Adana 2. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen menfi tespit ve istirdat davasında, davacının alabalık tesisi kurma vaadiyle dolandırılması ve amacı dışında kullanılan çeklerden borçlu olunmadığının tespiti talep edildi.
Özet: Davacı, balık çiftliği kurma vaadiyle davalı ... tarafından dolandırıldığını, kendisinden nakit para ve toplam 492.000 TL tutarında yedi adet çek alındığını ancak davalının sözleşme hükümlerine uymayarak çekleri amacı dışında kullandığını iddia ederek, bu çeklerden dolayı borçlu olmadığının tespitini ve kötü niyet tazminatı talep ederken, davalı ... kendisinin de dolandırıldığını beyan ederek davayı kabul etmiştir.
T.C. ADANA 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: █████████ Esas - ████████
T.C. ADANA 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA GEREKÇELİ KARARESAS NO : █████████ EsasKARAR NO : ████████BAŞKAN : ...ÜYE : ...ÜYE : ...KATİP : ...DAVACI : ... - ...VEKİLLERİ : ... - ...DAVALILAR : 1- ... - ...VASİ : ... - ... 2- ... - ...VEKİLİ : ... - ... 3- ... - ...DAVA : Menfi Tespit- İstirdatDAVA TARİHİ : █████/2016KARAR TARİHİ : █████/2023YAZIM TARİHİ : ...Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit ve İstirdat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA : Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; Davalı ...'un, .... Ltd. Şti.nin sahibi olduğunu söyleyerek müvekkiline, ..., ..., ... ve ...'e iş teklifinde bulunduğunu, kendisini eski öğretmen ve nüfuzlu bir kişi olarak tanıtıp cemaat evlerinde yetiştiğini, ortağı ...'nin de çok nüfuzlu bir kişi olduğunu, kredi ve teşvik konusunda yapamayacağı iş bulunmadığını, çok sayıda balık çiftliği yaptığını, hibe ve destek konusunda bir numara olduğunu söyleyerek güven uyandırdığını, davalı ...'a inandıklarını, ...'un müvekkilini ve arkadaşlarını Muş iline götürdüğünü, daha sonra işlemleri başlatmak üzere vekaletname istediğini, bu vekaletnameye istinaden müvekkili ve her biri arkadaşı için 245 ton kapasiteli alabalık üretim tesisi kurmayı taahhüt ettiğini, kurulacak tesisin yer keşfi için ... ilçesinde yer alan ...'na götürdüğünü, güven sağlamak için harita teknikeri olarak tanıttığı bir şahsa keşif yaptırdığını, her bir kişinin işletmesinin kurulacağı yerin belirlendiğini, davacı ve arkadaşlarının gözünü boyamak için büyükbaş hayvan çiftliğine ve balık çiftliğine götürdüğünü, Adana'ya döndükten sonra █████/2016 tarihinde yürürlüğe girecek bir protokol düzenlendiğini, bu protokol gereğince müvekkilinden ve arkadaşlarından nakit para ve çek aldığını, ... tarafından, müvekkiline gönderilen 55.000TL paraya, davacının 1.500 TL ekleyerek toplam 56.500,00 TL yi ...'a verdiğini, ayrıca masraf adı altında ...'a 9.000 TL verildiğini, ...'in Erzincan ilinde iken 15.000 TL tutarındaki bir çeki ve 3.000 TL nakit parayı davalıya verdiğini, Elazığ'da iken de 2.000TL havale gönderdiğini, diğer taraftan protokol gereğince ... Adana ... Şubesine ait ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... seri numaralı toplam 492.000 TL tutarındaki 7 adet çek verdiğini, protokol kapsamında verdiği ve ... Bankası ... Blv. Şubesine ait ... nolu 15.000TL tutarındaki çekin Ergani Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2016/... E sayılı dosyasında dava konusu olduğunu, davalının çekleri aldıktan sonra ortadan kaybolduğunu, protokol hükümlerine yerine getirmek yerine çekleri amacı dışında kendi işleri için kullandığını, diğer çekleri kırdırarak nakde çevirdiğini, müvekkilinin çekleri alan kişilerin araması üzerine haberdar olduğunu, bunlardan ... ve ...'yla bizzat görüştüklerini, ancak çeklerin iade edilmediğini, ...'un telefonlara çıkmadığını, sürekli adres değiştirdiğini, ...'