trafik kazası değer kaybı ödemelerinin sigorta şirketinden rücuen tahsili davasında ilk derece mahkemesi ret kararına karşı istinaf incelemesi.

Trafik kazası değer kaybı ödemelerinin sigorta şirketinden rücuen tahsili davasında ilk derece mahkemesi ret kararına karşı istinaf incelemesi.

Özet: Trafik kazası sonrası üçüncü şahsa ödediği değer kaybı bedelini sigorta şirketinden rücuen talep eden sigortalı şirketin davası, ilk derece mahkemesi tarafından reddedilmiştir; mahkeme, davalı sigorta şirketinin aynı kazadan kaynaklanan ve başka bir yargı sürecinde belirlenen değer kaybı tutarını zaten ödemiş olması nedeniyle sigorta sorumluluğunun sona erdiğini, dolayısıyla sigortalının ödediği daha yüksek meblağın sigortacının ödeme yükümlülüğü dahilinde bulunmadığını ve mükerrer ödeme yapılmaması gerektiğini gerekçe göstererek davanın reddine karar vermiştir.

T.C.

İZMİR

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

11. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : ████████

KARAR NO : █████████

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : İZMİR 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : █████/2022

NUMARASI : ████████ Esas - ████████ Karar

DAVANIN KONUSU : Tazminat (Rücuen)

DAVA TARİHİ : █████/2021

KARAR TARİHİ : █████/2026

KARAR YAZIM TARİHİ : █████/2026

İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin █████/2022 tarih ████████ Esas ████████ Karar sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, üye .... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA : Davacı vekili, davalı sigorta şirketince ZMSS poliçesiyle sigortalanan müvekkili şirkete ait, .... sevk ve idaresindeki .... plakalı araçla ....'e ait ve kendisinin sevk ve idaresinde bulunan .... plakalı aracın 05.10.2017 tarihinde çarpışmasıyla karşı araçta oluşan değer kaybının araç maliki olan müvekkili şirket ile aracın sevk ve idaresini üstlenen ..... 'tan müştereken ve müteselsilen tahsili istemiyle 04.10.2019 tarihinde İzmir 19. Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan davada mahkemenin 10.09.2020 tarihli ████████ E, ████████ K sayılı kararıyla davacının davasının kabulüne kesin olarak karar verildiğini, müvekkili şirkete ait karar kesin olduğundan, karar gereği toplamda 9.650,00 TL'yi 12.10.2020 tarihinde ödendiğini, ZMMS poliçe limitinin araç başına 33.000 TL olduğunu belirterek kararı gereği davalıya ödenen 9.650,00 TL'nin ödeme tarihi olan 12.10.2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP:Davalı vekili, kazaya karışan davacı tarafa ait .... plaka sayılı aracın müvekkili şirket nezdinde ZMMS poliçesiyle sigortalı olduğunu, trafik kazası nedeniyle dava dışı ..... tarafından müvekkili şirket aleyhine İzmir 4.ATM'nin ████████ E sayılı dosyasında açılan davanın reddine karar verildiğini, dolayısıyla, işbu davanın da bu karar doğrultusunda reddine karar verilmesi veya bu dosyasının kesinleşmesinin işbu dava bakımından bekletici mesele yapılması gerektiğini, aynı kaza ve taleplere ilişkin çelişkili kararlar doğrultusunda sorumlu tutulmaması için İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ████████ E sayılı dosyanın kesinleşmesinin işbu dava bakımından bekletici mesele yapılmasını talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacı .... Şti. tarafından Davalı .... A.Ş.'ye karşı █████/2017 tarihinde meydana gelen trafik kazası nedeniyle davacı şirket tarafından İzmir 19. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ████████ esas, ████████ karar sayılı ilamıyla yapılan ödemenin rücuen tazmini talep edilmiş ise de davacı....tarafından Davalı .... A.Ş. aleyhine ████████ esas, ████████ karar sayılı dosya ile değer kaybına yönelik tazminat davasında değer kaybının yapılan hesaplamada 46,52 TL olduğu belirlendiğinden davacıya █████/2018 tarihinde 49,00 TL değer kaybı ödemesi yapılmış olmakla sigorta şirketinin sorumluluğu kalmadığından ve İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nde ████████ esas, ████████ karar sayılı ilamında davalı sigorta şirketi tarafından █████/2018 tarihinde 49,00 TL değer kaybı ödemesi yapıldığından davacının bakiye değer kaybı alacağı bulunmadığından reddine karar verilmiş olmakla, sigorta şirketinin ödeme yapmakla sorumluluğu bittiğinden sigorta şirketinin zarar gören 3. Kişiye yapmış olduğu ödemeyle sigortalıya yapılan ödeme tutarı aynı tutar olacağından, ödeme yapılmış olmakla davanın reddine ve sonuç değişmeyeceği için İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ████████ esas, ████████ karar sayılı dosyasının istinaftan dönüşünün beklenmesine yer olmadan davanın reddine karar vermek gerekmiş, her ne kadar davacı .... İzmir 19. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ████████ esas, ████████ karar sayılı dosyasında 4.500,00 TL değer kaybı tazminatının davalı ... Şti. ve diğer davalı ....'tan tahsiline yönelik açılan davada 4.500,00 TL'nin davalılardan müştereken tahsiline dair █████/2020 tarihinde kesin olarak verilen karardan sonra İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nde yine davacı .....'in davalı ..... A.Ş.'den aynı kaza nedeniyle açılan değer kaybı tazminatında yapılan hesaplamaya göre 46,52 TL değer kaybının meydana geldiği, davalı sigorta şirketi tarafından █████/2018 tarihinde davacıya 49,00 TL değer kaybı ödemesi yapıldığından, bakiye değer alacağı kaybı bulunmadığından ve sigorta şirketinin, sigortacısına yapılan ödeme ile ödeme tutarları aynı olup, gerek zarar gören 3. Kişiye yapılan ödeme ile gerek sigortalısına yapılan ödeme aynı tutar olup ve ödeme de yapıldığından yeniden ödeme yapılması mümkün olmadığından davanın reddine karar verilmiştir.

