İzmir Bölge Adliye Mahkemesinin, iş makinesi kiralama sözleşmesinden kaynaklı icra takibine itirazın iptali davasındaki kısmi kabul/red kararı üzerine yapılan istinaf incelemesi.
Özet: İş makinesi kiralama sözleşmesinden doğan alacağın tahsili amacıyla başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali davasında, davacı kiraladığı iş makinesi için kesilen faturanın ödenmemesi üzerine takip başlatırken, davalı ise makinenin ayıplı teslim edildiği, kullanılmadığı ve farklı bir kira bedeli üzerinde anlaşıldığı iddiasıyla borca itiraz etmiştir. İlk derece mahkemesinin davanın kısmen kabul kısmen reddine dair kararı hem davacı hem de davalı tarafından istinaf edilmiş olup, yapılan incelemede uyuşmazlığın temelini kira bedeli, makinenin durumu ve faturanın geçerliliği oluşturmaktadır; bilirkişi raporu ise davacının ticari defter kayıtlarına göre davalının belirli bir tutarda borçlu olduğunu ortaya koymuştur.
T.C.İZMİRBÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ17. HUKUK DAİRESİESAS NO : ███████ KARAR NO : ████████T Ü R K M İ L L E T İ A D I N Aİ S T İ N A F K A R A R IİNCELENEN KARARINMAHKEMESİ : KARŞIYAKA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ : █████/2022NUMARASI : ████████ Esas ████████ Karar DAVA : İTİRAZIN İPTALİKARAR TARİHİ : █████/2026KARAR YAZIM TARİHİ : █████/2026Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ████████ Esas ve ████████ Karar sayılı dava dosyasından yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabul kısmen reddine dair verilen karara karşı davacı vekili ve davalı vekili tarafından ayrı ayrı istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya, Dairemize gönderilmiş olmakla HMK'nın 353. maddesi uyarınca dosya üzerinden inceleme yapıldı. GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Mahkemece yapılan açık yargılama sonucunda; ''...Davacı vekili tarafından mahkememize verilen dava dilekçesinde, davacı vekili tarafından verilen dava dilekçesinde, taraflar arasında █████/2017 tarihinde iş makinesi kiralama sözleşmesi imzalandığını, söz konusu sözleşmeye göre; ... marka ... tip .... model .... plaka nolu iş makinesinin (...) .... Şti’ye kiraya verildiğini, sözleşme imzalandıktan sonra iş makinesinin müvekkili tarafından davalıya teslim edildiğini, kiralanan iş makinesi kiralayan şirket tarafından kullanılmış olup, bu kullanıma istinaden müvekkil şirket tarafından .... Şti adına 267756 seri numaralı █████/2017 tarihli toplamda 48.505,31 TL bedelli bir adet fatura kesildiğini ancak davalı tarafça faturanın ödenmediğini, alacağın tahsili istemiyle Aliağa İcra Müdürlüğü’nün ████████ E. sayılı dosyayla ilamsız takip başlatıldığını, davalı tarafça takibe, borca, faize ve tüm ferilere itirazın üzerine takibin durduğunu ileri sürerek borçlu davalının icra takibine yaptığı itirazının iptaline, takip konusu alacağın % 20’sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle ; davacının yasal süresi içerisinde davasını açmadığını, taraflar arasında 14.000,00-TL karşılığında iş makinesi kiralama sözleşmesinin imzalandığını, davalı tarafından iş makinesinin ayıplı olarak müvekkiline teslim edildiğini ve müvekkili tarafından iş makinesinin geri gönderildiğini ve kullanılmadığını, davacı tarafından iddia edilen 03.10.2017 tarihinde 48.805,31-TL değerinde faturanın taraflarına gönderilmediğini, kira sözleşmesinde taraflar arasında kira bedelinin 14.000,00-TL olarak belirtildiğini ileri sürerek açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE : Dava, İİK.nun 67.madde uyarınca açılmış olup, alacağının tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir. Davacı vekili delil olarak, █████/2017 Tarihli İş Makinesi Kiralama Sözleşmesi, █████/2017 tarihli fatura, Aliağa İcra Müdürlüğü ████████ E.sayılı dosyası, dava şartı arabuluculuk son tutanağı, tarafların ticari defter ve kayıtları, bilirkişi incelemesi, tanık deliline dayanmıştır. Davalı vekili karşı delil olarak, Aliağa İcra Müdürlüğünün 2018/3 06 Esas sayılı dosyası, ticari defter kayıtları,tanık, yemin deliline dayanmıştır. Uyuşulmayan noktaların taraflar arasında hizmet ilişkisinin kurulduğu, konusunda uyumazlık bulunmadığı, uyuşmazlığın bu kapsamda davacı tarafından iş makinası operatörünün kullanıma uygun olarak davalıya teslim edilip edilmediği, davalı tarafça iş makinasının davacı tarafa ne kadar süre sonra iade edildiği, iş makinası kiralama bedelinin ne olduğu, dava ve takip konusu olan alacağın yerinde olup olmadığı, davanın süresi içerisinde açılıp açılmadığı, davalıdan fatura alacağının bulunup bulunmadığı noktalarında olduğu tespit edilmiştir. Mahkememizin █████/2021 tarihli duruşmasında, dosyanın SMMM bilirkişine verilerek söz konusu uyuşmazlık konusunda rapor düzenlenmesinin istenilmesine karar verilmiş, bilirkişi .... █████/2021 tarihli raporda, dava dosyasında davacı yandan 48.505,31.