İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesinde, konsinye endüstriyel bulaşık makinelerinin verildiği ticari hizmet sözleşmesinin başka marka ürün kullanımı ve alım taahhüdü ihlalleri nedeniyle feshi üzerine cezai şart ve iade edilmeyen makine bedelinin tahsili.
Özet: Davacı firma, davalı restorana konsinye (mülkiyet devri olmaksızın kullanma) esasına göre yüksek değerli sanayi tipi bulaşık makineleri temin edip ürünlerinde iskonto sağlamasına rağmen, davalının sözleşmenin başka firmadan mal almama ve her ay düzenli ürün alım taahhüdü maddelerini ihlal ederek başka marka deterjan kullanması ve taahhüt ettiği ürünleri almaması üzerine sözleşmeyi haklı nedenle feshetmiş; bu ihlallerden kaynaklanan cezai şart ile iade edilmeyen konsinye makinelerin güncel liste bedelinin %95inin tahsilini talep etmektedir.
T.C.
İSTANBUL 19. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : ████████ EsasKARAR NO : ████████DAVA : Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : █████/2025KARAR TARİHİ : █████/2026Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin Almanya menşeli marka ...© sanayi tipi bulaşık makinalarının ve temizlik ürünlerinin Türkiye'deki satıcısı ve yetkili bayisi olduğunu, % 75 yabancı sermayeli bir şirket olduğunu, müvekkili firma Türkiye'de kendi alanında öncü firmalardan olup ciddi yatırımlar yapmak sureti ile ticari faaliyetlerini yürüttüğünü, müvekkil şirketin, belirli temizlik ürünlerinin alınması karşılığında işletmelere konsinye (mülkiyeti devri olmaksızın kullanmak üzere) olarak binlerce Euro değerinde bulaşık ve çeşitli temizlik makinaları vermekte ve aynı zamanda belli mâli promosyonlar sağladığını, davalı, ...'de bulunan ...'de "...” adlı restoranın işletmecisi olduğunu, müvekkili şirket ile davalı şirket arasında sözleşme imzalandığını, sözleşmenin 6. Maddesi uyarınca müvekkili şirket tarafından davalı şirkete kullanılmak üzere bir adet U-50 ve bir adet ... model endüstriyel tip bulaşık makinelerini konsinye (emanet) olarak teslim edildiğini, bu sayede davalı şirket, bedeli çok yüksek olan endüstriyel makineleri bedelsiz olarak temin ettiğini, ayrıca sözleşme kapsamındaki ürünleri liste fiyatları üzerinden yüksek miktarda iskonto ile satın aldığını ve davalı bu sayede ticari faaliyetlerini çok daha kolay bir şekilde yürütebildiğini, taraflar arasındaki sözleşmenin "Başka Firmadan Mal Alma Yasağı" başlıklı 9. Maddesinde "alıcının, muadil nitelikteki başka firmaların ürünlerini bedelli veya bedelsiz olarak satın almayacağını ve kullanmayacağı" açıkça yazıldığını, sözleşme maddelerinde de görüleceği üzere alıcı, müvekkili şirketin portföyündeki ürünleri sadece müvekkil şirketten alacağını taahhüt ettiğini, davalıda bulunan makinelerin bakımı için giden servis ekipleri tarafından davalının farklı marka deterjanlar kullandığı tespit edildiğini, yapılan sözleşme gereğince müvekkilinin tüm yükümlülüklerini yerine getirdiğini, ancak davalı şirketin, işletmelerindeki müvekkiline ait konsinye makinelerde, başka markaya ait deterjan ürünleri kullandığını, davalı şirketin başka firmadan mal almama yükümlüğünü ihlal ettiğini ve alım taahhütlerine uygun davranmadığını, dolayısıyla bu durumun, müvekkilinden alması gereken miktardan daha az ürün almasına yol açtığını, ayrıca 4/a maddesine göre ekli listedeki tüm kimyasal ürünlerden her ay düzenli alma taahhüdünde bulunduğunu, ancak davalı, listedeki her üründen alım yapmadığını, cüzi miktarda ve sadece bazı ürünlerin alımını gerçekleştirdiğini, oysa sözleşme gereği her ay ve listedeki her üründen alım yapması gerektiğini, böylece davalı, başka firmalardan mal alma yasağı dışında 4/a maddesinde düzenlenen listedeki her üründen her ay alım yapma taahhüdüne de aykırı davrandığını, taraflar arasında yapılan sözleşme, davalının başka firmadan mal alma yasağına aykırı davranışı ile alım taahhüdüne aykırı davranması nedeniyle müvekkili şirket tarafından .... Noterliğinden 22.11.2024 tarihli ihtarname ile haklı nedenle feshedildiğini, ihtarname ve tebliğ mazbatasının ekte olduğunu, taraflarca imzalanan sözleşmenin cezai şartı düzenleyen 10B Maddesi uyarınca 15.827,00 Euro cezai şartın müvekkili şirkete ödenmesi gerektiğini, ayrıca taraflar arasında akdedilen sözleşme uyarınca davalının kullanımına sunulan 2 adet konsinye bulaşık makinesi ekteki sevk irsaliyelerinden anlaşılacağı üzere davalı şirkete teslim edildiğini, sözleşmenin 10F maddesinde, sözleşmenin haklı veya haksız herhangi bir nedenle sona ermesi durumunda davalının bulaşık makinelerini 15 gün içinde sağlam ve kullanılır durumda müvekkili şirkete teslim etmesi, aksi halde makinelerin güncel liste değerlerinin %5 iskontolu bedelinin ödenmesi kararlaştırıldığıın, davalıya bahsetmiş olduğu ihtarname ile makinelerin teslimi ihtar edildiğini, ancak davalı şirket, yedinde bulunan makineyi iade etmediğini, bu nedenle sözleşme uyarınca konsinye makinenin güncel liste değeri üzerinden hesaplanacak — %5 iskontolu bedelinin müvekkiline ödenmesi gerektiğini, ...© markalı makinelerin ve deterjanların Türkiye fiyatları her yıl başında müvekkili şirket tarafından hazırlanan ve ilan edilen fiyat listesi (kataloğu) ile piyasaya duyurulduğunu, talep ettiği bedelin, sözleşme gereği ilgili makinelerin sözleşmenin feshedildiği yıla ait fiyat kataloğundaki bedelleri dikkate alınarak hesaplanması gerektiğini, sözleşmenin feshedildiği 2024 yılında U-50 adlı makinenin güncel satış bedeli 6.211 Euro, ... adlı makinenin güncel satış bedeli de 8.568 Euro olduğunu, bu bedelin %5 iskontolu karşılığı ise 14.040 Euro olduğunu, fazlaya dair hak ve alacakları saklı kalmak kaydıyla, sözleşmeden doğan cezai şart için 50 Euro, iade edilmeyen makinelerin bedeli için 50 Euro olmak üzere şimdilik toplam 100,00-Euro'nun temerrüt tarihi olan 04.01.2025 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir. CEVAP:Davalı vekili dava dilekçesinde özetle; sözleşmeye aykırı davaranan ve sözleşmeyi ihlal eden taraf davacı şirket olduğunu, müvekkili şirket ile davacı şirket arasında 5 yıl süreli 10.09.2021 tarihli tedarik sözleşmesi akdedildiğini, sözleşmenin 6.a maddesi ile davacı şirketin, müvekkili şirkete ait restauranta bulaşık makineleri verme ve 6.b maddesi ile makinelerin tamir ve bakımını yapma, ayrıca temizlik malzemelerini temin etme yükümlülüğünün üstlenildiğini, davacı şirket tarafından tedarik edilen makinelerde 2024 yılı kasım ayında arıza meydana geldiğini, sözleşme gereğince arıza davacı şirkete bildirilerek makinelerin bakım ve onarımının yapılması talep edildiğini, ancak davacı şirketçe makinelerin onarımının yapılmadığını, aynı zamanda davacı şirketten temizlik malzemelerinin sipariş verildiğini, davacı şirketin sözleşme gereği tedarik etmekle yükümlü olduğu ürünleri de müvekkili şirkete göndermediğini, ilgili mail yazışmaları dilekçe ekinde sunulduğunu, işbu sebeplerle tarafınca davacı şirkete ... 22. Noterliğinin 06.12.2024 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarname keşide edilerek sözleşmenin gereğinin yerine getirilmesi istendiğini, ihtarname davacı şirkete 11.12.2024 tarihinde tebliğ edildiğini, ancak davacı tarafça ihtarnameye cevap verilmediği gibi makinelerin onarımının yapılmadığını, ürünlerin tedarik edilmediğini, müvekkili şirketin zor durumda bırakıldığını, sözleşmenin, davacı şirketçe ihlal edilmiş olduğunu, bu hususta davacı şirkete müvekkili şirket tarafından gönderilen ihtarname 06.12.2024 tarihli olduğunu, davacı şirketçe sözleşmenin gereği yerine getirilmediği gibi davacı şirketin gerçeğe aykırı olarak sözleşmenin müvekkili şirketçe ihlal edildiğine ve sözleşmenin feshedildiğine dair .... Noterliği 16.12.2024 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnameyi keşide ettiğini, davacı şirketçe keşide edilen ihtarnamenin 16.12.2024 tarihli olup tarafımızca keşide edilen ihtarnameden (06.12.2024) ve ihtarnamenin davacı şirkete ulaştığı tarihten (11.12.2024) sonra olduğunu, davacı tarafça keşide edilen ihtarnamenin müvekkili şirkete 19.12.2024 tarihinde tebliğ edildiğini, davacı şirketin, müvekkili