Kadastro öncesi nedene dayalı tapu iptali ve tescil davasında, hazine adına kayıtlı taşınmazın zilyetlikle iktisap koşullarının toprak tevzi ve mera araştırması eksikliğiyle yetersiz incelenmesi.
Özet: Dava konusu taşınmazın hazine adına tescilinden önce davalılar lehine zilyetlikle iktisap koşullarının oluşup oluşmadığına yönelik ihtilafta, ilk derece ve istinaf mahkemelerinin davalılar lehine verdiği kararlar, toprak tevzi işlemlerine ilişkin evrakın eksiksiz incelenmemesi, taşınmazın mera niteliği ve komşu parsellerle ayrımı konusunda detaylı bilirkişi raporu alınmaması, zilyetliğin başlangıcı ve süresinin kesin olarak saptanmaması gibi eksik inceleme nedenleriyle Yargıtay tarafından bozulmuş olup, sağlıklı bir sonuca ulaşılabilmesi için tüm dayanak belgelerin getirtilerek yerel bilirkişiler, tanıklar ve çeşitli uzmanların katılımıyla yeniden keşif yapılarak taşınmazın niteliği, zilyetliğin zamanlaması ve kamu orta malı vasfı taşıyıp taşımadığı hususlarının titizlikle araştırılması gerektiği belirtilmiştir.
MAHKEMESİ : Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi
SAYISI : █████████ E., █████████ K.İLK DERECE MAHKEMESİ : Sarıkamış 1. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI : ████████ E., ████████ K.Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:- K A R A R -Dava, kadastro öncesi nedene dayalı tapu iptali ve tescil isteğine ilişkindir.Kadastro sonucunda; Kars ili, Sarıkamış ilçesi, ... köyü çalışma alanında bulunan 1 32... parsel sayılı 23637,97 metrekare yüz ölçümündeki taşınmaz Hazine adına kayıtlı Aralık 1963 tarih, 1 sıra numaralı tapu kaydı ve vergi kaydı dayanak alınarak ve Toprak Tevzi çalışması sonucu tapunun tesis tarihine kadar zilyetlikle iktisap şartlarının şahıslar lehine oluştuğu edinme kısmında açıklanmak suretiyle 1/3’er hisse ile ..., ... ve ... adlarına tespit ve tescil edilmiştir.Davacı Hazine vekili; Kars ili, Sarıkamış ilçesi, ... köyü 1 32... parsel sayılı taşınmazın Toprak Tevzi Komisyonunun yaptığı çalışmada Hazine adına kayıtlandığını, ancak kadastro tespiti sırasında tablendikatif listesi dikkate alınmaksızın şartları oluşmadığı halde davalılar adına tespit ve tescil edildiğini ileri sürerek tapu kaydının iptali ile Hazine adına tesciline karar verilmesini istemiştir.Davalı ...; dava konusu taşınmazın 1/3 payının maliki olduğunu, taşınmazın babasından intikal ettiğini ve çekişmeli taşınmazın zilyetliklerinde bulunduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacı Hazine lehine toprak tevzi suretiyle oluşan tapu kaydının oluştuğu tarihten önce zilyetlikle mülk edinme koşullarının davalılar yararına gerçekleştiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, kararın davacı Hazine vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; çekişmeli taşınmazın Hazine tapusunun oluşturulduğu tarihe kadar 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 46/1 ve 14. maddelerinde öngörülen zilyetlikle mülk edinme koşullarının davalı taraf yararına gerçekleştiği gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.Hemen belirtilmelidir ki; dava konusu taşınmaz, 4753 sayılı Kanun uyarınca oluşturulan tapu kaydı ve vergi kaydı esas alınarak kaydın tesis tarihine kadar davalılar yararına iktisap koşullarının oluştuğu gerekçesiyle davalılar adına tespit edilmiş olup bu şekilde oluşan tapu kayıtlarının kapsamında kalan yerlerin, tapu kaydının oluştuğu tarihe kadar zilyetleri yararına iktisap koşullarının gerçekleşmesi halinde zilyetleri adına tescile karar verileceği 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 46/1. maddesinde düzenlenmiştir. Bu durumda, anılan Yasa maddesi uyarınca, tapu kaydının oluştuğu tarihe kadar, davalı taraf yararına zilyetlikle iktisap koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediğinin araştırılması gerekir.Somut olayda; Mahkemece, çekişmeli taşınmazda davalı taraf lehine 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14. ve 46/1. madde koşullarının oluştuğu gerekçesi ile yazılı şekilde hüküm kurulmuş ise de bu hususta yeterli araştırma ve inceleme yapılmamış, toprak tevzi çalışmaları sırasında taşınmazla ilgili yapılan işlemlere ilişkin evrak ve belirtmelik tutanağı ve dayanakları eksiksiz olarak getirtilmemiş, yöntemince mera araştırması yapılmamış, bu kapsamda ziraat bilirkişi kurulundan dava konusu taşınmazın niteliği ve komşu mera parselinden ne şekilde ayrıldığı, aralarında doğal ya da yapay ayırıcı unsurlar bulunup bulunmadığı hususlarında ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmamış, çekişmeli taşınmazın meradan sökülerek elde edilip edilmediği maddi olaylara dayalı olarak sorulup kesin olarak saptanmamıştır.Hâl böyle olunca; sağlıklı bir sonuca varılabilmesi için Mahkemece öncelikle; belirtmelik tutanakları, belirtmelik haritası, toprak tevzi haritası, tablendikatif cetveli, dayanak kayıtlar ve komşu parsellere ait kadastro tespit tutanakları ve varsa dayanakları eksiksiz ve okunaklı olarak getirtilerek dosyasına konulmalı, bundan sonra mahallinde, elverdiğince yaşlı (taşınmazların tespitine esas tapu kayıtlarının oluşumundan öncesini bilebilecek yaşta), tarafsız ve yöreyi iyi bilen şahıslar arasından seçilecek aynı köy ve komşu köyler halkından ayrı ayrı üçer kişilik yerel bilirkişi kurulu, taraf tanıkları, jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişisi, 3 kişilik ziraat mühendisi bilirkişi kurulu ve fen bilirkişinin katılımıyla yeniden keşif yapılmalı ve keşifte, yerel bilirkişi ve tanıklardan taşınmazın öncesinin ne olduğu, kimden kime kaldığı, zilyetliğin ne zaman başladığı, taşınmazın kim tarafından ne zamandan beri kullanıldığı, kamu orta malı niteliğinde mera, yaylak gibi yerlerden olup olmadığı hususlarında maddi olaylara dayalı bilgi alınmalı, çekişmeli taşınmazın belirtmelik tutanağı ve dayanak kayıtları mahalli bilirkişiler aracılığı ile zemine uygulanarak kapsamları belirlenmeli; keşifte alınan beyanlar komşu parsellerin tutanak ve dayanağı kayıtlar ile denetlenmeli; ziraat bilirkişisi kurulundan çekişmeli taşınmazın önceki ve mevcut niteliğini, toprak yapısını, eğimini, bitki desenini ve komşu parseller ile nasıl ayrıldığını açıklayıp tarımsal niteliğini belirten, taşınmazın değişik yönlerden ve özellikle komşu mera parseli ile müşterek sınırının bulunduğu bölümden çekilmiş fotoğrafları ile desteklenmiş ayrıntılı ve gerekçeli rapor istenmeli; jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişisine taşınmazı kapsayan hava fotoğrafları üzerinde stereoskop aletiyle inceleme yaptırılarak dava konusu taşınmazı hava fotoğraflarında gösteren ve taşınmazın önceki ve şimdiki niteliğinin ne olduğunu ve arazinin ekonomik amacına uygun olarak tarım arazisi niteliğiyle zilyetliğine ne zaman başlanıldığını belirten rapor düzenlettirilmeli; fen bilirkişisinden torpak tevzi paftası ile kadastro paftasını çakıştırmalı olarak gösteren, kayıt uygulamasını ve keşfi takibe elverişli rapor alınmalı; belirtilen şekilde yapılan uygulama sonunda davalı taraf yararına edinme koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediği belirlenmeli; bundan sonra, toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.Mahkemece değinilen hususlar gözardı edilerek ve eksik inceleme ile yetinilerek yazılı şekilde hüküm tesisi doğru değildir.Davacı Hazine vekilinin temyiz itirazları açıklanan nedenden ötürü yerindedir. Kabulü ile, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,Temyiz eden davacı Hazine harçtan muaf olduğundan bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,19.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.