Ankara 13. Asliye Ticaret Mahkemesinin sondaj işi sözleşmesi ihlali, cezai şart ve alt yüklenicilik anlaşmazlıklarına dayalı alacak ve karşı alacak davası kararı.
Özet: Bu dava, ana yüklenici konumundaki davacının, sondaj işi için alt yüklenici olarak anlaştığı davalıyı, ana sözleşmesinde üstlendiği işin gecikmesi nedeniyle ödediği cezaların ve maruz kaldığı fesih işlemlerinin sorumlusu tutarak 50.000 TL alacak talep etmesi; davalının ise davacının ödeme gecikmeleri, sözleşme ihlalleri, kendi ana sözleşmesindeki alt yüklenici çalıştırmama yasağı gibi nedenlerle işin aksadığını, davacının kendi kusurlarını davalıya yüklemeye çalıştığını, sözleşmede belirlenen azami ceza limitini aşan bir taleple karşı karşıya kaldığını iddia ederek karşı alacak davası açmasıyla ilgili karmaşık bir ticari uyuşmazlıktır.
T.C. ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
T.C. ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ KARARIDIRESAS NO : ████████ EsasKARAR NO : ███████BAŞKAN : ... ...ÜYE : ... ...ÜYE : ... ...KATİP : ... ...DAVACI - KARŞI DAVALI : ... (T.C. ... )VEKİLİ : Av. ... - ... DAVALI - KARŞI DAVACI : ... (T.C. ...)VEKİLİ : Av. ... - ... DAVA : Alacak KARŞI DAVA : Alacak DAVA TARİHİ : █████/2018KARŞI DAVA TARİHİ : 31.07.2018KARAR TARİHİ : █████/2025Mahkememizde görülmekte olan alacak talebine ilişkin asıl ve karşı davanın yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalının eşi ... ile varılan mutabakatın ...'dan ihale ile alınan ve cezai şart içeren sözleşmedeki işin yapılması aşamasında işin bir bölümünün aylık ortalama 1.667 m'den az olmamak üzere yapılması esasına dayandığını, ...'ın aylık ortalama 1.667 m (%70 karotlu, %30'u kırıntılı olmak üzere) sondaj yapılmasını temin edecek sondaj makinesini, gerekli iş gücünü, işin amacına uygun nakliyeyi, ekipman ve malzemeyi tedarik etmeyi taahhüt ettiğini, imzalanan sözleşme incelendiğinde muhatabın ... olarak yazıldığının görüldüğünü, ...'ın davacıyı hataya düşürdüğünü, eşi adına olan iş yeri ile sözleşme imzalattığını, sözleşme imzalanmasından yaklaşık 1 ay sonra işin başında olan ...'ın bir sondaj makinası getirdiğini ancak çalıştıracak personeli temin edemediğini, idareye karşı taahhüt altında bulunan ve ceza ile karşı karşıya kalan davacının sondaj makinasının personeline kendi bünyesinde oluşturduğunu, kendi personeli ile çalıştırdığını, yakıt dahil bütün masrafları kendisinin yaptığını, ancak idareye verilen sondaj taahhüt metrajının yerine getirilemediğini, idare ile yapılan sözleşme gereği geciken metraj cezası olarak 286.817,40 TL ceza ödemek zorunda kaldığını, idarenin davacı ile yapılan sözleşmeyi fesih ettiğini ve teminatı irad kaydetme işlemlerine başladığını, iş bu davada geciken metraj ceza bedellerinin talep edildiğini belirterek 50.000,00 TL'nin avans faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.CEVAP-KARŞI DAVA:Davalı karşı davacı vekili cevap dilekçesinde özetle; Taraflar arasında düzenlenen 21.11.2017 tarihli sözleşmede imzanın davalıya ait olduğunu, davacının ... ile yaptığı sözleşme ile üstlendiği miktarın 25.000 metre olduğunu, bu sözleşmenin davalı yönünden bağlayıcılığı bulunmadığını, sözleşme uyarınca davacının ödemeleri gecikmeli olarak yapması çalışan işçiler arasında huzursuzluk çıkarması, işin yapılması için gerekli yakın ve yağın temininde sorun çıkarması, eksik temin edilmesi ve benzeri nedenlerle davacının davalıyı işi bırakmaya zorladığını, davacının kendi kusurlu davranışlarının ardından davalıya gecikme nedeni ile ceza