Danıştay, belediyelerin çalışma ruhsatı ve hizmet bedellerini ilgililerin isteğine bağlı olarak sunulan hizmetler kapsamında tahsil etme yetkisinin sınırlarını değerlendirdi.
Özet: Danıştay Başsavcılığının görüşüne göre, 2464 sayılı Kanun uyarınca belediyelerin sadece isteğe bağlı hizmetler karşılığında ücret alabileceği, ancak çalışma ruhsat belgesi gibi yasal zorunluluk gereği belediyeden temin edilen hizmetler için isteğe bağlılık unsurunun bulunmaması nedeniyle ek bir hizmet bedeli talep edilemeyeceği, dolayısıyla bu tür bir ücretin iptali talebiyle açılan davanın reddine ilişkin yerel mahkeme kararının kanun yararına temyiz edilmesinin gerektiği vurgulanmıştır.
T.C.
D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : █████████Karar No : █████████Kanun Yararına Temyiz Eden: ... BaşsavcılığıDavacı : ...Vekili : Av. ... Davalı : ... Büyükşehir Belediye BaşkanlığıVekili : Av. ... İstemin Özeti : ... İdare Mahkemesi Hakimliği tarafından verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının kanun yararına temyizen incelenerek bozulması istemidir.Savunmanın Özeti : Savunma verilmemiştir.Danıştay Tetkik Hâkimi : ...Düşüncesi : İstemin reddi gerektiği düşünülmektedir.Danıştay Başsavcısı : ...Düşüncesi : 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 97. maddesine istinaden "çalışma ruhsat belgesi ücreti ve hizmet bedeli" olarak 1.964,97 TL'nin belediyece tahsil edilmesine dair işlemin iptali ile ödenen miktârın tahsil târihinden itibâren hesaplanacak yasal fâiziyle birlikte tazmini istemiyle açılan dâvânın reddine ilişkin olarak ... İdâre Mahkemesince verilen ... târihli ve E:..., K:... sayılı kararın kanûn yararına temyiz edilmesi talebiyle Danıştay Başsavcılığını bilgilendiren dilekçe üzerine konu incelendi: 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanûnunun 97. maddesinde belediyelerin bu Kanûnda harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak îfa edecekleri her türlü hizmet için belediye meclislerince düzenlenecek târifelere göre ücret almaya yetkili oldukları, belediyeye tekel olarak verilmiş işlerin kendi özel hükümlerine tâbi olduğu belirtildiğinden ve 5393 sayılı Belediye Kanûnunun 18.maddesinin (f) bendinde kanûnlarda vergi, resim, harç ve katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı hizmetler için uygulanacak ücret tarifesini belirlemek belediye meclisinin görevleri arasında sayıldığından, vergi, resim, harç veya katılma payı konusu olmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak belediyelerce sunulan hizmetlerden ücret alınabileceği hususunda tereddüt bulunmamaktadır. Madde metinlerinde yer alan "isteğe bağlılık" ibâresi kişilerin bu hizmetleri belediyeden temin etme zorunluluğunun olmadığını, belediye açısından da bu hizmetleri sunma zorunluluğu bulunmadığını ifade ettiğinden ve söz konusu hizmetler piyasadan temin edilebilebileceği gibi ücret karşılığında belediyece de yerine getirilebileceğinden, belediyenin tekelinde bulunan kamu hizmetlerinden faydalanmak için zorunlu olarak belediyeye yapılan başvurularda "isteğe bağlılık" unsurunun mevcudiyetinden bahsedilemeyeceği açıktır.Münhasıran belediyenin yetkisinde olan ve kişilerin başvurusu olmaksızın belediye tarafından ilgilisine sunulması söz konusu olmayan kamu hizmetleriyle ilgili taleplerin belediyeyi harekete geçirme amacına yönelik olduğu kuşkusuzdur. Belli bir hususta belediyece izin verildiğini gösteren belgelerin düzenlenmesi için mevzuat gereği zorunlu olarak belediyeden talepte bulunulması hâlinde belediyenin tek yanlı iradesiyle söz konusu