-TL Fatura + 1.451,17.-TL İşlemiş Faiz = 49.956,48.-TL Toplam Alacağın takip tarihinden itibaren yıllık %9,75 oranında ve değişen oranlarda işleyecek Reeskont - Avans faizi, icra gideri ve vekalet ücreti ile birlikte tahsili istemi ile, dava konusu edildiğinin görüldüğü, davacı ...'ın Bilanço esasına göre defter tuttuğu ve 1.sınıf mükellef olduğu, sunulan 2017 yılı resmi defterlerinden anlaşılmakla; İlgili mevzuat gereği; Davacı tarafından sunulan 2017 yılına ait Yevmiye Defteri, Defter-i Kebir ve Envanter defterlerinin, kanuni süresi içinde açılış ve Yevmiye Defterinin kapanış tasdiklerinin yapıldığının görüldüğü, davacı 2017 resmi defter kayıtlarında; takip tarihi itibariyle Davalı şirketin davacıya 48.505,31.-TL tutarında Borçlu olduğu görülmüş olup, Taraflar arasında düzenlenen 19.09.2017 tarihli İş Makinesi Kiralama Sözleşmesinin 4.maddesinde "...Ödemeler fatura tarihinden itibaren en geç 15 gün içinde yukarıdaki hesaplara yatacaktır." hükmünün olduğu görüldüğü gibi, 24.01.2018 harç tarihli 7 örnek ödeme emirli icra takibinde yıllık %9,75 oranında ve değişen oranlarda işleyecek Reeskont Avans Faizi talep edildiği görüldüğünden; 03.10.2017 fatura düzenleme tarihine +15 gün ilave edilmekle, 18.10.2017 - 24.01.2018 t.arasında 1.269,78.-TL tutarında faiz hesap edilmiş olup; faizin takdirinin mahkemeye ait olduğu, 17.05.2021 tarihli duruşmada 2 nolu ara kararda belirlenen söz konusu uyuşmazlık konusu irdelendiğinde; davacı tarafından iş makinası operatörünün aracın yakıt deposunun kullanıma uygun olarak 18.09.2017 tarihli tutanakla davalıya teslim edildiği, ancak davalı tarafça iş makinasının davacı tarafa ne kadar süre sonra iade edildiğinin dosya içeriğindeki belgelerden anlaşılamadığını, iş makinası kiralama bedelinin; taraflar arasındaki sözleşmeye göre; aylık (26 gün) kira bedeli l4.000,00TL + KDV olarak (yani 14.000,00 / 26 gün = 538,46.-TL günlük) olarak belirlenirken, faturada İş Makinesi Çalışma Bedelinin günlük 466,66.-TL tutarında düzenlenildiği; yani sözleşmedeki belirlenen günlük fiyatın (538,46-466,66=) 71,80.-TL daha düşük tutardan fiyatlandırıldığı; ayrıca sözleşmenin 2.maddesinin son cümlesinde "Kiralayanın istemesi halinde aylık periyotlar halinde tekrar kiralanır." hükmüne göre, dosya içeriğinde kiralayanın tekrar kiraladığına ilişkin belge görülememekle birlikte faturada 49,3 günün nasıl hesaplanıldığı anlaşılamadığı gibi; ... Makinesi Operatörü ....'un davalı şirkete 07.10.2017 tarihinde işe başladığını ve 01.11.2017 tarihinde işten ayrıldığının Davalı Şirket tarafından SGK'ya bildirilen SGK İşe Giriş ve SGK İşten Ayrılış Bildirgelerinden (07.10.2017 - 01.11.2017=) 26 gün çalıştığının bildirildiği, görülmekle; takibe ve davaya konu fatura ile taraflar arasında düzenlenerek imza altına alınan 19.09.2017 tarihli İş Makinesi Kiralama Sözleşmesindeki iş makinesinin çalışma süresi ve kira bedeli ve Operatörün Davalı şirkette çalıştığı süreler karşılaştırıldığında uyumsuz olduğunun tespit edildiği, davanın süresi içerisinde açılıp açılmadığı hususunun değerlendirilemediği, değerlendirilmesinini mahkemeye ait olduğu, davalı şirkete ait ticari defterlerin ... Mahallesi ... Caddesi .... İş Merkezi ... Adresinde bulunan Muhasebeci ....'ın ofisinde" bulunduğunun bildirildiği görüldüğünden, davalı şirket ticari defterlerinin....Adresinde olması sebebiyle incelenmesi mümkün olmadığından, takibe ve davaya konu faturanın davalı şirket defterlerine kaydedilip kaydedilmediği tespit edilemediğinden; her ne kadar davacı defterlerine kaydedildiği tespit edilen 03.10.2017 tarih A-267756 seri sıra numaralı 48.505,31.