yansıttığını, taraflar arasında düzenlenen sözleşmenin 9. Maddesine göre sözleşme boyunca kesilebilecek toplam cezanın 60.000 TL'yi geçemeyeceğinin kabul edildiğini, davacı tarafça haksız olarak 60.000 TL cezanın davalıya yansıtıldığını, talep edebileceği azami tutarın 60.000 TL olup bu bedelinde davalı hakedişlerinden haksız da olsa kesildiğini, taraflar arasındaki 21.11.2017 tarihli sözleşme ile ... tarafından yapılan ihalede ruhsatlı ... sahasında en az 10.000 metre karotlu/kırıntılı linyit sondaj kuyusu işinin taşeron olarak davalı tarafından yapılması ve işin şartlarının düzenlendiğini, sözleşmenin 5. Maddesinde işin süresi 180 gün yapılması gereken metraj ortalamasının 1.667 metre olarak kabul edildiğini, davalının maksimum 3 adet sondaj makinası tedarik etmeyi, makinayı çalıştırmak için gerekli iş gücünü bulmayı işin amacına uygun nakliye yapmayı, ekipman ve malzeme tedarikini yüklendiğini, sözleşmenin 8. Maddesinde ödemede gecikme halinde fatura tutarının %1'i kadar günlük ceza ödeneceğinin taraflarca kabul edildiğini, sözleşmenin 9. Maddesinde cezalar ve sözleşmenin feshi şartlarının düzenlendiğini, davalı tarafından maksimum 3 olarak belirtilen sondaj makinasının 2 adet olarak getirilerek çalışmaya başlandığını, davacı karşı davalının fatura bedellerini eksik ve geç ödemesi üzerine 04.04.2018 tarihli ihtarın keşide edildiğini, davacı karşı davalının ad ve soyadının sözleşmede bulunmamasını bahane ederek sözleşmenin geçersiz olduğunu iddia ettiğini ve 1.834,50 metre iş yapıldığını beyanla işin tamamlanmasını istediğini, karşılıklı ihtar ve cevapların gönderildiğini, bilahare davacı karşı davalının ... ile yaptığı sözleşmenin 15.1. maddesinde alt yüklenici çalıştırılmayacağı, işin tamamının yüklenici tarafından yapılacağının kararlaştırıldığının öğrenildiğini, davacının davalıya sondajı yaptırmak suretiyle ... ile yapılan sözleşmesinin iptaline sebebiyet verdiğinden buradan kaynaklanan sorumluluğu davalıya yüklemeye çalıştığını, davalı tarafından 8 adet kuyuda toplam 3063 metrelik iş yapıldığını, işin %20'lik kısmının çok üzerinde iş yapıldığından ceza uygulanmasının mümkün olmadığını, gecikme halinde davacıya sözleşmenin fesih hakkı verilmediğini, davacı tarafından sözleşmenin feshi durumunda toplam bedelin %30 oranında ceza uygulanacağının kabul edildiğini, toplam 597.000 TL davacının cezai şart borcunun bulunduğunu, davacı karşı davalının iş bedelini de eksik ödediğini, sözleşmenin 8. maddesi uyarınca günlük %1 ceza tutarı ile davalıya borçlu olduğunu belirterek davanın reddine, şimdilik 3.000,00 TL iş bedeli, 2.000,00 TL geç ödeme nedeniyle günlük %1 cezai şart bedeli, 5.000,00 TL erken fesih nedeni ile cezai şart bedeli olmak üzere 10.000,00 TL alacağın davacı karşı davalıdan avans faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Taraf delilleri toplanmış, ... davacı ile aralarında imzalanan sözleşme ve ilgili tüm belgeler temin edilmiş, ... nolu soruşturma dosyası örneği getirtilmiş, ... cevabi yazısı dosya kapsamına alınmıştır. Tüm dosya kapsamı ile davacı karşı davalının ticari defter kayıtlarının incelenmesi bakımından ... Mahkemesine talimat yazılmış, mali müşavir bilirkişi tarafından düzenlenen raporda özetle; "Davacı defterlerinde davalıya ait hareketlerin satıcılar hesabının altında muavin hesapta takip edildiği, satıcı tarafından düzenlenen 11.01.2018 tarihli KDV dahil 41.347,20 TL tutarlı fatura 28.02.2018 tarihli 108.400 TL tutarlı bu iki fatura toplamı 149.747,20 TL karşılığı davacı karşı davalı tarafından 