, bu hakkını kullanmak için çeşitli tarihlerde doğrudan satış talebiyle başvurularda bulunduğu, ancak bu taleplerinin reddedildiği, taşınmazın usulsüz şekilde... tarih ve ... yevmiye numaralı evrak ile Ankara Doğal Elektrik Üretim ve Ticaret A.Ş. adına tescil edildiği, hakkının çeşitli usulsüzlüklerle ihlal edildiği, taşınmazın doğrudan satışı için... tarih ve ... sayılı dilekçe ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Mekansal Planlama Genel Müdürlüğüne başvuruda bulunduğu, başvuruya cevap verilmediği, taşınmazın █████/2023 tarihinde ihale ile bir ortak girişime satıldığı, ancak tescil edilmediği, taşınmazı daha önce satın aldığı, kendisinin malik olduğu, mülkiyet hakkının ihlal edildiği ileri sürülmüştür. DAVALININ SAVUNMASI: Öncelikle usule ilişkin olarak, davacının iddialarının kabul edilmesinin mümkün olmadığı, zira taşınmaz üzerinde iddia ettiği gibi herhangi bir hak sahipliğinin bulunmadığı, ihale ile davacının ihlal edilen bir hakkının olması ve bu nedenle yapılan işlem ile menfaatinin zedelenmesi söz konusu olmadığından davanın menfaat yokluğu nedeniyle, süresinde açılıp açılmadığı tespit edilerek süresinde açılmamış ise süre aşımı nedeniyle reddi gerektiği ileri sürülmüş; esasa ilişkin olarak ise, özelleştirme programına alınan kuruluşlar 4046 sayılı Kanun'un 17. maddesi çerçevesinde bedelsiz olarak idareye devredilmiş sayıldığından taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin idareye ait olduğu, taşınmazın ... tarih ve ... sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu kararıyla özelleştirme kapsam ve programına alınması ile Maliye Hazinesiyle tüm bağı ve ilgisinin sona erdiği, tapu kayıtlarında da 4046 sayılı Kanun hükümlerine tabi olduğuna dair şerh bulunduğu,... tarih ve ...-... sayılı yazıyla Ankara Doğal Elektrik Üretim ve Ticaret A.Ş. (ADÜAŞ) adına devri yapılarak █████/2017 tarihinde tapuda tescilinin gerçekleştirildiği, ADÜAŞ'ın %100 hissesi Özelleştirme İdaresi Başkanlığına ait olan bir kurum olduğu, devir işleminin 4046 sayılı Kanun'a uygun olarak gerçekleştirildiği, taşınmazın Kanun'un 17/B maddesi uyarınca idarenin tasarrufundayken özelleştirme işlemleri gerçekleştirilmek üzere usul ve yasalara uygun olarak █████/2024 tarih ve 62215 sayılı Başkanlık Makamı Olur'u ile ihaleye çıkarıldığı, davacının ihaleye katılarak taşınmazı satın alma imkanı varken ihalenin iptali için dava açmasının manidar bulunduğu, aynı gerekçelerle bir önceki ihalenin iptali için de dava açtığı, davanın süre aşımı nedeniyle reddedildiği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.DANIŞTAY SAVCISI ...'IN DÜŞÜNCESİ : Dava; █████/2024 tarih ve 32512 sayılı Resmî Gazete'de duyurusu yayımlanan, özelleştirme kapsam ve programında bulunan, İstanbul ili, Eyüpsultan ilçesi, ... Mahallesi, ... parsel sayılı taşınmazın, 4046 sayılı Kanun uyarınca satış yöntemiyle özelleştirilmesine ilişkin ihalenin iptali istemiyle açılmıştır. Davalı idarenin usule ilişkin itirazları yerinde görülmemiştir. 4046 sayılı "Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun"un "Amaç ve Kapsam" başlıklı 1. maddesinin 1. fıkrasının (A) bendinde, bu Kanun'un amacının, bu maddede sayılan kuruluşların, ekonomide verimlilik artışı, kamu giderlerinde azalma sağlamak ve Hazine'ye ait taşınmazları değerlendirmek suretiyle kamuya gelir elde etmek için özelleştirilmelerine ilişkin esasları düzenlemek olduğu belirtilmiş; 2. maddesinde, özelleştirme uygulamalarındaki ilkeler sayıldıktan sonra, son fıkrasında, Kanun'da yer verilen amaç ve ilkeler doğrultusunda alınacak kararlarda öncelikler ile bunların tâbi olacağı özelleştirme uygulamalarına ilişkin esas ve usûllerin, kuruluşların