Karara karşı Davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF NEDENLERİ :Davacı vekili, "...Davalı Sigorta şirketi ile müvekkil şirket arasında 22.02.2017-22.02.2018 tarihlerini kapsayan ZMMS poliçesi bulunmaktadır. Maddi tazminat açısından poliçe limiti araç başına 33.000TL'dir. Davacı müvekkil şirket tarafından ödeme yapılan 9.650TL'nin davalının sorumlu olduğu limit kapsamındadır. İzmir 19. Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından dava, davalı sigorta şirketine ihbar edildiği gibi .... tarafından da davalı sigorta şirketine başvuruda bulunulmuştur. Buna rağmen ödeme yapılmamıştır. İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılan bilirkişi incelemeleri de eksik incelemeye dayalı olup itirazlarımız karşılar nitelikte rapor alınmaması bir diğer istinaf gerekçemizdir. Bilirkişilerce tarafımızca ödenen 9650-TL'nin (İzmir 19. Asliye Hukuk Mahkemesinin 10.09.2020 tarihli ████████ E, ████████ K sayılı kararı gereği davalıya ödenen 9.650TL'lik ödemeye ilişkin yargılama giderleri ve diğer alacak kalemlerinin) davalı şirketin poliçe sorumluluğu kapsamında olup olmadığı ile ilgili inceleme ve hesaplama yapılması gerekirken hatalı olarak değer kaybı hesaplaması yapılmış olması, buna dair itirazlarımızın gerekçelendirilmeden ilk derece mahkemesi tarafından davanın reddine karar verilmesini" istinaf nedenleri olarak ileri sürmüştür.