6 adet işlem ile toplam 65.000 TL ödeme yapıldığı, cari hesabın davalı karşı davacı lehine 729.747,20 TL alacak bakiyesi verdiği, davalı karşı davacı tarafından düzenlenen 3 adet toplam 371.878,88 TL tutarındaki faturaların kayıtlarda yer almadığının görüldüğü" ifade edilmiştir. Tüm dosya kapsamı ile davalı karşı davacının ticari defter kayıtlarının incelenmesi bakımından ... Mahkemesine talimat yazılmış, mali müşavir bilirkişi tarafından düzenlenen raporda özetle; "Davalı karşı davacı tarafından davalı karşı davacıya 5 adet toplam 521.126,08 TL tutarında irsaliyeli fatura tanzim edildiği, bunlardan 1 adet irsaliyeli fatura da teslim alan kısmının imzalı olduğu, 4 adet irsaliyeli faturanın teslim alan kısmında imza olmadığı, faturaların davalı karşı davacı yasal defterlerine usulüne uygun kayıt edildiği, davacı karşı davalı tarafından davalı karşı davacıya ait banka hesabına 5 adet toplam 105.000 TL ödeme yapıldığı, ödemelerin yasal defterlere kayıt edildiği, davalı karşı davacı yasal defterlerine göre davacı karşı davalının 421.126,08 TL borçlu olduğu" ifade edilmiştir. Tüm dosya kapsamı üzerinde jeoloji mühendisi ve nitelikli hesap uzmanı tarafından yapılan inceleme sonucu düzenlenen kök ve ek raporlarda özetle; "Dosyadaki bilgi ve belgelerden davalının 233,50 kırıntılı sondaj, 2.829,50 karotlu sondaj yaptığı, yapılan iş bedelinin KDV'li tutarının 775.867,70 TL olduğu, davalıya banka kanalı ile 105.000 TL ödendiği, bakiye 670.867,70 TL alacağı kaldığı, yüklenici davacı ile dava dışı işveren ... arasında imzalanan sözleşme gereği davacının üstlendiği sondaj miktarının 25.000 metre olduğu, taraflar arasında yapılacak iş miktarının ise 10.000 metre olduğu, davacı yüklenicinin 8 aylık sözleşme süresinde 25.000 metre sondaj yapması gerekirken 13.305,30 metre sondaj yaptığı, yapılan bu sondaj miktarının 3.063 metresini ise davalı taşeronun yapmış olduğu, davacı yüklenicinin davalı taşerona verdiği 10.000 metre sondajın dışında kalan 15.000 metre sondajı kendisi yaptıracak olup bu sondajın tamamını işin süresi içerisinde bitiremediği, davacının gecikme konusunda asıl işveren olan ... ile yaptığı sözleşme çerçevesinde belirlenen gecikmeler nedeniyle gecikme cezalarından sorumlu olduğu, kesilen cezanın davalı taşeronu bağlamadığı, zira taşeronluk sözleşmesinin 9. Maddesinde davalı taşeronun aylık bazda yapacağı toplam sondajı 2 ay üst üste tutturamaması halinde her %10'luk dilim için 10.000 TL'nin hakedişten kesileceği ve sözleşme boyunca kesilebilecek toplam cezanın 60.000 TL olabileceğinin hüküm altına alındığı, ayrıca 9. madde de taşeron alacaklarının / veya işçilerin maaşının makinelerin yakıt ve yağ gibi giderlerin devlete karşı olan borçların ödenmemesi veya geç ödenmesi sebebiyle oluşacak durumlar ile ...'nın madde 4 haricindeki taleplerini karşılamak veya karşılayamamaktan kaynaklı sebeplerle gerçekleşti ise hiç bir şekilde ceza ödenmeyeceğinin hüküm altına alındığını, sözleşmenin ilk dört ayında davacı tarafından davalıya bir ödeme yapılmadığı, beşinci ayda davalının önceki aylar hariç 875 metre sondaj yaptığı ve karşılığının 200.616,00 TL olmasına karşın davacının 80.000 TL ödemede bulunduğunu, altıncı ayda ise davalının yaptığı 450 metre sondaj karşılığı 113.986,00 TL olmasına karşın davacının 25.000,00 TL ödemede bulunduğu, 21.11.2017 sözleşme tarihinden sonra davalı tarafa ilk dört ay sondaj yapmasına rağmen hiç ödeme yapılmaması ancak aynı süre içinde davacı yüklenici ile dava dışı ... arasında ...nolu hakedişlerin