ı telefonla arayan davalının hakaret ve tehditte bulunduğunu, müvekkilinin davalı tarafından dolandırıldığını, ...'un gerçek kimliğinin sonradan öğrenildiğini, şikayet üzerine başlatılan soruşturmanın devam ettiğini belirterek müvekkilinin ... Adana ... Şubesine ait ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... seri numaralı toplam 492.000 TL tutarındaki çeklerden dolayı borçlu olmadığının tespitine, %20 den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına, bu çekler üzerine tedbiren ödeme yasağı konulmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. SAVUNMA: Davalı ... █████/2017 tarihli dilekçesinde özetle; açılan davayı kabul ettiğini, ...'un kendilerini dolandırması nedeniyle teslimatlarının yerine getirilemediğini, şikayet üzerine başlatılan soruşturmanın devam ettiğini beyan etmiştir. Diğer davalılar ... ve .... Ltd. Şti cevap dilekçesi vermemiş ve herhangi bir savunmada da bulunmamıştır. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;Ankara 7. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2019/... E 2019/... K sayılı kararı ile; ...'un TMK nun 407.maddesi uyarınca kısıtlanmasına ve ...'un vasi olarak atanmasına karar verilmiştir. Davacı ... tarafından .... Ltd. Ştine karşı █████/2017 tarihinde açılan ve İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2017/... E sırasına kaydedilen davada; Asıl davadaki sebeplere ve vakalara dayanılarak ... seri numaralı █████/2016 keşide tarihli 60.000 TL tutarındaki çekten dolayı borçlu olmadığının tespitine karar verilmesi istenmiştir. Eldeki dava ile birleştirilen bu dosya tefrik edilerek mahkememizin başka bir esasına kaydedilmiştir...., ..., ..., ..., .... Ltd. Şti, ..., ... ve ... arasında █████/2016 tarihinde yürürlüğe girecek bir protokol imzalanarak, Muş ili ...'nda her biri 245 ton /yıl kapasiteli 8 adet alabalık tesisi yapılması kararlaştırılmıştır. ... 500.000 TL değerinde ipotek verecek, ... en az 1.000.000 TL ekspertiz değeri olan taşınmaz sağlayacak, ... kasko bedeli 150.000TL olan araç temin edecek, çekilecek olan krediye ... borçlanacak, diğerleri kefil olacak, ... 100.000TL nakit, 25.000TL bireysel kredi, 75.000TL çek verecektir. Tesisle ilgili tüm organizasyon, gerekli izin ve teşvik bedellerinin alınması ... tarafından yapılacaktır. İşin bedeli toplam 1.294.000,00 TL +KDV dir. Bu işle ilgili olarak ... tarafından, ...'a ait ... nolu 150.000 TL, ... nolu 50.000 TL, ... nolu 60.000 TL, ... nolu 53.000 TL, ... nolu 59.000TL, ... nolu 60.000 TL, ... nolu 60.000 TL, tutarındaki çeklerin verildiği protokolde yazılıdır. Bu çekler malzeme alımı ve kafes işçiliği karşılığı vermiştir. Çeklerin tamamında keşideci ...'dir. ... nolu çekte lehtar ve birinci ciranta .... Ltd. Şti, 2. ciranta ... Ltd. Şti, hamil ise ... Ltd. Şti dir. Bu çek hamil ... Ltd. Şti tarafından İzmir 1. İcra Dairesi'nin 2016/... E sayılı dosyasında, 58.710,00 TL asıl alacak ve ferileriyle birlikte 65.503,59TL üzerinden icra takibine konulmuştur. ... nolu 150.000 TL tutarındaki çek ile ... nolu 50.000 TL tutarındaki çeklerde lehtar ...'dur. ... ve ... nolu çeklerde lehtar ... olup, ... nolu çek ... tarafından ...'a, onun tarafından da dava dışı ... Ltd. ŞTi:'ye ciro edilmiştir. ... nolu çek için İzmir 27. İcra Dairesi'nin 2017/... E sayılı