belgeler düzenlenebileceğinden, böyle bir durumda ilgilinin tâmâmen kendi tercihine bağlı olarak belediyece sunulan bir hizmetten söz edilemez. Buna karşın, belediyenin araç-gereçleriyle hafriyat nakli, bahçe temizliği, baca temizliği, arazözle su taşıma, vidanjörle foseptik temizliği, reklâm tabelası asma gibi piyasadan da temin edilebilecek pek çok konuda isteğe bağlı olarak hizmet vermesi mümkün olup, sunulan bu hizmetler karşılığı belediyenin aldığı bedel, ilgilisinin isteğine bağlı olarak sunulan hizmet karşılığı olduğundan, "ücret" niteliğindedir. █████/2005 târihli Resmî Gazetede yayımlanan 31 Seri Numaralı Belediye Gelirleri Kanûnu Genel Tebliğinde belediyelerin harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak îfa edecekleri her türlü hizmet için târifeye göre alacakları ücretlerin hizmetin mâliyeti göz önünde bulundurularak tespit edilmesi gerektiği belirtildikten sonra; 2464 sayılı Kanunun 80. maddesinde yer alan "zemin açma" ve "toprak hafriyatı" için belediyeden izin talebinde bulunulması hâlinde Kanûnda yer alan tarifelere göre harç alınmasının gerekmekte olduğu ve bunun için ayrıca ücret alınmasının mümkün olmadığı, ancak; hafriyatta meydana gelen yıkım artığı malzemenin kişinin talebi üzerine belediyece kaldırılması ve taşınması hâlinde "ücret" alınmasının mümkün bulunduğu, keza belediyelerden asma, tahsis ve bakım hizmeti talep edilmeyen ilân ve reklamlar için "îlan ve reklam vergisi" dışında herhangi bir ücret alınması mümkün değil iken; kişilerin binalar ve diğer yerlere îlan ve reklam asabilmek için belediyelerden asma, tahsis ve bakım hizmeti talebinde bulunması ve belediyelerin de bu hizmetleri yerine getirmesi hâlinde "ücret" alınmasının mümkün olduğu, belediyelerce başkaca bir hizmet verilmeyen hâllerde harç ve katılma payı dışında her ne ad altında olursa olsun başka bir bedel alınmasının mümkün bulunmadığı vurgulanmıştır. 2464 sayılı Kanûnun "ücrete tâbi işler" başlıklı hükmüne ilişkin tasarının 108. maddesi, "Belediyeler bu Kanûnda harç ve katılma payları dışında îfa ettikleri her türlü hizmet için belediye meclislerince düzenlenecek târifelere göre ücret almaya yetkilidir..." şeklinde iken Meclis İhtisas Komisyonunca "her türlü hizmet" ibaresi çok geniş kapsamlı bulunarak bu hizmetlerin "ilgilinin isteğine bağlanması" hükmü eklenmek suretiyle 97. madde olarak kanûnlaşmıştır. (Milli Güvenlik Konseyi Tutanak Dergisi Cilt:3 53. Birleşim Belediye Gelirleri Kanûn Tasarısı ve İhtisas Komisyonu Raporu 1/105 S. Sayısı:152). Kanun tasarısı, ihtisas komisyonunda görüşülürken; harç ve katılma payı konusu yapılamayan ve belediyelerin görev ve sorumlulukları ya da kamu yararı gereği yapılan her türlü hizmet karşılığında ücret alınması sonucunu doğuracak nitelikteki madde, sadece ilgilinin isteği üzerine îfa edilen hizmetler ile sınırlandırıldığından, münhasıran belediyece yapılabilecek hizmetler için belediyeyi harekete geçirmeye yönelik talepler, 2464 sayılı Kanûnun 97. maddesinde belirtilen anlamda istek olarak nitelendirilemez. Nitekim, 2464 sayılı Kanûnun 97. maddesinin iptâli istemiyle yapılan başvuru üzerine Anayasa Mahkemesince verilen E:███████, K:███████ sayılı kararda, belediye meclislerince ücret târifesine konu edilebilecek hizmetlerin, kişilerin "tamâmen" kendi isteklerine ve tercihlerine bağlı olarak yararlanacakları hizmetler olduğu, itiraz konusu kuralla belediye meclislerine verilenin, ücret adı altında vergi, resim, harç veya benzeri mâlî yüküm tarifesi belirleme yetkisi değil, ilgililerin isteğine bağlı olarak îfa edecekleri