Bir kurumun alt işveren özel güvenlik şirketlerinin personelinin işçilik alacakları için ödediği rücuen tazminatın tahsili hakkında hizmet alım sözleşmesi kaynaklı yargı kararı.
Özet: Bu hukuki evrak, bir kurumun, hizmet alım sözleşmesi kapsamında bünyesinde çalışan işçiye ödediği kıdem, ihbar tazminatı ve diğer işçilik alacaklarının, işçinin gerçek işvereni olduğunu iddia ettiği alt işveren konumundaki özel güvenlik şirketlerinden rücuen tahsilini talep ettiği bir davayı özetlemektedir. Davacı kurum, sözleşme ve şartnameler gereği tüm işçilik alacaklarından davalıların sorumlu olduğunu belirtirken; davalı şirket ise, yetki itirazı, zamanaşımı, pasif husumet yokluğu, teknik şartnamede kıdem tazminatının sorumluluk dışında tutulduğu ve iş akdinin davacı talimatıyla feshedildiği gibi çeşitli savunmalarla davanın reddini talep etmektedir.
T.C. ANKARA 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Dosya No: ████████ Esas - ████████ Karar
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N AYargılama Yapmaya ve Hüküm Vermeye Yetkili T.C.ANKARA7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİGEREKÇELİ KARARESAS NO : ████████KARAR NO : ████████....DAVA : Rücuen Tazminat (Hizmet Alım Sözleşmesinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : █████/2023KARAR TARİHİ : █████/2025G.K. YAZIM TARİHİ : █████/2025Mahkememizde görülmekte olan, Hizmet Alım Sözleşmesinden Kaynaklanan Rücuen Tazminat Davasının yapılan açık yargılaması neticesinde, aşağıda belirtildiği şekilde hüküm tesis edilmiştir. I) DAVA : Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesi kapsamında özetle; müvekkili bulunan Kurumun 233 sayılı KHK uyarınca bir ....Teşekkülü olup ... gereğince tacir niteliğini haiz olduğu; davacı kurumun bina ve eklentilerinin güvenliğinin ihale yöntemiyle özel güvenlik şirketlerinden sağlandığı; dava dışı...'in, özel güvenlik işlerini üstlenen davalı şirketlerde █████/2006-█████/2021 tarihleri arasında çalıştığı; işçinin 14 yıl 5 ay 1 günlük hizmeti karşılığında kendisine davacı kurum tarafından kıdem tazminatı, .... farkı alacağı, ihbar tazminatı ve arabuluculuk ücreti olmak üzere toplamda 106.466,54.-TL ödendiği; ödenen bu tutarın davalı şirketlerden talep edildiği ancak .... dışındaki şirketlerin ödeme yapmadığı; dava dışı işçinin müvekkili bulunan kurumun personeli değil, davalı şirketlerin işçisi olduğu ve işçi-işveren ilişkisinin bulunmadığı; davalı şirketlerin sözleşme ve eki şartnamelerle taahhüt ettikleri yükümlülüklerini (kıdem/ihbar tazminatı ve her türlü işçilik alacaklarından sorumlu oldukları) yerine getirmemeleri sebebiyle bu tazminatları davacı kurumun ödemek zorunda kaldığı; sözleşmeler ve teknik şartnameler uyarınca işçilik hak ve alacaklarının ödenmesinde sorumluluğun tamamının yüklenici alt işveren firmalara ait olduğunun hüküm altına alındığı; bu nedenlerle taraflarınca ödenen miktarın davalılardan rücuen tahsili için işbu davanın açılması zorunluluğunun doğduğu beyan edilmiş olup; fazlaya ilişkin hak ve taleplerin saklı kalması kaydıyla, dava dışı işçi...'e ödenen 105.188,67.-TL'nin, her bir davalı şirketin sorumlu olduğu dönem ve oranlar dahilinde (davalı ... Hizmetleri Tic.Ltd.Şti.'den 6.859,66.