Ankara 13. Asliye Ticaret Mahkemesinde, elektrik abonelik sözleşmesinden doğan yüksek cayma bedeli ve cezai şarta ilişkin icra takibine itirazın iptali davasında bilirkişi incelemesi.
Özet: Bu hukuki evrak, elektrik tedarikçisi bir şirket tarafından, abonelik sözleşmesinden kaynaklanan elektrik kullanım bedeli ve sözleşmenin erken feshi nedeniyle oluşan cayma bedelinin tahsili amacıyla başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali talebiyle açılan bir davayı konu almaktadır. Davacı, davalının faturaları ödemediğini ve sözleşmedeki cayma bedeli şartına uymadığını ileri sürerken; davalı, feshin haksız olduğunu, faturaların sözleşmeye aykırı düzenlendiğini, borcu olmadığını, cayma bedelinin fahiş olduğunu veya hukuka aykırı olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir. Dava sürecinde icra takibi dosyaları incelenmiş ve tarafların iddialarının tespiti için bilirkişi raporu alınmasına karar verilmiştir.
T.C. ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ████████ Esas - ███████
T.C. ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ KARARIDIRESAS NO : ████████ EsasKARAR NO : ███████BAŞKAN : ..... ÜYE : ..... ÜYE : ..... KATİP : ..... DAVACI : ... VEKİLLERİ : Av. ..... Av. ..... Av. ..... DAVALI : ... VEKİLİ : Av. ..... DAVA : İtirazın İptali DAVA TARİHİ : █████/2023KARAR TARİHİ : █████/2025Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı ile davacı arasında imzalanan ... nolu Elektrik Abonelik Sözleşmesinden kaynaklanan cayma bedeline ilişkin olmak üzere bir adet fatura bedelinin ödenmemesi sebebi ile icra takibine geçildiğini, davalı tarafından takibe itiraz edildiğini, alacağın sözleşmeden kaynaklandığını, takibe konu faturalardan 307.932,12 TL (açık tutarı 107.940,89 TL) tutarlı olan faturanın elektrik enerjisi kullanımına ilişkin olup ...'dan alınan sayaç değerinin davalının imzaladığı sözleşmeye göre faturalandırıldığını, takibe konu edilen 548.417,06 TL tutarlı olan faturanın cezai şarttan (cayma bedeli) kaynaklandığını, faturanın sözleşme hükümlerinde öngörülen cezai bedele ilişkin düzenlendiğini, abonelik sözleşmesinin ödenmemiş borçtan dolayı fesih edildiğini, sözleşme bitiş süresinden önce fesih nedeni ile cayma bedeli 20.04.2020 tarihli faturaya yansıtıldığını, elektrik abonelik sözleşmesinin son sayfasında "...sözleşmenin tedarik başlangıç tarihinden sonraki ilk 12 ay içerisinde abone tarafından herhangi bir sebep ile feshedilmesi veya bu sürede herhangi bir neden ile tedarikçinin portföyünden çıkmış olma halinde faturaların ortalama tutarının 2(iki) katı kadar bedeli fesih cezası olarak derhal ödemeyi kabul, beyan ve taahhüt eder." şeklinde hüküm altına alındığını, davalının davacı tarafından SMS ve e posta ile gönderilen faturaları teslim aldığını, borcunu ödemediğini, faturalara herhangi bir itirazda bulunulmadığını belirterek davanın kabulü ile ..... takibe itirazın iptaline, takibin iptaline, %20 icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.CEVAP:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacının fesihte haksız olup davalının elektrik kullanımından kaynaklanan borcunun bulunmadığını, 03.01.2022 tanzim tarihli Aralık 2021 dönemi faturasının sözleşmeye aykırı düzenlendiğini, sözleşmenin eki niteliğindeki aboneye özel sözleşme koşullarının enerji birim fiyatı hesaplama yöntemi başlıklı ikinci maddesinde enerji birim fiyatı tespiti formüle edildikten sonra ikinci fıkrasında tarafların birim fiyat limiti getirdiklerini, Aralık 2021 dönemi faturasının davalı tarafından 14.919,83 TL fazla ödendiğini, davalının tüketimden kaynaklanan