Danıştay, vergi borçlarının zamanaşımı gerekçesiyle terkini başvurusunun reddinin iptal davasına konu olabileceğini, kesin ve icrai işlem niteliğinde olduğunu belirtti.
Özet: Davacının, borç sorgulama sonucu öğrendiği vergi borçlarının zamanaşımına uğradığı iddiasıyla terkini talebinin idarece reddedilmesi üzerine açılan iptal davasında, ilk derece ve istinaf mahkemeleri, ret işleminin kesin ve icrai nitelikte olmadığı gerekçesiyle davayı incelenmeksizin reddetmişse de, temyiz incelemesinde, idari makamlara yapılan başvuru sonucunda verilen ve mükellefin menfaatlerini doğrudan etkileyen bu tür bir red işleminin kesin ve yürütülmesi gereken idari işlem niteliğinde olduğu, dolayısıyla iptal davasına konu edilebileceği ve mahkemeye erişim hakkı kapsamında vergi borçlarının zamanaşımına uğrayıp uğramadığının yargısal denetiminin yapılması gerektiği belirtilmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A YÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No : ████████Karar No : █████████TEMYİZ EDEN (DAVACI) :... VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Vergi Dairesi Müdürlüğü/...İSTEMİN KONUSU : ...Vergi Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı kararına yöneltilen istinaf başvurusuna ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ...Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ:Dava konusu istem: Davacının, borç sorgulama sonucu öğrendiğini belirttiği muhtelif vergi borçlarının zamanaşımına uğradığı iddiasıyla terkini için yaptığı başvurunun reddine dair... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemine ilişkindir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Borç sorgu listesindeki vergi borçlarının idari davaya konu olabilecek kesin ve icrai nitelikte işlem olmadığı bu kapsamda davacının muhtelif vergi borçlarının zamanaşımına uğradığı iddiasıyla terkinine yönelik yapmış olduğu başvurunun reddine dair dava konusu işlemin de kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem niteliğini taşımadığı gerekçesiyle davanın incelenmeksizin reddedilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusunun, usul ve hukuka uygun olduğu sonucuna varılan Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Borç sorgu listesindeki vergi ve cezaların uygun tahsil zamanaşımına uğradığı ileri sürülerek kararın bozulması istenilmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Üçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY: Davacının, borç sorgulama sonucu öğrendiğini belirttiği muhtelif vergi borçlarının zamanaşımına uğradığı iddiasıyla terkini için yaptığı başvurunun reddine dair ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasında, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları idari dava türü olarak sayılmış, 10. maddesinde, ilgililerin, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabileceği, otuz gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı, ilgililerin otuz günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danıştay'a, idare ve vergi mahkemelerine dava açabileceği hükümlerine yer verilmiştir. 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkındaki Kanunun 102. maddesinde, amme alacağının vadesinin rastladığı takvim yılını takip eden takvim yılı başından itibaren beş yıl içinde tahsil edilememesi halinde zamanaşımına uğrayacağı kurala bağlanmış, aynı Kanunun 103. maddesinde ise tahsil zamanaşımını kesen haller sayılmıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: İptal davasına konu yapılabilecek işlemler idarenin tek yanlı irade açıklamasıyla ilgililerin hukuksal durumunda değişiklik yaratan kesin ve yürütülmesi gereken işlemler olup vergi idarelerinin, idari işlevleriyle ilgili olarak vergi hukuku alanında tesis ettikleri, uygulanabilir nitelikte, ilgililerin menfaatini doğrudan etkileyen ve onların hak ve yükümlülüklerinde değişiklik veya yenilik yaratan irade açıklamaları, doğurduğu hukuki sonuçlar dikkate alındığında, belirtilen türden işlemlerdendir. İdari bir işlem tesis edilmesi amacıyla idari makamlara başvurunun düzenlendiği 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesinin vergi hukukuna ilişkin başvuru ve işlemler hakkında da uygulanabileceği tartışmasızdır. Öte yandan, mükelleflerin fiziksel yahut elektronik ortamdaki talepleri üzerine vergi dairelerince hazırlanarak kendilerine verilen, güncel borç durumunu gösteren belge mahiyetinde olan borç döküm listelerinin aynı zamanda bazı durumlarda haberdar etme niteliği de taşıyabileceği açık olup borç döküm listesini alan bir kişiye, içeriği vergi ve cezalara karşı açacağı davada, döküm içeriği vergi ve cezalara ilişkin düzenlenen vergi vesikalarının (ihbarnamelerin, ödeme emirlerinin) 213 sayılı Kanun'da öngörülen tebligat esaslarına uygun olarak tebliğ edilip edilmediğinin irdelenmesine imkan tanınması başta Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Anayasa olmak üzere pozitif hukuk uyarınca güvence altına alınan Mahkemeye erişim hakkının bir gereğidir. Uyuşmazlık konusu olayda davacının, muhtelif vergi borçlarının zamanaşımına uğradığından terkini talebiyle davalı idareye yaptığı başvurunun reddine dair işlemin, menfaatini etkiler nitelikte sonuç doğurduğu ve idari davaya konu edilebilecek kesin ve yürütülebilir işlem niteliğinde olduğunun kabulü gerektiğinden, davanın yazılı gerekçeyle incelenmeksizin reddine ilişkin Vergi Mahkemesi kararına yöneltilen istinaf başvurusunun reddi yolundaki Vergi Dava Dairesi kararının bozulması gerekmiştir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1.Temyiz isteminin kabulüne, 2.Temyize konu Vergi Dava Dairesi kararının BOZULMASINA, █████/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.