-TL toplam tutarındaki faturanın davalıya teslimine ilişkin dayanak belge davalıya elden verildiği beyan edilmekle sunulamadığından faturanın davalıya tesliminin tespit edilemediği, takibe ve davaya konu fatura ile taraflar arasında düzenlenerek imza altına alınan 19.09.2017 tarihli İş Makinesi Kiralama Sözleşmesindeki iş makinesinin çalışma süresi ve kira bedeli ve Operatörün Davalı şirkette çalıştığı süreler karşılaştırıldığında uyumsuz olduğu tespit edildiğinden; dava ve takip konusu olan alacağın yerinde olup olmadığı hususu ile davalıdan fatura alacağının bulunup bulunmadığı hususunun Davalı şirket defter kayıtları incelendiğinde tespit edilebileceği görüş ve kanaatinin hasıl olduğu bildirilmiştir. Mahkememizin █████/2021 tarihli duruşmasında davalı şirketin ticari defterleri üzerinde mali müşavir aracılığı ile bilirkişi incelemesi yapılmak üzere Bingöl Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine talimat yazılmasına karar verilmiş, bilirkişi █████/2021 tarihli raporda, davalının 2017 yıllarına ait Ticari defterlerin TTK. 64/3 gereğince tasdiki zorunlu olan defterlerin noterce tasdiklerinin süresinde yapıldığı, yevmiye kapanış işlemlerinin de Yasal süre içinde yapıldığının tespit edildiği, dava konusu ile ilgi defter kayıtların tek düzen muhasebe sistemine göre tutulduğu, davalının 1. Sınıf tacir olduğu, bilançoya tabi olduğu, dava konusu olan 03.10.2017 tarih ve 267756 nolu 48.505,31 TL Faturanın Davacı tarafından davalıya yapılan iş karşılığında kestiği, davalının 2017 yılına ait defterleri incelenmesi sonucunda davaya konu faturanın kayıtlarına işlenmediğinin anlaşıldığı, davalının söz konusu fatura dönemine ilişkin Ekim Ayı'na ait BA/BS 27.11.2017 tarihinde ve 04.12.2017 tarihinde Gelir İdaresi Başkanlığına gönderilen Form BA/BS Bilanço alışları/Bilanço Satışları formunda davacının kestiği fatura beyanda bulunmadığının anlaşıldığı, dava konusu olan 19.09.2017 tarihinde iş makinesi kiralama sözleşmesinin davacı ve davalı arasında imzalandığını, sözleşmenin 2. Maddesinde Kira müddeti 19.09.2017 tarihinde başlar ve 19.10.2017 tarihinde biter. Sözleşmenin 3. Maddesinde aylık kira bedeli 14.00,00 TL dir. Aylık kira bedeli KDV dahil değildir. Fatura kesildiğinde aylık kira bedeline KDV eklenecektir. Davacının bir ay süre dolmadan 14 gün içine 48.505,31 TL fatura kestiğinin anlaşıldığı, szleşmeye göre iş makinesi aylık çalışacak ve ay sonunda faturası kesilmesi gerekeceği, davacı firma iş makinesinin 49,3 gün, Kamyon çalışma bedeli 36 gün ve Lowbed Nakli 3 sefer çalışma yapılmış gibi toplamda 48.505,31 TL Fatura kesildiğini, davacı ile davalı arasındaki sözleşmenin iş Makinesi (....) bir makine için yapılmış bir sözleşme olduğu ve faturada Kamyon ve Lowbed çalışmış gibi gösterildiği, kesilen fatura ile sözleşmenin Uyumsuz olduğu dosyadaki belgelerden anlaşıldığı bildirilmiştir. Mahkememizin █████/2022 tarihli duruşmasında Davacı ve davalı şirketlerin defter ve kayıtları üzerinde yapılan inceleme sonucu düzenlenen raporlarda düzenlenen raporların sözleşme ile uyumsuz olduğu belirtmekle, mahkememiz dosyasında rapor düzenleyen bilirkişi ...'un yanına Makine Mühendisi bilirkişi eklenerek, iş makinasının çalışılan fiili süre, piyasa rayici ve sözleşme nazara alınarak kira bedelinin hesaplanmasının istenilmesine karar verilmiş, bilirkişiler .... ve .... █████/2022 tarihli raporda, çalışılan süre yönünden yapılan inceleme neticesinde; Davaya konu iş makinasının, █████/2017 tarihi ile █████/2017 tarihleri arasında 26 gün süre ile kiralandığı, daha sonraki tarihte tekrara talep edilerek kiralanmadığı, Anlaşıldı. İş makinasının fazla çalıştırıldığı beyanı, iş makinasının fazla çalıştırıldığı beyanı ile uyumlu olmadığı, operatörün başka işlerde de çalışmış olabileceği değerlendirilmiş olup, iş makinasının çalışma süresinin, sözleşmede belirlenen süre kadar (26 iş günü) olduğu kanaatine ulaşıldığı, piyasa rayici yönünden yapılan inceleme neticesinde; davaya konu iş makinası model ve özelliğindeki iş makinası kiralama bedelinin 14.000,00 TL-15.000,00 TL aralığında olduğunun değerlendirildiği, kiralama bedeli yönünden yapılan inceleme neticesinde; kiralama bedelinin: KDV Hariç: 26 gün x 14.000/ 26 TL/gün : 14.000,00TL olabileceğinin değerlendirildiği bildirilmiştir. Mahkememizin █████/2022 duruşmada dinlenen davacı tanığı .... ; "Ben 