dosyasında, 51.590 TL asıl alacak ve fer'ileri üzerinden icra takibi başlatılmış, bu dosya için ... ile alacaklı arasında yapılan anlaşma gereğince davacı 15.500 TL ödemiş, alacaklı kalan alacağından vazgeçerek █████/2017 tarihli ibranameyi vermiştir. ... ile ... nolu çeklerin lehtarı .... Ltd. Şti, birinci ciranta ... Ltd. Şti, ikinci ciranta ise ...dur. Bu iki çek bankaya ibraz edilmemiştir. █████/2016 yürürlük tarihli bu protokol davalılara tebliğ edilmiş, imzalara itiraz edilmemiştir. Protokol gereğince verilen ancak bu davanın konusunu oluşturmayan ... seri numaralı 15.000 TL tutarındaki ve ... Bankası'na ait başka bir çekten dolayı ... Ergani Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2016/... E sayılı dosyasında menfi tespit davası açmıştır. Davalı ... Ltd. Şti. davayı kabul etmiş, mahkemenin 2017/... karar yazılı █████/2017 tarihli kararı ile davanın kabulüne karar vermiştir. ..., ... ve ... numaralı çeklerin kendisinden izinsiz olarak alındığı ve iade edilmediğinden bahisle ... hakkında şikayette bulunmuştur. Antalya C.Başsavcılığı'nın 2016/... soruşturma sayısına kaydedilen dosya yetkisizlik kararı verilerek Konya C.Başsavcılığı'na gönderilmiştir. Konya C.Başsavcılığı'nın karşı yetkisizlik kararı üzerine Seydişehir Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2016/... D.iş sayılı kararı ile Antalya C.Başsavcılığı'nın yetkili olduğuna karar verilmesi üzerine dosyaya Antalya'ya gönderilmiş, ...'ın şikayetinden vazgeçmesi üzerine Antalya C.Başsavcılığı'nın 2017/... sayılı dosyasında takipsizlik kararı verilmiştir. ..., protokolda bahsedilen ve ... Bankasına ait ... nolu 15.000 TL tutarındaki çekle beraber dava konusu olmayan 2 adet çekin ... tarafından alınarak geri getirilmediğinden bahisle şikayetçi olmuştur. Bu çek dava konusu değildir. Adana C.Başsavcılığı'nın 2016/... soruşturma sayılı dosyasında; ..., ..., ..., ..., ... tarafından █████/2016 tarihinde ..., ..., ..., ... ve ... hakkında dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik ve tehdit suçlarından dolayı şikayette bulunmuşlardır. Adana C.Başsavcılığı'nın 2016/... sayılı dosyasında 2017/... sayılı takipsizlik kararı verilmiştir. Bu karar Adana 2. Sulh Ceza Mahkemesi'nin 2017/... D.iş sayılı kararı ile kaldırılmış, dosya 2017/... soruşturma sayısına kaydedilmiş, 2018/... sayılı takipsizlik kararı verilmiştir. Bu takipsizlik kararının da kaldırılması üzerine dosya 2018/... soruşturma sırasına kaydedilmiş, 2020/... karar sayılı yetkisizlik kararı ile dosya İzmir C.Başsavcılığı'na gönderilmiştir. İzmir C.Başsavcılığı'nın 2020/... soruşturma sayılı dosyasında 2021/... karar sayılı karşı yetkisizlik kararı, Karşıyaka Ağır Ceza Mahkemesi tarafından kaldırılması üzerine dosya İzmir C.Başsavcılığının 2022/... soruşturma sayısında derdesttir. Davalı ... soruşturma dosyasında alınan ifadesinde; tarımsal projeler ile ilgili çalıştığını ve ayrıca ihracat işi yaptığını, ..., ..., ...'in oğlu, ..., ...'in avukat olan kardeşi ile ... Barajında balık çiftliği yapılması için anlaştıklarını, ...'in 6 adet çek verdiğini ayrıca diğer şahıslarla birlikte 100.000,00 TL ödemeyi taahhüt ettiklerini, kendisine verilen vekaletnameler ile işlemleri hazırladığını, İzmir'den ..., ... ve ... Su Ürünlerine birer adet çek verdiğini, malzemelerin bir kısmını sipariş ettiğini, malzemelerin ... barajına getirildiğini, işçilik için gereken nakit parayı ödemediklerini, bu nedenle işe başlanamadığını, ...'in daha sonra kendisini arayıp şikayetçi olacaklarını, bu işten vazgeçtiklerini, çekleri geri istediklerini söyleyip tehdit ettiğini, masrafların ödenmesi halinde çekleri iade edeceğini söylediğini, davacının masrafları ödemeyi kabul etmediğini, malzemeler için alınan 3 adet çekten dolayı hukuki süreç başladığını beyan etmiştir. 