borcu olmadığı gibi fesihte haksız olan davacının cayma bedeli / cezai şart talebinde bulunmasının hukuken mümkün olmadığını, davacının sunduğu sözleşmenin davalı şirket kayıtlarında bulunmadığını, davalının 2022 ve 2023 dönemine ait tüm faturaları ve tüketim miktarları dikkate alındığında davacının sunduğu tüketimi yüksek abone grubu için hazırlanan sözleşmenin taraflar için geçerli olduğunun kabulünün mümkün olmadığını, kabul anlamına gelmemekle birlikte davacının cezai şart talebinin fahiş olduğunu, davalının mahfına neden olabileceği için cezai şarttan uygun indirim yapılması gerektiğini belirterek davanın reddine ve %20 kötü niyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Taraf delilleri toplanmış, ... cevabi yazısı dosya kapsamına alınmış, ..... Esas sayılı takip dosyası örneği temin edilmiş, incelenmesinde; alacaklı ... Enerji A.Ş. Tarafından borçlu ... Şirketi hakkında 107.940,80 TL fatura-asıl alacak, 548.417,06 TL fatura-asıl alacak, 43.176,36 TL işlemiş faiz, 191.945,97 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 891.480,28 TL alacak talebi ile ilamsız takip başlatıldığı, borçlunun itirazı üzerine takibin durmuş olduğu anlaşılmıştır...... Esas sayılı dava örneğinin temini ile incelenmesinde; davacı ... ... Ltd. Şti. tarafından davalı ... ... A.Ş. hakkında 225.000 TL teminat çekinden dolayı menfi tespit ve teminat çekinin iptali talebi ile açılan davanın yargılamasının devam ettiği görülmüş, ..... sayılı dosya örneğinin celbi ile incelenmesinde; davacı ... ... Ltd. Şti. tarafından davalı ... ... A.Ş. hakkında açılan davanın kabulü ile tevdi mahalli tayini talebinde bulunan davacının karşı tarafa ödemekle yükümlü olduğu faturanın itiraz edilmeyen 199.991,23 TL'sinin ... Şubesine açılacak hesaba ödenmesine karar verildiği anlaşılmıştır.Tüm dosya kapsamı ile davalı yanın defter kayıt ve belgeleri ve davacı yan kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmiş, mali müşavir, elektrik mühendisi ve nitelikli hesap bilirkişisi tarafından yapılan inceleme sonucu düzenlenen kök ve ek raporlarda özetle; davalının tüketim miktarı ile serbest tüketici vasfında olduğu, davalının tüketimi yüksek serbest tüketici olması sebebiyle .... Yönetmeliğinin uyuşmazlıkta geçerli olmadığı, sözleşme hükümlerinin geçerli olacağı, taraflar arasında akdedilen ikili anlaşmanın 6446 Sayılı .... Kanunu kapsamında tarafların kendi iradeleri ile TBK hükümlerine göre atfettikleri ikili anlaşma niteliğinde olup anlaşma hükümlerinin geçerli ve bağlayıcı olacağı, davacı ve davalının sunmuş olduğu sözleşmelerin kapsamının farklı olduğu, her iki sözleşme hükümleri benzer olmakla birlikte davalının sunmuş olduğu sözleşme eki aboneye özel koşullarda ikinci maddede farklılık bulunduğu, her iki sözleşmenin 8.4. Maddesinde sözleşmede davacının kayıtlarının kesin delil teşkil edeceği hükmü dikkate alındığında davacının sunduğu sözleşme ve ekinin dikkate alınmasının gerekeceği, davalı abonenin akdettiği sözleşme uyarınca Aralık 2021 ayına ait 307.932,12 TL fatura bedelini son ödeme tarihi olan 30.03.2022 tarihine kadar tamamını ödememiş olduğu, 16.02.2021 tarihinde ise kısmi olarak itiraz etmediği, 199.991,23 TL bedeli ödediği, bu kapsamda davalının sözleşmeye uygun şekilde fatura borcunu tam ve zamanında ödemediğinin tespit edildiği, sözleşmenin 5.11. Maddesinde; sözleşmenin fatura tutarının eksiksiz ödenmemiş olması halinde davacı tedarikçiye fesih hakkı tanımakla birlikte fesihte cayma bedeli alınacağına dair bir hüküm yer almadığı, davacının sunduğu sözleşmeye göre sözleşme eki aboneye özel koşullar ikinci