2008 yılında bu yana davacıyı tanırım, bir dönem birlikte çalıştık, 2015 yılında kendisi ile özel iş yerinde tekrar çalışmaya başladım, 2017 yılında davalı şirket yetkilisi....beyle irtibata geçmiş ve bir adet iş makinesi kiralanması konusunda anlaşmışlar,....beyin talebi üzerine ben sözleşmeyi hazırladım, davalı şirket yetkilisi ....bey ile iletişime geçtim düzenlenen sözleşmeye ve fiyatlara hiç bir itirazı olmadı, iş makinesi tarafımızca davalının talep ettiği yere Low Pet aracılığı ile götürüldü, tarafların anlaşmasına göre değişmekle birlikte genel uygulama iş makinesinde çalışacağı yere götürülmesine ilişkin nakliye ücreti iş sahibine işin bitiminden sonra ise geri götürülmesine ilişkin nakliye ücreti ise bize ait olur, davalı taraf ile bu konunda herhangi bir pazarlığımız olmadı, davalı taraf bizden bir adet silindir talep etti, biz temin edemeyince başka bir firmadan temin etti, ancak silindirin arıza yapması üzerine davalının ricası ile bizim Lowpet aracımız ile sanayiye götürülerek tamirinden sonra tekrar geri taşındı, davalı tarafından faturanın erken kesilmesi talep edildi, bizde bunun üzerine çalışılan süreleri hesaplayıp, yapılan fazla mesaileri de dikkate alınarak faturayı düzenledik, silindir nakliyesi de dikkate alınarak, 3 adet nakliye ücreti faturaya dahil ettik, benim davalının ödeme yapıp yapmayacağı konusunda şüphelenmem üzerine davacı ile görüşerek operatörlerin davalı firma üzerinde sigortalı olarak gösterdik, toplamda 1 adet iş makinesi ve 1 adet kamyon davalı tarafta çalışmıştır, iş makinesi ilişkin sözleşmesinin düzenlenmesinden sonra davalı taraf 1 adet kamyon talep etti, benden whatsap üzerinden kamyona ilişkin ücretleri kendisine bildirdim, kabul etmesi üzerine kamyonu gönderdim, kamyon ile ilgili ayrı bir sözleşme düzenleyecek idik ancak bir araya gelemediğimiz için düzenleyemedik, biz davalıya aracı çalışır bir şekilde teslim ettik, 13 kasım'a kadar araç çalıştı ancak Ekim ayında makinanın kırıcı ucu hasar görmüş kendisi aradığında temin edebilceeği yere kendisini yönlendirdim, tarafımca düzenlenen fatura zarf içerisinde karşılıklı güven ilişki nedeniyle davalıya elden teslim ettim ve herhangi bir imza almadım." şeklinde beyanda bulunmuştur. Mahkememizin █████/2022 tarihli duruşmasında dinlenen davacı tanığı ... ; "Ben davacıyı 2006 yılından beri tanırım, bana ait 2 adet kamyonum vardır hafriyat işi yaparım, bende davalı firmaya 2017 yılı 9 ve 10.aylarda 2 adet kamyon kiralandı, kendileri bize günlük ödeme yapacaklarını söylediler, ancak biz günlük para istemiyoruz, aylık fatura keseriz ödemenizi yaparsınız dedik, lakin bana da ödemelerini yapmadılar hatta bu konuda bende kendilerine karşı alacak davası açtım yargılamam devam etmektedir, davacı taraf davalı firmaya bir kamyon ve 1 de kepçe kiraladı, yaklaşık 2 ay boyunca hem ben hemde davacı kamyon ve makina çalıştırmıştır, davacının parasını almadığını bilmiyorum beni bir kaç kez bu konunda aramıştır, iş makinası kiralandığında makinanın nakliye ücreti genelde taraflarca konuşulur konuşulmadığı zaman ne yapılır tecrübe sahibi değilim, davacı ile ben sürekli orada çalıştım, çalışma esnasında geçici süre arıza olmuş olabilir ancak davalının işleri hiç bir zaman aksamadı." şeklinde beyanda bulunmuştur. Mahkememizin █████/2022 tarihli duruşmasında dosyanın daha önce rapor tanzim edilen makine mühendisi bilirkişiye verilerek taraflar arasındaki uyuşmazlık konusu (çalışılan fiili süre, piyasa rayici ve sözleşme nazara alınarak) araç kiralama bedeli ve araç nakil bedeli ile ilgili sözleşmede yer alan ve yer almayan araçlara ilişkin rapor tanziminin istenilmesine karar verilmiş, bilirkişi █████/2022 tarihli raporda, sözleşme dahili, davaya konu iş makinasının, █████/2017 tarihi ile █████/2017 tarihleri arasında-26 gün süre ile kiralandığı, daha sonraki tarihte tekrara talep edilerek kiralanmadığı, Anlaşıldı. İş makinasının fazla çalıştırıldığı beyanı, iş makinasının fazla çalıştırıldığı beyanı ile uyumlu olmadığı, operatörün başka işlerde de çalışmış olabileceği değerlendirilmiş olup, İş makinasının çalışma süresinin, sözleşmede belirlenen süre kadar (26 iş günü) olduğu, toplam kiralama bedelinin: 14.000,00 TL olabileceği, sözleşme harici kiralanan ve kiralama faturaları düzenlenen