Çeklerin üçüncü kişiye ulaştırılmak üzere teslim edilmesine rağmen davalı tarafından kullanılması nedeniyle bedelsiz kalan çekler hakkında menfi tespit davası.
Özet: Davacı, üçüncü bir şirkete iletilmek üzere davalıya teslim ettiği çeklerin davalı tarafından amacı dışında kullanılması ve kendi aralarında bir ticari ilişki veya borç bulunmaması nedeniyle bedelsiz kaldığını ileri sürerek borçlu olmadığının tespitini talep etmiş; mahkeme, davalının savunma sunmaması ve bilirkişi incelemeleri sonucunda taraflar arasında herhangi bir ticari ilişkinin tespit edilememesi ve çeklerin aslında başka bir şirketin borcuna karşılık verildiği bulgularıyla, davacının söz konusu çeklerden dolayı davalıya borçlu olmadığına hükmetmiştir.
T.C. ...12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas - Karar No: ███████ Esas - ████████
T.C.ANKARA12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO : ███████ EsasKARAR NO : ████████T Ü R K M İ L L E T İ A D I N AK A R A RHAKİM : ... ...KATİP : ... ... DAVACI : ... VEKİLİ : Av. ... DAVALI : ... ...DAVA : Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : █████/2016KARAR TARİHİ : █████/2026KARAR YAZIM TARİHİ : █████/2026 Mahkememizde görülen yukarıda yazılı davanın yapılan açık yargılaması sonunda;DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkili ile dava dışı ... Mak. San. Tic. Ltd. Şti. arasındaki ticari ilişki çerçevesinde, ... firmasına teslim edilmek ve banka sorgulamasının yapılması amacıyla davalıya dört adet çek teslim ettiğini, bu çeklerin.... .... .... .... .... .... .... .... .... Bankası'na ait 20.000,00 TL bedelli olduğunu, davalının bu çekleri ... firmasına teslim etmesi gerekirken bankaya vererek kullandığını öğrendiklerini, müvekkili ile davalı arasında herhangi bir ticari ilişki bulunmadığını ve çeklerin bir borç karşılığı verilmediğini, bu nedenle ... .... .... .... .... .... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile çeklerin iadesini talep ettiklerini ancak davalının ihtarnameye cevap vermediği gibi çekleri de iade etmediğini, davalının ... firmasına olan borcu nedeniyle çekleri tabiri caizse gasp ettiğini, çeklerin bedelsiz kaldığını ve bu çeklerden kaynaklı bir borcun olmadığını ileri sürerek, dava konusu çeklerden dolayı davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.CEVAP : Davalı davaya cevap vermemiştir.DELİLLER : Arabuluculuk son tutanağı, ... .... .... .... .... .... ... .... Karar sayılı ilamı, ...Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi'nin ... .... .... Karar sayılı kaldırma ilamı ve tüm dosya kapsamı.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Dava, üçüncü bir kişiye ulaştırılmak amacıyla davalıya teslim edildiği iddia edilen dört adet çek nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.Davacı vekili müvekkilinin dava dışı ... firmasına ulaştırılmak üzere davalıya dört adet çek teslim ettiğini, ancak davalının çekleri ilgili firmaya teslim etmeyip kendisinin kullandığını, taraflar arasında herhangi bir ticari ilişki bulunmadığından çeklerin bedelsiz olduğunu ileri sürerek borçlu olmadığının tespiti istemi ile bu davayı açmış, davalı ise ise davaya cevap vermemiştir.Mahkememizin... .... .... ... ... .... ... K. sayılı ilamı ile "davacı tarafın yemin deliline de dayandığı dikkate alınarak, davacıya karşı tarafa yönelik olarak yemin teklif etme hakkı hatırlatılmadan, yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir." gerekçesiyle kaldırılmış, kaldırma kararı doğrultusunda yargılamaya devam olunmuştur.İİK'nın "Menfi tesbit ve istirdat davaları" başlıklı 72. maddesinin 1. fıkrasında "Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tesbit davası açabilir." düzenlemesi yer almaktadır.