Ankara 13. Asliye Ticaret Mahkemesinin haksız fiilden kaynaklanan trafik kazasında değer kaybı ve araç mahrumiyeti taleplerine dair ZMMS kapsamını değerlendiren gerekçeli kararı.
Özet: Bir davacı, hatalı geri manevra yapan davalı sürücünün sebep olduğu trafik kazası sonucu aracında oluşan değer kaybı ve araç mahrumiyet bedeli için davalı sürücü, araç sahibi ve zorunlu mali sorumluluk sigortacısından tazminat talep etmiştir. Başlangıçta sembolik olan bu talepler yargılama sürecinde önemli ölçüde artırılmıştır. Sigorta şirketi ise daha önce ödeme yapıldığını ve usule ilişkin itirazları olduğunu savunmuştur. Mahkeme, araç mahrumiyet bedelinin zorunlu trafik sigortası teminatı dışında kaldığını, ancak değer kaybının teminat kapsamında olduğunu belirtmiştir. Özellikle, Anayasa Mahkemesinin ilgili kararı gereğince değer kaybı hesabının, genel şartlar yerine piyasa rayici ve yerleşik Yargıtay içtihatlarına göre yapılması gerektiği vurgulanmıştır. Kararda ayrıca, motorlu araç işletenlerinin ve sürücülerin meydana gelen zarardan müteselsilen sorumlu olduğu ve bu sorumluluğun zorunlu trafik sigortası ile karşılandığı ifade edilmiştir.
T.C. ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ████████ Esas - ████████
T.C. ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİGEREKÇELİ KARARESAS NO : ████████ EsasKARAR NO : ████████HAKİM : ..... KATİP : ..... DAVACI : ... - ..... VEKİLİ : Av. ..... DAVALI : 1- ..... VEKİLLERİ : Av. ..... Av. ..... Av. ..... DAVALILAR : 2- ... - ..... 3- ... - ..... DAVA : Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : █████/2023KARAR TARİHİ : █████/2025GEREKÇELİ KARARINYAZILDIĞI TARİH : 16.04.2025Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinden özetle; 26.11.2022 tarihinde davacının sevk ve idaresindeki ... plakalı aracın sağ yan kısımlarına park yerinden kontrolsüz geri manevra ile çıkış yapan davalı sürücü ... yönetimindeki ... plakalı aracın çarpması sonucu meydana gelen maddi hasarlı trafik kazasında davacının kusursuz, davalı ...'in kusurlu olduğunu, ... plakalı aracın davalı ... ...'da ZMMS sigortalı olduğunu ileri sürüp şimdilik 100,00 TL değer kaybı alacağının kaza tarihi olan 26.11.2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen davalılardan tahsiline, şimdilik 100,00 TL araç mahrumiyet bedelinin kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı şahıslar ... ve ...'den tahsiline, 472,00 TL ekspertiz ücretinin de yargılama giderlerinden sayılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davacı vekili yargılama sırasında verdiği talep artırım dilekçesi ile değer kaybı tazminatını 20.000,00-TL'ya, araç mahrumiyet zararını 5.416,46'ya çıkarmıştır.CEVAP:Davalı ... ... vekili cevap dilekçesinden özetle; yetki ve zaman aşımı itirazında bulunarak, dava konusu kaza nedeniyle dava dışı ... ...'ya 11.750,00 TL tazminat ödemesi yapıldığını, müvekkili şirkete usulüne uygun başvuru yapılmadığını, temerrüde düşürülmediğini bildirip davanın reddini savunmuştur.Diğer davalılara usulüne uygun yapılan tebligata rağmen davaya cevap vermedikleri görülmüştür.GEREKÇE:Dava; maddi hasarlı trafik kazası nedeni ile davacıya ait araçta meydana gelen değer azalması sebebiyle maddi tazminatın ve araç mahrumiyet zararının davalılardan tahsili istemine ilişkindir (T.B.K m. 49).Taraflarca dayanılan tüm deliller toplanmış; ... plakalı aracın tramer kaydı, ekspertiz raporu, kaza tespit tutanağı, poliçe ve hasar dosyasının getirtildiği, gerekli tüm bilgi belgeler toplanarak bilirkişi incelemesi yaptırıldığı görülmüştür.ZMMS Poliçesinin incelenmesinde; ... plakalı özel otomobilin davalı ... adına kayıtlı iken 28.02.███████.02.2023 tarihleri arasında davalı ... ...'da ZMMS'li olduğu, poliçe limitinin 50.000,00 TL olduğu, diğer davalı ..... 