nitelikleri ve ülke ekonomisinin gerektirdiği şartlar da dikkate alınarak Özelleştirme Yüksek Kurulu'nca belirleneceği; 3. maddesinde, kuruluşların; satış, kiralama, işletme hakkı devri, mülkiyetin gayri ayni hakların tesisi ve işin gereğine uygun sair hukukî tasarruflar ile devredilmelerine ilişkin özelleştirme yöntemlerinden hangisi ile özelleştirileceğini belirlemenin Kurul'un görevleri arasında olduğu kurala bağlanmıştır.Kanun'un genel gerekçesinde; özelleştirmenin, geniş anlamda Devletin iktisadî faaliyetlerinin en aza indirilmesi veya tamamen ortadan kaldırılması, kamu iktisadî teşebbüslerinin Devlet bütçesi üzerindeki finansman yükünün hafifletilmesi, rekabete dayalı piyasa ekonomisinin gerçekleştirilmesi, atıl tasarrufların ekonomiye kazandırılarak sermaye piyasalarının geliştirilmesi ve bu şekilde elde edilecek kaynakların, altyapı yatırımları, savunma, eğitim ve sağlık hizmetlerinde kullanılması suretiyle ekonomide verimliliğin arttırılmasını sağlayan önemli araçlardan biri olduğu vurgulanmıştır.4046 sayılı Kanun'un yukarıda anılan genel gerekçesinde belirtilen amacın gerçekleştirilmesine yönelik olarak Kanun'un 1. maddesinde yer alan kuruluşların ve Hazineye ait taşınmazların özelleştirilmesi konusunda Özelleştirme Yüksek Kurulu'na birtakım görev ve yetkiler tanınmış olmakla birlikte, verilen bu görev ve yetkinin, mutlak ve sınırsız olmadığı, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile özelleştirmeye konu varlığın niteliği, fiili ve hukukî durumu gözetilerek ve hukuka uygun bir şekilde kullanılması gerektiği kuşkusuzdur.Bu nedenle, dava konusu taşınmazın özelleştirilip özelleştirilemeyeceğinin, taşınmazın bulunduğu yer, nitelikleri, fiili ve hukukî durumları incelenerek değerlendirilmesi gerekmektedir.Her ne kadar davacı tarafından uyuşmazlık konusu taşınmazın Eyüp 1. Noterliğinin ... tarih ve ... yevmiye nolu taşınmaz satış vaadi sözleşmesi düzenlenmek suretiyle ... adlı kişiden satın alındığı, sonrasında taşınmazın tarafına doğrudan satılması istemiyle defalarca idareye başvuruda bulunduğu, ancak taleplerinin reddedildiği belirtilerek, talebi hilafına taşınmazın ihale yoluyla satışına yönelik işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de; dosyada mevcut 1999 yılına ait bahsi geçen satış vaadi sözleşmesinden ... isimli kişinin uyuşmazlık konusu taşınmazın maliki olmadığı, orman vasfından çıkarılan taşınmazın zilyedi sıfatıyla sözleşmeyi imzaladığı; ihaleye ilişkin bilgi notunda taşınmazın malikinin %100 hissesi davalı Özelleştirme İdaresi Başkanlığına ait olan Ankara Doğal Elektrik Üretim A.Ş. olduğu, tapuda beyanlar hanesinde İstanbul Kadastro Mahkemesinin .../... nosuna kayıtlı davaya konu edildiğine yer verildiği görülmekte ise de, taşınmazın mülkiyeti konusunda aksi yönde bir bilgi ve belgenin bulunmadığı açık olup, davacı ile üçüncü bir şahıs arasında düzenlenen satış vaadi sözleşmesinin taşınmazın davacıya doğrudan satışını gerektirir bir belge niteliğinde olmadığı; hukuki olarak idarenin mülkiyetinde olan ve yine beyanlar hanesinde belirtildiği üzere özelleştirme kapsamında yer alan taşınmazın, davacının da katılması mümkün olan ihale yoluyla satışa çıkarılmasına engel bir durumun bulunmadığı anlaşılmaktadır.Bu durumda, 4046 sayılı Kanun'da yer alan usul ile ekonomide verimlilik artışı, kamu giderlerinde azalma sağlamak ve Hazine'ye ait taşınmazları değerlendirmek suretiyle kamuya gelir elde etme amacına uygun olarak özelleştirme kapsamına alınan uyuşmazlık konusu taşınmazın ihale yoluyla satışına ilişkin dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.Açıklanan nedenlerle, davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :... tarih