Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesinin, ölüm ve cismani zarar tazminatı davasındaki istinaf başvurusu üzerine taleple bağlılık ilkesi ve kusur oranlarının değerlendirildiği kararı.
Özet: Bu hukuki evrak, trafik kazasında yaralanan yolcuların, sigorta şirketine karşı açtığı geçici iş göremezlik, kalıcı maluliyet ve bakıcı giderine yönelik maddi tazminat davasını ele almaktadır; ilk derece mahkemesinin talepleri kısmen kabul eden kararı, davalı sigorta şirketinin istinafı üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından kaldırılmıştır, zira mahkeme, tarafların talepleriyle bağlılık ilkesini vurgulayarak, kazada yolculara da belirli oranda kusur atfedildiği ve davalı sigorta şirketinin müterafik kusur ile teminat dışı kalan kalemler gibi itirazları olduğu bir dosyada ilk kararın bu ilke doğrultusunda yeniden değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir.
T.C.
GAZİANTEPBÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 17. HUKUK DAİRESİESAS NO : ..KARAR NO :..TÜRK MİLLETİ ADINABÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARIBAŞKAN : ... (...) ÜYE : ....( ...)ÜYE : ... (...) KATİP : ... (...)İNCELENEN KARARINMAHKEMESİ : GAZİANTEP 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ : ..NUMARASI : ..DAVACILAR : VEKİLLERİ : Av. ...- ... DAVALI : ... -...VEKİLİ : Av. ...DAVANIN KONUSU : Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan TazminatKARAR TARİHİ :..GEREKÇE TARİHİ : ....Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .. Karar sayılı kararı aleyhine davalı .... vekili istinaf başvurusunda bulunduğundan dosyanın yapılan incelemesi sonunda; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ;I. DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilleri lehine..Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ..Esas sayılı dosyasında aynı olay nedeni ile bedensel zarardan kaynaklı maddi tazminat talepli dava açıldığını, tüm bilirkişi raporlarının alındığını, bu davada ... sevk idaresindeki aracın .. kusurlu bulunduğunu, sürücü.. kusurlu, araçta yolculuk etmekte olan her bir kişinin kendi yaralanmasında kendi adına ayrı ayrı .. kusurlu olduklarının tespit edildiğini, müvekkillerinin meydana gelen kazada kusurlarının bulunmadığını, müvekkillerinin yaralandığını belirterek her bir müvekkili için .. TL geçici iş göremezlik, .. TL kalıcı maluliyet ve . TL bakıcı giderine yönelik maddi tazminatın temerrüd tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş, davacı vekili.. tarihli dilekçesiyle dava değerini davacı ... yönünden .. TL, davacı ... yönünden .. TL' davacı ... yönünden .. TL, davacı ... yönünden . TL'ye yükseltmiştir. II. CEVAP:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; sigorta şirketine usulüne uygun başvurunun bulunmadığını, poliçe ve teminat limitlerinin belirlenmesi gerektiğini, araç sürücüsünün kusuru oranında sorumlu olduklarını, uzman aktüer bilirkişinin hesap yapması gerektiğini, davacı ... ve .. sürekli maluliyetlerinin bulunmadığını, mevzuata uygun maluliyet raporu olmadan başvurunun yapıldığını, geçici iş göremezlik ve geçici bakıcı giderinin teminat dışı olduğunu, TRH 2010 yaşam tablosu hükümlerine göre hesap yapılması gerektiğini, müterafik kusur ve hatır taşıması indirimi yapılması gerektiğini, vazgeçme ve uzlaşma hususunun araştırılması gerektiğini, faiz talebinin reddi gerektiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.III. İLK DERECE MAHKEMESİ VE DAİREMİZ KARARLARI:1.