maddesinde enerji birim fiyatı hesaplama yöntemine göre toplam fatura tutarının 316.430,79 TL olduğu, 16.02.2022 tarihinde itiraz edilmeyen 199.991,23 TL kısmı ödemiş olup kalan fatura asıl alacağının 116.439,56 TL olarak hesaplandığı, sözleşmenin feshi öncesi dönemlerde düzenlenen 5 ayrı fatura tutarlarının toplamının 1.379.541,32 TL olduğu, buna göre cayma bedelinin: 1.379.541,32 / 5 x 2 = 551.816,53 TL olacağı, davalının mali kayıtlarının incelenmesi neticesinde davalının ödeyeceği cezai şart tutarının şirketin mahfına sebebiyet vermese dahi şirketi ciddi bağlamda likidite sıkıntısı içine düşüreceği, üçüncü şahıslara karşı yükümlülüklerini yerine getirmedi problem yaşayacağının değerlendirildiği, cezai şartın 5 aylık ortalaması dikkate alınarak 1 aylık ortalama fatura 275.908,27 TL civarında olabileceği kanaatine varıldığı taleple bağlılık çerçevesinde" ifade edilmiştir.Dava, elektrik abonelik sözleşmesi kapsamında ödenmeyen elektrik faturası ve cezai şart faturasının tahsili yönünde başlatılan ilamsız takibe itirazın iptali talebine ilişkindir. Davacı ve davalı tarafından sunulan elektrik abonelik sözleşmelerinin kısmen birbirinden farklı hükümler içermesi nedeniyle üzerinde davacının kaşe ve imzası bulunan davacı yanın sunduğu tarihsiz ... nolu elektrik abonelik sözleşmesi örneği davalı vekiline meşruhatlı tebligatla tebliğ edilip sözleşme altındaki davalı şirket kaşesi üzerine atılı imzaya itirazları olup olmadığı hakkında yazalı beyanda bulunmak üzere tebliğ tarihinden itibaren bir hafta kesin süre verilerek süresinde yazılı beyan sunulmaz ise imzaya itiraz edilmediği kabul edilerek değerlendirme yapılacağı ihtar olunmuş, davalı tarafından sözleşmedeki imzaya yönelik bir itirazda bulunulmadığı görülmekle ve yine davalı uhdesinde bulunan ve davacının kabulünde olmayan sözleşmede davacının imzasının bulunmadığı hususu da gözetilerek ve her iki sözleşmenin 8.4. maddesinde davacı kayıtlarının kesin delil olduğuna ilişkin hüküm de nazara alınarak davacı tarafça sunulan sözleşme hükümlerine itibar edilmek suretiyle uyuşmazlığın çözümlenmesi yoluna gidilmiştir.Taraflar arasında elektrik abonelik sözleşmesi imzalandığı, sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren yürürlüğe girdiği ve 24 ay süre ile geçerli olduğu anlaşılmaktadır. Elektrik abonelik sözleşmesinin 4.11 maddesinde " abonenin işbu Sözleşme'nin imzalanması ve uygulanmasından doğan yükümlülüklerini kısmen veya tamamen yerine getirmemesi halinde, ... elektriği madde 5.10 uyarınca kesme veya kestirme ve Sözleşme'yi madde 62. uyarınca feshetme hakkına sahiptir." düzenlemesi 6.2 maddesinde "(i) taraflardan birinin bu sözleşme'nin veya tarife paketinin herhangi bir hükmünü ihlal etmesi halinde diğer taraf ve (ii) abonenin Sözleşme'nin 4.1.maddesi kapsamında elektrik satışın başlayamaması, abonenin herhangi bir faturasını son ödeme tarihine kadar ödememiş olması, abonenin ilgili mevzuat'ın öngördüğü serbest tüketici limitinin altında kalması, aboneye karşı herhangi bir kimse tarafından iftas, haciz, ihtiyati haciz, konkordato vb. yollardan yasal kovuşturmaya başlanması hallerinde ... işbu sözleşmeyi derhal ve sözleşme'den doğan hakları saklı kalmak üzere haklı nedenle ve tek taraflı olarak feshedebilir. Bu madde kapsamında ... tarafından bir fesih yapılması halinde, abone işbu fesih nedeniyle ...'ın uğradığı zarar ve ziyanı, tüm masrafları, ve ayrıca kullandığı tarife paketinde öngörülen iptal bedeli, fesih tazminatı, cezai şart ve diğer bedelleri ödemekle yükümlüdür. ..., bu madde kapsamında fesih halinde, her türlü zarar ve ziyanını karşılamak için avukatlık ücreti dahil tüm takip ve icra masraf, gider ve ücretleri aboneye ait olmak üzere, yasal takip yollarına başvurabilecektir. ...'