2942 sayılı kanun uyarınca kamulaştırma konusu irtifak hakkı ve pilon yeri bedelinin tespiti ile tescili davasında çoklu istinaf sonrası temyiz incelemesi ve değerleme esasları

2942 sayılı Kanun uyarınca kamulaştırma konusu irtifak hakkı ve pilon yeri bedelinin tespiti ile tescili davasında çoklu istinaf sonrası temyiz incelemesi ve değerleme esasları

Özet: Bir taşınmaz üzerinde irtifak hakkı ve pilon yeri kamulaştırma bedelinin tespiti ile tescili davasında, ilk derece mahkemesinin kabul kararlarının Bölge Adliye Mahkemesi tarafından iki kez kaldırılarak yeniden yargılamaya gönderilmesi sonrasında verilen üçüncü kabul kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun, Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddedilerek, arsa vasfındaki taşınmazın zeminine emsal esasına göre değer biçilmesinde, irtifak hakkı nedeniyle oluşan değer düşüklüğü hesabında, adil ve hakkaniyete uygun kamulaştırma bedeli tespitinde ve dört ay içinde sonuçlandırılmayan bedele yasal faiz işletilmesinde usul ve kanuna aykırılık bulunmadığına hükmedilmiş olup, karar davacı idare tarafından temyiz edilmiştir.

5. Hukuk Dairesi ██████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi

SAYISI : █████████ Esas, █████████ Karar

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 3. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : ████████ Esas, ████████ Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı ve pilon yeri bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Muğla ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 27 26... parsel sayılı taşınmazlarda kamulaştırma konusu irtifak hakkı ve pilon yeri bedelinin tespiti ve bu hakların müvekkili idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının dilekçesinde sadece kamulaştırma bedelinin tespitini talep ettiğini, ödeme talebinde bulunmadığını, bu nedenle dava dilekçesinin düzelttirilmesi gerektiğini, kıymet takdir raporunda irtifak hakkı sebebi ile tespit edilen kamulaştırma bedelinin rayiç değer ve emsallere göre çok düşük olduğunu, her iki parselin üzerinden geçen elektrik tellerinin, her iki parselde de otomobil satış ve akaryakıt istasyonu olarak kullanılan alan için de tehlike oluşturduğunu belirterek, Mahkemece belirlenecek kamulaştırma bedelinin hakkaniyet gereği el koyma tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte kendilerine ödenmesine, kamulaştırma bedeli ödenmeden irtifak hakkı tesisi için tapuya tescil kararı verilmemesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ile bu hakkın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; verilen kararın hatalı olduğunu, dava konusu taşınmazın tarla vasfında sayılması gerektiğini, değer düşüklüğü oranının yüksek belirlendiğini, kamulaştırma bedeline muhdesat ve yapı bedelinin eklenmesinin hatalı olduğunu, müvekkili lehine vekâlet ücreti hükmedilmesi gerektiğini, faize ilişkin hüküm kısmının hatalı olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; emsal karşılaştırmasının hatalı yapıldığını, uygun emsal seçilmediğini, rapora itirazlarının nazara alınmadığını, yasal faize hükmedilmesinin hatalı olduğunu, Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararının gereğinin yerine getirilmediğini, taşınmazda daha yüksek oranda değer düşüklüğü oluştuğunu, faizin bitiş tarihinin karar tarihi olarak gösterilmesinin hatalı olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arsa niteliğindeki dava konusu taşınmazların zeminine emsal esasına göre değer biçilmesinde irtifak hakkı nedeniyle oluşan değer düşüklüğü hesabında, buna göre adil ve hakkaniyete uygun bir kamulaştırma bedeli tespitinde, dört ay içerisinde sonuçlandırılmayan bedele yasal faiz işletilmesine karar verilmesinde, dört ay içerisinde neticelendirilmeyen davada, işbu dört ayın bitiminden karar tarihine kadar yasal faize hükmedilmesinde usul ve kanuna bir aykırılık görülmemiş olup ayrıca Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin ... numaralı başvuru sonucu verilen 23.10.2018 tarihli kararı ve Anayasa Mahkemesinin █████████ başvuru numaralı, 01.06.2019 tarihli ve 30791 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan kararı da göz önüne alınarak davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesi doğru olduğundan taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

02.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.