GEREKÇE:Dava, trafik kazası nedeniyle dava dışı 3. kişinin aracında meydana gelen değer kaybı bedelini mahkeme ilamına istinaden ödeyen davacı sigortalı tarafından, söz konusu ödemenin ZMMS poliçesini düzenleyen davalı sigorta şirketinden rücuen tahsili istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiştir.

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 91/1. 85/1. ve 85/son maddeleri ile Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarına göre Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasının motorlu bir aracın karayolunda işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan üçüncü kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahilinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan bir zarar sigortası türü olduğu anlaşılmaktadır.(Yargıtay HGK'nun 15.6.2011 tarih ve ███████-142 E. - ████████ K., 22.2.2012 tarih ve ███████-787 E. - ███████ K., Yargıtay 17. HD' nın █████/2013 tairh ve █████████ E. - █████████ K. sayılı ilamları) Dolayısıyla, trafik kazası nedeni ile davacının zarardan davalı sigorta şirketinin, sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında sorumlu olduğu amirdir. Zararın poliçe kapsamı dışında kaldığı hususunda ispat külfeti davalı sigorta şirketi üzerinde olup, sigorta şirketinin zararın poliçe kapsamı dışında kaldığını somut delillerle ispat etmesi gerekir.

Trafik kazasında zarar gören aracın hasarı onarılsa dahi onarımdan sonra aracın piyasa rayiç satış fiyatında düşüklük oluşacağı gerçeği karşısında, kaza nedeniyle araçta meydana gelen değer kaybı, gerçek zarar içinde değerlendirilir ve bu zarardan hem zarar veren işletenler hem de ZMSS şirketi sorumludur.

Anayasa Mahkemesinin 17.07.2020 tarihinde ███████ E-██████ K. sayılı kararı ile Karayolları Trafik Kanunu’nun 90. maddesinin birinci cümlesinde yer alan “...ve bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda…” ibaresi ile ikinci cümlesindeki “…ve genel şartlarda…” ibaresinin ve 92. maddesinin (i) bendinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline karar vermiş olması nedeniyle değer kaybı zararının ve zararın kapsamının 2918 sayılı KTK.nın ve 6098 sayılı TBK'nın haksız fiile ilişkin hükümlerine ve Yargıtay uygulamalarına göre belirlenmesi gerekir. (Yargıtay 17. HD'nin 03.12.2020 tarih █████████ E. -█████████ K.). Anayasa Mahkemesi’nin somut norm denetimi neticesinde verdiği iptal kararlarının Resmî Gazete’de yayımlanması ile sonuç doğuracağı ve eldeki tüm uyuşmazlıklara uygulanması gerektiği uyulması zorunlu yargısal içtihatlar ile kabul edilmiştir. Dava tarihinden sonra 19.06.2021 tarihinde yürürlüğe giren 7327 sayılı Kanunun 18. maddesiyle KTK'nın 90. maddesinde yapılan değişiklikle bu maddenin birinci fıkrasının birinci cümlesinden sonra gelmek üzere "Bu tazminatlardan; a) Değer kaybı tazminatı, aracın; piyasa değeri, kullanılmışlık düzeyi, hasara uğrayan parçaları ile hasar tutarı olarak dikkate alınarak.... hesaplanır" ibareleri eklenmek suretiyle Anayasa Mahkemesinin iptal kararına uygun şekilde bir düzenleme yapılmıştır. Böylelikle poliçe tarihi itibariyle ister eski genel şartlar ister yeni genel şartlar yürürlükte olsun Anayasa Mahkemesinin anılan iptal kararından sonra değer kaybı tazminatının yeni genel şartlara göre hesaplanması mümkün değildir. Değer kaybı, aracın trafik kazası sonucu hasarlanıp, onarılmasından sonraki değeri ile hiç hasarlanmamış haldeki değeri arasındaki farka ilişkin olup araçtaki değer kaybı belirlenirken, aracın markası, yaşı, modeli ve hasar gördüğü kısımları dikkate alınarak aracın kaza tarihinden önceki 2. el satış değerinin tespiti ile aracın tamir edildikten sonra ikinci el satış değerinin tespiti ve arasındaki fark göz önüne alınarak belirlenmelidir. (Yargıtay 17. HD'nın 07.03.2016 tarih ve ██████████ E. █████████ K. sayılı ilamı)