-TL olmak üzere) ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek sözleşme faizi, sözleşmede hüküm yoksa ticari faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline ve yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı tarafa yüklenmesine karar verilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır.İşbu davanın ilk olarak ... Esas sayılı dosyası ile tüm alt işverenlere yönelik açıldığı; anılan Mahkemece yapılan yargılama sırasında █████/2024 tarihli duruşmada davalı ... Hizmetleri Tic. Ltd. Şti. yönünden dosyanın HMK'nın 167. maddesi uyarınca tefrik edilerek ....Esasına kaydına karar verildiği; tefrik edilen dosya üzerinden devam eden yargılamada .... Mahkemesi tarafından verilen █████/2024 tarihli, .... Karar sayılı karar kapsamında; davalının süresinde ileri sürdüğü yetki itirazının taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesinin 37. maddesinde yer alan yetki şartı uyarınca kabulü ile Mahkemenin yetkisizliğine, dosyanın talep halinde yetkili ve görevli .... Mahkemesine gönderilmesine karar verildiği ve neticeten dosyanın Mahkememize intikal ettiği anlaşılmıştır. II) CEVAP :Davalı ... Hizm. Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından sunulan cevap dilekçesi kapsamında özetle; usule ilişkin olarak, taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesinin "Uyuşmazlıkların Çözümü" başlıklı 37. maddesi gereğince davaya bakmakla yetkili Mahkemenin ... Mahkemeleri olduğu yönünde yetki itirazında bulunulduğu; rücu isteminin TBK'nın 73. maddesi uyarınca iki yıllık zamanaşımına uğradığı; faiz başlangıç tarihinin dava dışı işçiye ödeme tarihi değil, müvekkili bulunan şirketin temerrüde düşürüldüğü dava tarihi olması gerektiği; dava dışı işçinin davacı nezdinde çalıştığı, emir ve talimatlarını davacıdan aldığı, bu nedenle asıl işverenin davacı kurum olduğu ve müvekkil şirket yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle davanın reddi gerektiği; taraflar arasında akdedilen sözleşme ve eki şartnamelerde işçilik alacaklarından davalı şirketin sorumlu olduğuna dair bir hüküm bulunmadığı; bilakis, Teknik Şartname'nin ilgili maddesinde "Hizmet personelinin (kıdem tazminatı hariç olmak üzere) maaşları, ... tüm sosyal hakları ... yüklenici tarafından sözleşme kapsamında yapılacaktır." şeklinde açıkça kıdem tazminatının hariç tutulduğu; dava dışı işçinin iş akdinin davacının talimatı uyarınca feshedildiği, bu nedenle sorumluluğun davacıda olduğu; davalı şirketin herhangi bir toplu iş sözleşmesine taraf olmadığı için TİS farkından sorumlu tutulamayacağı; davanın kabulü anlamına gelmemekle birlikte, bir sorumluluk doğması halinde dahi asıl işveren-alt işveren ilişkisi nedeniyle davacı kurum ile davalı şirketin ödemeden müştereken sorumlu tutulması gerektiği beyan edilmiş olup; öncelikle yetkisizlik kararı verilmesi; aksi halde davanın zamanaşımından ve sair beyanları doğrultusunda reddine; yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır.III) DELİLLER :.... Arabuluculuk Sayılı Arabuluculuk Dosyası.Davacı .... ile Davalı .... Arasında Akdedilen Hizmet Alım Sözleşmesi, Hizmet İşleri Genel Şartnamesi ve Teknik Şartname Suretleri (.... Hizmet Döküm Cetveli.Prof. Dr. ... Tarafından Düzenlenen █████/2023 Tarihli Bilirkişi Raporu (.... Esas Sayılı Dosyası Kapsamında Aldırılmıştır).Prof. Dr. Zeki OKUR Tarafından