şirket tarafından keşide edilen ihtarname üzerine gerçeğe aykırı şekilde ihtarname keşide ederek sözleşmenin müvekkili şirketçe ihlal edildiği izlenimi oluşturmak istediğini, ancak ihtarname tarihleri gözetildiğinde sözleşmenin davacı şirket tarafından ihlal edildiğinin açıkça anlaşıldığını, dolayısıyla sözleşmeyi ihlal eden davacı şirketin sözleşmeyi ihlal etmesinin sonuçlarından kurtulabilmek için gerçeğe aykırı olarak ihtarname keşide ettiğini, müvekkili şirket tarafından sözleşmeye aykırı davranılmadığının açık olduğunu, işbu sebeple sözleşmenin davacı şirketçe haklı nedenle feshedildiğinin kabulü mümkün olmadığını, müvekkili şirket tarafından sözleşmeye aykırı hiçbir davranışta bulunulmadığını, tedarik sözleşmesi gereği müvekkili şirketin temizlik ürünlerinin davacı şirketten satın alınacağını taahhüt ettiğini, müvekkili şirketin, sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirdiğini ve temizlik ürünlerinin davacı şirketten satın alındığını, aynı portföyde başka herhangi bir şirketten ürün satın alınmadığını, sözleşmenin söz konusu 9. maddesi “başka firmadan mal alma yasağı” başlıklı olup müvekkili şirketçe işbu maddelere aykırı hiçbir eylem ve işlem yapılmadığını, davacı yanın, müvekkili şirketin sözleşmeye aykırı davrandığını iddia etmişse de bu hususta hiçbir delil sunmadığını, müvekkili şirketin, sözleşmeye uygun olarak davacı şirketten ürün aldığını, bu hususta alınan ürünlere ilişkin listenin dilekçenin ekinde sunulduğunu, faturalardan görüleceği üzere müvekkili şirketin, davalı şirketten her ay birden fazla kere ürün alımı yaptığını, dolayısıyla müvekkili şirketin sözleşmeye uygun davrandığını, sözleşmeden doğan yükümlülüklerini tam ve eksiksiz olarak yerine getirdiğini, sözleşmeyi ihlal etmediği açık olduğunu, davacı şirketin, kötü niyetli olarak ve sözleşmenin ceza şartına ilişkin maddesini uygulayabilmek için gerçeğe aykırı iddialarda bulunmuş olup kabulü mümkün olmadığını, cezai şart ahlaka aykırı olarak düzenlendiğinden geçersiz olduğunu, cezai şart fahiş olarak düzenlendiğini davacı şirketin makine bedellerini talep hakkı bulunmadığını, ayrıca makine bedelinin gerçek değerinden oldukça yüksek gösterilmiş olduğunu, talep edilen makine bedellerinin fahiş olduğunu, haksız ve dayanaksız davanın reddine karar verilmesini, yargılama harç ve giderleri ile vekalet ücretinin davacı şirket üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLER:... Vergi Dairesi Müdürlüğüne müzekkere yazılarak, Mahkememiz davalısı ... ŞİRKETİ (VKN: ...)'nin 2021-2025 yıllarına ait kurumlar vergi beyannamelerinin çıkartılarak gönderilmesi istenilmiş ve yazı cevabı dosyamız arasına alınmıştır.Taraf vekillerince tanık listesinin sunulduğu mahkememizce tanıkların dinlenmesi hususunda ... Asliye Ticaret Mahkemesine, ... Asliye Ticaret Mahkemesine, ... Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine talimatlar yazıldığı, davalı tanığı ... talimat Mahkemelerince dinlenilmiştir. Davacı vekili █████/2026 tarihli dilekçesi ile ıslah dilekçesi sunmuş ve eksik harcın ikmal edildiği görülmüştür.Mahkememizce █████/2026 tarihinde Mali Müşavir ve Nitelikli Hesaplama Uzmanı bilirkişi vasıtasıyla bilirkişi raporu aldırılmış ve rapor dosyamız arasına alınmıştır.GEREKÇE:Dava, taraflar arasındaki █████/2021 tarihli sözleşme uyarınca makine bedeli ve cezaî şartın tazmini istemine ilişkindir. Dava konusu sözleşme uyarınca davalı taraf, sözleşme konusu kimyasal ürünleri davacıdan satın almayı taahhüt etmiş, bunun karşılığında davacı da davalıya sözleşmede belirtilen makineleri teslim etmeyi yükümlenmiştir. Davacı, davalının sözleşmeye aykırı olarak kendi ürünleri dışında kimyasallar kullandığını, bu sebeple davalının sözleşmeye aykırı hareket ettiğini ve sözleşmeyi haklı olarak feshettiğini iddia ederek makine bedeli ve cezaî şart talebinde bulunmuştur. Davalı ise, sipariş ettiği ürünlerin davacı tarafından gönderilmediği ve makinelerin bozuk olduğu savunmasını ileri sürmüştür. Dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler ile