Denizli Bölge Adliye Mahkemesinin, icra yoluyla satılan gayrimenkullerin tapu iptali ve tescili davasında ilk derece mahkemesinin görevsizlik kararına ilişkin istinaf incelemesi.
Özet: Davacılar, bankanın usulsüz icra takibi ve düşük bedelle satışlar neticesinde taşınmazların yolsuz tescil edildiği gerekçesiyle tapu iptali ve tescil davası açmış; ilk derece mahkemesi, davalıların icra ihale alıcısı olması, taraflar arasında ticari sözleşmesel ilişki bulunmaması ve mülkiyet davalarının ticari mahkemelerin görev alanına girmemesi nedenleriyle davanın ticari nitelik taşımadığına, Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli olduğuna hükmederek davayı usulden reddetmiş; davacılar vekili ise bankanın usulsüz işlemleri ve taşınmazların düşük değerle devredilmesi iddialarıyla bu görevsizlik kararına itiraz etmiştir.
T.C.DENİZLİBÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 1. HUKUK DAİRESİDOSYA NO : ...KARAR NO : ...T Ü R K M İ L L E T İ A D I N AB Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R IBAŞKAN : ... (...)ÜYE : ... (...)ÜYE : ... (...)KATİP : ... (...)İNCELENEN KARARINMAHKEMESİ : ... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ : █████/2025NUMARASI : ... Esas - ... KararDAVACILAR : 1- ... - ... ... : 2- ... - ... ...VEKİLİ : Av. ... - ...DAVALILAR : 1- ... - ... ...VEKİLİ : Av. ...-UETS 2- ... - ... ...VEKİLİ : Av. ...-UETS 3- ... - ... ...VEKİLİ : Av. ...-UETS 4- ... - ... ...VEKİLİ : Av. ...-UETS 5- ... - ... ...DAVANIN KONUSU : Tapu İptali ve Tescil (Yolsuz Tescile Dayalı)İSTİNAF KARAR TARİHİ : █████/2026GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : █████/2026Taraflar arasındaki davanın yapılan yargılaması sonunda mahalli mahkemesince verilen karara karşı davacılar vekili tarafından süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulmuş ve dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere Dairemize gönderilmiş olup, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353.maddesi gereğince dosya incelendi: GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ :Davacılar vekili iddia ve beyanlarında özetle; Dava konusu gayrimenkuller ile ilgili dava dışı... ... Bankası Genel Müdürlüğünün ...İcra Müdürlüğü... esas- ... İcra Müdürlüğü... esas nolu dosyalar ile..İcra Müdürlüğünün ...-.... İcra Müdürlüğünün ... talimat,... İcra Müdürlüğünün ...esas ... ... İcra Müdürlüğü ... talimat, .... İcra Müdürlüğünün... esas, ... ... İcra Müdürlüğünün ... talimat, .... İcra Müdürlüğünün ... esas, ... ... İcra Müdürlüğünün ... talimat sayılı dosyaları ile başlatılan icra işlemleri ile yapılan gayrimenkul satışlarının taraflar arasında yapılan sözleşmelerin emredici kurallara aykırı işlemler olduğunu, bunun tespiti halinde davacıların borçlarının hiç yapılmamış sayılmasını, borçların muaccel olmadığının tespiti halinde ise cebri icra ile satılan gayrimenkullerinin satış öncesi ve sonrası yapılması gereken tüm yasal işlemlerin yasalara uygunluğunun sorgulanması gerektiğini, uygunsuzluğun tespiti halinde ... Ticaret Mahkemesinin ...Esas sayılı dosyasına giren bilgilerden eksikliklerin tamamlanmasını, söz konusu dava dosyası ile birleştirilmesini, gerek yolsuz tescilin tespiti gerekse dava konusu gayrimenkulleri son malikleri davalıların yolsuz tescilin veya kötü niyetlerinin (dava konusu gayrimenkulleri gerçek değerinin altında satın aldıkları) tespiti halinde dava konusu ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi (...) ... ada ... parsel, ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, (...) ... ada ... parsel, ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, ... ada ... parseller, ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, ... ada ... parsel, ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, ... ada ... parsel numaralı gayrimenkul taşınmaz tapularının iptali ve davacı eski malikler adına tescilini, mümkün değil ise güncel değerinin tespiti ve güncel en yüksek faizi ile tahsilini talep ve dava etmiştir. Uyap ortamından yapılan incelemede dosya içerisinde davalılara ait herhangi bir cevap dilekçesine rastlanılmamıştır.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonunda; dosya bir bütün olarak değerlendirildiğinde, her ne kadar yerel mahkemenin ... Esas (Henüz ...Asliye Ticaret Mahkemesi kurulmadan önce ...Esas) sayılı dosyası ile .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyası birleştirilmiş ise de, birleştirme kararı verilen dosyanın mutlak ticari dava olmasının işbu dosyayı da ticari dava haline getirmeyeceği ve birleşen dosyanın ayrı bir dava olması nedeniyle görevsizlik hususunun her aşamada gözetilmesi gerektiği gerekçesiyle yerel mahkemenin ... Esas sayılı dosyasından işbu dosya tefrik edilmiş ve " Davalılar kredi sözleşmesinin tarafı değil, icra ihale alıcısı olmakla birlikte davacılar ile arasında ticari anlamda herhangi bir sözleşmesel bir ilişki de mevcut değildir. Taşınmazın aynına (mülkiyetine) ilişkin davalar, (TTK'nda yer alan göreve ilişkin istisnalar dışında) ticaret mahkemelerinin görev alanına girmez. Davacılardan birinin şirket olması, davanın niteliğini tek başına ticari hale getirmez. Mülkiyet hakkına ilişkin davalar, şirketlerin de taraf olduğu durumlarda bile kural olarak Asliye Hukuk Mahkemesi'nde görülür." gerekçesi ile de dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu HMK'nun 114/1-c ve 115/2 maddeleri gereğince mahkemenin görevsizliği nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiş; hükme karşı davacılar vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF NEDENLERİ: Davacılar vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; asıl davanın davalısı ...Bankasının hesap kat edilmeden alacak muaccel hale gelmeden ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile usulsuz takip başlatığı, davalı bankanın bunlarla yetinmeyerek taşınmazları, rekabetsiz güncel değerlerinin misli ile altında taşınmazları satın alıp yine ihalesiz ilansız el altından davalılara sattığı, yolsuz tescil olduğunu, dava konusu gayrimenkullerden dolayı oluşan zararlara birlikte neden olduklarını, asıl ve birleşen davanın davalıları arasında müteselsil sorumluluk ve ihtiyari dava arkadaşlığı bulunduğunu, davalıların kendilerinden beklenen özeni göstermediklerinden iyiniyet iddiasında bulunamayacaklarını, davalar müteselsil sorumluluk esasasına göre açıldığından asıl ve birleşen dava davalılarının zararların tümünden birlikte müteselsilen sorumlu olduklarını, asıl davada davanın dayanağı genel kredi sözleşmesi olup davanın TTK m.4 anlamında mutlak ticari dava olduğunu, eldeki tapu iptali talebinin bağımsız ayni hak davası değil, ticari ilişkinin sonucu olarak ileri sürüldüğünü, hesap kat ihtarı gönderilmeden ve usulsüz tebligatlarla yapılan takip nedeniyle satış ve tescilin hukuki sebebinini ortadan kaldırdığını, bu usulsüzlüklerin zincirleme şekilde gerçekleştiğini, TMK m.1024 uyarınca hukuki sebebi bulunmayan veya sonradan ortadan kalkan tescilin yolsuz olduğu ve yolsuz tescilin iyi niyetle korunamayacağını, tapu maliklerinin iyi/kötü niyeti, icra işlemlerinin usulsüzlüğüne, satışın geçerliliğine, tapu maliklerine ilişkin