Ankara 13. Asliye Ticaret Mahkemesinin, hizmet alım sözleşmesiyle çalışan işçinin kıdem tazminatından yüklenicinin rücu sorumluluğunu belirleyen kararı.
Özet: Bir idare, havaalanı temizlik hizmetlerini yürüten yüklenici şirketlerden, evlilik nedeniyle iş akdi sonlandırılan bir işçiye ödediği kıdem tazminatının rücuen tahsilini talep etmekte olup, dava konusu uyuşmazlık, taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmeleri ile ek teknik şartnamelerin yüklenicilere, istihdam ettikleri personelin tüm hak ve alacaklarını yerine getirme yükümlülüğü getirip getirmediği ve davalıların zamanaşımı, asıl işveren sorumluluğu gibi itirazları dikkate alınarak, ödenen işçilik alacağından davalıların sorumluluğunun bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.
T.C. ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas - Karar No: ████████ Esas - ████████
T.C. ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ KARARIDIRESAS NO : ████████ EsasKARAR NO : ████████HAKİM : ..... KATİP : ..... DAVACI : ... - VEKİLİ : Av. ..... DAVALI : 1- ... VEKİLİ : Av. ..... DAVALILAR: 2- ..... 3- ... 4- ... 5- ..... DAVA : Tazminat (Rücuen Tazminat)DAVA TARİHİ : █████/2023KARAR TARİHİ : █████/2025KARAR YAZIM TARİHİ : █████/2025Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ..... havalimanının temizlik hizmetlerinin davalı Şirketler tarafından yürütüldüğünü, davalılar bünyesinde ..... 'nda çalışmakta iken evlilik sebebiyle iş akdi sonlandırılan dava dışı işçi ...'e müvekkil idare tarafından █████/2022 tarihinden 42.325,04 TL kıdem tazminatı ödendiğini, dava dışı işçiye ödenen kıdem tazminatından davalılar ile imzalanan sözleşme ve eki teknik şartnamelere göre davalıların sorumlu olduklarını ileri sürüp kısmi ödemeler çıktıktan sonra şimdilik 39.178,55 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalılardan sorumlulukları oranında tahsilini talep ve dava etmiştir.CEVAP:Davalı ... Temz. vekili cevap dilekçesinde özetle; zaman aşımı itirazında bulunduğunu, ..... 'nun ve Kamu İhale Genel Tebliği'nin 78-30 maddesinin Ç bendine göre kıdem tazminatından asıl işveren sorumlu olduğunu, davalı şirketler arasında iş yeri devri yapıldığından sorumluluklarının 2 yıl ile sınırlı olduğunu, yarı oranda sorumluluk ilkesinin BK'dan geldiğini bildirip davanın reddini savunmuştur.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Dava, davacı idare ile davalılar arasında yapılan hizmet alım sözleşmeleri kapsamında çalıştırılan işçiye davacı tarafından yapılan kıdem tazminatı ödemelerinin davalılardan tahsili için açılan rücuen tazminat isteminden ibarettir.Taraflarca ileri sürülen deliller toplanmış; Sözleşme ve teknik şartnameler, dava dışı işçiye ait ... kayıtları ve ödeme dekontlarının dosya içerisine alındığı ve bilirkişi kök raporunun dosyaya kazandırıldığı görülmüştür.Somut olayda, davacı .... Ana Statüsü'nün 1. maddesi, " Bu Ana Statünün amacı; 8.6.1984 tarih ve 233 Sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine tabi olarak ve söz konusu Kanun Hükmünde Kararname çerçevesinde faaliyette bulunmak üzere. ... ( .... ) adı altında teşkil olunan ..... 