makinaların 1 adet kamyon ve 1 adet iş makinası taşıma Tır'ı olan Lowbed olduğu, kamyon kiralama bedelinin; kamyonunda 26 gün kiralanmış olabileceği ve kiralama bedel tutarının; 26 gün x 433,33 TL= 11.266,58 TL olabileceği, Lowbed ( iş makinası nakliye Tır'ı ) kiralama bedelinin; kiralama bedel Tutarının; 3 sefer x 833,33 TL= 2.2499,99 TL olabileceği bildirilmiştir. Her ne kadar taraflar arasında kira sözleşmesi bulunmakta ve uyuşmazlık ile ilgili görevli mahkemenin Sulh Hukuk mahkemeleri olduğu düşünülse de, taraflar arasındaki sözleşme incelendiğinde davacının sadece iş makinesi ya da kamyon kiralamadığı aynı zamanda araçların şoförleri ile birlikte davalının hizmetine sunulduğu anlaşılmış ve taraflar arasındaki uyuşmazlığın kiralama sözleşmesinden değil hizmet sözleşmesinden kaynaklandığı, tarafların da tacir olup ticari işletmeleri ile ilgili olması nedeni ile mahkememizin görevli olduğu kanaati ile yargılamaya devam edilmiştir. Taraflar arasında 1 adet iş makinesinin kiralanması hususunda sözleşme imzalandığı sabittir. Ancak, davacı tarafça iş makinesi dışında davalıya bir adet de kamyonun kiralandığı ileri sürülmüş ve buna ilişkin fatura kesilerek icra takibine geçilmiştir. Dinlenen tanık beyanları davacının bu yöndeki iddialarını doğrular mahiyettedir. Mahkememizce uyuşmazlık konusunda bilirkişi raporları alınmış ve bilirkişiler tarafından kiralandığı iddia edilen kamyona ilişkin de raporlar tanzim edilmiş, raporlar taraf vekillerine tebliğ edilmiştir. Davalı vekili bilirkişi raporlarına karşı beyan ve itiraz dilekçesi de sunmuştur. Ancak gerek cevap dilekçesinde, gerekse bilirkişi raporuna karşı sunmuş olduğu beyan dilekçesinde davacıdan kamyon kiralandığı iddiasını reddetmemiş, bilirkişi raporunda kamyona ilişkin yapılan hesaplamalara miktar ve süre yönünden itiraz etmiş ise de, kamyonun kiralanmadığı iddiasında bulunmamıştır. Hal böyle olunca, her ne kadar sözleşmeye göre sadece iş makinesi kiralanması konusunda taraflarca anlaşılmış ise de, aynı zamanda 1 adet kamyonun da kiralandığı kabul edilmiş ancak kamyona ilişkin sözleşmede herhangi bir bedel kararlaştırılmadığı ve ücret konusunda yapılan anlaşmaya dair taraflarca herhangi bir delil sunulmadığı için rayiç değerler üzerinden yapılan bilirkişi hesaplaması yerinde görülmüştür. Taraflar arasında düzenlenen sözleşmeye göre kiralama sözleşmesinin süresi 1 ay olup başlangıç tarihi █████/2017, bitişi tarihi ise █████/2017 tarihidir. Ve yine sözleşmeye göre kiralayanın talebi halinde aylık periyotlar halinde sözleşmenin yenileneceği düzenlenmiştir. Davaya ve icra takibine konu faturanın düzenlenme tarihi ise █████/2017 tarihidir. Yani, sözleşmenin bitim süresinden önceki bir tarihe aittir. Sözleşmede ödemeye ilişkin de düzenleme yer almış olup buna göre fatura kesim tarihinden itibaren en geç 15 gün içerisinde ödeme yapılacaktır. Yani, davalının sözleşme kapsamında ödeme yapması gereken tarih en geç █████/2017 tarihi olup sözleşmenin bitiminden 1 gün öncedir. Tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde, faturanın kesim tarihi itibarı ile imzalanmış bulunan sözleşmenin süresinin henüz dolmadığı, sözleşmenin süresinin dolmasından önce taraflarca sürenin uzatılmasına dair herhangi bir anlaşma yapıldığına dair belge ya da delil sunulmadığı dikkate alındığında, davacı █████/2017 tarihinde kestiği faturada ancak sözleşmeye göre talepte bulunabilecektir. Zira sözleşme süresinin faturanın kesildiği tarihte ya da öncesinde uzatıldığına dair herhangi bir delil davacı tarafından sunulmamıştır. Her ne kadar tanıklar iş makinesi ve kamyonun 2 aya yakın çalıştığını ileri sürmüş ise de, bu taraflar arasında kira süresinin uzatıldığına ilişkin bir anlaşma konusunda delil ibraz edilmediğine göre sözleşmedeki sürenin bitiminden sonra tarafların karşılıklı olarak araçların çalışması yönünde oluşan irade uyuşması ile ortaya çıktığı kanaatine varılmıştır. Hal böyle olunca faturanın kesim tarihi olan █████/2017 tarihi itibarı ile sözleşmenin uzatıldığına dair iddia ve delil de bulunmadığına göre anılan faturada ancak sözleşmeye göre talepte bulunulabileceği kabul edilerek hesaplama yapılmıştır. Ha keza, her ne kadar davacı 2 aya yakın hizmet verdiğini ileri sürmüş ve tanıklar da bu hususu kabul etmiş