İlk Derece Mahkemesinin İlk Kararıİlk derece mahkemesince, Davanın davacı ... yönünden kabulü ile .. TL geçici iş göremezlik, .. TL kalıcı maluliyet, .. TL bakıcı giderine yönelik maddi tazminatın .. tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacı ...'a ödenmesine, davacı ... yönünden kabulü ile .. TL geçici iş göremezlik, .. TL kalıcı maluliyet, .. TL bakıcı giderine yönelik maddi tazminatın.. tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacı ...'a ödenmesine, davacı ... yönünden kabulü ile .. TL geçici iş göremezlik, .. TL bakıcı giderine yönelik maddi tazminatın .. tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacı ...'e ödenmesine, davacı ... yönünden kabulü ile .. TL geçici iş göremezlik, .. TL bakıcı giderine yönelik maddi tazminatın . tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacı ...'a ödenmesine karar verilmiştir. 2.Dairemizin Kaldırma Kararı:Davalı .... vekilinin istinafı üzerine dairemizin.. Karar sayılı ilam ile "Davacılar tarafından.. tarihinde dava dışı . . sevk ve idaresindeki, davalı ... şirketine ZMMS poliçesiyle sigortalı ..plakalı araçta yolcu olarak bulunduklarını, söz konusu aracın dava dışı .. sevk ve idaresindeki .. plakalı araç ile çarpışması şeklinde meydana gelen kazada yaralandıklarını, daha önce .. plakalı aracın ZMMS poliçesini düzenleyen dava dışı .. Sigorta aleyhine.. Asliye Ticaret Mahkemesinin.. Esas sayılı dosyasında dava açıldığını, söz konusu dosyada alınan kusur raporuna göre davacıların içinde bulunduğu araç sürücünün..karşı araç sürücüsünün .. ve davacı yolcuların % .. kusurlarının bulunduğunun tespit edildiğini belirterek bakiye geçici iş göremezlik, kalıcı iş göremezlik ve bakıcı giderine ilişkin maddi tazminat talep edilmiştir.1-Medenî Hukuk yargılamasına hâkim olan ilkelerden biri taleple bağlılık ilkesidir. Bu ilke 6100 sayılı HMK’nın 26’ncı maddesinde açıkça ifade edilmiştir. Buna göre, hâkim tarafların talepleri ile bağlıdır. Talepten fazlasına veya talepten başka bir şeye karar veremez. Bunun anlamı tarafın talep etmediği husus hakkında mahkemenin karar veremeyeceğidir. Buna göre hâkim, tarafların dilekçelerinde talep edilen hususları karşılar. Hâkimin, tarafların talep etmediği bir hususta karar vermesi mümkün değildir. Tarafın neyi talep edip etmediği ve hâkimin ne hakkında karar verip veremeyeceği dava dilekçesine bakılarak tespit edilir. Bu tespitin konusunu, istenilen hukukî sonuç oluşturur. Bu itibarla hâkimin karar verme sınırı dava dilekçesi ile belirlenmiş olur.6100 sayılı HMK'nun 297/2. maddesinde "Hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir" düzenlemesine yer verilmiştir. Bu düzenlemeye göre, davacı tarafın, davaya konu ettiği her bir talebin hüküm altına alınması hakim için bir zorunluluktur. Somut olayda; davacılar ... ve ...'ın dava dilekçesinde kalıcı iş göremezlik taleplerinin bulunmasına rağmen, mahkemece sadece davacıların geçici iş göremezlik ve bakıcı giderlerlerine ilişkin talepleri hakkında hüküm tesis edilmesi, kalıcı iş göremezlik tazminatına ilişkin herhangi bir değerlendirme yapılmaması yerinde görülmemiştir.2-T.C. Anayasası'nın 36/1. maddesinde, "Herkes meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı merciileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir" düzenlemesine, 6100 Sayılı HMK'nun 27. maddesinde "Davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahiptirler. Bu hak; yargılama ile ilgili olarak bilgi sahibi olunmasını, açıklama ve ispat hakkını içerir" düzenlemesine yer verilmiştir.Adil yargılanma hakkının kapsamında yer alan savunma haklarının etkin biçimde kullanılmasını teminen konulan yasal düzenlemelerden biri de, davada esaslı işlem olan bilirkişi raporlarının taraflara tebliğine ilişkin düzenlemedir. 