ve ... sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu kararı ile uyuşmazlığa konu İstanbul ili, Eyüpsultan ilçesi, ... Mahallesi, ... sayılı taşınmazın da aralarında bulunduğu taşınmazların özelleştirme kapsam ve programına alınmasına, satış yöntemiyle özelleştirilmesine ve özelleştirme işlemlerinin 2 yıl içinde tamamlanmasına karar verilmiş; █████/2020 tarih ve 3118 sayılı Cumhurbaşkanı kararıyla bu süre en son █████/2025 tarihine kadar uzatılmıştır. Söz konusu taşınmaz, özelleştirme işlemleri için %100 hissesi Özelleştirme İdaresi Başkanlığına ait olan ADÜAŞ'a devredilerek █████/2017 tarihinde tapuda tescili gerçekleştirilmiş, █████/2024 tarih ve 62215 sayılı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı Olur'u ile taşınmazın 4046 sayılı Kanun kapsamında "satış" yöntemiyle özelleştirilmesi amacıyla ihaleye çıkarılmasına karar verilmiş, ihale ilanı yayımlanmış ve pazarlık usulü ile gerçekleştirilecek olan ihalenin son teklif verme tarihi █████/2024 olarak belirlenmiştir. Bunun üzerine davacı tarafından, söz konusu taşınmazın Eyüp 1. Noterliğince düzenlenen ... tarih ve ... yevmiye numaralı taşınmaz satış vaadi sözleşmesiyle dava dışı ... tarafından kendisine satıldığı belirtilerek, taşınmazın satışı amacıyla gerçekleştirilecek olan ihalenin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.İNCELEME VE GEREKÇE:USUL YÖNÜNDEN:Davalı idarenin usule ilişkin itirazları geçerli bulunmayarak esasın incelenmesine geçilmiştir. ESAS YÖNÜNDEN:İLGİLİ MEVZUAT:4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun'un "Amaç ve Kapsam" başlıklı 1. maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinde, bu Kanun'un amacının, bu maddede sayılan "kuruluşların" ekonomide verimlilik artışı, kamu giderlerinde azalma sağlamak, Hazineye ait taşınmazları değerlendirmek suretiyle kamuya gelir elde etmek gerekçelerinden birisi ile özelleştirilmelerine ilişkin esasları düzenlemek olduğu belirtilmiş; 2. maddesinde, özelleştirme uygulamalarında esas alınacak ilkeler düzenlenmiş ve maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde, "Kuruluşların özelliklerine ve içinde bulundukları şartlara göre özelleştirme yöntemlerinin belirlenmesi" ilkesinin esas alınacağı; son fıkrasında, maddede belirtilen amaç ve ilkeler doğrultusunda alınacak kararlarda öncelikler ile bunların tabi olacağı özelleştirme uygulamalarına ilişkin esas ve usullerin kuruluşların nitelikleri ve ülke ekonomisinin gerektirdiği şartlar da dikkate alınarak Özelleştirme Yüksek Kurulunca belirleneceği kurala bağlanmıştır.4046 sayılı Kanun'un 3. maddesinin ikinci fıkrasında Kurulun görevleri sayılarak, (c) bendinde, "Kuruluşların; satış, kiralama, işletme hakkı devri, mülkiyetin gayri ayni hakların tesisi ve işin gereğine uygun sair hukuki tasarruflar ile devredilmelerine ilişkin özelleştirme yöntemlerinden hangisi ile özelleştirileceğini belirlemek; (d) bendinde, "Özelleştirme programına alınan kuruluşların 'satış, kiralama, işletme hakkı devri, mülkiyetin gayri ayni hakların tesisi ve işin gereğine uygun sair hukuki tasarruflarla gerçek ve/veya özel hukuk tüzel kişilerine devredilmesi' yöntemleriyle yapılan ihaleler sonucunda ihale komisyonlarınca verilen nihaî kararları onaylamak" Kurulun görevleri arasında sayılmış; 37. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde ise, özelleştirme uygulamaları ile ilgili olarak, bu Kanun kuralları gereğince yapılacak uygulamalar ile ihale usullerine ilişkin esasların İdarece çıkarılacak yönetmeliklerle belirleneceği kural altına alınmıştır.Anılan Kanun'un "Özelleştirme Yöntemleri, Değer Tespiti, İhale Yöntemleri" başlıklı 18. maddesinin 1. fıkrasının (A) bendinde özelleştirme yöntemleri, (B) bendinde değer tespiti, (C) bendinde ihale komisyonlarının oluşumu ile ihale usul ve işlemlerine ilişkin düzenlemelere yer verilerek özelleştirme programına alınan kuruluşların değer tespiti çalışmalarının bu Kanun'a göre idarece oluşturulan değer tespit komisyonları tarafından, ihale işlemlerinin bu Kanun'a göre oluşturulan ihale komisyonları tarafından yürütüleceği belirtilmiş ve ihale usulleri arasında sayılan pazarlık usulüne ilişkin usul ve esaslara yer verilmiştir.█████/2018 tarih ve 30473 (3. Mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 85. maddesinde, "█████/1994 tarih ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun'un; ... e) ... 3. maddesinin birinci fıkrası ... yürürlükten kaldırılmıştır. f) Geçici 28. maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki geçici madde eklenmiştir. Geçici Madde 29- Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Özelleştirme Yüksek Kurulunca görülmekte olan işler Cumhurbaşkanı veya yetkilendireceği makam tarafından sonuçlandırılır." kuralına yer verilmiştir. HUKUKÎ DEĞERLENDİRME: Aktarılan kurallara göre, 4046 sayılı Kanun'un 1. maddesinde sayılan "kuruluşların" ekonomide verimlilik artışı, kamu giderlerinde azalma sağlamak, Hazineye ait taşınmazları değerlendirmek suretiyle kamuya gelir elde etmek gerekçelerinden birisi ile özelleştirilebileceği; kuruluşların satış, kiralama, işletme hakkı devri, mülkiyetin gayri ayni hakların tesisi ve işin gereğine uygun sair hukuki tasarruflar ile devredilmelerine ilişkin özelleştirme yöntemlerinden hangisi ile özelleştirileceğini belirlemenin ve özelleştirme programına alınan kuruluşların "satış, kiralama, işletme hakkı devri, mülkiyetin gayri ayni hakların tesisi ve işin gereğine uygun sair hukuki tasarruflarla gerçek ve/veya özel hukuk tüzel kişilerine devredilmesi" yöntemleriyle yapılan ihaleler sonucunda ihale komisyonlarınca verilen nihai kararları onaylamanın Özelleştirme Yüksek Kurulunun (Cumhurbaşkanı) görevleri arasında olduğu anlaşılmaktadır. Bu itibarla, İstanbul ili, Eyüpsultan ilçesi, ... Mahallesi, ... sayılı parseldeki 5.374,67 metrekare yüz ölçümlü taşınmazın ... tarih ve ... sayılı Özelleştirme Yüksek Kurulu kararıyla özelleştirme kapsam ve programına alınmasına ve satış yönetimiyle özelleştirilmesine karar verildiği, özelleştirme işlemlerinin tamamlanmasına ilişkin sürenin █████/2020 tarihli Cumhurbaşkanı kararıyla en son █████/2025 tarihine kadar uzatıldığı, davacı tarafından ihaleye konu taşınmazın satış vaadi sözleşmesiyle kendisine satıldığı, malik olduğu ileri sürülmüş ise de, UYAP üzerinden yapılan araştırma sonucunda .... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K... sayılı kararıyla taşınmazın Hazine adına tesciline karar verildiği, kararın temyiz ve karar düzeltme aşamalarından geçerek █████/2016 tarihinde kesinleştiğinin anlaşıldığı, 4046 sayılı Kanunla verilen yetki uyarınca taşınmazın satışına ilişkin olarak pazarlık usulüyle ihaleye çıkıldığı hususları birlikte değerlendirildiğinde, 4046 sayılı Kanun'da yer alan usul ile ekonomide verimlilik artışı ve kamu giderlerinde azalma sağlama amacıyla gerçekleştirilecek olan dava konusu ihalede hukuka aykırılık görülmemiştir.KARAR SONUCU:Açıklanan nedenlerle;1. DAVANIN REDDİNE,2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,3. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,5. 2577 sayılı İdari Yargılama Üsulü Kanunu'nun 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendi uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (on beş) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, █████/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.