Kesinleşmiş zamanaşımı kararına rağmen ticari ödünç borcu için imzalanan yeni protokol ve bononun geçersizliğinin tespiti talepli menfi tespit davasının yargılaması.
Özet: Davacının, zamanaşımına uğrayan aile şirketi kredi borcu kefilliğinden kaynaklanan eski bir icra takibi için, faktoring şirketi davalının baskısıyla imzaladığı protokol ve düzenlediği yeni bir senet üzerinden başlatılan icra takibine karşı açtığı menfi tespit davasında; davacı, istinaf mahkemesinin eski takibi kesin olarak zamanaşımı nedeniyle iptal etmesiyle yeni senet ve takibin konusuz kaldığını ileri sürerken, davalı ise, borcun yeni protokol ve senetle kabul edilmesinin zamanaşımı itiraz hakkını ortadan kaldırdığını ve takibin geçerli olduğunu iddia etmekte olup, mahkeme başlangıçta ihtiyati tedbir talebini reddetmiştir.
T.C.
İSTANBUL 21. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO : ████████ EsasKARAR NO : ████████DAVA : Menfi Tespit (Ticari Nitelikteki Ödünç Verme Sözleşmesinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : █████/2025KARAR TARİHİ : █████/2026Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari Nitelikteki Ödünç Verme Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili hakkında davalı tarafından 13.08.2010 tarihinde .... İcra Müdürlüğünün 2010/... dosyasından takip başlatıldığını, İcra dosyasının icra müdürlüklerinin kapatılması sonucu aldığı son dosya numarası .... Genel İcra Müdürlüğü 2023/... esas olduğunu, Müvekkilinin bu icra dosyasında aile şirketinin davalı faktoring şirketinden kullandığı kredinden kaynaklanan borcun kefili olarak takip borçlusu olduğunu, bu takipte yaklaşık 20 adet gayrimenkul hacizli iken dosya takipsiz bırakılmış 10 yıl hiç işlem yapılmadığını, bu takibin halen açık göründüğü için zamanaşımından dolayı İİK:Mad.33/a kapsamında icranın geri bırakılması davası açıldığını, .... İcra Hukuk 2024/... Esas sayılı dosyasından dava derdest iken davalı 14 yıl sonra bu icra dosyasından müvekkilinin ortağı olduğu dava dışı şirketin adresine hacze gelindiğini ve şirkete ait taşınırları haczettiğini, .... İcra Hukuk Mahkemesi 2024/... Esas sayılı dosyasından karar vermiş ve icranın geri bırakılması talebini red ettiğini, alacaklı vekili 16.12.2024 tarihinde .... Genel İcra Müdürlüğü'nün 2023/... Esas sayılı dosyasından müvekkilinin ortağı olduğu şirketteki demirbaşların muhafazası için talep açtığını, bu muhafaza talebi sonrası davalı vekili, müvekkilinin ortağı olduğu şirkete gelerek ve 17.12.2025 tarihinde protokol imzalattığını ve bu dava ve takibe konu senet düzenlendiğini, .... İcra Hukuk Mahkemesinin 2024/... Esas Sayılı dosyasından verilen kararın taraflarınca bu protokolden önce 10.12.2024 tarihinde temyiz edildiğini, bu davadaki hakları ortadan kaldırmaması için özellikle protokole: "Bu protokol ve bono teminat senedi değil, borç ödeme aracıdır" dendiğini, borcun yenilenmesi anlamına gelmediğini, İcra takip dosyası ile ilgili açtığımız dava yerel mahkemece reddedildikten sonra istinaf başvurularının ... BAM 18. Hukuk Dairesi Başkanlığının 2025/... Esas nolu ilamı ile kabul edildiğini ve .... Genel İcra Müdürlüğü 2023/... Esas sayılı dosyasının zaman aşımına uğradığı gerekçesi ile icranın geri bırakılması kararı verildiğini, bu dosyanın davalı yan tarafından temyiz edilmeden kesinleştiğini, dayanak icra dosyasında icranın geri bırakılması kararı verildiği ve bu karar kesinleştiği için bu dosya borcuna karşılık " İş bu protokol ....İcra Müsdürlüğü 2023/... Esas sayılı dosyası, ilişkin düzenlenmiştir, borcun yenilenmesi anlamına gelmemektedir" kaydı ile yapılan protokol ve verilen senedin konusuz kaldığını, konusuz kalan senedin müvekkiline iadesi gerektiğini, buna rağmen senedin .... İcra Müdürlüğünün 2025/... dosyasında icra takibine konu edildiğini beyanla, .... İcra Müd. 2025/... dosyasındaki takibin tedbiren durdurulmasına ve hacizlerin kaldırılmasına yönelik tedbir kararı verilmesini, akabinde .... İcra Müd. 2025/... dosyasındaki takibin iptaline, davalının %20 kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacının zamanaşımına