yapılmış olması, yine aynı süre içerisinde davalı tarafça tanzim edilen 3 ayrı faturadan 41.347,20 TL bedelli ve 108.400,00 TL bedelli faturaları ticari kayıtlarına işlemesine rağmen davalıya fatura bedelleri toplamı 149.742,20 TL yerine sadece 80.000,00 TL ödenmesi karşısında davacı tarafın temerrüdünün oluştuğu, ilk dört aydan sonraki süreçte de davalıya sadece 25.000 TL ödeme yapıldığı, kendi edimini gereği gibi yerine getirmeyen davacının davalıdan gecikme cezası tazminat talep etmesinin olanaklı olmadığı, sözleşmenin 9. Maddesinin 2. Fıkrasına göre işin gecikme yüzdeleri üzerinden yapılan hesaplamada gecikme cezası tutarı 280.000 TL olarak hesaplanmışsa da; sözleşmenin 9. Maddesinin 2. Fıkrasının son cümlesine göre kesilecek ceza miktarının 60.000 TL'yi geçemeyeceği, davacı yüklenicinin ana sözleşmenin iş bitim tarihinde iş veren idareye dilekçe ile işi bitiremeyeceğini ve sözleşmenin feshini talep ettiğini, dava dışı ...'nın 18.06.2018 tarihinde sözleşmenin feshine karar verdiğini, sözleşmenin 9. Maddesinin 1. Fıkrasında sözü edilen cezanın seçimlik ceza olduğunu, karşı davada borcun ifası, gecikme tazminatı, cezai şart birlikte talep edildiğinden seçimlik ceza ile birlikte borcun ifasının aynı anda talep edilemeyeceği, sözleşmenin 8. Maddesinde düzenlenen geç ödeme nedeni ile günlük %1 cezanın ifaya ekli ceza olduğu, taraflar arasındaki sözleşmenin 5, 6 ve 8. maddeleri gereği dava konusu işle alakalı davacının sondajda taşeron adına çalışan personelinin maaşını ve bilimum ödemelerini ... vergi gibi devlete ve diğer kurumlara ait ödemelerini komple akaryakıt ve yağ gibi giderleri ilgili kurum ve kuruluşlara, çalıştığı ay bitiminde taşeron adına ödeneceğinin kararlaştırıldığı, davacı karşı davalının sunduğu bir kısım harcama ve ödeme belgelerinin davalı karşı davacı nam ve hesabına yapılan ödemeler olduğunu gösterir ayrıştırıcı denetime elverişli bir unsur bulunmadığı, sunulan belgeler denetime elverişli olmamakla birlikte davalı nam ve hesabına yapıldığı iddia edilen 769.811,69 TL ödemelere itibar edildiğinde davalı karşı davacının bakiye alacağının olmayacağı, hatta davacı tarafa fazladan ödeme yapılmış olacağı" ifade edilmiştir.Bilirkişi heyetine mali müşavir dahil edilmek suretiyle düzenlenen 07.10.2022 tarihli ek rapor ve bilirkişi heyetine maden mühendisi dahil edilmek suretiyle düzenlenen 07.04.2023 tarihli ve 01.10.2024 tarihli ek raporlarda özetle; "Tarafların ticari defter kayıtları ve sunulan banka dekontları doğrultusunda davalı/k.davacı yanın, davacı/k.davalı firmadan 670.867,70 TL alacaklı olduğu, bununla birlikte davacı/k.davalı yan tarafından davalı/k.davacı adına yapıldığı iddia olunan toplam 769.811,69 TL'nin davacı/k.davalı yan tarafından davalı/k.davacı yan adına yapılıp yapılmadığının tespit edilemediği, bu ödemelere itibar edilmesi halinde; davacı/k.davalı firmanın davalı/k.davacı firmaya 98.943,99 TL fazla ödeme yapmış olduğu, davacı tarafın 27.04.2018 tarihli sözleşmeyi tek taraflı feshettiği görüldüğünden; fesih halinde olumlu zarar mahiyetindeki ifaya ekli gecikme cezasının yanı sözleşmenin 9. maddesi uyarınca gecikme cezası talep edemeyeceği, ancak yine bu ödemelere itibar edilmesi halinde; davacı tarafın öncelikli edimini yerine getirdiği buna karşın davalı tarafın kendi edimini gereği gibi yerine getirmediği, dolayısıyla da davacı tarafın hakkedişlerinden mahsup edilen 286.817,40 TL gecikme cezasına karşılık davacı tarafın uğradığı zarar mahiyetinde davalı taraftan 56.605,92 TL talep edebileceği, davalının