karar, bankaya ilişkin menfi tespit sonucuna bağlı olduğunu, davaların birlikte görülmesinin usul ekonomisi gereği olduğunu, tapu iptal talebi bağımsız ayni hak davası olmayıp, ticari kredi sözleşmesinin hukuka aykırı tasfiyesi sonucu doğan işlemlerin ortadan kaldırılmasına yönelik olduğunu, görevsizlik kararının hatalı olduğunu, menfi tespit, yolsuz tescil, tazminat taleplerinin bölünemeyeceğini, banka ve üçüncü kişilerin kötü niyet iddiasının birlikte incelenmesi gerektiğini, bu nedenle tapu kaydının oluşumunun bağımsız bir satış işleminden değil, ticari kredi ilişkisinin tasfiyesi sürecinden doğduğunu, tapu iptal talebinin esasen yolsuz tescilin ortadan kaldırılmasına yönelik olduğunu, ticaret mahkemelerinin görevini düzenleyen TTK 5/2. maddesinde ise “Bir yerde asliye ticaret mahkemesi varsa, asliye hukuk mahkemesinin görevi içinde bulunan ve 4'üncü madde hükmünce ticari sayılan davalarla özel hükümler uyarınca ticaret mahkemesinde görülecek diğer işlere asliye ticaret mahkemesinde bakılır” denildiğini, tapu iptal davasının tefrikinin çelişkili karar riski doğuracağını iddia ederek yerel mahkemenin tapu iptal ve tescil talebinin tefriki ile verdiği görevsizlik kararının kaldırılmasına, tüm taleplerin birlikte görülmesi gerektiğinin tespitine, dosyanın görevli Asliye Ticaret Mahkemesinde görülmek üzere iadesine karar verilmesini talep etmiştir. HMK'nın 355. Maddesi gereğince istinaf incelemesi; belirtilen istinaf sebepleri ve kamu düzeni ile ilgili konularla sınırlı olarak yapılmıştır. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava; yolsuz tescile dayalı tapu iptali ve tescil olmadığı taktirde alacak talebine ilişkindir. Davaların birleştirilmesi başlıklı HMK'nın 166/1 maddesi "Aynı yargı çevresinde yer alan aynı düzey ve sıfattaki hukuk mahkemelerinde açılmış davalar, aralarında bağlantı bulunması durumunda, davanın her aşamasında, talep üzerine veya kendiliğinden ilk davanın açıldığı mahkemede birleştirilebilir. Birleştirme kararı, ikinci davanın açıldığı mahkemece verilir" şeklindedir. Öte yandan, Asliye hukuk mahkemelerinin görevini düzenleyen HMK'nın 2. Maddesinde ise " (1) Dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığı haklarına ilişkin davalarla, şahıs varlığına ilişkin davalarda görevli mahkeme, aksine bir düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesidir. (2) Bu Kanunda ve diğer kanunlarda aksine düzenleme bulunmadıkça, asliye hukuk mahkemesi diğer dava ve işler bakımından da görevlidir." denilmektedir. Somut olay; bu çerçevede değerlendirildiğinde, eldeki davanın ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...Esas sayılı dosyası ile birleştirme talepli olarak açıldığı ve ...'de .... Asliye Ticaret Mahkemesi kurulmadan evvel mahkemece tefrik ve görevsizlik kararından önce verilen ... E-... K sayılı birleştirme kararında da " Mahkememizin ... E sayılı dosyasının incelenmesi neticesinde; davacıların ..., ... Tekstil İnşaat Güvenlik ve Sosyal Hizmetler San. Ve Tic. Ltd. Şti. Ve Sistem İnş. Taah. Mak. Güv. Tem. Hiz. Ve Ürün Gıda Mad. Tabldot tarım hayvan San. Ve tic. Ltd. Şti. ; davalının ise ... A.