6100 sayılı HMK'nun 280/1 maddesi "Bilirkişi, raporunu, varsa kendisine incelenmek üzere teslim edilen şeylerle birlikte bir dizi pusulasına bağlı olarak mahkemeye verir; verildiği tarih rapora yazılır ve duruşma gününden önce birer örneği taraflara tebliğ edilir" hükmünü amirdir. Anılan tüm bu yasal düzenlemelerde, davada taraf olanların haklarının korunması amaçlanmıştır.Dosya kapsamına göre; Mahkemece, .. tarihli ara karar ile davacı vekiline başvuruya ilişkin belgelerin ibrazı ve davanın belirsiz alacak davası olması nedeni ile dava değerini mahkemeye bildirmek üzere iki haftalık kesin süre verildiği, davacı vekilince mail yolu ile başvuru yapıldığına ilişkin mail çıktılarının ve .. tarihli bedel arttırım dilekçesinin sunulduğu ve dilekçe ekinde davacı vekiline hitaben düzenlenen bilirkişi mütalaasının eklendiği, mahkemece söz konusu mütalaa ve bedel arttırım dilekçesi davalı tarafa tebliğ edilmeksizin, dava dilekçesindeki talepler bakımından herhangi bir aktüer inceleme yaptırılmaksızın, davacı vekilince ibraz edilen bilirkişi mütalaası dikkate alınarak .. tarihli duruşmada esasa ilişkin hüküm tesis edildiği anlaşılmakla, mahkemece hükme esas alınan bilirkişi mütalaasının davalı tarafa tebliğ sağlanmadan ve söz konusu mütalaada bakıcı giderine ilişkin bir hesaplama bulunmamasına rağmen, mahkemece bakıcı giderine ilişkin tazminatın ne şekilde belirlendiği gerekçeli karar içeriğinde denetime imkan verir şekilde açıklanmaksızın hüküm tesisi yerinde görülmemiştir.3-6098 sayılı Borçlar Yasasının, "Tazminatın belirlenmesi" üst başlıklı 51/1 maddesi ile; Hâkimin, tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirleyeceği hükme bağlanmıştır.Tazminattan indirim sebeplerini düzenleyen, Türk Borçlar Yasasının 52. maddesinde öngörülen sebepler, daha çok zarar görenle ilgilidir. "Hiç kimsenin kendi kusurundan yararlanamayacağı" yönündeki genel hukuk ilkesinin etkisiyle, maddede sayılan belirli hal ve durumlarda tazminattan indirim yapılması mümkün bulunmaktadır.Davacıların, yolcu olduğu otomobilde nizamlara aykırı ve kendi emniyetlerini tehlikeye atacak şekilde istiap haddinin aşılarak/emniyet kemeri takılmaksızın yolculuk yapmaları sürüş kusurlarından olmayıp, hakim tarafından tazminattan indirim sebebi olarak kabul edilmelidir. Yolculuk için gerekli koruyucu önlemleri almamak veya kurallara aykırı yolculuk yapmak gibi hususlar bilirkişi tarafından kusur oranı belirlenirken dikkate alınacak hususlar değildir. Oysa hükme esas alınan kusur raporunda .. plaka sayılı araçta meydana gelen kaza neticesinde yaralanan her bir yolcunun istiap haddinin üzerinde ve nizamlara aykırı şekilde yolculuk etmesi nedeni ile alt düzeyde.. kusurlu olarak değerlendirildiği görülmüştür. Yerleşik Yargıtay kararlarında belirtildiği üzere müterafik kusura ilişkin hususun kusur raporunda irdelenmesi hatalıdır.Somut olayda, yolcu konumunda olan davacıların, istiap haddinin aşıldığı otomobilde yolcu olarak bulunmalarına göre, yaralanma şekilleri, emniyet kemeri takılıp takılmadığı, takılmadı ise yaralanma/maluliyet üzerindeki etkisi ve istinaf edenin sıfatına göre kazanılmış haklar da gözetilerek, zarar görenin müterafik kusurunun varlığı ve indirim yapılması gerekip gerekmediğinin irdelenip tartışılması, müterafik kusur oluştuğunun kabul edilmesi halinde, belirlenen tazminattan %20 oranında müterafik kusur indirimi yapılması ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde yargıtay içtihatlarına aykırı olarak % 10 müterafik kusura ilişkin indirimin hesaplamada peşinen yapıldığı, ayrıca indirim yapılmadığının belirtilerek hüküm tesisi yerinde görülmemiştir..." gerekçesi ile kararın kaldırılmasına karar verilmiştir.3-İlk Derece Mahkemesince Kaldırma Sonrası Verilen Karar:İlk derece