ise de, davacının sözleşme süresinin fatura kesim tarihinden önce uzatılması konusunda anlaşıldığına dair iddiası da yoktur. Kaldı ki, faturada talep edilen kiralama bedeline ilişkin süreler de sözleşme ile uyumlu olmayan ve nasıl hesaplandığı ve talep edildiği anlaşılamayan sürelerdir. Her ne kadar davalı vekili iş makinesinin arızalı olarak teslim edildiğini ve çalışmadığını ileri sürmüş ise de, dosyada bulunan tutanaklar, yazışmalar ve tanık beyanları davalının bu beyanlarının gerçeği yansıtmadığını ortaya koymaktadır. Yukarıda açıklandığı üzere mahkememizce dinlenen tanık beyanları, dosyada mevcut deliller kapsamında davacının davalıya iş makinesi ve kamyon kiraladığı ve █████/2017 tarihli faturada ancak sözleşmeye göre belirlenen 1 aylık süre için talepte bulunabileceği kanaatine varılmış ve iş makinası için 1 aylık kira bedeli olarak 14.000 + KDV (2.520) = 16,520,00-TL, kamyon için ise sözleşmede yer almadığı için tespit edilen rayiç kiralama bedeli üzerinden yine sözleşme süresince 11.266,58 + KDV (2.027,98) = 13.294,56-TL talep edebileceği görüş ve kanaatine varılmıştır. Davacı vekili faturada aynı zamanda iş makinesinin nakliyesine ilişkin nakliye bedeli talep etmiştir. İş makinesinin nakliye masraflarına ilişkin sözleşmede herhangi bir düzenleme yer almamaktadır. Dinlenen tanık beyanları ve bilirkişi raporunda yer alan tespitlerde, emsal uygulamalarda iş makinesinin çalışması için iş sahasına nakli için gerekli masrafın kiralayan tarafından, işin bitiminden sonra nakliyesi için masrafın ise iş sahibi tarafından karşılanması olduğunu beyan etmişlerdir. Kanaatimizce de bu tespitler ve uygulama yerinde bulunmuştur. .... nakliye 833,33 + KDV (150,00)=983,33-TL olarak tespit edilmiştir. Tüm dosya kapsamı, taraflar arasında imzalanmış bulunan sözleşme ve hükümleri, tanık beyanları ve bilirkişi raporları birlikte değerlendirildiğinde, davacının faturanın kesim tarihi olan █████/2017 tarihi itibarı ile 1 aylık iş makinesi kira bedeli ve iş makinesi ile birlikte kiraya verilen ancak sözleşmede yer almayan kamyon için 1 aylık kamyon kiralama bedeli ve 1 adet iş makinesi nakliye bedelini davalıdan talep edebileceği, bu tutarın ise toplam (16.250,00-TL + 13.294,56-TL + 983,33-TL = 30.797,89-TL) 30.797,89-TL olması gerektiği, sözleşmenin bitiminden sonra iş makinesinin ve kamyonun çalıştığı iddia edilen süre yönünden ayrı bir fatura ve uyuşmazlık bulunması halinde dava konusu olması gerektiği 30.797,89-TL asıl alacak bakımından davalının takibe yaptığı itirazın yerinde olmadığı ve iptalinin gerektiği, temerrüt oluşmadığından işlemiş faiz talebinin ise yerinde olmadığı..." gerekçesi ile, davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİ İLE, davalının Aliağa icra müdürlüğünün ████████ Esas sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazın 30.797,89-TL asıl alacak yönünden iptali ile takibin bu miktar üzerinden devamına, asıl alacağa takip tarihinden itibaren avans faizi işletilmesine, fazlaya ilişkin istemin REDDİNE, icra inkar ve kötü niyet tazminat taleplerinin koşulları oluşmadığından REDDİNE karar verilmiş, verilen bu karara karşı davacı vekili ve davalı vekili tarafından ayrı ayrı istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. İSTİNAF NEDENLERİ: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; verilen kararın kısmen redde ilişkin bölümünün ve icra inkar tazminatı taleplerinin reddinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, sunulan deliller ve dinlenen tanık beyanlarına rağmen sadece sözleşme süresi ile sınırlı olarak yapılan hesaplamanın hatalı olduğunu, davalı şirketin işinin uzaması nedeniyle müvekkili davacının iş makinelerinin davalının işinde çalışmaya devam ettiğini, iş makinelerinin şoförlerinin davalı şirket nezdinde yapılan sigortalarının sözleşme tarihinin bitim tarihinden çok daha sonra sona erdirildiğini, davacı müvekkilinin █████/2017 tarihinde kesmiş olduğu faturada davalı şirkete vermiş olduğu hizmete karşılık gelen tutarları göstermiş olup bu hizmetin yalnızca sözleşme süresi ile sınırlı olmadığını ayrıca mahkemece hesaplanan kamyon çalışma bedeli ile iş makinesi nakliye ücretinin eksik ve hatalı olduğunu, davalının fatura tarihinden itibaren 15 gün içinde hiçbir ödeme yapmamasından dolayı temerrüde