5. hukuk dairesinin, imar planında halk eğitim merkezi olarak ayrılan kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında bursa bölge adliye mahkemesince verilen kararın temyiz incelemesi.

5. Hukuk Dairesinin, imar planında halk eğitim merkezi olarak ayrılan kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında Bursa Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın temyiz incelemesi.

Özet: İmar planında halk eğitim merkezi olarak ayrılan bir taşınmaza davalı idare tarafından kamulaştırmasız el atılması sebebiyle açılan bedel tahsili davasında, ilk derece mahkemesinin kabul kararını Bölge Adliye Mahkemesi, davalı idarenin istinafını kısmen kabul ederek düzelterek yeniden davanın kabulüne hükmetmiş, ancak taşınmazın Maliye Hazinesi adına tesciline karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir; kararın bedel ve tescil konularındaki gerekçelerle her iki tarafça temyiz edilmesi üzerine dosya Yargıtayda incelenmektedir.

5. Hukuk Dairesi █████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi

SAYISI : █████████ Esas, ████████ Karar

KARAR : Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen karar

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : ████████ Esas, ████████ Karar

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; Balıkesir ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 15 76... parsel sayılı taşınmazın imar planında halk eğitim merkezi olarak ayrılmış olduğudan kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin davalı idareden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Sebepleri

Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; ava konusu taşınmaz üzerindeki halk eğitim merkezinin ... Belediye Başkanlığınca işletildiğinden sorumluluğun ... Belediye Başkanlığına ait olduğunu, davanın husumet yokluğu nedeniyle reddedilmesi gerektiğini, emsalin hatalı belirlendiğini, tespit edilen bedelin yüksek olduğunu, idarenin harçtan muaf olduğu hâlde, aleyhlerine harca hükmedilmesinin yanlış olduğunu, ıslah dilekçesi ile artırım yapılan kısım için ıslah tarihinden itibaren faiz işletilmesi gerekirken dava tarihinden itibaren faiz işletilmesinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arsa niteliğindeki dava konusu taşınmazın uygulama imar planı içerisinde halk eğitim merkezi alanında kaldığı ve taşınmazdan sorumlu idarenin davalı ... olduğu, taşınmazın bir kısmına fiilen el atıldığının sabit olduğu, emsal karşılaştırması yapılarak taşınmazın değerinin belirlenmesinin doğru olduğu, bir kısmına fiilen el atılan taşınmazın proje bütünlüğü kapsamında tamamına el atıldığı kabul edilerek davacı tarafın taşınmazdaki payı nispetinde belirlenen bedelin davalı idareden tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmediği, taşınmazın bilirkişi raporunda belirlenen niteliği ve konumuna göre belirlenen bedelin istinaf yoluna sadece davalı idarenin başvurduğu da dikkate alındığında makul olduğu, ancak dava konusu taşınmazın tapu kaydının iptaliyle Maliye Hazinesi adına tesciline ilişkin hüküm kurulması gerekirken tüzel kişiliği bulunmayan davalı idare adına tescil edilmesinin doğru görülmediği gerekçesiyle davalı idare vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz başvurusunda bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; Anayasa Mahkemesi kararı gereğince kamulaştırma bedeline kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faiz oranının uygulanması gerektiğini ileri sürmüştür.

2. Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; husumetin ... Belediye Başkanlığına yöneltilmesi gerektiğini, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 18 inci maddesine göre sorumluluğun belediye ve valiliklerde olduğunu, davanın uzlaştırma süreçleri tamamlanmadan açıldığını, taşınmaza fiilen el atılmadığından kamulaştırmasız el atma iddialarının hukuka aykırı olduğunu, bilirkişi raporlarının çelişkili olduğunu, idarenin harçtan muaf olduğunu, aleyhine keşif harcı hükmedilmesinin hatalı olduğunu, vekâlet ücreti ve harcın maktu olarak hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacı tapu malikleri ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin tahsili hususundadır

2. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ( 6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dava 01.08.2023 tarihinden önce açılmıştır. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 28.11.1956 tarihli ve █████ sayılı kararı ile Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 10.05.2017 tarihli ve 2017/3-990 Esas, ████████ Karar sayılı kararlarında ifade edilen "Her dava açıldığı tarihteki fiili ve hukuki durumuna göre karar bağlanır." ilkesi gereğince tespit edilen bedele dava tarihinden itibaren yasal faiz uygulanması yerindedir

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Taraf vekillerinin temyiz itirazları yerinde görülmediğinden temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davalı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davacılardan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

02.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.