6098 sayılı TBK'nın 74. maddesine göre;hukuk hakimi zarar verenin kusuru olup olmadığına karar vermek için ceza hukukunun sorumluluğa dair hükümleri ile bağlı olmadığı gibi, kusurun takdiri ve zarar miktarının belirlenmesi konusunda da ceza mahkemesi kararı ile bağlı değildir. Ancak Ceza Mahkemesinin mahkumiyet kararındaki, fiilin hukuka aykırılığını ve illiyet bağını saptayan maddi olaya ilişkin kabul, hukuk hakimini de bağlar. Ancak aşağıda ayrıca izah edildiği üzere dava konusu çeklerin bedelsiz olduğu mevcut delillere göre sabit olduğundan soruşturma dosyasının sonucu beklenmemiştir.Davalı .... Ltd. Şti, Antalya Ticaret Sicili'ne kayıtlı olup █████/2001 tarihinde ticaret siciline tescil edilmiştir. █████/2014 tarihinde tescili yapılan hisse devir sözleşmesi ile davalı ... bu şirkete ortak olmuştur ve şirketin yetkilisidir.Tanık ...; ...'le beraber balık çiftliği kurmak için görüştüklerini, ...'un hemşehrisi olduğunu, Ankara'da bir danışmanlık ofisinin bulunduğunu, kendisini arayarak balık çiftliği kurmak istediklerini söyleyerek yardımını talep ettiklerini, ...'un ...'den 600.000 TL civarında çek aldığını, çekleri aldıktan sonra 3-4 ay ortadan kaybolduğunu, kendisini telefonla aradığında "sen bu işe karışma, sen 60.000TL yi düşünme, ben ...'den aldığım çekten sana 150.000Tl vereyim, bu işe karışırsan kötü olur" diyerek tehdit ettiğini, ...'un ...'i dolandırdığını, işlerini yapmadığını, tesisle ilgili herhangi bir işlemde yapmadığını beyan etmiştir. Tanık ...; davacının çocukluk arkadaşı olduğunu, ... aracılığıyla ...'la tanıştıklarını, bu kişinin alabalık tesisinden bahsettiğini, devletin üst makamlarında tanıdıkları olduğunu, kredi çıkarabileceğini söyleyerek kendilerini teşvik ettiğini, bir protokol düzenlediklerini, o dönem devlet memuru olduğu için protokole karşı ...'in imza attığını, 8 adet alabalık tesisinden 4 tanesinin seçer ailesine, 2 tanesinin ...'a, 1 tanesinin ...'e, bir tanesinin de ...'e ait olacağını, ..., ..., ... ve ...'in abisinin Muş'a giderek işlemleri başlattığını, ...'a çek verildiğini, ... ve ...'ın çekleri aldıktan sonra İzmir'e gidip malzeme almaları gerektiğini, ...'ın kendisine verilen çeklerin iki ya da üç tanesinin buğday alımında kullanıldığını söylediğini, bunun üzerine şahıslardan şüphelendiğini, malzemelerin fotoğraflarını istediğini, ancak göndermediklerini, ...'a ulaşamadıklarını, balık çiftçiklerinde adi ortaklık kurulmadığını, herkesin kendi tesisini işleteceğini ve maliyetini karşılayacağını, ... tüm protokol işlemlerini yürüteceği için herhangi bir para vermeyeceğini, ancak bir taşınmazın tapusunu teminat olarak vereceğini beyan etmiştir. Tanık ...; davacının işyeri komşusu olduğunu, protokolün kendi işyerinde düzenlendiğini, ...'ta bir alabalık tesisi kurulacağı konusunda konuşmalar yapıldığını, ... isimli kişinin bürokratik işlemleri halledeceğini, 8 adet alabalık tesisi kurulması için anlaşma yapıldığını, ...'a 8 adet çek verildiğini, daha sonra ...'den, ...'un ortadan kaybolduğunu ve işi yapmadığını duyduğunu beyan etmiştir. Tanık ...; davacının kardeşi olduğunu, ... vasıtasıyla tanıdıkları ...'un ... alabalık tesisi yapmak konusunda kendilerini ikna ettiğini ve güven telkin