Konya Asliye Ticaret Mahkemesi, iptal edilen icra takibi sonrası haksız tahsil edilen paranın istirdadı davasında, görevsiz mahkemede açılış öncesi zorunlu arabuluculuk şartının eksikliği nedeniyle davayı reddetti.
Özet: Davacı, davalı tarafından sahte bonoya dayalı olarak başlatılan ve sonradan iptal edilen icra takibi sonucunda hesaplarından haksız yere tahsil edilen 5.193.579,04 TLnin istirdadını talep etmiş; dava, görevsiz mahkemede açılıp sonrasında asliye ticaret mahkemesine gönderilmiş olup, mahkeme ise uyuşmazlığın ticari dava niteliği taşıması ve zorunlu arabuluculuk başvurusunun davanın açıldığı tarihten sonra yapılması nedeniyle dava şartı eksikliğini değerlendirmektedir.
T.C. KONYA. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ... E. - ... K.
T.C. KONYA TÜRK MİLLETİ ADINA. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ KARAR ESAS NO : KARAR NO: BAŞKAN : ... ...ÜYE : ... ...ÜYE : ... ...KATİP : ... DAVACI : ... - (T.C. Kimlik No: ...) VEKİLLERİ : DAVALI : ... - (T.C. Kimlik No: ...) VEKİLİ : DAVA : İSTİRDATDAVA TARİHİ : KARAR TARİHİ : GEREKÇELİ KARARINYAZILDIĞI TARİH : Davacı tarafından davalı aleyhine açılan davanın yapılan yargılaması sonunda; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :Davacı vekili █████/2025 tarihli dilekçesiyle; davalı tarafından, davacı aleyhine Konya . İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı takip dosyası üzerinden ve 158.000 Euro tutarındaki bonoya istinaden, kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibi başlatıldığını, takibe dayanak bonodaki imza ve yazının davacıya ait olmadığı gibi, davacının davalıya böyle bir borcunun da bulunmadığını, davacının yurt dışında olduğu tarihte, Türkiye'de kendisine tebligat yapılmış gibi usulsüz tebligatlarla takibin kesinleştirilip hacizler yoluyla davacının hesaplarından toplam 5.807.053,63 TL. tahsil edildiğini, harç kesintileri sonrası davalının tahsil ettiği bedelin 5.193.579,04 TL. olduğunu, yaptıkları itiraz üzerine Konya . İcra Hukuk Mahkemesinin█████/2025 gün ve ... E. ... K. sayılı ilamı ile bu icra takibinin iptal edildiğini ancak, davacıdan haksız tahsil edilen paraların iadesi için istirdat davası açmak zorunda kaldıklarını, yaptıkları şikayet üzerine Konya Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... soruşturma sayılı ve Ereğli Cumhuriyet Başsavcılığının ... soruşturma sayılı dosyaları üzerinden soruşturmalar başlatıldığını beyan ederek, davalı tarafından davacıdan haksız olarak tahsil edilen 5.193.579,04 TL.nin davalıdan istirdadı ile davacıya verilmesine karar verilmesini dava ve talep etmiştir.Açılan dava, Konya . Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... E. sırasına kaydedilmiş, Konya . Asliye Hukuk Mahkemesi'nin █████/2026 gün ve ... E. ... K. sayılı ilamı ile görevsizlik kararı verilmiştir.Görevsizlik kararının istinaf edilmeksizin kesinleşmesi, talep ve tevzi üzerine dava Mahkememizin ... E. sırasına kaydedilmiştir.Görevsizlik kararı öncesi dilekçeler aşaması tamamlanmış, taraflara duruşma gününü bildirir davetiye tebliğ edilerek duruşma açılmış, ön inceleme duruşması yapılmıştır.Davalı vekili, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.İncelenen dosya kapsamı ve toplanan deliller bir bütün halinde değerlendirildiğinde; Dava, "İstirdat" davasıdır.Somut olayda ; davada öncelikle çözülmesi gereken sorunlar, zorunlu arabuluculuğa ilişkin dava şartının mevcut olup olmadığı, esas yönünden de Konya . İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı takibi nedeniyle davalının davacıdan tahsil ettiği bedellerin davalıdan istirdadının gerekip gerekmediği sorunlarıdır.Davacı taraf, bu davayı görevsiz mahkemede açmadan önce █████/2025 tarihinde zorunlu arabuluculuğa başvurmuş ancak, arabuluculuk son tutanağının düzenlenmesini beklemeden bu davayı █████/2025 tarihinde görevsiz mahkemede açmış, zorunlu arabuluculuk son tutanağı da dava açıldıktan sonra █████/2025 tarihinde düzenlenmiştir.6102 s. TTK'nın 5/A-1 maddesine göre, "(1) Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır." Asliye Hukuk Mahkemelerinde görülen (ve ticari dava olmayan) istirdat davaları yönünden arabuluculuğa başvurulması zorunlu değil ve ayrıca, Yargıtay . HD'nin ... E.-... K. sayılı ve Yargıtay . HD'nin ... E.