uğradığını iddia ettiğini borç sebebi ile yeni bir senet imzalandığını, bunun hayatının olağan akışına uygun olmadığını, davacı zamanaşımı itirazında bulunurken güncel bir borcunun olmadığını iddia ettiğini, yeni bir senet imzalamak suretiyle de kayıtsız şartsız borç altına girerek çelişkili bir durum yarattığını, zamanaşımı süresi dolduktan sonra borçlunun borcu ifa etmeyi taahhüt etmesi halinde, borcun yeniden doğduğunu, davacının zamanaşımına uğradığını ileri sürdüğünü icra dosyasındaki borcu protokol imzalayarak ve bono düzenleyerek açıkça kabul ettiğini, bu nedenle zamanaşımına ilişkin defi hakkı ortadan kalktığını, kaldı ki protokol ve bono borcun varlığına ve davacının ikrarına en açık delil olduğunu, haciz tutanağı dışında imzalanan protokol ile borcu açıkça kabul ettiğini, protokol ve ödeme belgelerine herhangi bir itirazi kayıt düşmeyen borçlunun hakkında yapılan takibin usul ve yasaya uygun olduğunu, davacı borçlunun icra takibinden sonra açılan işbu menfi tespit davasında tedbir talebinin reddine karar verilmesi gerektiğini beyanla, davacının menfi tespit davasının reddine ve davanın %20 oranında tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Mahkememizce █████/2025 tarihli ara kararı ile; takipten sonra açılan menfi tespit davalarında takibin durdurulmasının ve hacizlerin kaldırılması mümkün olmadığından ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmiştir.İcra takip dosya örnekleri getirtilip mahkememizce incelenmiştir.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Dava, taraflar arasında önceki icra takibi dolayısı ile davacı tarafından imzalanmak zorunda bırakılan protokol ve senedin dayanağı icra takibinin zaman aşımı nedeni ile iptale edildiği ve senedin bedelsiz kaldığı iddiası ile menfi tespit istemine ilişkindir.Yapılan incelemede, protokolün .... Genel İcra Müdürlüğü 2023/... Esas sayılı dosyasındaki borç için düzenlendiği ve ayrıca bir bono düzenlenerek davalıya verildiği anlaşılmıştır.Davacının, .... Genel İcra Müdürlüğü 2023/... Esas sayılı dosyasında kefil olarak takip edildiği ve aslında zaman aşımı süresince işlemsiz bırakılan dosyadaki alacak zaman aşımına uğramış olduğu halde davalının takibi yenileyerek hacze gittiği ve davamıza konu bono ve senedin düzenlendiği, düzenleme tarihinde icra hukuk mahkemesince verilen red kararının istinaf edilmiş ve henüz kesinleşmemiş olduğu, ancak sonradan takibin taliki kararı verildiği ve kesinleştiği anlaşılmıştır.Davacı taraf iddiasında, davaya konu Protokol dikkate alındığında bononun, borcun yenilenmesi anlamında verilmediğini iddia etmiş ve davalı ise bunun aksini savunmuştur. Protokol içeriği incelendiğinde; " İşbu protokol .... kora Müdürlüğü 2029/... Esas saylı dosyası ilişkin düzenlenmiştir. Dosyaların borcu aşağıda bilgileri yazık borçlular tarafından kabul ve kefalet etmiştir. Mezkur dosyaların ödenmesine ilişkin aşağıda dökümü yapılan bir adet bono düzenlenmiştir. Bonolar vadesinde ve miktarında ödendiğinde, mezkur dosyaların mahsup edilecektir. Bonolar vadesinde ve miktarında ödenmez ise, borçlular, keşideciler ve cirantalar aleyhine tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla icra takibine geçilecektir. Bonoları taksitlerinden veya bonalardan herhangi biri vadesinde ödenmezse müteakip taksitler ve bonalar da muaccel hale gelecektir. Bu süreçte alınan bonolar vadesinde ödenirse ödenen miktar mezkur dosyaların borcuna mahsup edilecektir. Alınan evraklardan herhangi bir vadesinde ödenmezse mevcut dosyalardan takip işlemlerine devam etme halkı saklıdır. Taraflar iş bu protokol ile alınmış bonoların kayıtsız şartsız ödeme taahhüdü içeren bir ödeme aracı olduğunu ve bu prolokolün, bonoların ödenmesini şarta bağlı kılmadığını, bu protokol ile kayıtsız şartsız bonolar miktarınca borcun, borçlu tarafça kabul edildiğini protokol içeriğindeki maddelerin ödeme aracı olan evrakların, bonoların ödenme kayıt şartlarına değil ödeme şeklini oluşturan hükümler olduğunu, Sözleşme serbestisi ilkesi doğrultusunda amaçlanan yegane hususun bu olduğunu kabul ve taahhüt