İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesinde açılan kayıp çek bedelinin istirdadı davasında, 2023 tarihli yasa değişikliğiyle zorunlu kılınan arabuluculuk dava şartı eksikliği nedeniyle usulden ret kararı.
Özet: Dava konusu, rızası dışında elinden çıkan ve icra takibine konu edilen bir çek nedeniyle ödemek zorunda kaldığı paranın davalıdan geri alınması (istirdat) talebi olup, davacı elinden çıktığına dair iddiasını ileri sürerken davalı çeki yasalara uygun edindiğini savunmaktadır; ancak mahkeme, 01.09.2023 tarihinde yürürlüğe giren kanun değişikliğiyle istirdat davalarının da ticari uyuşmazlıklarda dava şartı olan arabuluculuk kapsamına alındığını ve dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmadığı için bu eksikliğin giderilemez nitelikte bir usuli şart olduğundan davanın esastan değil, usulden reddedilmesi gerektiği yönünde karar vermiştir.
T.C.
İSTANBUL7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO : ████████ EsasKARAR NO : ████████DAVA :İstirdatDAVA TARİHİ : █████/2026KARAR TARİHİ : █████/2026Mahkememizde görülmekte olan İstirdat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin elinde iken kaybolan ....A.Ş. ... Şubesi'ne ait, ... keşide tarihli, ... seri numaralı ve 150.000,00 TL bedelli çek, müvekkilinin rızası hilafına elinden çıktığını ve kaybolduğunu, davalı tarafından işbu çek ... 18. İcra Dairesi ... E. Sayılı dosyası ile icra takibine konu edilmiş ve müvekkili şirket aleyhine haciz işlemlerinin gerçekleştirildiğini, işbu icra dosyasının iptali için ... 41. İcra Hukuk Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyasında borca itiraz davası açıldığını, davanın kabulü ile; Müvekkili şirketin borçlu olmadığı halde, icra tehdidi ve haciz baskısı altında .... 18. İcra Dairesi'nin ... sayılı dosyasına ödemek zorunda kaldığı 222.615,00 TL'nin, ödeme tarihi olan 31.10.2025 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan istirdadına (geri alınmasına) ve müvekkiline ödenmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine, karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Dava konusu çekin 6361 sayılı kanunda belirtilen şartlar sağlanmak suretiyle temlik alındığını, müvekkili şirketin çeklerin yetkili ve meşru hamili olduğunu, davacı tarafın, çekin rızası dışında elinden çıktığını ispatlamasının gerektiğini, davacı tarafından, dava konusu çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve kaybolduğu ileri sürülmüş ise de; bu iddia soyut bir iddia olmaktan öteye gitmediğini, dava konusu çekte ciro silsilesinin görünüşte düzgün olmasının yeterli olup müvekkili şirket de söz konusu çeki yönetmelik hükümlerine uygun olarak elinde bulundurduğundan yetkili hamil olarak kabul edilmesi gerektiğini, davacı, dava konusu çek üzerindeki kaşe ve ciro imzasının kendisine ait olduğunu inkar etmemekte, çekten doğan borç ilişkisine yönelik herhangi bir imza veya borca itirazının da bulunmadığını, dava konusu çekin müvekkili tarafından gerekli yükümlülükler yerine getirilerek devir alındığını, davacının usul ve yasalara aykırı işbu davasının reddine, davacının %20'den aşağı olmamak kaydıyla tazminata mahkum edilmesine, tüm yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacıya yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;Dava, TTK'nın 792. maddesi uyarınca çek istirdatı istemine ilişkindir. 