sözleşmenin 9. Maddesi uyarınca ana sözleşmenin feshine istiaden toplam bedelin 9630'u oranında cezai şart talebine ilişkin olarak; davalının bakiye alacağı 670.867,70 TL olarak hesaplandığından ve bu alacağın borcun ifası mahiyetinde bir alacak olmasından dolayı iş bu bakiye alacağın talep edilmiş olması karşısında davalının sözleşmenin 9. Maddesi 1. Fıkrasındaki cezai şart talep edemeyeceği, davacı tarafça ibraz edilen ..., Maaş ve malzeme faturalarına ilişkin ödeme belgelerine itibar etmesi halinde; davalı tarafın bir alacağı bulunmayacağı gibi davacı tarafça 98.943,99 TL fazla ödeme yapılmış olacağından ve davalı tarafça borcun ifası seçildiğinden davalının sözleşmenin 9. Maddesi 1. Fıkrasındaki cezai şart talebinin yerine getirilmeyeceği, geç ödeme nedeniyle günlük %1 gecikme cezası ödenip ödenmemesine ilişkin dosya kapsamında hakkediş kapakları bulunsa dahi davacı yana hakkediş bedellerinin ödeme günleri bilinmediğinden bu yönde bir hesaplama yapılmanın mümkün olmadığı, davacı tarafça ibraz edilen ödeme belgelerine itibar edilmesi halinde; davalı alacağının ödenmiş olduğu kabul edileceğinden %1 oranında gecikme cezasının haklı koşullarının oluşmayacağı" ifade edilmiştir.Davalı karşı davacı vekili 30.03.2021 tarihli ıslah dilekçesinde 3.063 metra sondaj işine ilişkin 670.867,00 TL iş bedeli alacaklarının sözleşmenin 8. Maddesi ve TBK 179/2 maddesi uyarınca günlük %1 gecikme cezası ile davacı karşı davalıdan tahsiline karar verilmesi talebinde bulunarak artırılan dava değerine ilişkin peşin harcın ikmal edildiği görülmüştür.Davalı karşı davacı tarafından davacı karşı davalı adına düzenlenen 29.03.2018 tarihli 59.339,68 TL bedelli irsaliyeli faturanın okunaklı örneği davacı karşı davalı vekiline isticvap mahiyetinde tebliğ edilerek, irsaliyeli faturadaki kaşe ve imzaya yönelik itirazlarının bulunması halinde beyanda bulunmak üzere tebliğ tarihinden itibaren bir hafta kesin süre verildiği, süresinde yazılı beyanda bulunulmaz ise kaşe ve imzanın davacıya ait olduğu kabul edilerek değerlendirme yapılacağı ihtaren tebliğ olunmuş, meşruhatlı tebligata rağmen davacı karşı davalı vekili tarafından yazılı beyanda bulunulmadığı anlaşılmıştır.Dava, davacının yüklenicisi olduğu iş nedeni ile dava dışı asıl iş sahibine ödenen gecikme cezasından taşeron sözleşmesi kapsamında davalı taşeronun sorumlu olduğu iddiasına dayalı gecikme cezasının tahsili, karşı dava ise taşeron sözleşmesine dayalı ödenmeyen bakiye iş bedeli, geç ödeme nedeni ile cezai şart bedeli ve erken fesih nedeni ile cezai şart bedelinin tahsili talebine ilişkindir.Davacı ile dava dışı ... arasında imzalanan 21.08.2017 tarihli sözleşme ile davacı yüklenicinin ... 'de 25.000 metre karotlu/kırıntılı linyit sondajı işini üstlendiği, bu iş kapsamında olmak üzere davacı yüklenici ile davalı taşeron arasında 10.000 metre karotlu/kırıntılı linyit sondaj kuyusu işine ilişkin 21.11.2017 tarihli sözleşme imzalandığı, sözleşmenin davacı tarafından 27 Nisan 2018 tarihli ihtarname ile davalı taşeron tarafından sözleşme şartları yerine getirilmediğinden idareye cezaların ödendiğini belirterek sözleşmenin feshedilmiş olduğu dosya kapsamından anlaşılmaktadır.Taşeron sözleşmesinin 8. maddesinde; "Her ay taşeron adına işverenin ve gerekirse taşeronun çalışanları ilgili kurum (...) ile hakedişi yapar ve taşerona fatura kesileceği belirtilir ve iş veren ilgili kuruma fatura kesmesine müteakip bir gün sonra taşeronda iş verene fatura keser, ilgili kurumun ödeme yaptığı gün işverende