hizmetlerin karşılığı olarak ücret tarifesi belirleme yetkisi olduğu, belediyelere tekel olarak verilmemiş, "kişilerin isteği üzerine sunulan hizmetler" için târifeye dayalı olarak ücret alınabileceği belirtilmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanûnunun 15. maddesi uyarınca belediye sınırları dâhilinde toplu taşıma hizmetlerini yürütmenin ve bu amaçla toplu taşıma vasıtalarının işletilmesi ve işlettirilmesinin münhasıran belediyelere imtiyaz olarak verilmesi ve toplu taşıma vasıtalarını işlettirmenin imtiyaz sözleşmesi, ruhsat verme, kiralama veya hizmet satın alma yoluyla gördürülebileceğinin Kanunda belirtilmiş bulunması nedeniyle toplu taşıma vasıtalarının üçüncü kişilerce işletilmesine belediye meclisince karar verilmesi hâlinde ihâle yapılmak suretiyle belediyenin gelir sağlaması ve kanûnda öngörülmesi kaydıyla toplu taşıma yapma izni verildiğini gösteren belgelerin düzenlenmesi karşılığında resim veya harç alınması mümkün olmakla birlikte, bu hususa ilişkin olarak belediyelerce tesis edilen idârî işlemler nedeniyle ücret adı altında bir bedel tahsil edilemez. Zirâ, toplu taşıma izni verildiğine dâir belgeler ile buna bağlı diğer belgeler münhasıran belediyece düzenlenebileceğinden, özel hukuk kişileri tarafından belge düzenleme hizmetinin yerine getirilemeyeceği kuşkusuzdur. Bu itibârla, piyasadan da temini mümkün iken ilgilinin belge düzenleme hizmetini tamâmen kendi isteği ve tercihine bağlı olarak belediyeden talep etmesi gibi bir durum söz konusu olmadığı için toplu taşıma iznine ilişkin belgelerin düzenlenmesi karşılığında belediyece ücret adı altında bir bedelin alınmasına hukûken imkân bulunmamaktadır. Toplu taşıma ve trafikle ilgili işlemler, kanûn gereğince münhasıran belediyece yapılabileceğinden, toplu taşıma hizmetinin özel kişilere gördürülmesi hâlinde belediyenin denetimi ve onayına tâbi olan çalışma ruhsat belgesi alabilmek için ilgililerce zorunlu olarak belediyeye yapılan başvuru üzerine idârî işlem tesis edildiğinden bahisle, isteğe bağlı olarak ücrete tâbi bir hizmet verildiğinden söz edilemeyeceği açıktır. Bu itibarla; belediyenin münhasır yetkisine dayanılarak çalışma ruhsat belgesi verilmesi karşılığında dâvâcıdan tahsil edilen "çalışma ruhsat belgesi ücreti ve hizmet bedeli", 2464 sayılı Kanûnun 97. maddesi kapsamında ilgilinin kendi tercihiyle verilen hizmetin karşılığı olarak kabul edilemeyeceğinden, Kanûna aykırı olarak ücret adı altında tahsilat yapılmasına ilişkin işlemin iptâli istemiyle açılan dâvânın reddi yönünde verilen kararda hukûka uygunluk bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, ... İdâre Mahkemesinin ... târihli ve E:..., K:... sayılı kararının niteliği bakımından yürürlükteki hukûka aykırı bir sonucu ifade etmesi nedeniyle kanûn yararına temyizin incelenerek bozulması 2577 sayılı İdârî Yargılama Usûlü Kanûnunun 51. maddesi uyarınca talep olunur. TÜRK MİLLETİ ADINA Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince işin gereği görüşüldü: Dava; davacının maliki olduğu ... plakalı servis aracı için ... tarih ve ... numaralı alındı ile 572,00 TL hizmet bedeli, 1.050,00 TL Minüb. Halk Oto. Ticari Taks. Serv. Araç Çalış. Ruh. Bel. Ücr. ve 342,97 TL gecikme zammı olmak üzere toplam 1.964,97-TL'nin tahsil edilmesine dair işlemin iptali ve tahsil edilen tutarın yasal faizi ile birlikte iadesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır. ... İdare Mahkemesi Hakimliği tarafından verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; her ne kadar davacı tarafça, davalı idarenin tahsil