Uşaktaki toplu konut inşaatı hakediş ödemesinden kesilen damga vergisinin 6306 ve 5393 sayılı kanunlar kapsamında istisna olup olmadığına dair temyiz incelemesi.
Özet: Bir inşaat şirketi, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından ihale edilen konut, cami ve altyapı yapım işine ait hakediş ödemesinden kesilen damga vergisinin iadesini talep etmektedir; ilk derece mahkemesi, projenin 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında riskli alanda bulunması nedeniyle damga vergisinden muaf olduğuna hükmetmişken, bölge idare mahkemesi, alanı riskli ilan ettiği ileri sürülen cumhurbaşkanlığı kararının 5393 sayılı Belediye Kanununa ilişkin olduğunu, dolayısıyla projenin 6306 sayılı Kanun kapsamında muaf olmadığını ve 5393 sayılı Kanunun 73/6 maddesindeki münferit yapı şartını da taşımadığını belirterek, damga vergisi kesintisinin hukuka uygun olduğuna karar vermiş ve davacı bu kararın bozulmasını istemektedir.
T.C.
D A N I Ş T A YDOKUZUNCU DAİRE Esas No : █████████ Karar No : █████████ TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... İnş. Yapı End. San. ve Tic. A.Ş.VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Defterdarlığı-...VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ:Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından ihale edilen ve uhdesinde kalan ''Uşak İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, 729 det Konut, 1 Adet Cami İnşaatı ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi"ne ilişkin olarak ... nolu hakediş ödemesi üzerinden tahsil edilen damga vergisinin kesinti tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte iadesi istemine ilişkindir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla; olayda, dava konusu alanın Uşak Belediye Başkanlığı Plan ve Proje Müdürlüğü'nün ...tarih ve ... sayılı yazısında belirtildiği üzere █████/2020 tarih ve 2389 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararı ile 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun'un 2. maddesi uyarınca riskli alan olarak ilan edildiğinin anlaşıldığı, bu durumda, davacı tarafından üstlenilen yapım işinin anılan Kanun kapsamında bulunduğu, hakediş ödemesinin de söz konusu yapım işinin bir aşamasını oluşturduğu, ihale sürecinin davacı açısından ihale edilen yapım işinin tamamlanması, Başkanlık açısından ise işin teslim alınması ve ihale tutarının tamamının ödemesinin yapılması ile sonuçlanacağı, bu haliyle yapım işi ile yapım işi dolayısıyla yapılan avans ödemesinin bütünlük oluşturduğu, zira ihale dökümanlarının hem gerçekleştirilecek işi hem de ödemeleri düzenlediği, ihale konusu iş ile ödemenin ayrı safhalar olarak düşünülemeyeceği,hakediş ödemesinin ve ödemeye ilişkin kağıdın da, 6306 sayılı Kanun kapsamında bulunduğu ve isabet edecek vergilerden bağışık olduğu sonucuna varıldığı,dava konusu damga vergisi kesintisinde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle davanın kabulüne, tahsil edilen damga vergisinin kesinti tarihinden itibaren işletilecek tecil faiziyle birlikte iadesine karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:Dosyanın incelenmesinden, dava konusu yapım işinin gerçekleştirildiği alanın 6306 sayılı Kanun'un ilgili maddesine göre riskli alan ilan edildiği kabulüne dayanak gösterilen █████/2020 tarih ve 2389 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararının 5393 sayılı Belediye Kanunun 73. maddesine ilişkin olduğu, sözü edilen kararın 6306 sayılı Kanuna göre alınmış bir karar olmadığı, dolayısıyla, dava konusu alanın bu kararla "riskli alan" ilan edilmiş olduğundan söz edilemeyeceği, öte yandan, yapım işinin, 5393 sayılı Belediye Kanununun "Kentsel dönüşüm ve gelişim alanı" başlıklı 73/6. maddesinin; "kentsel dönüşüm ve gelişim alanları içinde yer alan eğitim ve sağlık alanları hariç kamuya ait gayrimenkullerin harca esas değer üzerinden belediyelere devredileceği, kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarında yıkılarak yeniden yapılacak münferit yapılarda ilgili vergi, resim ve harçların dörtte biri alınacağı"na dair hükmünden istifade edebilecek şekilde "münferit yapı" olduğunun iddia edilmediği gibi, bunu gösteren herhangi bir belgenin de sunulmadığının anlaşıldığı, bu durumda, 6306 sayılı Kanun kapsamında ilan edilen alan içerisinde kalmayan ve 5393 sayılı Kanunun 73/6. maddesinin aradığı münferit yapı olma özelliğini de taşımayan iş nedeniyle, 13 nolu hakediş ödemesi üzerinden tahsil edilen damga vergisinde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davalının istinaf başvurusunun kabulüne, Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI:Kentsel dönüşüm ve gelişim alanında gerçekleştirilen yapım işinin damga vergisinden istisna olması gerektiği iddiasıyla kararın bozulması istenilmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE:MADDİ OLAY: Davacı şirket tarafından, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından ihale edilen ve uhdesinde kalan ''Uşak İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, 729 det Konut, 1 Adet Cami İnşaatı ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi"ne ilişkin olarak ... nolu hakediş ödemesi üzerinden tahsil edilen damga vergisinin kesinti tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte iadesi istenilmektedir.