ettiğini, Muş'a giderek tesisin kurulacağı yeri gösterdiğini, toplam 8 adet tesis yapılacağını, herkesin birer adet tesis alacağını, ...'in 8 adet çek verdiğini, bu çeklerin bedellerinin çekilecek krediden ödeneceğini, ...'un teminat olarak verileceği taşınmazı vermediğini, Adana'da protokol imzalanmasından sonra ...'un çekleri alacak ortadan kaybolduğunu ve hiç bir iş yapmadığını beyan etmiştir. Tanık ...; 1993 yılından beri balık çiftliği ve montaj işleri yaptığını, 2016 haziran ayında ...'unl gelerek ...'nda yapılacak balık çiftliği için malzeme talep ettiğini, ...'in ortağı olduğunu söylediğini, işi kabul ettiklerini, daha sonra ...'in balık çiftliği ile ilgili evrakları gönderdiğini, balıkların yavruları olduğunu söyleyip acil kurulum istediğini, ... isimli şirketten 2016 yılı ağustos ayında Muş Varto'ya malzeme gönderdiklerini, ...'un 235.000TL tutarında 4 adet çek getirdiğini, çeklerden bir tanesinin ... isimli şirketin sahibi ... Bey'le anlaşarak bu şirkete verdiğini, bunun sebebinin malzeme karşılığı ödeme olduğunu, diğer çeklerden bir tanesini ... isimli bir şirkete bir tanesini ... isimli bir şirkete verdiğini, bir tanesinin de yanlarında olduğunu, daha sonra ... ve ... arasında sürtüşme çıktığını, ...'in İzmir'e gelerek yatırımı durdurduğunu beyan ederek çekleri geri istediğini, ayrıca ...'in kendilerini de şikayet ettiğini beyan etmiştir. Tanık ...; ... A.Şnin sahibi olduğunu, 2016 yılında ...'in kendisini arayarak balık çiftliği projesi olduğunu söylediğini, ... Bey'in yanına gelen ... ile görüştüklerini, ...'dan ...'in çekini aldıklarını ve imalata başladıklarını, hazırladıkları malzemelerin Muş iline bağlı ... ilçesinde teslim edildiğini, daha sonra ...'in gelerek projeyi durdurduğunu söyleyerek çekleri istediğini, çekleri vermedikleri için şikayetçi olduğunu, ...'nun sahibinin ... olduğunu, bu kişinin aynı zamanda ...'in de ortağı olduğunu, her iki şirket arasında yoğun alış veriş bulunduğunu beyan etmiştir. Tarafların ticari defter ve belgelerin incelenmesine karar verilmiş, davacı vekili █████/2017 tarihli dilekçesinde, müvekkilinin gerçek şahıs olduğunu, bu nedenle çeklerin ticari defterlere işlenmediğini ve ticari defterlere delil olarak dayanmadıklarını beyan etmiştir. Davalı .... Ltd. Şti'ne ait ticari defter ve belgeler verilen kesin süreye rağmen ibraz edilmemiştir. İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'ne talimat yazılarak, tefrik edilen davanın davalısı ... Ltd. Şti ile dava dışı ... San ve Tic. A.Şne ait ticari defter ve belgelerin incelenmesi istenmiştir. Muhasebeci bilirkişi ... █████/2022 tarihli raporunda; ... seri numaralı █████/2016 tarihli 60.000 TL tutarındaki çekin karşılığı olarak ... A.Ş. tarafından düzenlenen █████/2016 tarihli ... seri numaralı 56.817,00 TL tutarındaki irsaliyeli faturanın balık çiftliğine yönelik malzemeleri içerdiğini, fatura içeriği malların, teslim hanesinde isim ve imzası bulunan ve taşınmayı yaptığı anlaşılan ...'ya teslim edildiğini, davalı .... Ltd. Şti tarafından, dava dışı ... A.Ş.ne bahse konu fatura içeriği mallara istinaden verilen 60.000TL lik çekin ... ödemesi olarak kayıtlara intikal ettirildiğini, çekin ödenmemesi üzerine tekrar ... 'nin borcu olarak kayıtlara aktarıldığını, 2017 yılı sonu itibariyle ... A.Ş.nin ... A.Ş ne fatura bedelinden dolayı 56.817TL borçlu olduğunu, ... A.Ş.nin 60.000 TL lik çeki muhtelif mal alım satımlarına karşılık borçlu olduğu ... Ltd. Ştine verdiğini ve çek bedelinin mevcut borçlarından kayden tenzil ettiğini, 2017 yılı sonu itibariyle ... A.