ın bu madde hükümlerine uygun olarak Sözleşme'yi feshetmesi durumunda, abonenin tazminat, zarar veya ziyan talep hakkı olmayacaktır." düzenlemesi bulunmaktadır.Sözleşmenin "Aboneye Özel Sözleşme Koşulları" başlığı altında sözleşmenin yürürlüğü ve süresini düzenleyen 1. maddesi " ... sözleşme'nin, tedarik başlangıç tarihinden sonraki ilk 24 ay içerisinde abone tarafından herhangi bir sebep ile fesih edilmesi veya abonenin bu sürede herhangi neden ile tedarikçinin portföyünden çıkmış olması halinde abone, tedarikçi tarafından fesih tarihine kadar kendisine düzenlenmiş olan faturaların ortalama tutarının iki katı kadar, daha bir fatura düzenlenmemiş ise bile tahmini fatura tutarının iki katı kadar bedeli fesih tazminatı olarak tedarikçiye derhal ödemeyi kabul, beyan ve taahhüt eder." şeklinde düzenlenmiştir. Elektrik abonelik sözleşmesinin davacı tarafından feshedildiği her iki yanın kabulünde olup davalı cevap dilekçesinde davacının sözleşmeyi fesihte haksız olduğunu ileri sürmüştür. Bilirkişi heyeti ikinci ek raporunda davacı tarafından sunulan sözleşme hükümlerine göre davaya ve takibe konu edilen Aralık 2021 dönemine ilişkin elektrik fatura bedelinin 316.430,79 TL olması gerektiği tespit edilmiş, davalı tarafından bu faturaya karşılık 199.991,23 TL ödeme yapılmış olmakla bakiye 116.439,56 TL elektrik tüketim bedelinin istenebilir olduğu anlaşılmıştır. İcra takibinde davacı tarafından 107.940,89 TL elektrik tüketim bakiye fatura bedeli talep edildiğinden davacı talebi ile bağlı kanılarak ve sözleşmenin 5.1 maddesi gereğince bilirkişi tarafından hesaplanan 43.176,36 TL gecikme faiz yönünden itirazın iptali talebi yerinde görülmüştür. TBK 179 ila 182 maddelerinde düzenlenen ceza koşulu, borçlunun, asıl borcunu ileride hiç veya gereği gibi ifa etmediği takdirde alacaklıya karşı ifa etmeyi önceden taahhüt ettiği edim şeklinde tanımlanabilir. Bu nedenle ceza koşulu asıl borca bağlı olarak ve ancak bu borcun ihlali ile doğabilecek olan fer'i bir edimdir. Borçlu ceza koşulu ödemeyi taahhüt etmiş ise, artık alacaklı herhangi bir zarara uğradığını iddia etmek veya zararının miktarını ispat etmek zorunda kalmadan tazminat elde etme imkanı bulacaktır. Taraflar arasında düzenlenen elektrik abonelik sözleşmesinin yukarıda sözü edilen ..... Aboneye Özel Sözleşme Koşulları başlıklı 1. madde hükümleri uyarınca davalı tarafından Aralık 2021 dönemine ilişkin elektrik faturası tutarının eksiksiz tam olarak ödenmemesi suretiyle davalının sözleşmeyi ihlal ettiği bu kapsamda davacının sözleşmeyi haklı nedenle fesih ile birlikte sözleşme hükümleri gereğince cezai şart talep hakkının bulunduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.Sözleşmenin Aboneye Özel Sözleşme Koşulları başlığı altında 1. madde içeriğinde cezai şartın hesap yöntemi fesih tarihine kadar aboneye düzenlenmiş olan faturaların ortalama tutarının iki katı şeklinde belirlenmiş olup bilirkişi heyeti ikinci ek raporunda bu yönteme göre belirlenen cezai şart tutarı 548.417,01 TL olarak tespit edilmiştir. Davalı yanın cevap dilekçesinde cezai şartın fahiş olduğu ve davalının ekonomik mahvına sebep olabileceği iddiası kapsamında davalı defter kayıtları incelenmek suretiyle ikinci ek raporda cezai şart tutarının davalı şirketin mahvına sebebiyet vermese dahi şirketi ciddi bağlamda likitide sıkıntısı içerisine düşüreceği üçüncü şahıslara karşı yükümlülüklerine yerine getirmede problem yaşayacağı