tarafların ticari defterleri üzerinde yapılan inceleme sonucunda davalının davacıdan Kasım 2024’e kadar düzenli olarak mal alımı yaptığı, Aralık 2024’ten sonra başka marka ürün satın aldığı tespit edilmiştir. Aralık ayında davalının, davacıya verdiği siparişlerin sözleşmenin feshedildiği gerekçesiyle gönderilmediği ve davalının başka yerden ürün tedarik etmek zorunda kaldığı mahkememizce değerlendirilmiştir. Davalının davacıya yapmış olduğu ilk fesih ihtarının tebliği doğru adrese yapılmadığı için ikinci kez fesih ihtarı tebliğ edilmiştir. Yapılan usûlüne uygun fesih ihtarı davalıya █████/2024 tarihinde tebliğ edilmiştir. Tebliğin üzerine ihtarnamede verilen 15 günlük süre sonunda davalı temerrüde düşmüştür. Davalı ise, mal gönderilmemesi ile makinelerin bakım ve onarımlarının yapılmaması sebebiyle davacıya █████/2024 tebliğ tarihli ihtarnameyi keşide etmiştir. Bahse konu ihtarnameler kronolojik olarak değerlendirildiğinde sözleşmeye aykırılık sebebiyle ilk olarak davacının temerrüde düştüğü, davacının gönderdiği ihtarnamenin davalıya daha sonra tebliğ edildiği anlaşılmıştır. Ticari defterler uyarınca taraflar arasındaki siparişler ve ürün gönderimleri değerlendirildiğinde, davacının davalının siparişlerini karşılamaması sebebiyle sözleşmeye aykırı hareket ettiği ve davalının bu sebeple başka ürün almak zorunda kaldığı, geçerli bir fesihten önce ürün gönderiminin yapılmamasının sözleşmeye aykırı olduğu ve dolayısıyla davacının feshinin haklı bir sebebe dayanmadığı kanaatine varılmıştır. Yukarıda açıklanan sebeplerle, taraflar arasındaki sözleşmenin feshedildiği, fesihten sonra davalının makineleri davacıya iade etmediği ve bu sebeple davacının makine bedeli talebinin haklı olduğu, ancak davacının feshinin haklı bir sebebe dayanmaması nedeniyle cezaî şart isteminin yerinde olmadığı anlaşılmıştır. Sözleşmede makine bedeli 15.827 EURO + KDV olarak belirtilmesine rağmen talep edilebilecek bedelin rayiç piyasa değeri olduğu ve piyasa rayiç değerinin de 14.040 EURO olduğu dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden anlaşılmış, davacının bu miktardaki talebi doğrultusunda davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Yukarıda izah edilen gerekçeye istinaden;1-Davanın kısmen kabul kısmen reddine, makine bedeli olarak 14.040,00 EURO’nun █████/2025 tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanun’un 4/a maddesi uyarınca işleyecek temerrüt faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 2-Cezaî şart talebinin reddine, 3-Harçlar Kanunu gereğince ve karar tarihi itibariyle alınması gereken 51.003,47 TL karar ve ilam harcından peşin alınan 13.279,30 TL harcın mahsubu ile bakiye 37.724,17 TL harcın Davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,4-Davacı tarafından yapılan 615,40 TL başvuru harcı, 615,40 TL peşin/nisbi harcı, 12.663,90 TL ıslah harcı, 20.000,00 TL bilirkişi ödemeleri, 1.305,00 TL tebligat+posta+diğer masraflar, olmak üzere toplam 35.199,70 TL yargılama giderinin kabul red oranı dikkate alınarak; 35.074,79 TLnin Davalıdan alınarak Davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T'ne göre hesaplanan 117.997,08-TL nisbi vekalet ücretinin davalıdan alınarak kendisini vekil ile temsil eden davacıya verilmesine,6-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T'ne göre vekalet ücreti red miktarını geçemeyeceğinden 2.659,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak kendisini vekil ile temsil eden davalıya verilmesine,7-Zorunlu arabuluculuk nedeniyle, devletçe karşılanan 4.600,00 TL arabuluculuk ücretinin, 16,32 TL'nin davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına, 4.583,68 TL'nin davalıdan alınarak hazineye irat kaydına, 8-Artan Gider Avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatırana iadesine, Dair, kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde istinaf yolu (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine başvuru yolu) açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. █████/2026Katip ...¸ Hakim ...¸