'nun hukuki bünye, amaç ve faaliyet konuları, organları ve teşkilat yapısı, müessese, bağlı ortaklık ve iştirakleriyle bunlar arasındaki ilişkileri ve ilgili diğer hususları düzenlemektedir." hükmüne yer verilmiştir. .... adı altında teşkil olunan ...'nün hukuki bünye, amaç ve faaliyet konuları, organları ve teşkilat yapısı, müessese, bağlı İktisadi Devlet Teşekkülleri 233 Sayılı K.H.K.'de saklı tutulan hususlar dışında özel hukuk hükümlerine tabidirler ( 233 Sayılı K.H.K.. madde 4/2 ). Şu durumda davacı .... İle davalılar tacir konumunda olduğundan mahkememiz yargılamada görevli durumundadır. Taraflar arasında hizmet alımına ilişkin sözleşme bulunduğu, davalılar nezdinde çalışan dava konusu işçinin kıdem tazminatından kaynaklı işçilik alacağının davacı tarafından ödendiği hususlarında anlaşmazlık bulunmamaktadır. Taraflar arasındaki anlaşmazlık; Davacı tarafından ödenen işçilik alacağından davalıların sorumluluğunun bulunup bulunmadığı ve davacı tarafından rücuen tahsilinin talep edilip edilemeyeceği noktalarında toplanmaktadır. Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir. ... kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir. Davalılar ile imzalanan sözleşmenin eki mahiyetinde teknik şartname ve genel şartnamelerde “Yüklenicinin istihdam ettiği personelin; İş Kanunu, ... Mevzuatı ve diğer kanun ve meyvzuatlarla belirlenen uygulamalar, tüm hak ve alacaklar bakımından muhatabı da sorumlusu da yüklenicidir. Yüklenici istihdam ettiği personelin 4857 sayılı İş Kanunu ve ilgili yönetmeliklerden doğan tüm ekonomik ve sosyal haklarını yerine getirmekle yükümlüdür. Tarafların gösterdiği delillerin toplanmasından sonra bilirkişi incelemesine başvurulmuştur.Hesap Bilirkişisi ...'dan aldırılan █████/2024 Tarihli bilirkişi raporunda özetle; "..... 'nın 07.09.2020 tarihli “Bilirkişilerin Uyacağı Rehber İlkeler ve Bilirkişi Raporlarında Bulunması Gereken Standartlar” gereğince tarafıma tevdi edilen görev dosya kapsamında ilgili kanun maddeleri, güncel tarihli Yargıtay kararları çerçevesinde incelenmiş, bölüm-3.5.de açıklanan hesaplama kriterleri çerçevesinde hesaplamalar seçenekli olarak yapılarak tablolar haline getirilmiştir.Yine rehber ilkeler “Bilirkişi, raporunda kesinlikle değerlendirmelerde bulunmamalı, somut olayı tüm açıklığı ile raporunda anlattıktan sonra olayın yorumunu ve takdirini hâkime bırakmalıdır.” İlkesi gereğince somut olay açıklanmış, davacı kurum tarafından ödenen işçilik alacaklarının davalı yüklenici alt işverenlere rücu edilip edilemeyeceği, edilecek ise ne oranda olması gerektiği, hangi tarihten itibaren faiz işletilmesi gerektiği hukuki yorum ve nihai kararı Sayın Hâkimi te ait olmak üzere; Dava dışı işçinin kıdem tazminatının davalılar bünyesinde çalıştığı gün sayısına göre kıdem tazminatları aşağıdaki gibi hesaplanmıştır.... Temz. : 619,897. .... —: — 3.099,47TL ...: 6.285,04 TL ..... Hizmet 12.570,09 TL ... 1: 12.570,09TL ... 1 78045TL Takdir sayın mahkemenizindir." şeklinde rapor sunulmuştur.Mahkememizce alınan bilirkişi kök raporunun usul ve yasa ile dosya kapsamına uygun, yeterli ve gerekçeli olduğu görülmüştür.Taraflar arasında kurulan sözleşmede yapılan yukarıda belirtilen düzenleme uyarınca, davacı taraf, İş Kanunu'ndan kaynaklanan sorumluluğunun gereği olarak, dava dışı işçiye ödemek zorunda kaldığı tazminatların tamamını davalı yüklenicilerden rücuen tahsilini istemekte haklıdır. Taraflar arasında kurulan sözleşme her iki taraf yönünden bağlayıcıdır (..... sayılı ilamı).Bilindiği üzere, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2/6. maddesinde, “Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir. Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur.” hükmü bulunmaktadır. Dava konusu olayda da, anılan madde hükmü uyarınca taraflar arasında alt işveren-asıl işveren ilişkisi mevcut olup, davacı asıl(üst) işveren, davalı (alt) işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak İş Kanunu'ndan kaynaklanan yükümlülükler nedeniyle müteselsilen sorumludur. Burada Kanundan kaynaklanan bir teselsül hali söz konusu olup, asıl ve alt işverenler, dış ilişki itibariyle (dava dışı işçiye karşı) müseselsilen sorumludurlar.Davacı şirketin █████/2023 tarihli Beyan Dilekçesi'nde davalı .... Şirketi'nin 621,60 TL alacak ve işlemiş faizi ödediğinden bu davalı yönünden davanın konusuz kaldığını bildirdiği görülmüştür.Yukarıda belirtilen olgular ve tüm dosya kapsamı incelendiğinde, dava dışı işçinin eldeki davadaki taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesine istinaden davalı şirketler yanında yukarıda belirtilen dönemler içinde çalıştığı, bu çalışması karşılığı davacı tarafça dava dışı işçiye kıdem tazminatı ödendiği, yukarıda belirtilen Yargıtay'ın yerleşmiş içtihatları gereğince işçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarına dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulünün gerektiği, yukarıda belirtilen olgulara uygun olarak kıdem tazminatı ve ferilerinden işçinin alt işverenlerdeki çalışma dönemlerine isabet eden dönemler dikkate alınarak tüm işverenlerin ayrı ayrı sorumlu olduğu nazara alınarak, yargısal denetime elverişli olarak hazırlanan bilirkişi kök ve ek raporuna mahkememizce itibar edildiği, davacının taleple bağlılık ilkesi gereği istem konusu ettiği ve ödediği tüm bedeli bu esaslara göre davalılardan rücuen tazmini talebinin yerinde olduğu, ödeme tarihi itibarıyla davalının temerrüde düştüğü, taraflar tacir olduğundan bu tarihten itibaren tespit edilen tutara avans faizi yürütülmesi gerektiği anlaşıldığından davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulması gerekmiştir.HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,1-DAVANIN KISMEN KABULÜNE,Davalı ... Şirketi yönünden dava konusuz kaldığından bu davalı yönünden karar verilmesine yer olmadığına, Diğer davalılar aleyhine açılan davanın kısmen kabulü ile; 3.099,47 TL'nin davalı .... ..... Şt'inden,6.285,04 TL'nin davalı ... Şirketi'nden,12.570,09 TL'nin davalı ... Şirketi'nden,12.570,09 TL'nin davalı ... Şirketi'nden olmak üzere, toplam 34.524,69 TL'nin ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte adı geçen davalılardan tahsili ile davacıya ödenmesine,2-Kabul edilen değer üzerinden alınması gereken toplam 2.358,38 TL harçtan daha önceden ödenen toplam 669,08 TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 1.689,30 TL harcın davalılardan alınarak hazineye irad kaydına,3-6325 sayılı yasanın 18/A maddesi ve Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi gereğince 3.120,00 TL arabuluculuk ücretinin kabul ve red oranına göre belirlenen 2.749,38 TL'sinin davalılardan müştereken ve müteselsilen, 370,62 TL'sinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,4-Davacı tarafından yapılan; 179,90 TL Başvuru Harcı, 669,08 TL Peşin/nisbi Harcı, olmak üzere toplam 848,98 TL harcın davalılardan alınarak davacıya verilmesine, 5-Davacı tarafından yapılan; 4.000,00 TL Bilirkişi ücreti, 3.177,75 TL Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 7.177,75 TL yargılama giderinin kabul red oranı dikkate alınarak 6.325,13 TL lik kısmanın davalılardan müştereken ve müştereken alınarak davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin ise Davacı üzerinde bırakılmasına,6-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T (madde-13 İkinci Kısım İkinci Bülüm) göre hesaplanan 30.000,00-TL maktu vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine, 7-Sarfedilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıranlara iadesine,Dair davacı vekilinin yüzüne karşı, miktar itibariyle KESİN olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. █████/2025Katip ..... e-imzalı Hakim ..... e-imzalı