ifade edilerek 1/2 oranında indirim yapılabileceği ifade edilmiş olup 548.417,01 TL olarak hesaplanın cezai şart tutarının davalı şirketin ekonomik olarak mahvına sebep olabilecek seviyede olmamakla birlikte ciddi oranda likitide sıkıntısı içerisine düşüreceği tespitleri nazara alınarak takdiren 1/4 oranında indirim yapılması yoluna gidilmek suretiyle belirlenen 413.862,39 TL cezai şart alacağı ile bu tutara takip tarihine kadar sözleşmenin 5.1. maddesi gereğince aylık %5 (yıllık%60) oranı üzerinden hesaplanan (413.862,39*210 gün*████████) 144.851,83 TL gecikme faizi tutarlarının istenebilir olduğu sonuç ve kanaatine varılmakla davanın kısmen kabulüne karar vermek gerekmiştir. Ödenmeyen bakiye elektrik faturasına ilişkin asıl alacak ve işlemiş faiz toplamı üzerinden davacı yararına %20 icra inkar tazminatına hükmedilmiş, takibe konu cezai şart alacağı indirime tabi tutulmuş olmakla likid bulunmadığından cezai şart faturası alacağı ve işlemiş faizi icra inkar tazminatı hesabına katılmamış, takibin kötüniyetle yapıldığı kanıtlanamadığından davalının kötü niyet tazminatı talebi yerinde görülmeyerek aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davanın kısmen kabulü ile ..... esas sayılı takibe davalı itirazının 107.940,89 TL asıl alacak, 413.862,39 TL asıl alacak, 43.176,36 TL işlemiş faiz ve 144.851,83 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 709.831,47 TL üzerinden iptali ile asıl alacak tutarlarına aylık %5 oranında temerrüt faizi uygulanmak suretiyle takibin devamına,2-Davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine, 3-%20 icra inkar tazminatı olan 30.223,45 TL'nin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, 4-Takibin kötü niyetle yapıldığı kanıtlanamadığından davalının kötü niyet tazminatı talebinin reddine, 5-Alınması gereken 48.488,58 TL harçtan peşin alınan 179,90 TL harcın mahsubu ile bakiye 48.308,68 TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,6-6325 sayılı yasanın 18/A maddesi ve Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi gereğince 3.120,00 TL arabuluculuk ücretinin 2.484,26 TL'sinin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına, 635,74 TL'sinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,7-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihindeki AAÜT'ne göre hesaplanan 110.474,72 TL ücreti vekaletin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,8-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihindeki AAÜT'ne göre hesaplanan 30.000,00 TL ücreti vekaletin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,9-Davacı tarafından başlangıçta yatırılan 179,90 TL peşin harç, 179,90 TL başvuru harcı olmak üzere toplam 359,80 TL'nin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,10-Davacı tarafından yapılan 160,00 TL tebligat gideri, 1,75 TL müzekkere gideri, 23.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 23.001,75 TL yargılama giderinden kabul ve red oranına göre belirlenen 18.314,89 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,11-Davalı tarafından sarfedilen yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, 12-Sarfedilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,Dair davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzlerine karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren yasal 2 haftalık sürede mahkememize müracaat ile ..... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf başvuru yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. █████/2025Gerekçeli kararın yazıldığı tarih: 12.02.2025Başkan ..... Üye ..... Üye..... Katip .....