ettiği bu tutarlar için daha önceleri dayanak gösterdiği 2020 yılı için kabul edilen "çalışma izin belgesi ve güzergah belgesi ücreti" ile "araç uygunluk belgesi ücreti" ile belediye meclis kararlarının ilgili kısımlarının yargı kararıyla iptal edildiği ileri sürülmüş ise de; uyuşmazlığa konu hizmet bedelinin dayanağının, █████/2021 tarihli protokole istinaden alınan █████/2021 tarihli Başkanlık oluru olduğu, Başkanlık olurunda herhangi bir kanun hükmüne dayanılmamakla birlikte söz konusu protokolde ... tarih ve ... sayılı meclis kararına dayanıldığı, çalışma ruhsat belge ücretlerinin dayanağının ise, Diyarbakır Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı olduğu ve söz konusu meclis kararında 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun 97. maddesinin kanuni dayanak olarak gösterildiği, bu meclis kararlarının ise yürürlükte olduğu, ilgili yasa hükümleri ve Anayasa Mahkemesi kararları ile ortaya konulan gerekçeler karşısında, belediyenin, ilgili kişilere sunacağı hizmetler karşılığında tahsil ettiği ücretlerin, vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümlülük olma niteliğini taşımadığı, uyuşmazlık konusu çalışma ruhsat belgesi ücretinin ve hizmet bedelinin de bu kapsamda olduğu, öte yandan söz konusu meclis kararına dayanan Başkanlık oluru ile 2022 yılı için belirlenen hizmet bedelinin ve çalışma ruhsat belgesi ücretinin servis taşımacılığı ile iştigal eden esnafın ekonomik açıdan sıkıntıya düşmesine neden olacak boyutta olmadığı, diğer taraftan dosya kapsamında ulaşım hizmetleri ücretlerinin belirlenmesi konusunda takdir yetkisi olan davalı idarenin söz konusu takdir yetkisini kamu yararı dışındaki gerekçelerle kullandığı yönünde dosyada herhangi bir bilgi veya belgenin de bulunmadığı göz önüne alındığında, ... plakalı servis aracı için "hizmet bedeli", "2022/3-7 dönemleri çalışma ruhsat belge ücreti" ve "gecikme zammı" adı altında toplam 1.964,97 TL tahsil edilmesine dair dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı; dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından, davacıdan tahsil edilen tutarın iadesine yönelik istemin de reddi gerektiği gerekçesiyle davanın reddine kesin olarak karar verilmiştir. Danıştay Başsavcısı tarafından, yukarıda yer verilen düşünce doğrultusunda 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 51. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesi Hakimliği tarafından verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın kanun yararına temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Kanun Yararına Temyiz" başlıklı 51. maddesinde; "1. (Değişik: 5/4/1990-███████ md.) İdare ve vergi mahkemeleri ile bölge idare mahkemelerinin kesin olarak verdiği kararlar ile istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeden kesinleşmiş bulunan kararlardan niteliği bakımından yürürlükteki hukuka aykırı bir sonucu ifade edenler, ilgili bakanlıkların göstereceği lüzum üzerine veya kendiliğinden Başsavcı tarafından kanun yararına temyiz olunabilir. 2. (Değişik: 5/4/1990 - ███████ md.) Temyiz isteği yerinde görüldüğü takdirde karar, kanun yararına bozulur. Bu bozma kararı, daha önce kesinleşmiş olan merci kararının hukuki sonuçlarını kaldırmaz. 