Ş.nin ... Ltd. Şti.ne 99.042,28 TL borcu olduğunu, diğer taraftan ... Ltd. Şti.nin de söz konusu çeki muhtelif mal alım satımlarından dolayı ... A.Şnin borçlarına mahsuben kayıtlarına aldığını, çekin karşılıksız çıkmasından dolayı tekrar ... A.Şnin borcuna kaydettiğini, ... Ltd. Şti.nin 2017 yılı sonu itibariyle ... A.Ş. den 111.343,47 TL alacaklı olduğunu beyan etmiştir. ... A.Ş tarafından düzenlenen irsaliyeli fatura ve ayrıca ... seri numaralı 60.000 TL çekin ... ltd. Şti tarafından ... yetkilisi ...'a teslimine ilişkin █████/2016 tarihli belge dosyaya ibraz edilmiştir. Muş İl Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü'nün █████/2018 tarihli yazı cevabı ve ekindeki belgelere göre; ..., ..., ..., ... ve .... ve Ltd. Şti. için, ... Baraj Gölü yüzeyinde alabalık yetiştiriciliği yapmak üzere 2016 yılı Haziran ayı içerisinde başvuruda bulunulduğu, 12 ay süreli ön izin verildiği, ön etüd raporu, özel istek muayene ve analiz raporu, kadastral plan hazırlandığı, ancak 12 aylık izin süresinin herhangi bir başvuru bulunmadığından bahisle iptal edildiği görülmüştür. Kambiyo senetleri illetten mücerret kıymetli evrak niteliğine sahip olduklarından bu senetlerde yer alan hak, temel borç ilişkisinden bağımsızdır. Ancak kambiyo taahhüdünde bulunmanın temelinde, şart olmamakla birlikte, genellikle borçlandırıcı bir işlem vardır. Temel borç ilişkisinin taraflarından birinin bir kambiyo senedi düzenleyip lehtara vermesiyle kambiyo ilişkisi diye adlandırılan ve temel borç ilişkisinden bağımsız olan ikinci bir borç ilişkisi doğar. Taraflar arasındaki temel borç ilişkisindeki bozukluklar kambiyo ilişkisini etkilemez. Borçlu, kambiyo senedi nedeniyle alacaklıya karşı, genel olarak, ya kambiyo taahhüdünün hükümsüz olduğunu ya da temel borç ilişkisinden dolayı herhangi bir nedenle sorumlu tutulamayacağını ileri sürerek menfi tespit talebinde bulunabilir. Başka bir anlatımla borçlunun kambiyo senedi borcundan dolayı sorumlu olmaması, doğrudan doğruya kambiyo senetleri hukukundan doğan nedenlerden kaynaklanabileceği gibi, temel borç ilişkisine yönelik nedenlere de dayanabilir. Borçlunun, temel borç ilişkisinden dolayı herhangi bir nedenle sorumlu tutulamayacağını ileri sürerek açtığı menfi tespit davası, öğreti ve uygulamada bedelsizliğe dayalı menfi tespit davası olarak adlandırılmaktadır. Bedelsizlik ise, bir kambiyo senedinin ihdasına neden olan temel alacağın herhangi bir nedenle mevcut olmamasıdır. Bedelsizlik iddiası, TTK’nın 687. maddesi anlamında bir kişisel def’îdir. Bedelsizlik bir kişisel def’î olduğundan düzenleyen tarafından kural olarak ancak senet lehtarına karşı ileri sürülebilir. Ancak borçlu, hamilin senedi bilerek kendi zararına devraldığını kanıtlamak şartıyla hamile karşı da bedelsizlik def’îni ileri sürebilir. (çek bakımından TTK’nın 818 maddesi atfıyla m. 687). Bu kapsamda kişisel def’îlerin hamile karşı ileri sürülebilmesi için hamilin keşideci ile lehtar arasındaki ilişkiyi bilmesi yeterli olmayıp sırf borçluyu ızrar etmek maksadıyla hareket etmiş, başka bir deyişle bu amaçla senet lehtarıyla gizli anlaşma içerisine girmiş olması da gerekir. Menfi tespit davasının konusunu oluşturan senedin bedelsizliğine dair iddiayı ispat yükü üzerinde olan senet borçlusu bu iddiasını, HMK’nın 201. maddesi gereğince ancak yazılı delille/kesin delille ispatlayabilir. (Yargıtay HGK ███████-698 E. █████████ K.) Defiler, Türk hukuk öğretisinde en