-... K. sayılı emsal içtihatlarında görevsizlik kararından sonra dosya görevli mahkemeye gitmeden önce zorunlu arabuluculuk yoluna başvurulmasının bu dava şartının yerine getirilmesi yönünden yeterli olduğu belirtilmiş ise de;Yargıtay . HD'nin █████/2023 gün ve ... E. ... K. sayılı emsal içtihadında da, "Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile... davanın ticari dava niteliği taşıdığı, mahkemenin davada ticaret mahkemesinin görevli olduğu yönündeki tespiti ve davanın usulden reddi kararında bir isabetsizlik görülmediği, eldeki ticari dava bakımından arabuluculuk dava şartının re'sen değerlendirilmesi gerektiği, dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulmadığı, görevsizlik kararının kesinleşmesinden itibaren 2 haftalık yasal süre içinde ticaret mahkemesine dosyanın gönderilmesi suretiyle görülecek olan alacak davasında arabuluculuğun dava şartı niteliği taşıdığı, arabululucuk dava şartının uyuşmazlığın görüldüğü mahkemeye göre belirlenmediği, uyuşmazlığın ticari dava olmasından kaynaklandığı, görevli mahkemeye dosya gönderildiğinde de davanın açıldığı tarihin görevsiz mahkemedeki dava açılış tarihi olduğu, dava tarihi itibariyle arabuluculuğa başvurulmamış olması karşısında bu tarih itibariyle dava şartının yerine getirilmediği, arabuluculuk dava şartının tamamlanabilir bir dava şartı da olmadığı, usul ekonomisi gözetilerek davanın arabuluculuk dava şartı yokluğundan dolayı reddi yönünde re'sen hüküm kurulması gerektiği... gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf itirazlarının kısmen kabulü ile, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına... karar verilmiştir... Davacı vekilinin Bölge Adliye Mahkemesi kararına yönelik temyiz itirazının kabulü ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının 1 numaralı paragrafının (f) bendinde yer alan “Davalılar kendilerini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT hükümleri gereği 5.100,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine” ibaresinin hükümden çıkartılmak suretiyle kararın düzeltilerek onanmasına" karar verilmiştir.Yargıtay . HD'nin 15.02.2023 gün ve ... E. ... K. sayılı emsal içtihadında da, "İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arabuluculuğa başvurulmadan dava açıldığını, görevsizlik kararı verildikten sonra arabuluculuğa başvurulmuş olmasının dava şartının tamamlandığı anlamına gelmediği belirtilmiştir... Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 7155 sayılı Yasa ile değişik 6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A maddesinde arabuluculuğa başvurulmadan dava açılması halinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verileceği düzenlenmiş olup, görevsizlik kararı üzerine davaya görevli mahkemede bakılan dava yeni bir dava olmayıp önceki davanın devamı niteliğinde olduğundan ve aksi yönde istisnai nitelikte bir hüküm de bulunmadığından mahkemece görevsiz mahkemede açılan davadan önce arabuluculuğa başvurulmadığından bahisle davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine dair verilen karar usul, yasa ve dosya kapsamına uygun olduğundan davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir... Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca onanmasına" karar verilmiştir.Konya BAM . HD'nin █████/2023 gün ve ... E. ... K. sayılı emsal kararında da, "Arabulucuya başvurulmadan doğrudan dava açıldığının anlaşılması halinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın, dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilecektir. Tüketici mahkemesinde açılması gereken bir davanın, hukuki yanılgıyla başka bir mahkemede açılması, o davaya bağlanan dava şartlarını ortadan kaldırmaz. Mahkemelerin görevine ilişkin kurallar (önceden) kanunla düzenlenmiş kurallar olup yoruma açık değildir. Dolayısıyla mahkemelerin görevine ilişkin yapılan hukuki hatalar, o davanın, dava şartını ortadan kaldıran bir durum olarak değerlendirilemez. Yukarıda yer verilen yasal mevzuat ve açıklamalara göre somut olayda, ayıplı hizmetten kaynaklı tazminat talepli olarak █████/2020 tarihinden sonra açıldığı anlaşılan eldeki davanın Asliye Hukuk Mahkemesinde açıldığı ve mahkemece görevsizlik kararı verilmesi üzerine dosyanın Tüketici Mahkemesine geldiği, görevli Tüketici Mahkemesince arabuluculuk şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verildiği görülmüş olup; davacı istinaf dilekçesinde Asliye Hukuk Mahkemesince görevsizlik kararı verilmesi üzerine sonradan arabuluculuk başvurusu yaptıklarını ve eksikliği tamamladıklarını, bu nedenle davanın usulden reddine dair kararın usule aykırı olduğunu ileri sürmüşse de, dava şartı niteliğinde olan arabuluculuk başvurusunun mevcudiyeti, davanın görevsiz mahkemede açıldığı sırada aranacak olup bu eksikliğin sonradan giderilemeyeceği, davacı tarafından 6325 sayılı HUAK'nın 18/A, 2 fıkrasına göre dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmadığının sabit olduğu, bu nedenle