Düzenlenen █████/2024 Tarihli Bilirkişi Ek Raporu (.... Esas Sayılı Dosyası Kapsamında Aldırılmıştır).IV) DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE :Mahkememiz nezdinde ikame olunan davanın; davacı .... ("davacı kurum" olarak anılacaktır) tarafından, .... ("davalı şirket" olarak anılacaktır) yönelik açılan "Hizmet Alım Sözleşmesinden Kaynaklanan Rücuen Tazminat Davası" olduğu; davacı kurum tarafından, alt işvereni konumundaki davalı şirketin çalıştırdığı döneme isabet eden ve davacı tarafından dava dışı işçiye ödenen kıdem tazminatı, ....farkı ve fer'ilerinin, taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesi gereğince davalıdan rücuen tahsiline karar verilmesinin talep edilmiş olduğu; davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesi kapsamında ise özetle, taraflar arasındaki sözleşme ve özellikle eki teknik şartnamede yer alan "kıdem tazminatı hariç olmak üzere" şeklindeki açık hüküm nedeniyle müvekkilinin kıdem tazminatından sorumlu tutulamayacağı; asıl işverenin davacı olması ve feshin davacının talimatıyla gerçekleşmesi nedenleriyle de sorumluluklarının bulunmadığı savunularak davanın reddine karar verilmesinin talep edilmiş olduğu anlaşılmıştır.Mahkememizce yapılan incelemede; taraflar arasında, "dava dışı işçi...'in, █████/2018-█████/2019 tarihleri arasında davalı şirketin alt işverenliğinde, davacı kuruma ait işyerinde çalıştığı; işçinin iş akdinin sona ermesinin ardından, tüm çalışma süresine ilişkin hak kazandığı işçilik alacaklarının davacı kurum tarafından ödendiği" hususlarında, herhangi bir uyuşmazlık bulunmadığı anlaşılmıştır.Bu doğrultuda taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davalı şirketin, alt işveren olarak çalıştırdığı döneme isabet eden kıdem tazminatı, toplu iş sözleşmesi fark tazminatı ve bu alacakların fer'ilerinden dolayı davacı şirkete karşı rücuen sorumlu olup olmadığı; taraflar arasında akdedilen hizmet alım sözleşmesi ve eki niteliğindeki teknik şartnamede yer alan "kıdem tazminatı hariç olmak üzere" ibaresinin, davalı şirketin kıdem tazminatı sorumluluğunu ortadan kaldırıp kaldırmadığı ve asıl işveren - alt işveren ilişkisi çerçevesinde, rücu ilişkisinin sözleşme serbestisi ilkesi kapsamında ne şekilde yorumlanması gerektiği hususlarından ibaret olduğu anlaşılmıştır.a) Zamanaşımı İtirazı İle İlgili Olarak :Mahkememizce dosya üzerinde yapılan incelemede; davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesi kapsamında, "zamanaşımı itirazında" bulunulduğu anlaşılmakla yapılan değerlendirmede; dava konusu kıdem tazminatı ödemesinin █████/2021 tarihinde, ihbar tazminatı ve arabuluculuk ödemelerinin █████/2021 tarihinde ve (TİS farkından kaynaklanan) ek kıdem tazminat ödemesinin ise █████/2022 tarihinde gerçekleştirildiği hususları (her üç ödeme için de münferiden değerlendirme yapılması suretiyle) dikkate alınarak ve 6098 Sayılı TBK.'nın 73/1. maddesinde belirtilen "Rücu istemi, tazminatın tamamının ödendiği ve birlikte sorumlu kişinin öğrenildiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde tazminatın tamamının ödendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar." hükmü uyarınca; dava tarihi olan █████/2023 tarihi itibariyle zamanaşımı süresinin hitam bulmamış olduğu anlaşıldığından zamanaşımı