3. Bozma kararının bir örneği ilgili bakanlığa gönderilir ve Resmi Gazete'de yayımlanır." hükmüne yer verilmiştir. Hükmün değerlendirilmesinden; maddede sayılan kararlardan niteliği bakımından hukuka aykırı bir sonucu ifade edenlerin Başsavcı tarafından ilgili Bakanlıkların göstereceği lüzum üzerine veya kendiliğinden kanun yararına temyiz edileceği, temyiz isteği yerinde görüldüğü takdirde kararın kanun yararına bozulacağı anlaşılmakta olup Kanun hükmü uyarınca inceleme yetkisi Danıştay Başsavcısının temyiz isteğine bağlı kılınmıştır. Diğer bir ifadeyle, kesin nitelikteki mahkeme kararları Danıştay'ın ilgili Dairesinin önüne Başsavcı tarafından getirildiğinden, ileri sürülen temyiz isteğine göre inceleme yapılması gerekmekte olup, kararların yürürlükteki hukuka aykırı olup olmadığı Başsavcının ileri sürdüğü temyiz sebebi ile sınırlı olarak incelenecektir. Bu nedenle, uyuşmazlık, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun 97. maddesi uyarınca toplu taşıma araçlarının çalışabilmesi için belediyeler tarafından yapılan kontrol, denetim ve düzenlenen belgeler karşılığında hizmet bedeli ve çalışma ruhsat ücreti tahsil edilip edilemeyeceğine ilişkindir. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun "Ücrete tabi işler" başlıklı 97. maddesinde; "Belediyeler bu Kanunda harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet (…) için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkilidir. Belediye’ye tekel olarak verilmiş işler kendi özel hükümlerine tabidir." hükmü yer almaktadır. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlıklı 7. maddesinin (f) bendinde, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek.", ve (p) bendinde; "Büyükşehir içindeki toplu taşıma hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek, büyükşehir sınırları içindeki kara ve denizde taksi ve servis araçları dahil toplu taşıma araçlarına ruhsat vermek. (Ek cümle: 16/5/2018-███████ md.) Büyükşehir içindeki toplu taşıma hatlarıyla ilgili olarak; şehir merkezine olan uzaklık, nüfus ve hattı kullanan sayısı kriterleri esas alınarak tespit edilecek hatlarla ilgili toplu taşıma hizmetlerinin işlettirilmesine karar vermek." büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmıştır. Aynı Kanun'un "Ulaşım hizmetleri" başlıklı 9. maddesinde; "Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerindeki her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile, Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin katılacağı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kurulur. İlçe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım Koordinasyon Merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili üye olarak belirlenmeyen ulaşım sektörü ile ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından ihtisas meslek odalarının temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır. Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır. (...)" hükümlerine yer verilmiştir. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "İl ve ilçe trafik komisyonları" başlıklı 12. maddesinin (b) bendinde; "1. İl sınırları içinde mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almak, (...) 3. Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları, çalıştırılabileceği yerler ile güzergahlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek," il trafik komisyonunun görev ve yetkileri arasında yer almaktadır. █████/2006 tarih ve 26199 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği'nin 18. maddesinde; "(1) UKOME, büyükşehir içindeki kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesini sağlamak üzere; ulaşım, trafik ve toplu taşıma konularında üst düzeyde yönlendirici karar alma, uygulama, uygulatma ve ilgili mevzuattaki usulüne göre gereken tesisleri kurma, kurdurma ve işletme hak ve yetkilerine haizdir. Bu amaçla; a) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, mevzuatla