yaygın olarak mutlak-nispi defiler ayrımı ile senet metninden anlaşılan-senedin (taahhüdün) hükümsüzlüğüne ilişkin ve şahsi defiler şeklinde sınıflandırılmaktadır. Bunlardan ilki definin ileri sürülebildiği kişileri, ikincisi definin temelindeki sebebi ve kanundaki sistematiği esas almaktadır. Herkese karşı ileri sürülebilenlere mutlak defi, yalnız belli kişi veya kişilere karşı ileri sürülebilecek olanlara ise nispi defi denilmektedir. Senedin hükümsüzlüğüne ilişkin def'iler çoğunlukla mutlak niteliktedir. Ancak bir kısmı nispidir. Doğrudan doğruya kambiyo senedinin düzenlenip verilmesi sırasında değil de, temel ilişki kurulurken hileden dolayı oluşan irade bozukluğu bedelsizliğe yol açar. Farklı görüşler olmasına rağmen Yargıtay'ın uygulamasına ve genel kabule göre; işlem güvenliğine öncelik verildiğinde, bu nitelikteki(temel ilişki kurulurken hile) def'i nispidir ve yalnızca temel ilişkinin tarafına karşı ileri sürülebilir. (Yardımcı Doç. Dr. Ahmet Türk: Kambiyo senedi borçlusu tarafından açılan bedelsizse dayalı menfi tespit davaları, İsmail Hakkı Bilgealp: Menfi tespit davası türleri, Numan Sabit Sönmez: Kambiyo senetlerinde şahsi defiler, HGK ███████-1627 E. █████████ K. )Yukarıda açıklanan tüm bu nedenlerle; davacı ... , davalı ..., ... ve .... ve Ltd. Şti. ile davadışı şahıslar arasında imzalanan ve █████/2016 tarihinde yürürlüğe girmesi kararlaştırılan protokol ile, her biri 245 ton / yıl kapasiteli 8 adet balık çiftliği kurulmasına karar verildiği, bu protokolde taraflara düşen edimlerin ayrı ayrı belirtildiği, davacı ...'in protokol gereğince davaya konu ettiği 7 adet çeki keşide ederek davalılara verdiği, bu çeklerden iki tanesinin lehtarının ..., iki tanesinin lehtarının ..., üç tanesinin lehtarının da .... ve Ltd. Şti. olduğu, tesisle ilgili bütün koordinasyon (üretim dahil) gerekli izinlerin ve teşvik belgelerinin alınmasının ... tarafından yapılacağı, ayrıca bu kişi tarafından teminat olarak 1.000.000,00 TL değerinde bir taşınmazın sağlanacağı, davalı ...'un edimlerini yerine getirmediği, teminat olarak taşınmaz vermediği, balık tesislerinin kurulması için başvuruların yapıldığı, bazı raporların alındığı, ancak işlemlerin devam ettirilip tamamlanmadığı, bu nedenle ön izinlerin iptal edildiği, diğer taraftan protokolün tarafları olan ..., ..., ..., ... ve ...'in de kendi edimlerini yerine getirmediği, dosyaya bu yönde bir delil ibraz edilmediği, bu sebeplerle davaya konu çeklerin bedelsiz kaldığı, davalı şahısların temel ilişkinin tarafı olduğu, bedelsizliğe dayanan şahsi defilerin bu kişilere karşı ileri sürülebileceği, davacının ayrıca hile hukuksal nedenine dayandığı, kambiyo senedi düzenlenmesine dayanak olan temel ilişkide hile yapıldığının ileri sürüldüğü, bu definin de nispi nitelikte olduğu, herkese ileri sürülemeyeceği, ancak hamilin bile bile borçlunun zararına hareket etmesi halinde ona karşıda ileri sürülebileceği, davalıların temel ilişkinin tarafı olduğu, aynı zamanda kambiyo hukuku bakımından davacı ile yakın taraf sayıldıkları, hilenin tanıkla ispatlanabileceği, ancak mevcut delillere göre hilenin varlığının ispatlanamadığı, davacının tanıklarının beyanlarının hilenin varlığını kabul bakımından yeterli bulunmadığı, birleşen dosyanın davalısı olan ve senedi ciro yoluyla edinen ... hakkındaki davanın tefrik edildiği anlaşıldığından asıl davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir. Davalıların kötü niyetli olduğu ispatlanamadığından davacının tazminat talebi