İLGİLİ MEVZUAT:5393 sayılı Belediye Kanununun "Kentsel dönüşüm ve gelişim alanı" başlıklı 73. maddesinin birinci fıkrasında belediyelerin, belediye meclisi kararıyla; konut alanları, sanayi alanları, ticaret alanları, teknoloji parkları, kamu hizmeti alanları, rekreasyon alanları ve her türlü sosyal donatı alanları oluşturmak, eskiyen kent kısımlarını yeniden inşa ve restore etmek, kentin tarihi ve kültürel dokusunu korumak veya deprem riskine karşı tedbirler almak amacıyla kentsel dönüşüm ve gelişim projeleri uygulayabileceği ; altıncı fıkrasında kentsel dönüşüm ve gelişim alanları içinde yer alan eğitim ve sağlık alanları hariç kamuya ait gayrimenkullerin harca esas değer üzerinden belediyelere devredileceği, kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarında yıkılarak yeniden yapılacak münferit yapılarda ilgili vergi, resim ve harçların dörtte biri alınacağı belirtilmiştir.5393 sayılı Belediye Kanununun 73. maddesinin gerekçesinde de sağlıksız ve hızlı kentleşmenin ülkemizin önemli sorunlarının başında geldiği, kentlerimizin özellikle ülkemizin batı bölgelerinde aşırı şekilde büyüdüğü fakat buna uygun sosyal imkanlarla donatılmadığı, büyük kentlerde trafik, hava kirliliği, yetersiz konut, çarpık yapılaşma, alt yapı hizmetleri ve benzeri sorunların acilen çözüm beklediği, bu düşünceden hareketle büyükşehir belediyeleri ve nüfusu 50.000'in üzerinde belediyelerin kentin gelişimine uygun konut alanları, ticaret alanları, teknoloji parkları ve sosyal donatılar oluşturmak, kentin tarihi ve kültürel dokusunu korumak ve restore etmek amacıyla kentsel gelişim alanları ilan etme ve uygulayabilmelerine imkan vermenin kaçınılmaz olduğu, maddenin bu amaçla düzenlendiği yer almaktadır.HUKUKİ DEĞERLENDİRME:Temyize konu kararda, dava konusu işin gerçekleştirildiği alanın dosyada yer alan █████/2020 tarih ve 2389 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararından 5393 sayılı Belediye Kanununun 73. maddesi kapsamında kentsel dönüşüm ve gelişim alanı ilan edilen bölge içerisinde kaldığının anlaşıldığı belirtildikten sonra yapım işinin 5393 sayılı Kanunun kısmi vergi istisnasına ilişkin 73/6. maddesi hükmünden istifade edebilecek şekilde "münferit yapı" olduğunun iddia edilmediği gibi, bunu gösteren herhangi bir belgenin de sunulmadığının görüldüğü gerekçesiyle davalının istinaf başvurusunun kabulüne, Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verildiği görülmüştür.Yukarıdaki maddenin ve gerekçesinin birlikte değerlendirilmesinden; yeni yapının yapılacağı alanın kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanında yer alması ve bu alanda yer alan mevcut (eski) yapının yıkılarak yeni bir yapının inşa edilmesi koşullarının gerçekleşmesi halinde yapılacak bu yapılarla ilgili alınması gereken vergi, harç ve resmin 3/4'lük kısmının tahsil edilmeyeceğinin kurala bağlandığı, kısmi istisnadan faydalanabilmek için başka bir şartın öngörülmediği anlaşılmaktadır.Dosyanın ve Dairemizin E:████████ esas sayılı dosyasının birlikte incelenmesinden; dava konusu işe ilişkin alanın █████/2020 tarih ve 2389 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararı ile "Kentsel dönüşüm ve gelişim alanı" içerisinde kaldığı, söz konusu işe ilişkin sözleşmeden de yıkım işlerinin gerçekleştirildiği anlaşılmış olup, dava konusu olayda, 5393 sayılı Kanun'un 73. maddesinde öngörülen koşulların gerçekleşmesi nedeniyle, ... nolu hakediş ödemesi üzerinden tahsil edilen damga vergisinin dörtte üçlük kısmının istisna kapsamında değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu durumda, Bölge İdare Mahkemesi kararının söz konusu damga vergisinin dörtte birine isabet eden kısmında hukuka aykırılık, diğer kısmında ise hukuka uyarlık görülmemiştir.KARAR SONUCU:Açıklanan nedenlerle;1. Davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine,2.... Bölge İdare Mahkemesi... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararının dava konusu damga vergilerinin dörtte üçüne isabet eden miktara ilişkin kısmının BOZULMASINA, diğer kısmının ONANMASINA; 3. Temyiz isteminde bulunan davacıdan ...TL maktu harç alınmasına; 4. Bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, █████/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.