Ş olduğu, dava konusu taşınmazların aynı olduğu, iş bu davada dava konusu taşınmazların son malikleri sıfatıyla davalılara dava açıldığı ve birleştirme talep edildiği, mahkememizin ...E sayılı dosyasının halen derdest olduğu anlaşılmıştır. Buna göre; mahkememizin iş bu dava dosyası ile ... E sayılı dosyası arasında fiili ve hukuki irtibat bulunduğu, her iki davanın birlikte görülmesinin usul ekonomisi açısından ve delillerin bir bütün olarak sağlıklı bir şekilde takdiri açısından da gerekli olduğu takdir ve kanaati ile mahkememizin iş bu dava dosyasının , yine mahkememizin... E sayılı dava dosyası ile birleştirilmesine, yargılamaya ...E sayılı dosya üzerinden devam edilmesine, mahkememizin ... esas sayılı dosyasının esasının birleştirme sebebiyle kapatılmasına karar vermek gerekmiş..." denildiği görülmektedir. Bilahare dosya .... Asliye Ticaret Mahkemesi'ne devredilmiş ve birleşen dosya ile birlikte ... Esas sırasına kaydedilmiştir. Mahkemenin 11.07.2025 tarih 1 nolu ara kararı ile de ... esas sayılı dosyadan tefriki ile ayrı bir esas sırasına kaydına karar verilmiştir. Tefrik edilen eldeki dosya, ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sırasına kaydedildikten sonra görevsizlik nedeniyle HMK'nun 114/1-c ve 115/2 maddeleri gereğince davanın usulden REDDİNE karar verilmiştir. Görüldüğü üzere, ilk olarak Asliye Ticaret Mahkemesinde açılan dava sonucunda verilecek karara bağlı olarak tescilin yolsuz tescil haline gelmesi durumunda eldeki dosya davalıları yönünden TMK'nun 1023 ve 1024 maddeleri tartışılarak iyiniyetli veya kötüniyetli olmalarına göre eldeki tapu iptali ve tescil davasının da sonuca bağlanacağı anlaşılmakta ise de, asliye ticaret ve asliye hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki iş bölümü değil görev ilişkisi olduğundan ve HMK'nın 166/1 maddesi anlamında aynı düzey ve sıfattaki hukuk mahkemelerinden olmadıklarından tefrik kararında usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır. Tefrik edilen istinafa konu davaya bakmakla görevli mahkemenin ise, yukarıda belirtildiği üzere değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığı haklarına ilişkin davalarda görevli mahkeme, asliye hukuk mahkemeleri olduğundan (HMK'nın 2/1 maddesine göre) eldeki uyuşmazlığın da taşınmazın aynına ilişkin olması nedeniyle mahkemece verilen kararda isabetsizlik görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle; ilk derece mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı ve davacılar vekilinin istinaf itirazlarının yerinde olmadığı anlaşılmakla, istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b/1 maddesine göre esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davacılar vekilinin ....Asliye Ticaret Mahkemesinin █████/2025 Tarih, ... Esas ve ... Karar sayılı ilamına karşı istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK’nın 353/1-b-1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,2-Davacı taraftan alınması gereken harç peşin alındığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, 3-İstinaf kanun yoluna müracaat eden davacılar tarafından yapılan istinaf masraflarının kendi üzerinde bırakılmasına,4-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından taraflara vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,5-Kullanılmayan gider avansı var ise 6100 sayılı HMK'nın 333.maddesi ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu Yönetmeliği'nin 47. maddesi uyarınca yerel mahkeme yazı işleri müdürlüğünce ilgilisine iadesine,6-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 359/4 maddesi uyarınca kararın ilk derece mahkemesince taraflara resen tebliğine, kesinleştirme, harç ve diğer işlemlerin ilk derece mahkemesi tarafından yerine GETİRİLMESİNE, Dair; dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 362/1-c maddesi gereğince KESİN olarak █████/2026 tarihinde oy birliği ile karar verildi. ... ...Başkan... ...Üye... ...Üye... ...Katip... Bu evrak 5070 sayılı Yasa gereğince elektronik olarak imzalanmıştır.