Somut olayda, davalı sigorta şirketince ZMSS poliçesiyle sigortalanan davacı şirkete ait .... plakalı araçla dava dışı .....'e ait .... plakalı aracın 05.10.2017 tarihinde çarpışmasıyla .... plakalı araçta oluşan değer kaybı bedelinin İzmir 19. AHM'nin 10.09.2020 tarihli ████████ E, ████████ K sayılı kesin kararına istinaden davacı tarafından ödendiği ve söz konusu ödemenin taraflar arasındaki ZMMS poliçesine istinaden davalı sigorta şirketine rücu edildiği, her ne kadar dava dışı ....'in söz konusu değer kaybı bedelini hem araç maliki ve işleteni olan davacıdan, hem de ZMMS poliçesini düzenleyen davalı sigorta şirketinden ayrı ayrı tahsil etmesi nedeniyle TBK'nın 77. Maddesi gereğince sebepsiz zenginleştiği düşünülebilirse de, davacı aleyhine açılan İzmir 19. AHM'nin 10.09.2020 tarihli ████████ E, ████████ K sayılı dosyasında açılan davanın davalı sigorta şirketine ihbar edildiği de dikkate alındığında, davacı sigortalı açısından davalı sigortacısına rücu koşullarının gerçekleştiği, aksi düşüncenin 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 91/1. 85/1. ve 85/son maddeleri ile Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarına aykırılık teşkil edeceği, bu itibarla mahkemece davanın kabulü ile, davacı tarafça İzmir 19. Asliye Hukuk Mahkemesinin 10.09.2020 tarihli ████████ E, ████████ K sayılı kesin kararı gereğince dava dışı zarar görene ödenen 9.650TL'nin, ödeme tarihi olan 12.10.2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmesi gerekirken, yanılgılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmesinde isabet görülmemiştir.

Bu durumda, yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığından Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-2 maddesi uyarınca davacının istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında karar verilmesi gerekmiştir.

H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-Davacının istinaf başvurusunun KABULÜ ile İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin █████/2022 tarih ████████ Esas ████████ Karar sayılı kararının Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-2 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA, esas hakkında yeniden hüküm kurulmasına, buna göre

2-Davanın KABULÜ ile; davacı tarafça İzmir 19. Asliye Hukuk Mahkemesinin 10.09.2020 tarih ve ████████ E, ████████ K sayılı kesin kararı gereğince dava dışı zarar görene ödenen 9.650,00 TL'nin poliçe limitiyle sınırlı olmak üzere, ödeme tarihi olan 12.10.2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine

Davacı tarafından yatırılan 164,80-TL peşin harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00-TL harçtan başlangıçta peşin olarak alınan 164,80-TL'nin mahsubu ile eksik kalan 567,20-TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

Davacı tarafından yapılan 59,30-TL başvurma harcı, 25,20-TL posta masrafı ve 1.226,12-TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 1.310,62-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği'nin 25/9 ve 26.maddesi gereğince 6183 Sayılı Yasa kapsamında 1.320,00-TL olan arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden AAÜT uyarınca hesaplanan 9.650,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,

3-İstinaf yoluna başvuran davacı tarafından yatırılan istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine,

4-İstinaf başvurusu nedeniyle davacı tarafından yapılan 738,00-TL istinaf yoluna başvurma harcı ve 24,80-TL posta masrafı olmak üzere toplam 762,80-TL istinaf yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde Yargıtay ilgili Hukuk Dairesinde temyiz yolu açık olmak üzere █████/2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.