ilk derece mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmakla" istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.Yukarıda yazılı Yargıtay'ın emsal içtihatları ve Konya BAM . HD'nin emsal kararlarında da açıklandığı üzere; görevsiz mahkemeden görevli mahkemeye gönderilen davanın, yeni bir dava olmayıp görevsiz mahkemedeki davanın devamı olduğu, davanın açılış tarihinin de görevsiz mahkemedeki açılış tarihi olduğu, zorunlu arabuluculuk dava şartının mevcut olup olmadığının da görevsiz mahkemedeki dava tarihi itibariyle değerlendirilmesinin gerektiği, arabuluculuk dava şartının tamamlanabilir bir dava şartı olmadığı, 6325 s. Yasada zorunlu arabuluculuk son tutanağının dava açılmadan önce temin edilmesine (düzenlenmiş olmasına) ilişkin kesin süre yönünden, görevsiz mahkemede dava açanlar için ek süre veya istisna tanınmadığı, aksi yöndeki Yargıtay emsal (Yargıtay . HD'nin ... E.-... K. sayılı ve Yargıtay . HD'nin ... E.-... K. sayılı) içtihatlarının yasal düzenlemelere uygun görülmediği gibi, bu içtihatların da aksi yönünde yukarıda yazılı Yargıtay emsal (Yargıtay . HD'nin █████/2023 gün ve ... E. ... K. sayılı ve Yargıtay . HD'nin 15.02.2023 gün ve ... E. ... K. sayılı) içtihatlarının ve BAM emsal (Konya BAM . HD'nin █████/2023 gün ve ... E. ... K. sayılı) kararlarının da bulunduğu anlaşıldığından, davacı tarafın dava açılmadan önce zorunlu arabuluculuğa ilişkin dava şartını yerine getirmediği kabul edilmiştir.6100 s. HMK'nın 115/1. maddesine göre de dava şartlarının her aşamada ve re'sen değerlendirilmesi gerektiğinden, usül ekonomisi gereğince dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu, davacının davasının zorunlu arabuluculuğa ilişkin dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar vermek gerekmiştir.Davacının dava açtıktan sonra aldığı zorunlu arabuluculuk son tutanağı, bu davada hükme esas alınmadığından ve bu arabuluculuk son tutanağına istinaden yeniden dava açılması da muhtemel görüldüğünden, Hazine tarafından yapılan zorunlu arabuluculuk giderleri bu davada değerlendirilmemiştir.Dava, görevsizlik kararı ile Mahkememize gelmiş ise de; Yargıtay . HD’nin █████/2024 gün ve ... E. ... K. sayılı emsal içtihadında da benimsendiği üzere, "6100 s. HMK'nın 331. maddesinde vekalet ücretine görevli mahkemece hükmedileceği belirtilmiş olup, usul kanununda ayrıca görevsiz mahkemedeki yargılama için ayrı bir vekalet ücretine hükmedileceğine dair bir yasal düzenleme bulunmadığından" görevsizlik kararından dolayı davalı lehine ayrıca vekalet ücretine hükmedilmemiş ve oluşan vicdani kanaat ile aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçelerle ;1-Davacının davasının ZORUNLU ARABULUCULUĞA İLİŞKİN DAVA ŞARTI YOKLUĞU NEDENİYLE USULDEN REDDİNE, 2-Peşin alınan 88.693,35 TL. nispi karar ve ilam harcından karar tarihi itibariyle alınması gereken 732 TL. maktu ret karar ve ilam harcının mahsubu ile kalan 87.961,35 TL. harcın istek halinde davacıya iadesine,3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderleri ile gerekçeli kararın tebliği için davacı avansından yapılacak olan yargılama giderlerinin davacının kendi üzerinde bırakılmasına,4-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri tespit edilemediğinden bu hususta bir karar verilmesine yer olmadığına,5-Karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 7/2. maddesi uyarınca (ve dava değerinin 5.193.579,04 TL. olduğunun kabulü ile), davalı vekili için 45.000 TL. nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,6-Görevsizlik kararından dolayı davalı vekili için davalı lehine ayrıca vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,7-Arabuluculuk görüşmelerinden dolayı Hazine tarafından (suçüstü ödeneğinden) yapılan yargılama giderinin bu davada değerlendirilmesine yer olmadığına,8-Görevsiz mahkemede açılan davada (Konya . Asliye Hukuk Mahkemesinin █████/2025 gün ve ... E. sayılı tensip zaptının 8 nolu kararı ile) verilen ihtiyati haciz kararının, yasal ve kesin süresi içerisinde davacı tarafından teminet yatırılmaması nedeniyle kendiliğinden kalkmış sayılmasına, 9-Davacı tarafından yatırılan gider avansından artan kısmın, 6100 s. HMK'nın 333. maddesine göre karar kesinleştiğinde ve re'sen davacıya iadesine, Dair ; dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu, gerekçeli bu kararın tebliğinden itibaren 6100 s. HMK'nın 345. maddesi gereğince ( 2 ) hafta içerisinde, Konya BAM ilgili Hukuk Dairesi Başkanlığına sunulmak üzere Mahkememize verilecek dilekçe ile istinaf yolu açık olmak üzere ve oy birliğiyle karar verildi. █████/2026 Başkan ... Üye ... Üye ... Katip ...