yerinde görülmemiştir. Diğer taraftan yargılama sırasında ... nolu çekin icra takibine konulduğu, takip dosyası için borçlu ...'in 15.500,00 TL ödeme yaptığı, bu kısma ilişkin davanın İİK'nın 72.maddesi gereğince istirdat davasına dönüştüğü görülmüştür. Sonuç itibariyle davacının çekler nedeniyle borçlu olmadığının tespitine, 15.500,00 TL'nin davalı ...'den alınarak davacıya ödenmesine karar vermek gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-DAVANIN KABULÜNE, Davacı ...'in keşide ettiği, ... Adana ... Şubesine ait;-... seri numaralı █████/2016 keşide tarihli 60.000TL,-... seri numaralı █████/2017 keşide tarihli 150.000TL,-... seri numaralı█████/2016 keşide tarihli 50.000TL , - ... seri numaralı █████/2017 keşide tarihli 60.000TL,- ... seri numaralı █████/2017 keşide tarihli 53.000TL,- ... seri numaralı █████/2017 keşide tarihli 59.000 TL,- ... seri numaralı █████/2017 keşide tarihli 60.000TL,tutarındaki çeklerden dolayı davacının davalılara borçlu olmadığının tespitine, ... seri numaralı çek nedeniyle ödenen 15.500,00 TL'nin █████/2017 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ...'den tahsil edilerek davacıya ödenmesineDavacının tazminat taleplerinin reddine, 2-.... ve Ltd. Şti. hakkındaki dava bakımından hesaplanan 12.227,49 TL karar ilam harcından, peşin yatırılan 8.402,13 TL harcın bu davalıya isabet eden 3.056,87 TL'sinin mahsubu ile bakiye 9.170,62 TL harcın bu davalıdan tahsil edilerek hazineye irat kaydına, ... hakkındaki dava bakımından hesaplanan 13.662,00 TL karar ilam harcından, peşin yatırılan 8.402,13 TL harcın bu davalıya isabet eden 3.415,50 TL'sinin mahsubu ile bakiye 10.246,50 TL harcın bu davalıdan tahsil edilerek hazineye irat kaydına, ... hakkındaki dava bakımından, davayı kabul beyanı da dikkate alınarak hesaplanan 2.573,00 TL karar ilam harcından, peşin yatırılan 8.402,13 TL harcın bu davalıya isabet eden 1.929,75 TL'sinin mahsubu ile bakiye 643,00 TL harcın bu davalıdan tahsil edilerek hazineye irat kaydına, Davacının peşin olarak ödediği 8.402,13 TL harcın, 3.056,87 TL'sinin davalı .... ve Ltd. Şti.'den, 3.415,50 TL'sinin davalı ...'dan ve 1.929,75 TL'sinin davalı ...'dan alınarak davacıya ödenmesine,3-A.A.Ü.T gereğince davalı .... ve Ltd. Şti. hakkındaki dava yönünden hesaplanan 27.850,00 TL vekalet ücretinin bu davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, A.A.Ü.T gereğince davalı ... hakkındaki dava yönünden hesaplanan 31.000,00 TL vekalet ücretinin bu davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, A.A.Ü.T gereğince davalı ... hakkındaki dava yönünden, davalının kabul beyanı dikkate alınarak hesaplanan 8.975,00 TL vekalet ücretinin bu davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, 4-Davacı tarafından yapılan 2.767,00 TL yargılama giderinden, 1.006,69 TL'sinin davalı .... ve Ltd. Şti. 'den, 1.124,79 TL'sinin davalı ...'dan, 635,51 TL'sinin davalı ...'den alınarak davacıya ödenmesine,Davalılarının yapmış oldukları yargılama giderlerinin üzerilerinde bırakılmasına,5-Hüküm kesinleştiğinde kullanılmayan gider avansının ilgilisine iadesine,6-Dair, HMK.'nun 341/1 ve 345.maddesi gereğince; kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde, aynı yasanın 343.maddesi gereğince mahkememize yada başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek dilekçe ile İSTİNAF YOLUNA başvurulabileceği belirtilerek taraf vekillerin yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. █████/2023Başkan ... Üye ... Üye ... Katip ...