Çek, bir ödeme vasıtası olup, soyut bir borç ikrarını içerir. Çekin lehtara veya ciro yoluyla hamile teslim edilmesiyle temel borç ilişkisinden bağımsız bir kambiyo taahhüdü doğar. Bu nedenle, çeki elinde bulunduran yetkili hamil, temel borç ilişkisinin geçersizliğinden etkilenmeksizin alacağını talep edebilir. Ancak, çekin bedelsiz olduğu, yani altında geçerli bir borç ilişkisi bulunmadığı iddiası, kişisel bir def'i olarak temel borç ilişkisinin tarafları arasında ileri sürülebilir.Menfi tespit davasında, çekin bedelsiz olduğunu iddia eden taraf, bu iddiasını ispatla yükümlüdür. Davacı, çekin hatır için verildiğini, teminat amacıyla verildiğini veya somut olaydaki gibi başka bir amaçla (tevdi) verildiğini ve karşılığında bir borç bulunmadığını HMK'da sayılan delillerle kanıtlamalıdır. Bu ispat, genellikle yazılı delil ile yapılır. Yazılı delil bulunmadığı takdirde, ispat yükü kendisine düşen taraf, delil listesinde dayanmış olması koşuluyla karşı tarafa yemin teklif etme hakkına sahiptir.SMMM bilirkişi Bayram Altaş tarafından düzenlenen █████/2018 tarihli raporda, davacı ve davalı defterlerinin incelendiği, davalı defterlerinin delil vasfını taşımadığı, yasal defterler ve dava dosyası üzerinde yapılan incelemede taraflar arasında ticari bir ilişkinin bulunmadığının tespit edildiği bildirilmiştir.Aynı bilirkişi tarafından düzenlenen █████/2019 tarihli ek raporda, davacının yasal defter kayıtlarında, davacı tarafın dava dışı ... Mak. Ltd. Şti. ile ticari ilişkisinin bulunmadığı, uyuşmazlığa konu olan çeklerin ise yine dava dışı ... Mobilya A.Ş.'ye olan borcuna karşılık verilmek üzere çıkış işlemlerinin yapıldığı belirtilmiştir.Bu açıklamalar ışığında dosya kapsamı değerlendirildiğinde, dava konusu çekler, ... .... ... .... .... .... .... yevmiye sayılı ihtarnamesi, tarafların ticari defter ve kayıtları, mahkememizce dosyaya uygun ve gerekçeli görülerek hükme esas alınan █████/2018 ve █████/2019 tarihli bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamına göre;Davanın, davacı tarafından dava dışı bir şirkete ulaştırılmak üzere davalıya teslim edildiği iddia edilen dört adet çek nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkin olduğu, çekin bir ödeme vasıtası olup ciro yoluyla devredilmesinin kayıtsız şartsız bir borç ikrarı içerdiği, bu karinenin aksini, yani çeklerin bedelsiz olduğunu iddia eden davacının bu iddiasını kanıtlamakla yükümlü olduğu, davacının, çeklerin davalıya başka bir şirkete ulaştırılmak amacıyla verildiği yönündeki iddiasını destekleyen herhangi bir yazılı delil sunamadığı, dosyaya alınan bilirkişi raporlarında taraflar arasında ticari bir ilişki tespit edilememiş ise de, aynı raporlarda davacının kendi ticari defterlerinde dahi söz konusu çeklerin, iddiasının aksine, dava dışı başka bir firma olan ... Mobilya A.Ş.'ye olan borcuna karşılık verildiği şeklinde kayıtların bulunduğunun tespit edildiği, bu durumun davacının iddiasıyla çeliştiği, mahkememizce verilen ilk davanın reddi kararının, davacının dava dilekçesinde yemin deliline dayanmış olması nedeniyle kendisine yemin teklif etme hakkının hatırlatılmadığı gerekçesiyle ...Bölge Adliye Mahkemesi tarafından kaldırıldığı, bozma sonrası yapılan yargılamada davacı vekiline yemin deliline dayanıp dayanmayacağı hususunda kesin süre verildiği, ancak davacı vekilinin verilen kesin süreye rağmen yemin deliline dayanmadığını ve davanın mevcut delillerle kanıtlandığını beyan ettiği, bu suretle davacının, ispat yükü kendisinde olan iddiasını kanıtlamak için son delil olan yemin delilini de kullanmaktan imtina ettiği, neticeten davacının, dava konusu çeklerin bedelsiz olduğu yönündeki iddiasını usulüne uygun delillerle ispatlayamadığı anlaşıldığından aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davanın reddine,2-Alınması gereken 732,00 TL maktu harcın, 951,36 TL peşin harçtan düşümü ile artan 219,36 TL harcın karar kesinleştiğinde ve istek halinde yatırana geri verilmesine,3-Davacının karşıladığı yargılama harç ve giderlerinin üzerinde bırakılmasına,4-Karar kesinleştiğinde taraflardan alınan avansın harcanmayan kısmının re'sen yatırana iadesine,Dair davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı vekilinin yokluğunda, gerekçeli kararın tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başka yer Asliye Ticaret Mahkemesine ya da bulunmadığı takdirde Asliye Hukuk Mahkemesine dilekçe verilmesi sureti ile ...Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. █████/2026 Katip ... Hakim ... ¸ e-imzalıdır ¸ e-imzalıdır