itirazının reddi gerektiği kanaatine varılmıştır.b) Bilirkişi İncelemeleri :i. Prof. Dr. ....Tarafından ... Sunulan █████/2023 Tarihli Bilirkişi Kök Raporu : Anılan bilirkişi kök kapsamında; dava dışı işçinin davalı şirket nezdinde █████/2018-█████/2019 tarihleri arasında 365 gün süreyle çalıştığı; davacı kurum ile davalı şirket arasında bu döneme ilişkin düzenlenen hizmet alım sözleşmesi eki teknik şartnamenin E.6.3 maddesinde "Hizmet personelinin (kıdem tazminatı hariç olmak üzere) maaşları, yol,...her türlü sorumluluk, vergi, harcama işlemleri yüklenici tarafından sözleşme kapsamında yapılacaktır." hükmünün yer aldığı; bu hüküm uyarınca, 2016-2019 yılları arasında hizmet veren davalı şirketin, çalıştırdığı işçinin kıdem tazminatından sorumluluğunun bulunmadığı, bu döneme ilişkin olarak sadece TİS Tazminatı yönünden sorumluluğuna gidilebileceği; bu kapsamda davalı şirketin sorumlu olduğu tutarın 1.540,37.-TL TİS tazminatından ibaret olduğu hususları rapor edilmiştir.█████/2023 tarihli bilirkişi raporuna yönelik olarak; davacı vekili tarafından "davacı kurum tarafından yapılan ödemenin tamamının rücu edilmesi gerektiği, alacağın eksik hesaplandığı" gerekçeleriyle; davalı vekili tarafından ise "davalı şirketin kıdem ve ihbar tazminatı kalemleri bakımından hiçbir borcunun bulunmadığı, işçinin davacı nezdinde çalıştığı, asıl işverenin davacı olduğu, sözleşmesel sorumluluklarının bulunmadığı" gerekçeleriyle itiraz edilmiş olup; ... tarafından, itirazların değerlendirilmesi amacıyla ek rapor alınması cihetine gidilmiştir. ii. Prof. Dr. ...Tarafından .... Sunulan █████/2024 Tarihli Bilirkişi Ek Raporu :Anılan bilirkişi ek raporu kapsamında; davalı vekilinin itirazlarının hukuki nitelendirme kapsamında olduğu ve hesaplama yönünden bir itiraz bulunmadığı belirtilerek; diğer davalılardan birinin yaptığı cüzi bir ödemenin mahsubu ile hesap tablosunun yeniden düzenlendiği; ancak bu değişikliğin davalı .... sorumluluğuna ilişkin hesaplamayı etkilemediği ve sorumluluk tutarının kök raporda belirtildiği gibi 1.540,37.-TL olduğu hususları rapor edilmiştir.█████/2024 tarihli bilirkişi raporuna yönelik olarak; davacı vekili tarafından sunulan █████/2024 tarihli dilekçe kapsamında, "raporun aleyhe olan kısımlarının kabul edilmediği, ödemenin tamamının rücu edilmesi gerektiği" gerekçeleriyle; davalı vekili tarafından ise █████/2024 tarihinde sunulan dilekçe kapsamında "zamanaşımı definin dikkate alınmadığı, asıl işverenin davacı olduğu, sözleşmede kıdem tazminatının hariç tutulduğu, bu nedenle müvekkil şirketin sorumlu olmadığı" gerekçeleriyle itiraz edilmiştir.c) ... Sunulan Bilirkişi Kök ve Ek Raporları İle İlgili Olarak Mahkememizce Yapılan Değerlendirme :... sorumluluğuna ilişkin yapılan tespitler açısından herhangi bir çelişki bulunmadığı; her iki raporda da davalının sorumluluğunun, taraflar arasındaki sözleşmenin eki niteliğindeki teknik şartname hükmüne dayandırılarak tutarlı bir şekilde değerlendirilmiş bulunduğu; davanın esasına etki eden en kritik delil olan taraflar arasındaki yazılı sözleşmeyi ve eklerini esas alarak hesaplama yapıldığı; öncelikle tarafların iradesini yansıtan sözleşme hükümlerinin incelenmesi suretiyle isabetli bir şekilde tespit edildiği ve anılan yöntemin,.... yerleşik içtihatlarıyla