'in ise bu aracın sürücüsü olduğu anlışılmıştır.Trafik sigortası kural olarak üçüncü kişilere verilen gerçek zararı ... limiti dahilinde ve sigortalının kusuru oranında teminat altına alır. Yerleşik Yargıtay uygulamasına göre, davacıya ait aracın tamir süresince çalışamaması nedeni ile oluşan kazanç kaybı, trafik sigortası teminatı dışında kalır. Ancak meydana gelen kaza nedeni ile araçta değişen parçalar veya yapılan onarım nedeni ile meydana gelen değer kaybı gerçek zarar kalemleri arasında sayılır. Yargıtay yerleşik uygulamasına göre, araçta meydana gelen değer kaybı gerçek zarar kalemleri arasında bulunmakta olup, trafik sigortacısı meydana gelen değer azalmasından sorumludur (..... ,).Bilindiği üzere ..... Mahkemesinin 17.7.2020 tarihli ve ..... . sayılı kararı ile Karayolları Trafik Kanunu’nun 90. maddesinin birinci cümlesinde yer alan “...ve bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda…” ibaresi ile ikinci cümlesindeki “…ve genel şartlarda…” ibaresinin ve 92. maddesinin (i) bendinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline karar vermiştir. Söz konusu karar dikkate alındığında araçta meydana gelen değer kaybının genel şartlar ekinde yer alan esaslara göre yapılması artık mümkün olmadığından, genel şartlar yürürlüğe girmeden önceki Yargıtay uygulamasına dayanılarak ve aracın piyasa rayici gözetilerek belirlenmesi yerinde olacaktır.İşletenin sorumlu olduğu zararların belirlendiği 2918 sayılı KTK'nun 85. maddesinde "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar." düzenlemesi, aynı Kanun'un 91/1. maddesinde ise "İşletenlerin, bu Kanunun 85 inci maddesinin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur." hükmü yer almaktadır. 2918 sayılı KTK'nun "Zorunlu mali sorumluluk sigortası dışında kalan hususlar" başlıklı 92. maddesinde ZMMS kapsamı dışında kalan hususlar sayılmış olup, bu haller dışında sigortacı, sigortalı aracın sebep olduğu zararlardan ... sözleşmesi kapsamında ve ... limiti ile sorumludur.Mahkememizce Görevlendirilen Makine Mühendisi ...'den aldırılan 25.08.2024 tarihli bilirkişi raporundan özetle; "1- ... plaka sayılı araç sürücüsü ...'in 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 67/a-b ve 84/j maddeleri ile Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 137/B2-e maddesini ihlal etmesi yanı sıra dikkatsizliği ve tedbirsizliği de mevzubahis olduğundan olayın meydana gelmesinde % 100 (Yüzdeyüz) oranında KUSURLU olduğu, 2- ... plaka sayılı araç sürücüsü ...'in meydana gelen olayda KUSURUNUN BULUNMADIĞI,3- Meydana gelen olay neticesinde ... plaka sayılı araçta meydana gelen değer kaybı tutarının olay tarihi itibariyle 20.000,00 TL olduğu ve ... plaka sayılı aracın sürücüsü ..., maliki ... ile ... şirketi ... ... A.Ş. (Poliçe limitleri dâhilinde) Karayolları Trafik Kanunu’nun 85/1. ve 85/5. maddeleri hükmü gereği meydana gelen zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olacaklarının değerlendirildiği,4- Araç mahrumiyet tazminatının olay tarihi itibariyle 5.416,46 TL olduğu, söz konusu tazminatın ... teminatı kapsamında olmaması yanı sıra meydana gelen olayda ... plaka sayılı araç sürücüsü ... ile maliki ...'ın Karayolları Trafik Kanunu’nun 85/1. ve 85/5. maddeleri hükmü gereği meydana gelen zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olacaklarının değerlendirildiği,5- Ekspertiz ücretinin makul yargılama giderleri arasında kabul edilip edilmeyeceği takdirinin Sayın Mahkemesine ait olduğunun değerlendirildiği," bildirilmiştir.Mahkememizce Görevlendirilen Makine Mühendisi ...'den aldırılan 21.01.2025 tarihli bilirkişi ek raporundan özetle; "Taraf itirazlarının değerlendirilmesi ile kök raporda herhangi bir değişikliğe gidilmediği, görüş ve kanaatinde olduğu," bildirilmiştir.Değer kaybı tazminat istemi yönünden yapılan değerlendirmede; Meydana gelen kaza nedeni ile araçta değişen parçalar veya yapılan onarım nedeni ile meydana gelen değer kaybı gerçek zarar kalemleri arasında sayılır. Araçta meydana gelen değer kaybı gerçek zarar kalemleri arasında bulunmakta olup, sigortacı, işleten ve sürücü meydana gelen değer azalmasından sorumludur (..... Dairesinin █████/2010 tarih ve ..... █████/2010 tarih ve ..... sayılı kararları).Bu durumda, değer kaybının ZMMS Genel Şartlar'ına göre hesaplanmasının yasal dayanağı kalmamış olup, gerçek zarar ilkesi gereğince değer kaybının, Genel Şartlar yürürlüğe girmeden önceki Yargıtay uygulamaları dikkate alınarak kaza tarihindeki serbest piyasa koşullarına göre, aracın kazadan önceki değeri ile onarım sonrası değeri arasındaki farka göre belirlenmesi gerekir.Değer kaybı, aracın trafik kazası sonucu hasarlanıp, onarılmasından sonraki değeri ile hiç hasarlanmamış haldeki değeri arasındaki farka ilişkin olup, araçtaki değer kaybı belirlenirken, aracın markası, yaşı, modeli ve hasar gördüğü kısımları dikkate alınarak aracın kaza tarihinden önceki ikinci el satış değerinin tespiti ile aracın tamir edildikten sonra ikinci el satış değerinin piyasa koşullarına göre tespiti ve arasındaki fark göz önüne alınmalıdır (Örn. ..... dairesinin █████/2022 tarih ve ..... sayılı ilamı).Deliller değerlendirilmiştir.Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; Yukarıda belirtilen Anayasa Mahkemesi kararı sonucu oluşan mevcut durum itibarıyla davacı aracındaki değer kaybına ilişkin hesaplama ZMMS Genel Şartları ekindeki hesaplama yöntemine göre yapılamayacağından, bu nedenle öncelikle değer azalması veya değer kaybının belirlenmesinde dikkate alınması gereken ölçütler her olayın somut özelliğine göre değişebilecek ise de aracın markası, özellikleri ve model yılı, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma payı, aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği (orijinal olup olmadığı) hususları değer kaybında göz önüne alınmalı, aracın hasarsız hali ile onarıldıktan sonraki değer arasındaki fark bilirkişi tarafından değerlendirilerek, değer kaybı olup olmadığı belirlenmelidir. Bu hususlar nazara alınarak düzenlenen bilirkişi raporuna göre ... plakalı aracın sürücüsünün meydana gelen kazada %100 oranında kusurlu olduğu, davacının ise kusursuz olduğu, davacının aracında meydana gelen değer kaybının 20.000,00 TL olup davalı ... şirketince davacıya herhengi bir değer kaybı ödemesi yapılmamış olduğu, davacının talep arttırım dilekçesinde değer kaybı zararını toplamda 20.000,00 TL ve araç mahrumiyet zararını 5.416,46-TL olarak artırdığı, KTK uyarınca dava öncesi davalı ... şirketine başvurulduğu, değer kaybı tazminatından tüm davalıların sorumlu olduğu, araç mahrumiyeti bedeli ZMMS poliçesi teminatı kapsamında kalmadığından, yalnızca davalı ... ve davalı ...'in sorumlu olduğu, davalı ... şirketinin █████/2023 tarihi itibariyle temerrüde düştüğü, kabul olunan tutara sigortalı aracın kullanım amacı ve cinsi gereği yasal faizi işletileceği anlaşılmakla davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar verilmesi gerekmiştir.HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,1-DAVANIN KABULÜNE2-20.000,00 TL değer kaybı tazminatının davalı ... Şirketi'nden █████/2023 temerrüt tarihinden itibaren, diğer davalılardan █████/2022 kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tüm davalılardan tahsili ile davacıya ödenmesine,3-5.416,46 TL araç mahrumiyet bedelinin kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılar ... ve ...'den tahsili ile davacıya ödenmesine, 4-472,00 TL ekspertiz ücretinin yargılama giderlerinden sayılmasına,5-Harçlar kanunu gereğince dava değeri üzerinden alınması gereken toplam 1.736,20-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 700,85-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 1.035,35-TL harcın davalılardan müştereken müteselsilen alınarak hazineye irad kaydına,6-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T (Madde-13) göre hesaplanan 25.416,46 TL vekalet ücretinin 20.000,00 TL'lik kısmının tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, hesaplanan 25.416,46 TL vekalet ücretinin 5.416,46 TL kısmının ... ve ...'den müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,8-Davacı tarafından yapılan; 269,85-TL Başvuru Harcı, 269,85-TL Peşin/nisbi Harcı, 431,00-TL Islah Harcı, 4.500,00-TL Bilirkişi ücreti, 1.906,00-TL Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 7.376,70TL'nin davalılardan müştereken müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, 9-Davacı tarafından yapılan 472,00 TL ekspertiz ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,10-6325 sayılı yasanın 18/A maddesi gereği ..... tarafından karşılanan ve yargılama giderinden sayılan Arabuluculuk Ücret Tarifesinde belirtilen arabuluculuk ücreti karşılığı olan 3.120,00 TL arabulucu ücretinin davalı ... şirketinden alınarak hazineye gelir kaydına,11-Kullanılmayan gider avansının bulunması halinde kararın kesinleşmesinden sonra HMK’nun 333. maddesi uyarınca resen yatırana İADESİNE,Dair davacı vekilinin e duruşma ile yüzüne karşı, miktar itibariyle KESİN olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. █████/2025 Katip ..... e-imzalı Hakim ..... e-imzalı