7155 sayılı Kanun'un 20. maddesi ile 6102 sayılı TTK'ya eklenen dava şartı olarak arabuluculuk başlıklı 5/A maddesinde; "(1) Bu kanunun 4'üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır." düzenlemesi getirilmiştir.Ticari davalarda arabulucuya başvuru zorunluluğu getiren TTK m. 5/A(1) hükmü █████/2023 tarihli ve 7445 sayılı Kanunun 31'inci maddesiyle bu fıkrada yer alan ''paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında'' ibaresi ''para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında'' şeklinde değiştirilmiştir.01.09.2023 tarihinde yürürlüğe giren 7445 sayılı Kanun'un31.maddesi ile değişik TTK'nın 5/A maddesinin son hali "Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır." şeklinde olmuştur. Eldeki dava, 04.03.2026 tarihinde açılmıştır. Bu yasal düzenlemeler gereğince, dava şartı arabuluculuk kapsamında kalan ticarî davalarda dava açılmadan önce uyuşmazlıkla ilgili arabulucuya başvurup anlaşılamaması halinde son tutanağın aslının veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğinin dava dilekçesine eklenmesi zorunludur. Arabulucuya başvurulmadan doğrudan dava açıldığının anlaşılması halinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın, dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilecektir. Genel dava şartlarının düzenlendiği 6100 sayılı HMK m. 115 hükmünde; dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise, bunun tamamlanması için mahkemenin kesin süre vereceği; dava şartı noksanlığının, mahkemece, davanın esasına girilmesinden önce fark edilmemiş, taraflarca ileri sürülmemiş ve fakat hüküm anında bu noksanlık giderilmişse, başlangıçtaki dava şartı noksanlığından ötürü, davanın usulden reddedilemeyeceği ifade edilmiştir. Ancak 6325 sayılı HUAK'ın 18/A(2) hükmünde, kanun koyucu açık düzenleme yaparak arabuluculuk dava şartının tamamlanabilir nitelikte olmadığı konusunda iradesini net olarak ortaya koymuştur. Bu nedenlerle, 6325 sayılı HUAK'ın 18/A(2) hükmünün özel ve emredici nitelikte olması nedeniyle, HMK'nın sonradan tamamlanabilen dava şartlarına ilişkin 115.maddesi hükmünün uygulanma olanağı bulunmamaktadır.█████/2023 tarihli ve 7445 sayılı Kanunun 31 inci maddesiyle değişik 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu gelmek üzere eklenen maddeye göre arabuluculuk dava şartı olmakla, davacı vekiline tensip tutanağında arabuluculuk son tutanağının aslı veya arabulucu tarafından onaylanmış tasdikli suretinin sunulması için 1 haftalık kesin süre verildiğine, aksi halde davanın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114/2 yollamasıyla 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5/A maddesindeki dava şartı yokluğundan Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 115/2 maddesi uyarınca usulden reddedileceğine dair ihtaratın yapıldığı, davacı vekilince arabuluculuk son tutanağının sunulmadığı görülmüştür. Somut dava, ticari nitelikli çek bedeli istirdadı davası olduğundan, TTK'nın 5/A maddesi kapsamında arabuluculuk dava şartına tabidir. Dosya kapsamından dava açılmadan önce arabuluculuk kurumuna başvurulmamış olduğunun anlaşıldığı, anılan dava şartının dava açıldıktan sonra tamamlanmasını mümkün kılan yasal bir düzenlemenin mevcut olmadığı gözetilerek davanın usulden reddine karar verilmiştir. (Yargıtay 11 HD.'nin █████/2025 Tarih ve ... Esas- ...Karar sayılı kararı ile aynı dairenin █████/2024 Tarih ve... Esas - ...Karar sayılı kararı) Akabinde kanunları bilmemek mazeret sayılmayacağı gibi davacı vekili mesleği gereği bu hususu evleviyetle bilmekle yükümlüdür. Davalının talep ettiği tazminat, koşulları oluşmadığından reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;1-Davanın USULDEN REDDİNE,2-Davalının tazminat talebinin Reddine,3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesaplanan 732,00 TL maktu red harcının davacıdan tahsiline, peşin alınan 3.801,71 TL harçtan mahsubu ile geri kalan 3.069,71 TL harcın hüküm kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret tarifesi gereğince hesap olunan 45.000,00 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak DAVALIYA VERİLMESİNE,5-Davalı tarafından yargılama gideri yapılmadığından takdirine yer olmadığına,6-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,7-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayarak artan gider avansının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. █████/2026 Katip e-imzalıdır. Hakim e-imzalıdır.