uyumlu olduğu; anılan raporlar kapsamında, davalı şirketin hizmet verdiği █████/2018 - █████/2019 dönemine ait hizmet alım sözleşmesinin eki olan Teknik Şartname'de yer alan "Hizmet personelinin (kıdem tazminatı hariç olmak üzere) maaşları, ... her türlü sorumluluk ... yüklenici tarafından sözleşme kapsamında yapılacaktır." şeklindeki açık hükmünün doğru bir şekilde yorumlanarak, tarafların sözleşme serbestisi ilkesi çerçevesinde, kıdem tazminatı sorumluluğunu davalı yüklenicinin üzerinden alarak davacı asıl işverenin uhdesinde bıraktıkları sonucuna varıldığı; bu istisna dışında kalan ve sözleşmede sorumluluğu yükleniciye bırakılan .... fark tazminatı gibi diğer işçilik alacaklarının da ayrıca hesaplanmış olduğu; yapılan hesaplamaların, dava dışı işçinin davalı şirket nezdindeki çalışma süresi (365 gün) ile davacı kurumun ödediği toplam .... farkı tazminatı (22.202,49.-TL) arasında orantı kurulmak suretiyle yapıldığı ve matematiksel olarak denetime elverişli ve tutarlı olduğu ve davalının sorumlu olduğu bildirilen miktarın 1.540,37.-TL olarak belirlenmesinin, bu orantısal hesaba dayanmakta olduğu ve neticeten .... tarafından aldırılan bilirkişi raporlarının, somut olayın özelliklerini ve taraflar arasındaki sözleşmesel düzenlemeyi ön planda tutarak, hukuki ve teknik açıdan yeterli, gerekçeli ve hüküm kurmaya elverişli bir değerlendirme sunduğu anlaşılmakla; Mahkememizce de hükme esas alınması gerektiği kanaatine varılmıştır.d) Dava Konusu Uyuşmazlık Hususunda Mahkememizce Yapılan Değerlendirme :Mahkememizce yapılan yargılama, toplanan deliller, taraf beyanları ve aldırılan bilirkişi raporları bir bütün olarak değerlendirildiğinde; davanın, asıl işveren konumundaki davacı kurumun, alt işvereni olan davalı şirketin çalıştırdığı döneme isabet eden ve dava dışı işçiye ödediği işçilik alacaklarının rücuen tahsili istemine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.4857 Sayılı İş Kanunu uyarınca asıl işveren ile alt işveren; işçinin Kanundan, İş Sözleşmesinden veya Toplu İş Sözleşmesinden doğan alacaklarından işçiye karşı birlikte sorumlu iseler de; asıl işveren ile alt işveren arasındaki rücu ilişkisinin, işçiye karşı olan bu müteselsil sorumluluktan ayrı olarak, taraflar arasındaki sözleşme hukuku ve Borçlar Kanunu'nun genel hükümleri çerçevesinde çözümlenmesi gerekmektedir. Taraflar, aralarındaki sözleşme ile işçilik alacaklarından hangisinin ne oranda sorumlu olacağını serbestçe kararlaştırabilirler. Sözleşmede bu yönde bir hüküm bulunması halinde ise; uyuşmazlığın öncelikle bu hükme göre çözümlenmesi esastır.Dava konusu uyuşmazlıkta; .... tarafından aldırılan ve Mahkememizce de hükme esas alınan █████/2023 tarihli bilirkişi raporunda, davacı kurum ile davalı şirket arasında akdedilen hizmet alım sözleşmesinin eki niteliğindeki Teknik Şartname'nin "Yüklenicinin Sorumluluk Esasları" başlıklı bölümünün ilgili maddesinde, "Hizmet personelinin (kıdem tazminatı hariç olmak üzere) maaşları, yol, yemek, ödül, ceza, maaş artışı ve buna benzer tüm sosyal hakları ile iş hukuku mevzuatında belirtilen her türlü sorumluluk, vergi, harcama işlemleri yüklenici tarafından sözleşme kapsamında yapılacaktır." şeklinde açık bir düzenlemeye yer verildiği tespit edilmiştir. Sözleşmenin bu açık ve yorum