taşerona ödeme yapacaktır. Ödemeler taşeronun keseceği faturada belirteceği hesap numarasına yapılacaktır. İş veren ödemeleri belirtilen sürede yapmadığı durumda kesilen fatura bedelinin %1 oranında günlük ceza ödeyecektir." düzenlemesi 9. maddesinde; "İşveren ana sözleşme ve bu sözleşmedeki şartları yerine getirmediği ve/veya sözleşmeyi tek taraflı feshetmesi ve/veya ana işveren olan ...'nın her ne sebeple olursa olsun sözleşmeyi feshetmesi durumunda; işverene bu sözleşmedeki toplam bedelin %30'u oranında ceza uygulanır ve bu ceza taşeronun sözleşmedeki hesap numarasına 10 gün içinde yatırılır. Taşeron yapması gereken madde 5'de belirtilen toplam metrajı, 2 ay üst üste tutturamaması ve 2 ayın ortalaması madde 5'de belirlenen değerin %20 altında kalması durumunda %20 az metrajın altındaki her %10'luk dilim için 10.000 TL hakedişten ceza kesileceğini kabul eder. Sözleşme boyunca kesilecek toplam ceza 60.000 TL'yi geçemez. Söz konusu gecikme eğer işverenin madde 5 ve madde 8'de açıkladığı gibi taşeron alacaklarının ve/veya işçilerinin maaşının makinaların yakıt ve yağ gibi giderlerinin devlete karşı olan borçlarının ödenmemesi veya geç ödenmesi sebebiyle oluşacak durumlar ile ...'nın madde 4 haricindeki taleplerini karşılamak veya karşılamamaktan kaynaklı sebeplerle gerçekleşti ise hiç bir şekilde ceza uygulanmayacaktır." düzenlemesi bulunmaktadır. Davacı, dava dışı idare tarafından asgari sondaj taahhüdü yerine getirilemediği için geciken metraj nedeni ile hakedişlerinden toplam 286.817,40 TL ceza kesintisi yapıldığını ve sözleşmenin feshedildiğini belirterek ödenen bu cezadan sözleşme gereklerini yerine getirmeyen davalı taşeronun sorumlu olduğu iddiası ile alacak talebinde bulunmuştur. Yapılan bilirkişi incelemesinde yanlar arasındaki taşeron sözleşmesi kapsamında davalının taahhüdünde olan 10.000 metre sondaj işine ilişkin 233,50 kırıntılı sondaj, 2829,50 karotlu sondaj olmak üzere davalı tarafından toplam 3063,00 metre sondaj yapıldığı anlaşılmış ise de; taşeron sözleşmesinin 8. maddesi kapsamında fatura düzenlenmesini müteakip dava dışı idare tarafından ödeme yapıldığı gün davacı yüklenici tarafından davalı taşerona ödeme yapılacağı öngörülmesine karşın sözleşmenin ilk dört ayında kısmi sondaj yapılmasına rağmen davacı tarafından davalıya herhangi bir ödeme yapılmadığı halde aynı süre içinde davacı yüklenici ile davalı ... arasında ... nolu hakedişlerin yapılmış olduğu ve yine davacı tarafından düzenlenmiş olan 11.01.2018 tarihli 41.347,20 TL bedelli ve 28.02.2018 tarihli 108.400,00 TL bedelli faturaların davacı ticari defterlerine kayıt edilmesine rağmen fatura bedellerinin tamamının davalı yana ödenmediği, 5. ve 6. Aylarda ise bu aylarda yapılan sondaj miktarını karşılamayacak düzeyde ödemede bulunulduğu tespit edilmiş olmakla davalının aylık sondaj miktarı eksik olsada yapılan sondaja göre davacının ödemede bulunmadığı anlaşıldığından sözleşme gereği kendi edimini yerine getirmeyerek temerrüde düşen davacının davalı yandan eksik sondaj yapıldığı iddiası ile gecikme cezası talebinde bulunamayacağı kanaatine varılmıştır. Öte yandan davacının dava dışı idareye karşı üstlendiği sondaj miktarının 25.000 metre davalı taşeronun üstlendiği sondaj miktarının ise 10.000 metre olup davacı yüklenicinin kalan 15.000 metre sondajın tamamını dava dışı idare ile imzalanan sözleşme süresi içerisinde yerine getirmediği, davacı tarafından ...'dan alınan işe ilişkin davalı dışında başka firmalar ile de taşeron sözleşmesi imzaladığı tespit edilmiş