ederler. Alacaklının mezkur dosyada takip hakkı saklıdır. Bu protokolden kaynaklanan her türlü uyuşmazlıkla İstanbul mahkemeleri ve icra daireleri yetkilidir. Taraflar iş bu protokolü tacir sıfatı ile imzalamıştır. Bu protokol ve bono teminat senedi değil, borç ödeme aracıdır. Borcun yenilenmesi anlamına gelmemektedir. İş bu protokolde, “son ödeme tarihi olan 26.07 2024 tarinde güncel kapak hesabı yapılarak ödemeler kapak hesabına işlenmesiyle vadeler arasındaki faizden ve kalan güncel bakiye ... tarafından ödeneceği kabul taahhüt edilmiştir. Aşağıdaki Bonoların ödeme tarhindeki taksitlerin tam ve vadesinde ödenmesiyle tarihleri yanında bulunan tapu bilgilerinin .... İcra Müdürlüğü 2023/... Esas karar dosyasından hacizleri var ise hacizlerin kaldırılması için alacaklı tarafından icra Müdürlüğüne talepte bulunulacaktır. 26.07.2024 Tarihindeki son ödeme ile icra dosyası güncel kapak hesabının tüm kalan bakiyesi ödenmesi halinde 26.07.2024 ödeme tarihindeki tapu bilgilerinin hacizlerinin kaldırılmasını için alacaklı tarafından icra dosyasına beyanda bulunulacaktır. icra dosyasında hacizli kalan tapuların haczin kaldırılması için borçlu tarafından icra dairesine Tahsil harcı borlu tarafından yatırılmasında taraflar mutabık kalmıştır. İş bu tahsil harcı aşağıdaki ödeme miktarlarından hariç. Iş bu protokol 2 Sayfadan ibaret olup iki nüsha düzenlenmiştir." denilerek ödeme tarihleri, taşınmaz bilgileri ve senet bilgileri düzenlenmiştir.Senet içeriğinde, " Bu protokol ve bono teminat senedi değil, borç ödeme aracıdır. Borcun yenilenmesi anlamına gelmemektedir." ibaresini içermektedir ve davacı bu nedenle asıl borç zaman aşımına uğradığından bu senedin de bedelsiz kaldığını iddia etmiştir.6098 sayılı TBK'nın 154 ve devamı maddelerine göre; Borçlu borcu ikrar etmişse, özellikle faiz ödemiş veya kısmen ifada bulunmuşsa ya da rehin vermiş veya kefil göstermişse zamanaşımı kesilir. Zamanaşımının kesilmesiyle, yeni bir süre işlemeye başlar. Borç bir senetle ikrar edilmiş veya bir mahkeme ya da hakem kararına bağlanmış ise, yeni süre her zaman on yıldır.Eldeki davada verilen senet ve düzenlenen protokol, zamanaşımı dolduktan sonra düzenlenmiş ise de, verilen senet ve protokole göre borç ikrar edilmiş, yeni bir zaman aşımı başlamıştır. TBK'nın 133. maddesine göre; Yeni bir borçla mevcut bir borcun sona erdirilmesi, ancak tarafların bu yöndeki açık iradesi ile olur. Özellikle mevcut borç için kambiyo taahhüdünde bulunulması veya yeni bir alacak senedi ya da yeni bir kefalet senedi düzenlenmesi, tarafların açık yenileme iradeleri olmadıkça yenileme sayılmaz.Somut olayda protokolde açıkça, bu protokolün borcun yenilenmesi anlamına gelmeyeceği düzenlenmiş ise de, verilen yeni bononun TBK'nın 154. Maddesi uyarınca borcun ikrarı mahiyetinde olduğu ve zamanaşımını kestiği, artık yeni bir zaman aşımının başladığı, istinaf aşamasında olan dosya nedeniyle borcuk ikrar etmek veya senet vermek zorunda olmadığı halde davacının senet düzenleyerek borç ikrarında bulunduğu, bu durumda borç yenilenmiş olmasa da yeniden başlayan bir zaman aşımı olacağı, yeni zaman aşımı süresinde alacaklı davalının takibe geçilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı, bu nedenle davanın reddi gerektiği vicdani kanaat hasıl olmuş ve aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Davacının davasının, REDDİNE, İhtiyati tedbir uygulanmadığından tazminata yer olmadığına,Alınması gerekli 732,00TL karar harcının, davacının peşin yatırdığı 65.312,25 TL harçtan mahsubu ile 64.580,25 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa iadesine,Davacı tarafça yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,Kallanılmayan gider avansının hükmün kesinleşmesi halinde ödeyen tarafa iadesine,Yürürlükte bulunan A.A.Ü.T.'ne göre 716.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,İlişkin gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine verilecek bir dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. █████/2026Başkan ... e-imzalıdırÜye ... e-imzalıdırÜye ... e-imzalıdırKatip ... e-imzalıdır