gerektirmeyen hükmü karşısında; tarafların iradesinin, davalı yükleniciyi kıdem tazminatı ödeme yükümlülüğünün dışında tutmak olduğu anlaşılmaktadır. Davacı asıl işveren; bu sözleşmesel düzenleme ile kıdem tazminatına ilişkin riski kendi üzerine almayı kabul etmiştir. Bununla birlikte, anılan sözleşme hükmünün; kıdem tazminatı dışında kalan diğer işçilik alacakları ile ilgili olarak davalının sorumluluğunu ortadan kaldırmadığı da anlaşılmaktadır. Bilirkişi kök ve ek raporlarında; davalı şirketin sorumlu olduğu döneme isabet eden ve sözleşmede istisna tutulmayan ... fark tazminatı tutarı 1.540,37.-TL olarak hesaplanmış ve açıklanan gerekçelerle, davacının talebinin sözleşme hükmüyle hariç tutulan kıdem tazminatı ve fer'ileri yönünden reddine; sözleşme kapsamında davalının sorumluluğunda kalan TİS fark tazminatı yönünden kabulüne dair aşağıda belirtildiği şekilde hüküm tesis edilmiştir.V) HÜKÜM : (Yukarıda Açıklanan Gerekçelerle)1) Davanın KISMEN KABULÜNE;Dava dışı işçi...'e yapılan ödemeler ile ilgili olarak;a) 1.540,37 TL TİS tazminatının, █████/2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte; davalıdan tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE, b) Kıdem tazminatı ödemesinin rücuen tahsili talebinin REDDİNE;c) Kıdem tazminatı ödemesinin rücuen tahsili talebinin REDDİNE;2) Karar ve İlâm Harcı :a) Harçlar Kanunu uyarınca alınması gerekli 615,40.-TL maktu harçtan, davacı tarafından yatırılmış bulunan 427,60.-TL. harcın mahsubu ile bakiye kalan 187,80.-TL harcın; davalı taraftan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA, b) Davacı tarafından yatırılmış bulunan 427,60 TL peşin harç, 427,60 TL başvurma harcı ve 25,60.-TL vekalet harcı olmak üzere toplam 880,80.-TL harcın; davalı taraftan tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE,3) Yargılama Gideri ve Gider Avansı :a) Davacı tarafından yatırılmış bulunan posta ve tebligat giderinden ibaret toplam 275,00.-TL yargılama giderinden; kabul/talep oranına göre hesaplanan 61,75.-TL'nin, davalı taraftan tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE; bakiye kalan 213,25.-TL yargılama giderinin ise davacı üzerinde BIRAKILMASINA,b) Taraflarca yatırılan gider avansından bakiye kalan kısmın; kararın kesinleşmesini müteakiben talep edilmesi halinde, HMK.'nın 333. maddesi uyarınca taraflara İADESİNE, 4) Vekâlet Ücreti :a) Davacı tarafın, kendisini vekil ile temsil ettirdiği anlaşıldığından; Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 3. ve 13. maddeleri uyarınca (Mahkememizce kabulüne karar verilen miktar olan 1.540,00.-TL. üzerinden) takdir edilen 1.540,00.-TL. vekalet ücretinin, davalı taraftan tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE, b) Davalı tarafın, kendisini vekil ile temsil ettirdiği anlaşıldığından; (Mahkememizce reddine karar verilen miktar olan 5.319,29 TL. üzerinden davalı lehine 5.319,29.-TL. vekalet ücreti hesaplanmakla birlikte) Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 13/3. maddesi uyarınca 1.540,00.-TL. vekalet ücretinin, davacı taraftan tahsili ile davalıya ÖDENMESİNE, Dair; davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı, dava değeri itibariyle KESİN nitelikte olmak üzere, yapılan açık yargılamada karar verildi. █████/2025....¸ ¸ Gerekçeli Karar