yetkili kılındığı durumlarda mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almakla, b) Büyükşehir belediye ve mücavir alan sınırları içinde nazım plan çerçevesinde, arazi kullanım ve ulaşım planlama çalışmalarıyla büyükşehir ulaşım planını yapmak, yaptırmak, uygulamak ve uygulatmak için gereken karar ve tedbirleri almakla, c) Trafiğin düzenli bir şekilde akımını sağlamak bakımından alt yapı hizmetleri ile ilgili tedbirleri almak, trafikle ilgili sorunları çözümlemek, trafikle ilgili olarak ülkeyi ilgilendiren veya mevzuat değişikliği gerektiren hususları İçişleri (Ek ibare:RG-23/5/2019-30782) ve Çevre ve Şehircilik Bakanlığına iletmekle, ç) Kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; otobüs, taksi, dolmuş ve servis durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek, gerçek ve tüzel kişiler ile resmi ve özel kurum ve kuruluşlara ait otopark olmaya müsait boş alan, arazi ve arsaları geçici otopark yeri olarak ilan etmek ve bunların sahiplerine veya üçüncü şahıslara işletilmesi için izin vermek, izin verilen otoparklar ile karayolu üzerindeki diğer park yerlerinde (Değişik ibare:RG-25/4/2014-28982) engelliler için işaretlerle belirlenmiş bölümler ayrılmasını sağlamakla, d) Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit etmek, çalıştırılabileceği yerler ile güzergâhlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek, bunlara izin ve çalışma ruhsatı vermekle, e) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, ulaşım, toplu taşıma ve trafik mevzuatının büyükşehir belediyesine verdiği yetki doğrultusunda uygulamaya yönelik yönlendirici karar almak ve görüş oluşturmakla, f) İlçe (Ek ibare:RG-25/4/2014-28982) belediyelerince (Mülga ibare:RG-25/4/2014-28982) (…) düzenlenen yol ve kavşaklar ile büyükşehir belediyesince yapılan sinyalizasyon sistemlerinde aksaklık tespit edildiği takdirde uyarıda bulunmak ve düzeltilmesini sağlamakla, g) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde kalan karayollarının bir kısmının veya tamamının yoldan faydalananların bir kısmına veya tamamına kapatılmasına, park edilecek yerler ile zaman ve süresinin ve araçların geliş ve gidiş yollarının ve yollara konulacak trafik işaretlerinin yerlerinin belirlenmesine karar vermekle, ğ) Büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde, █████/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun belirlediği sınırlar içinde araçların kullanacağı şeritleri ve yol kullanım esaslarını tespit etmek ve gerekli yasakları koymak, gerekli hal ve yerlerde en çok ve en az hız limitlerini belirlemekle, görevli ve yetkilidir." hükümleri bulunmaktadır. Ücret, yapılan bir iş veya hizmet karşılığında ödenen bedeli ifade etmektedir. 2464 sayılı Kanun'un 97. maddesinde yer alan kural uyarınca belediyeler tarafından yapılacak bir hizmetin ücret konusu yapılabilmesi için o hizmetin harç veya katılım payına konu edilmemiş olması ve hizmetten yararlanacak kişilerin bizzat belediyeden bu hizmetin yapılmasını talep etmiş olmaları gerekmektedir. Bir başka anlatımla harç veya katılma payı konusu yapılmamış olan ve ilgililerin isteği üzerine sunulacak olan hizmetler için belediyelerce sadece ücret istenebilecektir. (AYM, E:███████, K:███████, █████/2011) 2464 sayılı Kanun'da harç ve harcamalara katılma payı dışında ilgililerin isteği üzerine ücret karşılığı olarak belediyeler tarafından yapılacak işler tek tek sayılmamıştır. Bu konuda yetkili karar organı belediye meclisidir. Bu itibarla anılan mevzuat hükmüyle ücret karşılığı belediyelerce yapılacak işlerin