düşmesine rağmen işlemiş faize hükmedilmemesinin hukuka aykırı olduğunu, koşulları oluşmasına rağmen gerekçesiz olarak icra inkar tazminatı taleplerinin reddedilmesinin de haksız ve hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek yerel mahkeme kararının aleyhe olan bölümlerinin kaldırılması istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; verilen kısmen kabul kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, cevap dilekçesinde belirttikleri hususlarda araştırma yapılmaksızın eksik inceleme ile hatalı karar verildiğini, davacının sözleşmede üzerine düşen yükümlülüklerini yerine getirmediğinden sözleşmenin geçersiz olduğunu, davacının kestiğini iddia ettiği faturanın müvekkiline tebliğ edilmediğini, müvekkilinin ticari defterlerinde faturanın kayıtlı olmadığını, kira sözleşmesinde aylık 14.000.00.TL kira bedeli belirlenmesine rağmen kira sözleşmesinin başladığı tarihten 15 gün sonra 48.505,31.TL değerinde fatura kesilmiş olmasının da açıkça sözleşmeye ve hukuka aykırı olduğunu, yazılı delile dayanmaksızın ve hukuka aykırı olarak tanık dinlenerek 1 aylık kamyon kiralama bedeline hükmedilmesinin de hatalı olduğunu belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılması istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur. DELİLLERİN TARTIŞILMASI, HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE: Dava, sürücülü iş makinası kiralama sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili için yapılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun ispat yükü başlıklı 190. maddesinde; “(1) İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. (2) Kanuni bir karineye dayanan taraf, sadece karinenin temelini oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altındadır. Kanunda öngörülen istisnalar dışında, karşı taraf, kanuni karinenin aksini ispat edebilir” şeklinde düzenleme getirilmiştir.Aynı Kanun’nun Ticari defterlerin ibrazı ve delil olması başlıklı 222. Maddesi; " (1) Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir.(2) Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır.(3) İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya ilgili hususta hiç bir kayıt içermemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir. Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz.(4) Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olur.(5) Taraflardan biri tacir olmasa dahi, tacir olan diğer tarafın ticari defterlerindeki kayıtları kabul edeceğini belirtir; ancak, karşı taraf defterlerini ibrazdan kaçınırsa, ibrazı talep eden taraf iddiasını ispat etmiş sayılır.” şeklindedir. Türk Ticaret Kanunu’nda faturanın tanımı yapılmamıştır. Vergi Usul Kanunu'nun 229. maddesinde yer alan tanımlama ise; "Fatura satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari bir vesikadır” şeklindedir. Bu durumda fatura; “ticari satışlarda satıcı tarafından alıcıya verilen ve satılan malın miktarını, vasıflarını, ölçüsünü fiyatını ve sair hususları veya ifa edilmiş hizmetleri gösteren hesap pusulası olup, ticari bir belge niteliğindedir.” şeklinde tanımlanabilir.TTK'nın 21. maddesinde faturaya ilişkin "Ticari işletmesi bağlamında bir mal satmış, üretmiş, bir iş görmüş veya bir menfaat sağlamış olan tacirden, diğer taraf, kendisine bir fatura verilmesini ve bedeli ödenmiş ise bunun da faturada gösterilmesini isteyebilir. Bir fatura alan kişi aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde, faturanın içeriği hakkında bir itirazda bulunmamışsa bu içeriği kabul etmiş sayılır. Telefonla, telgrafla, herhangi bir iletişim veya bilişim aracıyla veya diğer bir teknik araçla ya da sözlü olarak kurulan sözleşmelerle yapılan açıklamaların içeriğini doğrulayan bir yazıyı alan kişi, bunu aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde itirazda bulunmamışsa, söz konusu teyit mektubunun yapılan sözleşmeye veya açıklamalara uygun olduğunu kabul etmiş sayılır." şeklinde düzenlemeye yer verilmiştir. Bu yasal düzenlemelerden çıkan sonuç; fatura düzenlemesi için öncelikle taraflar arasında akdi bir ilişkinin bulunmasının gerekli olduğudur. Ticari işletmeye ilişkin olarak ve belli faaliyetlerde bulunma halinde tacirler tarafından o faaliyetle ilgili olan karşı taraf adına düzenlenmesi gereken ticari bir belge