olmakla idare tarafından davacı yükleniciye yansıtılan gecikme cezasından davalı taşeronun sorumlu tutulamayacağı, sözleşmenin 9. maddesinin 2. fıkrasında öngörülen cezanın ise ifaya ekli ceza olup yanlar arasındaki sözleşme feshedildiğinden ve sözleşmede fesih halinde dahi ifaya ekli cezai şartın istenebileceğine dair açık bir hüküm bulunmadığından bu hükme dayalı ceza talebinde de bulunulamayacağı sonuç ve kanaatine varılmış, taşeron sözleşmesinin 9. maddesinin 3. fıkrasında belirtilen gecikme sebeplerine ilişkin hiç bir şekilde ceza uygulanmayacağı hükmü de nazara alınarak kanıtlanamayan asıl davanın reddine karar vermek gerekmiştir.Davalı yan, karşı dava ile ödenmeyen bakiye iş bedeli talebinde bulunmuş olup davacı ve davalı yanın ticari defter kayıtları ile tüm dosya kapsamı üzerinde yapılan bilirkişi incelemeleri sonucu düzenlenen kök ve ek raporlar tüm dosya kapsamı ile birlikte değerlendirildiğinde; davalı karşı davacı tarafından sözleşme kapsamında yapılan 3063 metrelik sondaj tutarına ilişkin imalat tutarı belirlenirken taşeron sözleşmesinin 6. maddesinde işverenin taşeron adına çalışan personelin maaşı, ..., vergi gibi ödemeleri, komple akaryakıt ve yağ gibi giderleri taşeron adına ödeyerek sonrasında mahsuplaşılacağına ilişkin hükmü kapsamında davacı karşı davalı tarafından sunulan maaş ödemeleri ... ödemeleri, malzeme bedeli ve yakıt bedeli olmak üzere toplam 769.811,69 TL'nin mahsubu talep edilmiş ise de; davacı karşı davalının aynı işe ilişkin davalı karşı davacı dışında ... sondaj firmaları ile düzenlenen taşeron sözleşmeleri kapsamında yapıldığı iddia edilen harcama tutarlarının ne kadarının davalı karşı davacı taşeronun imalatına ilişkin mahsubu gereken harcama tutarı olduğu tespit edilemediğinden davalı karşı davacı tarafından yapılan imalatlara ilişkin düzenlenen toplam 521.126,08 TL tutarındaki 5 adet irsaliyeli faturadan 11.01.2018 tarihli 41.347,20 TL bedelli ve 28.02.2018 tarihli 108.400,00 TL bedelli iki faturanın davalı yanın ticari defterlerine kayıt edildiği, davalı ticari defterlerinde kayıtlı olmayan diğer üç faturanın ikisinde davacının kaşe ve imzasının bulunmadığı halde 29.03.2018 tarihli 59.339,68 TL bedelli irsaliyeli fatura üzerinde davalının kaşe ve imzasının bulunduğu, bu irsaliyeli faturadaki imzaya yönelik davacı karşı davalı vekiline isticvap mahiyetinde yapılan meşruhatlı tebligata rağmen fatura üzerindeki imzaya itiraz edilmediği anlaşılmakla davalı karşı davacı taşeron tarafından davacı karşı davalı yüklenici adına düzenlenen ve her iki yanın ticari defterlerine kayıtlı 41.347,20 TL ve 108.400,00 TL bedelli iki fatura ile imzasına itiraz edilmeyen 59.339,68 TL bedelli faturalar toplamı olan 209.086,88 TL'den bilirkişi heyetince tespit edilen davacı yanın davalıya sözleşme kapsamında yapmış olduğu 105.000,00 TL ödemenin mahsubu ile bakiye 104.086,88 TL sondaj bedelinin istenebilir olduğu sonuç ve kanaatine varılmakla bu miktar üzerinden kanıtlanan karşı davanın kısmen kabulüne karar vermek gerekmiştir.Davalı karşı davacı, karşı dava dilekçesinde sözleşme gereğince erken fesih nedeni ile cezai şart ile geç ödeme nedeni ile günlük %1 cezai şart bedelinin tahsili talebinde bulunmuştur. 