mahkemesince, davanın kısmen kabul kısmen reddi ile davacılar adına belirlenen tazminat miktarlarından .. müterafik kusur indirimi yapılmak suretiyle; davacı ... yönünden; .. TL geçici iş görmezlik, .. TL kalıcı iş görmezlik, .. TL bakıcı gideri tazminatının .. tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, davacı ... yönünden; .. TL geçici iş görmezlik, .. TL kalıcı iş görmezlik, .. TL bakıcı gideri tazminatının.. tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, davacı ... yönünden; .. TL geçici iş görmezlik, .. TL kalıcı iş görmezlik, .. TL bakıcı gideri tazminatının .. tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, Davacı ... yönünden; .. TL geçici iş görmezlik, .. TL kalıcı iş görmezlik, .. TL bakıcı gideri tazminatının .. tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF:A. İstinaf Yoluna Başvuranlarİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı .... vekili vekili süresinde istinaf başvurusunda bulunmuştur.B. İstinaf SebepleriDavalı .... vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkilinin geçici iş göremezlik ve bakıcı giderinden sorumlu olmadığını, aksi kabul edilse bile davacılar tarafından mahrum kalınan bir kazanç ileri sürülmediğini belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir. C. Gerekçe1.Uyuşmazlık ve Hukuki NitelendirmeUyuşmazlık; trafik kazasından kaynaklanan cismani zarar nedeniyle sürekli iş göremezlik, geçici iş göremezlik, bakıcı gideri tazminatı talebine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk6098 sayılı TBK m. 49-55; 2918 sayılı KTK 85, 89, 90, 91; 6100 sayılı HMK m.341, 353, 355, 359; ZMMS Genel Şartları 3. Değerlendirme HMK'nun 355. maddesi kapsamında istinaf itirazları ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme sonunda;3.1.Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere; geçici iş göremezlik ve bakıcı gideri tazminatlarından sigorta şirketinin sorumlu olmasına, hükme esas alınan hesap raporunun TRH 2010 hayat tablosu ve Progresif rant yöntemine göre % 1,8 teknik faiz uygulanmadan düzenlenmiş olmasına, dosya kapsamında yer alan raporların olayın oluşu ve dosya kapsamı ile uyumlu olmasına, mahkemece esas alınan kusur oranlarında bir isabetsizlik bulunmamasına, maluliyetin kaza tarihinde yürürlükte olan yönetmelik hükümleri uyarınca belirlenmesine ve yapılan hesaplamanın yerinde olmasına göre karar usul ve kanuna uygun olup davalı vekilince istinaf dilekçesinde ileri sürülen nedenler yerinde görülmemiştir.3.2.Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, ilk derece mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasının anlaşılması karşısında ilk derece mahkemesince verilen hükümde usul ve yasaya aykırılık bulunmamış ve davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b,1 maddesi uyarınca esastan reddine karar vermek gerekmiştir.KARAR: Yukarıda açıklanan nedenlerle;1-Davalı .... vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-Alınması gereken 4.717,96 TL istinaf karar ve ilam harcından peşin alınan 1.179,49 TL'nin mahsubu ile eksik 3.538,47 TL'nin davalıdan alınarak Hazine'ye irad kaydına,3-İstinaf masrafının ilgilisi üzerinde bırakılmasına,4-Duruşma açılmadığından istinaf vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,5-Gider avansından harcanmayan kısmın talep halinde ilgilisine iadesine,6-Kararın kesin olması nedeniyle tebligatların ve harç tahsil/iade işlemlerinin ilk derece mahkemesince yapılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK'nın 362/1-a maddesi uyarınca miktar itibariyle KESİN olarak oybirliği ile karar verildi. █████/2026 Başkan Üye Üye Katip e~imzalıdır. e~imzalıdır. e~imzalıdır. e~imzalıdır.S.E.