belirlenmesi noktasında belediye meclislerine geniş takdir yetkisi tanınmıştır. Bu kapsamda 2464 sayılı Kanun'da belediyelerce alınacak ücretler konusunda herhangi bir muafiyet ve istisna hükmü de bulunmamaktadır. Bununla birlikte belediye meclisleri bu konuda karar alırken Anayasa ve kanunların çizdiği sınırlar içinde kalmak zorundadırlar. (AYM, Başvuru No: ██████████, █████/2019, § 60) Yukarıda da yer verilen mevzuat hükümlerine göre, mahalli ihtiyaç ve şartlara göre toplu taşıma araçlarıyla ilgili çalışma koşullarını ve ilgili standartları belirlemek, trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almak ve trafik ile ilgili sorunları çözümlemek konusunda büyükşehir belediyeleri/UKOME yetkilidir. Toplu taşıma araçlarının denetim altına alınabilmesi, taşıma hizmetlerinin daha düzenli ve güvenli bir duruma getirilmesi, fiilen çalışan şoför esnafının korunması için büyükşehir belediyeleri çeşitli tedbirler almak zorundadır. Bu bağlamda alınan tedbirler ile büyükşehir belediyesinin sorumluluk alanında kalan alanlarda trafik güvenliği ve ulaşım hizmetlerinin niteliğinin artırılması amaçlanmaktadır. Getirilen düzenlemeler, yapılan denetim ve kontoller sonucu ulaşım hizmetinin niteliğindeki artıştan fayda da sağlayan ve büyükşehir belediyesinin yetkili olduğu sınırlar içerisinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı hizmetine katılma konusunda isteği bulunan özel kişilerden, diğer bir anlatımla, gönüllü olarak katılarak bu işten gelir elde edecek ilgililerden kanunlarla harç ve katılma payı konusu yapılmayan uyuşmazlık konusu ücreti tahsil etmek konusunda büyükşehir belediyelerinin yetkisi bulunmaktadır. Dolayısıyla, 2464 sayılı Kanun'un 97. maddesinde yer alan; bu Kanunda harç veya katılma payı konusu yapılmama ve ilgililerin isteğine bağlı olarak hizmet ifa edilmesi şartlarının mevcut olması sebebiyle dava konusu bedelin alınmasında anılan Kanuna aykırı bir yön bulunmamaktadır. Nitekim, Dairemizin █████/2022 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı; █████/2021 tarih ve E:████████, K:█████████ sayılı; █████/2018 tarih ve E:█████████, K:████████ sayılı; █████/2015 tarih ve E:████████, K:█████████ sayılı kararları ile Anayasa Mahkemesi'nin █████/2019 tarih ve Başvuru No: ██████████ nolu kararı da bu doğrultudadır. Bu itibarla, kanun yararına bozulması talep edilen İdare Mahkemesince verilen kararın hukuka uygun olduğu sonucuna varılmaktadır. Öte yandan; belediyelerce alınan bu bedellerin yetkili organ kararına dayanıp dayanmadığı, objektif kriterlere göre belirlenip belirlenmediği, ölçülü olup olmadığı, mükerrer olarak tahsil edilip edilmediği gibi yönlerden ayrıca hukuka uygun olup olmadıklarının tartışılabileceği söylenebilirse de, kanun yararına temyiz isteminin olağanüstü bir kanun yolu olması, içtihat birliğini sağlamak amacıyla kullanılması, bu kanun yolu ile tarafların hukukunu etkilemeyen soyut bir hukuki denetim yapılması (Gözübüyük, A.Ş., Dinçer, G., İdari Yargılama Usulü, 1996, s.642-643) ve Başsavcılık tarafından ileri sürülen temyiz sebeplerine bağlı olarak değerlendirmede bulunulması nedeniyle Dairemiz önüne gelen istem yönünden bu kapsamda inceleme yapılmasına imkan bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle; Danıştay Başsavcılığı'nın ... İdare Mahkemesi Hakimliği tarafından verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına ilişkin kanun yararına temyiz isteminin reddine, kararın birer örneğinin taraflar ile Danıştay Başsavcılığı'na gönderilmesine, █████/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.