niteliğindeki fatura, sözleşmenin yapılması ile ilgili olmayıp, taraflar arasında yapılmış bir satım, hizmet, istisna ve benzeri sözleşmenin ifa safhası ile ilgili bir belgedir. Öyle ki, taraflar arasında bu tür bir sözleşme ilişkisi yoksa düzenlenen belge fatura olmayıp, olsa olsa icap mahiyetinde kabul edilebilecek bir belge sayılacaktır. Anılan madde hükmü ile, faturanın özellikle tacirler arasında ifaya yönelik bir ispat aracı olduğu, süresinde itiraz edilmemekle münderecatından sayılan hususlar yönünden düzenleyen lehine, adına fatura düzenlenenin aleyhine, bir karine getirilmiştir. Faturanın adına tanzim edilen aleyhine ispat vasıtası olması, yani faturayı alan kişinin fatura kendinden sadır olmamakla birlikte aleyhine delil teşkil etmesi yukarıda ayrıntısı açıklanan yasa hükmünden kaynaklı karineden kaynaklanmaktadır. Buna göre; fatura düzenleyen tacirin alınan karineden yararlanabilmesi için fatura tanzim edenle, adına fatura tanzim edilen arasında akdi ilişki bulunması, faturanın akdin ifasıyla ilgili olarak düzenlenmesi gerekir. Fatura sözleşmesinin kurulması safhasıyla ilgili olmayıp ifasına ilişkin olduğundan öncelikle temel bir borç ilişkisinin bulunması gereklidir. Maddede yer alan karine aksi ispat edilebilen adi bir karinedir.Fatura sözleşmenin ifa safhasıyla ilgili olduğu için süresinde itiraz olunmamak suretiyle kabul edildiği varsayılan fatura içeriği ancak sözleşmenin ifa safhasıyla ilgili olarak faturada yer alması olağan sayılan satılan malın cinsi veya yapılan işin adedi, türü, bedeli gibi hususlara ilişkin delil olabilir. Sözleşmenin kuruluşu aşamasında başta var olmayıp, ifa ile ilgili hususlarda sözleşmeyi değiştiren ve diğer tarafın durumunu ağırlaştıran kayıtların sonradan faturaya konulması durumundaki buna muhatabınca itiraz edilmese dahi bu kayıtların faturanın zorunlu ve olağan içeriğinden kabul edilmesi, düzenlemenin şekline olduğu kadar amacına da aykırı düşecektir. Sadece faturanın tebliğ edilmesi ve tebliğden itibaren sekiz gün içinde itiraz edilmemesi akdi ilişkinin varlığının kanıtı değildir. Bu nedenle akdi ilişkinin inkârı halinde faturayı düzenleyen kimsenin bu ilişkinin varlığını ve faturaya konu malların teslim edildiğini, hizmetin verildiğini kanıtlaması gerekir.Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve özellikle hükme esas alınan bilirkişi raporunun oluşa, somut olayın özelliklerine uygun, açık, anlaşılır, taraf ve yargı denetimine uygun olmasına, yargılamada eksiklik bulunmamasına, kararda kamu düzenine ilişkin bir aykırılık bulunmamasına göre; kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, inceleme konusu kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davacı vekili ile davalı vekilinin yerinde bulunmayan istinaf kanun yolu başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi gereğince ayrı ayrı esastan reddine karar vermek gerekmiştir.HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;1-Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi'nin █████/2022 tarih ve ████████ Esas ████████ Karar sayılı hükmü usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan davacı vekili ile davalı vekilinin istinaf kanun yolu başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi uyarınca ayrı ayrı ESASTAN REDDİNE, 2-İstinaf başvurusu sırasında alınması gereken 732,00.TL maktu karar harcından peşin olarak alınan 80,70.TL harcın mahsubu ile bakiye 651,30.TL harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, 3-İstinaf başvurusu sırasında alınması gereken 2.103,80.TL nispi karar harcından peşin olarak alınan 525,95.TL harcın mahsubu ile bakiye 1.577,85.TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına, 4-İstinaf kanun yolu başvurusunda bulunan taraflar tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,5-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadan karar verildiğinden taraflar yararına vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, 6-Kararın taraflara tebliği, kesinleştirme, harç ikmali ve gider avansı iadesi işlemlerinin yerel mahkemece yerine getirilmesine,Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde HMK'nın 362/(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere █████/2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.