Matbaa işyerinde hizmet ve prime esas kazanç tespiti talep eden davacının, görev değişikliği sonrası itibari hizmet süresi hakkının özel koşullarda yeniden değerlendirilmesi gerekliliğine ilişkin yargı kararı.
Özet: Davacı işçinin 1996-2009 yılları arasındaki matbaa işyerinde geçen hizmetlerinin eksik bildirimi, gerçek prime esas kazancının tespiti ve özellikle ağır ve yıpratıcı işler kapsamında itibari hizmet süresi verilmesi talebine ilişkin uyuşmazlıkta, ilk derece ve istinaf mahkemelerinin davacının talebini kısmen kabul eden kararları, Yüksek Mahkemece, davacının 2004 yılından itibaren üretim şefi olarak ayrı bir odada çalışmaya başlamasıyla, 2004-2009 dönemi için 506 sayılı Kanunun ek 5. maddesinde belirtilen zararlı etkenlere maruziyetinin yeterince araştırılmadığı gerekçesiyle bozulmuş; bu döneme ilişkin itibari hizmet süresi tespiti için keşif ve tanık dinleme de dahil olmak üzere daha detaylı inceleme yapılması gerektiği yönünde hüküm tesis edilmiştir.
MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi
SAYISI : ███████ E., ████████ K.İLK DERECE MAHKEMESİ : Bakırköy 43. İş MahkemesiSAYISI : ███████ E., ████████ K.Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVADavacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalı işverenin ... cad. No: .../.../.../İstanbul adresinde bulunan matbaa işyerinde 02.09.1996-04.03.2009 tarihleri arasında üretim sorumlusu olarak çalıştığını, iş akdinin sona erdiği 0.03.2009 tarihinde 2200,00 TL aylık net ücret aldığını yine davacının 02.09.1996-04.03.2009 tarihleri arasında kesintisiz ara vermeden çalıştığı halde eksik hizmet bildirimi yapıldığını belirterek davacının belirtilen tarih aralığındaki eksik hizmetlerin tespitini, gerçek prime esas kazancının tespitini ve belirtilen süredeki çalışmaları için itibari hizmet süresi verilmesini talep etmiştir.II. CEVAPDavalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.IV. İSTİNAFİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V.TEMYİZA. Temyiz Sebepleri1.Davalı işveren vekili temyiz dilekçesinde; kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini beyan etmektedir.2.Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini beyan etmektedir.B. Değerlendirme ve GerekçeUyuşmazlık, hizmet tespiti, prime esas kazanç tespiti, itibari hizmet süresi tespiti istemine ilişkindir. 1-Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hakim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalılar vekillerinin aşağıdaki parağrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.2-İtibari hizmet süresi, ağır ve yıpratıcı işlerde çalışanların erken yıpranmaları nedeniyle kanun koyucu tarafından belirlenmiş erken emeklilik sağlayan düzenlemelerden biridir. İtibari hizmet süresi fiilen olmayan ancak kanun koyucu tarafından verilen imkân nedeniyle varsayılan bir sürenin sigortalılık süresine eklenmesi şeklinde ortaya çıkmaktadır. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun Ek 5. maddesinde 506 sayılı Kanun'a göre sigortalı sayılanların, aşağıda sayılan görevlerde geçen sigortalılık sürelerine, bu sürelerin her tam yılı için, hizalarında gösterilen süreler, sigortalılık süresi olarak eklenir dedikten sonra tabloda "II" numaralı bentte "Basım ve gazetecilik iş yerlerinden 1475 sayılı Kanun ve değişikliklerine göre çalışan sigortalılar "ın;a) Solunum ve cilt yoluyla vücuda geçen gaz veya diğer zehirleyici maddelerle çalışılan iş yerleri,b) Fazla gürültü ve ihtizaz yapıcı makine ve aletlerle çalışarak iş yapılan işyerleri,c) Doğrudan doğruya yüksek hararete maruz bulunarak çalışılan işyerleri,d) Fazla ve devamlı adali gayret sarf edilerek iş yapılan işyerleri,e) Tabii ışığın hiç olmadığı ve münhasıran suni ışık altında çalışılan işyerleri,f) Günlük mesainin yarıdan fazlası saat 20.00'den sonra çalışılarak yapılan işyerlerinde geçen çalışmaları için itibari hizmet süresi verilmesi gerektiğini düzenler.İnceleme konusu davada, davacının 02.09.1996-04.03.2009 tarihleri arasında geçen çalışmaları için itibari hizmet süresi verilmesini talep ettiği, Mahkemece talep gibi davanın kabulüne karar verildiği ancak Mahkemece verilen itibari hizmet süresi tespiti ile ilgili kararın 2004 yılı ve sonrasının eksik araştırma ve incelemeye dayalı olduğu anlaşılmaktadır.Mahkemece davacının 2004 yılına kadar bildirilen hizmetleri için itibari hizmet süresi verilmesi isabetli ise de, dosya içinde bulunan bilgi ve belgelere göre davacının 2004 yılında üretim şefi olması ile birlikte ayrı bir odasının bulunduğu, odasının ise baskı makinelerine 15-20 metre uzaklıkta olduğunun tespiti karşısında davacının 2004 yılından sonra ek 5. maddede sayılan zararlı etkenlere maruziyeti hususunun tam ispatlanmadığı görülmektedir.Mahkemece davacının 2004-04.03.2009 tarihleri arasındaki hizmetleri açısından gerekirse yeniden keşif yapılarak ve bordro tanıkları dinlenerek ayrı bir odası bulunan ve üretim şefi olarak görev yapan davacının ek 5. maddenin II numaralı bendinde belirtilen zararlı etkenlere maruz kalarak çalışıp çalışmadığı ya da ne kadar süre maruz kalarak çalıştığı hususları açık ve net olarak belirlenmeli ve varılacak sonuca göre bir karar verilmelidir. Yukarıda belirtilen maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.VI.KARARAçıklanan sebeplerle;Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,05.03.2026 gününde oybirliğiyle karar verildi.