İstanbul 3. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde görülen endüstriyel tasarım hükümsüzlüğü davasında yetki itirazının değerlendirilerek davalının yerleşim yeri mahkemesinin yetkili olduğunun tespiti kararı.
Özet: Bu dava, davacı tarafından davalı adına tescilli çoklu endüstriyel tasarımların belirli kısımlarının hükümsüz kılınması, sicilden terkin edilmesi ve üçüncü kişilere devrinin tedbiren önlenmesi talebiyle açılmıştır. Davalı taraf, davanın yetkisiz mahkemede açıldığına dair yetki itirazında bulunmuştur. Mahkeme, Sınai Mülkiyet Kanunu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunundaki ilgili hükümler çerçevesinde yaptığı değerlendirme sonucunda, yetkili mahkemenin davalının yerleşim yerinin bulunduğu yerdeki Asliye Hukuk Mahkemeleri olduğunu tespit etmiş ve davanın mevcut mahkemede yetkisiz olarak açıldığına hükmetmiştir.
T.C.
İSTANBUL3. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİESAS NO : ███████ EsasKARAR NO : ████████DAVA : Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : █████/2026KARAR TARİHİ : █████/2026Mahkememizde görülmekte bulunan Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Davalı adına tescilli ... sayılı çoklu tasarım tescilinin 2 numaralı tasarımı ile ... sayılı çoklu tasarım tescilinin... numaralı tasarımlarının hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinini, davalı adın tescilli ... sayılı çoklu tasarım tescilinin ... numaralı tasarımları ile ... sayılı çoklu tasarım tescilinin 2 numaralı tasarımının dava sürecinde tasarımın 3.kişilere devrinin tedbiren önlenmesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya tahmil edilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: Davacının ihtiyati tedbir talebinin reddine, öncelikle davanın yetkisiz mahkemede açılması sebebi ile usulden reddine, Balıkesir Mahkemelerinin yetkili mahkeme olduğunun tespitine, taleplerinin kabule şayan değil ise, davanın esastan reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇEDava: Davalı adına tescilli ... sayılı çoklu tasarım tescilinin 2 numaralı tasarımı ile ... sayılı çoklu tasarım tescilinin ... numaralı tasarımlarının hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine ilişkindir.Davalı vekilinin kanuni süresi içerisinde usulüne uygun olarak ibraz ettiği saptanan cevap dilekçesi ile yetki ilk itirazında bulunması ve yetkili mahkemenin (FSHHM sıfatıyla) ... Asliye Hukuk Mahkemeleri olduğunu beyan etmesi üzerine işbu itiraz HMK'nın 117. maddesi uyarınca dava şartlarından sonra inceleme konusu yapılmıştır. Somut olaya uygulanması gereken mahkemelerin yetkisine ilişkin kanuni düzenlemelere bakıldığında; 6769 sayılı SMK'nın 156/ (1) (Değişik:22/7/2020-███████ md.) maddesi; '' Bu Kanunda öngörülen davalarda görevli mahkeme, fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesi ile fikri ve sınai haklar ceza mahkemesidir. Bu mahkemeler, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşü alınarak, tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde Adalet Bakanlığınca lüzum görülen yerlerde kurulur. Bu mahkemelerin yargı çevresi, il ve ilçe sınırlarına bakılmaksızın Adalet Bakanlığının önerisi üzerine Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından belirlenir. Fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesi kurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına giren dava ve işlere, asliye hukuk mahkemesince; fikri ve sınai haklar ceza mahkemesi kurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına giren dava ve işlere, asliye ceza mahkemesince bakılır. Bu dava ve işlere bakacak asliye hukuk ve asliye ceza mahkemeleri ile bu mahkemelerin yargı çevresi, il ve ilçe sınırlarına bakılmaksızın Adalet Bakanlığının önerisi üzerine Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından belirlenir.'' şeklinde düzenlenmiştir. SMK'nın 156/5 maddesinin; '' Üçüncü kişiler tarafından sınai mülkiyet hakkı sahibi aleyhine açılacak davalarda yetkili mahkeme, davalının yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesidir. Sınai mülkiyet hakkı başvurusu veya sınai mülkiyet hak sahibinin Türkiye’de yerleşim yeri bulunmaması hâlinde, dördüncü fıkra hükmü uygulanır.'' şeklinde ifade edildiği, genel yetki kuralını düzenleyen HMK'nın 6/1. maddesinin; "(1) Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir." şeklinde düzenlendiği görülmüş olup HMK'nın 19. maddesinde belirlenen süre ve yöntemle yetkisizlik itirazında bulunulmaz ise davanın açıldığı mahkemenin yetkili hale geleceği, Kanun'un 19/2. maddesinin; "Yetkinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının, cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir. Yetki itirazında bulunan taraf, yetkili mahkemeyi; birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirir. Aksi takdirde yetki itirazı dikkate alınmaz." hükmünü içerdiği, birden fazla mahkemenin yetkili olması hallerinde davacıya seçimlik hak tanınmış olması göz önüne alındığında, davacının, bu mahkemelerden birinde dava açmak hususunda bir seçimlik hakka sahip olduğu, davacının, davasını işbu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmadığı ve yetkisiz bir mahkemede ikame ettiği taktirde seçme hakkının davalı tarafa geçeceği anlaşılmaktadır.Anılı kanuni düzenlemeler ışığında somut olaya bakıldığında; huzurdaki hükümsüzlük istemli davada yetkili mahkeme, davalının yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesi olup davalının yerleşim yeri olan ... ili itibari ile uyuşmazlık yönünden SMK'nın 156/1 maddesine dayalı olarak Hâkimler ve Savcılar Kurulu Birinci Dairesinin █████/2018 tarihli ve 839 sayılı Kararı gereğince (FSHHM sıfatıyla) ... Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemelerinin yetkili olduğu, işbu davanın davacı tarafından kanunen yetkili kılınan mahkemede ikame edilmediği, davacının davasını yetkili mahkemede ikame etmemesi nedeni ile seçme hakkının davalı tarafa geçtiği, davalı yanın yetkili mahkemeyi usulüne uygun olarak belirttiği anlaşılmakla; mahkememizin yetkisizliğine dâir aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-SMK 'nın 156/5 maddesi gereğince mahkememizin YETKİSİZLİĞİNE, 2-Kararın İstinaf yoluna başvurulmaksızın kesinleşmesine müteakip bu tarihten itibaren, istinaf yoluna başvurulması ve istinaf talebinin reddinin kesinleşmesine müteakip kesinleşme tarihinden itibaren iki haftalık süre içerisinde talep halinde dosyanın yetkili (Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi sıfatı ile) Balıkesir Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine, kanuni süre içerisinde gönderilme başvurusunun olmaması halinde davanın açılmamış sayılmasına karar verileceğine, 3-HMK'nın 331.maddesi uyarınca harç ve yargılama giderlerinin yetkili mahkemece değerlendirilmesine, 4-Dosyanın kanuni süresi içerisinde gönderilmemesi durumunda talep halinde yargılama gideri ve vekalet ücretinin mahkememizce karara bağlanmasına, Dâir; tarafların yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. █████/2026Katip ¸e-imzalıdır Hakim ¸e-imzalıdır