21.11.2017 tarihli sözleşmenin 8. maddesinde iş verenin ödemeleri belirtilen sürede yapmadığı durumda kesilen fatura bedelinin %1'i oranında günlük ceza ödeyeceği kararlaştırılmış olup kararlaştırılan bu ceza TBK 179/2 maddesinde ifadesini bulan ifaya ekli ceza niteliğindedir. İfaya ekli cezanın istenebilmesi için sözleşmenin feshedilmemiş olması veya fesih halinde dahi bu cezanın istenebileceğine dair sözleşmede açık bir hüküm bulunması gereklidir. Taraflar arasında düzenlenen sözleşmenin 27 Nisan 2018 tarihinde davacı karşı davalı tarafından feshedilmiş olduğu, sözleşmede fesih halinde dahi ifaya ekli cezai şartın istenebileceğine dair açık bir hüküm bulunmadığından karşı davacının %1 günlük ceza ödenmesine ilişkin talebi yerinde görülmemiştir.21.11.2017 tarihli taşeron sözleşmesinin 9. maddesinde öngörülen sözleşmenin toplam bedelinin %30'u oranında uygulanacak ceza TBK 179/1 maddesinde düzenlenen seçimlik ceza olup seçimlik ceza talebinde bulunan tarafın sözleşmenin ifası ya da bu cezanın tahsilini isteyebilecektir. Somut uyuşmazlıkta davalı karşı davacı tarafından yapılan sondaj imalatına ilişkin bakiye iş bedeli talep edilmiş olmakla seçimlik ceza talebinde bulunamayacağı anlaşıldığından seçimlik ceza ve ifaya ekli ceza talepleri yönünden karşı davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Asıl davanın reddine, 2-a)Karşı davanın kısmen kabulü ile 104.086,88 TL'nin 3.000,00 TL'sine 31.07.2018 karşı dava tarihinden itibaren avans faizi işletilmek suretiyle karşı davalıdan alınarak karşı davacıya ödenmesine, b)Karşı davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine, 3-Asıl davada alınması gereken 615,40 TL harcın peşin alınan 853,88 TL harçtan mahsubu ile bakiye 238,48 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde asıl davada davacıya iadesine,4-Asıl davada davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihindeki AAÜT'ne göre hesaplanan 30.000,00 TL ücreti vekaletin asıl davada davacıdan alınarak davalıya verilmesine,5-Asıl davada davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,6-Asıl davada davalı tarafından sarfedilen yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, 7-Karşı davada alınması gereken 7.110,17 TL harcın peşin alınan 171,00 TL ve 11.405,50 TL ıslah harcından mahsubu ile bakiye 4.466,33 TL'nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde karşı davacıya iadesine,8-Karşı davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihindeki AAÜT'ne göre hesaplanan 30.000,00 TL ücreti vekaletin karşı davalıdan alınarak karşı davacıya verilmesine,9-Karşı davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihindeki AAÜT'ne göre hesaplanan 90.067,02 TL ücreti vekaletin karşı davacıdan alınarak karşı davalıya verilmesine,10-Davalı-Karşı davacı tarafından yapılan 171,00 TL başvuru harcı, 7.110,17 TL ıslah harcı olmak üzere toplam 7.281,17 TL'nin karşı davalıdan alınarak karşı davacıya ödenmesine,11-Davalı-Karşı davacı tarafından yapılan 191,00 TL tebligat gideri, 25,00 TL müzekkere gideri, 1.754,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 1.970,00 TL yargılama giderinden kabul ve red oranına göre belirlenen 302,49 TL yargılama giderinin karşı davalıdan alınarak karşı davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin karşı davacı üzerinde bırakılmasına,12-Karşı davada davalı tarafından sarfedilen yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, Dair davacı karşı davalı vekilinin ve davalı karşı davacı vekilinin yüzlerine karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren yasal 2 haftalık sürede mahkememize müracaat ile ... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf başvuru yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. . █████/2025Gerekçeli kararın yazıldığı tarih: 14.02.2025Başkan ... Üye ... Üye ... Katip ...