antalya bölge adliye mahkemesi, çalınan çekin kötü niyetle iktisap edildiği iddiasıyla açılan istirdat davasında, kötü niyet ispatlanamadığı gerekçesiyle reddedilen ilk derece kararını inceledi.

Antalya Bölge Adliye Mahkemesi, çalınan çekin kötü niyetle iktisap edildiği iddiasıyla açılan istirdat davasında, kötü niyet ispatlanamadığı gerekçesiyle reddedilen ilk derece kararını inceledi.

Özet: Çalındığı iddia edilen bir çekin davalının eline geçmesi üzerine açılan istirdat davasında, ilk derece mahkemesi, çekin çalınanlar arasında olduğunun belirlenmesine ve iptal davası ile ceza soruşturması bulunmasına rağmen, davacının davalının çeki kötü niyetle veya ağır kusurla edindiğini ispat edemediği gerekçesiyle davayı reddetmiş; bu karar davacı tarafından istinaf edilmiştir.

T.C.

ANTALYA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

16. HUKUK DAİRESİ

KARAR TARİHİ:█████/2026

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ:DENİZLİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

KARAR TARİHİ:█████/2023

DAVANIN KONUSU:İstirdat

GEREKÇELİ KARAR

YAZIM TARİHİ:█████/2026

İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.

Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ:

Davacı vekili, dava dışı ... uzun yıllardır reklam malzeme toptancılığı işiyle iştigal ettiğini, işlerini eşi olan ...e ait "... Ürün Toptan Satış ..." unvanlı bir firma üzerinden ifa ettiğini, bu kapsamda ticari işleriyle ilgili her türlü kıymetli evrak da işyerinde veya ... ve ...in evinde bulunduğunu, mevcut iş yeri Gaziosmanpaşa ilçesi içerisinde bulunduğunu ve sadece İstanbul ili içerisinde toptan satış yaptığını, ...'in bayram ziyareti amacıyla memleketi olan Denizliye gittiğini, eşi ...'in ise İstanbulda annesinin yanında kaldığını, ...'in Denizlide iken 16.08.2019 tarihinde ... numaralı hattan arandığını, telefon eden kişinin "Evinde bulunan çekler şu an elimde bana 500.000 (Beşyüzbin TL) verirsen sana bu çekleri geri veririm" dediğini, ... ilk etapta kendisine inanmadığını, telefondaki şahsın "704.000 (Yediyüzdörtbin TL) lik çekin şu an benim elimde" dediğinde ...'in çek veya çeklerin çalınmak suretiyle telefondaki faili meçhul şahısta olduğunu anladığını, Bunun üzerine İstanbulda olan eşi ... ve yeğeni ... ile irtibata geçtiğini, ... ve ...'in kontrol amacıyla müvekkilinin evine gittiklerinde evde bulunan kasadaki çeklerin ve bir kısım paranın çalındığını gördüklerini ve 155i arayarak haber verdiklerini, bu olay nedeniyle ... ... Polis Merkezi Amirliğinde 17.08.2019 tarihinde ifade verdiğini, kimliği meçhul şahıslardan şikayetçi olduğunu, Savcılık makamı tarafından ilgili bankalara müzekkere yazılarak; çeklerin banka şubelerine ibraz edilmesi halinde çeki ibraz eden şüphelilerin derhal yakalanması için en yakın kolluk birimine haber verilmesi ve çekler hakkında hırsızlık iddiası söz konusu olduğundan buna ilişkin kaydın sisteme işlenmesi, çekler ibraz edildiğinde şüpheli bilgilerinin derhal Cumhuriyet Başsavcılığına bildirilmesi talep edildiğini, Çalınan çeklerin bir kısmı ...e bir kısmı ise diğer müvekkil ... Ürün Toptan Satış ...e ait olduğunu, Bu kapsamda taraflarınca ... ve ...e (şahıs şirketi) vekaleten çeklerin iptali talepli olarak İstanbul 21. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... E. sayılı dosyasıyla dava ikame edildiğini, İstanbul 21. Asliye Ticaret Mahkemesi 17.09.2019 tarihli tedbir kararıyla toplam çek bedeli olan 2.046.803,00-TL'nin %20'si olan 409.368,60TL teminat mukabili çeklerin ödemeden men edilmesine karar verildiğini, ... Bankası ... Şubesinden alınmış 23.09.2019 tarih ve ... seri nolu 409.368,60TL bedelli teminat mektubu mezkur mahkeme kasasına sunulduğunu, tedbir konusu çeklerle ilgili tedbir kararı ilgisi olan tüm bankalara elden takip ve teslimle iletildiğini, Davalı yanın çalınan çeklerden olan ... Bankasına ait 25.04.2020 vade tarihli ... nolu 29.314-TL bedelli çeke istinaden Denizli 1. İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı dosyasıyla dava dışı ..., ... İnş.Tic.Ltd.Şti. ve ... aleyhinde icra takibi başlatıldığını, müvekkilin fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kalmak kaydıyla; 3. kişiler tarafından Denizli 1. İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı dosyasın haciz tehdidi altında ödeme yapılması halinde,ödemelerin davalı alacaklıya ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesine, davalının Davanın kabulü ile dava konusu ... Bankası ... Şubesine ait 25.04.2020 vade tarihli ... nolu 29.314-TL bedelli çekin davalıdan istirdadına ve müvekkile iadesine, çek bedelinin alacaklı tarafından tahsil edilmiş olması halinde ise 29.314-TLnin ödeme tarihinden itibaren işletilecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile müvekkile ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; "... dava konusu çeke hamil olarak görünen davalının çeki iktisabında kötü niyetli veya ağır kusurlu olduğunu ispat yükü davacı tarafa ait olup, dava konusu çekin davacının çalınan çeklerinden biri olduğunun belirlenmesi ve bu kapsamda zayi nedeniyle çek iptali davasının ve hatta dava dışı ciranta hakkında ceza davasının açılmış olması, davalının çeki iktisabında kötü niyetli veya ağır kusurlu olduğunu ispata yeterli değildir. Neticeten, iddia, savunma, taraflarca sunulan deliller ve tüm dosya kapsamı itibariyle 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesi (6762 sayılı TTK m. 704) kapsamında davacının yetkili hamil olduğu kabul edilse dahi, davacının davalı tarafın çeki kötü niyetle iktisap ettiğini ya da iktisapta ağır kusuru bulunduğunu ispat edemediği sonuç ve kanaatine varılmakla sübut bulmayan davanın reddi"şeklinde karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:

Karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacıya ait tekstil alanında faaliyet gösteren şahıs firmasının bulunduğunu, işlerin esasen davacının eşi ... tarafından yürütüldüğünü, dava konusu çekin de içinde bulunduğu kıymetli evrakların İstanbul’daki ikametlerinden çalındığını,Cumhuriyet Başsavcılığı’na suç duyurusunda bulunduklarını, ayrıca çek iptali davası açarak tedbir kararı aldıklarını, çekin Denizli 1. İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı dosyasında davalı tarafından takibe konulduğunu öğrendiklerini , davalının çeklerin çalıntı olduğunu bilmesine rağmen hızlı şekilde icra takibi başlattığını, kötü niyetli olduğunu, davalı ticari defterlerinde dava konusu çekin ...’dan alınan avans olarak kaydedildiğini, ancak taraflar arasındaki ticari ilişkinin gerçek mahiyetini ortaya koyacak fatura ve sözleşmelerin ibraz edilmediğini, çekin iktisabını haklı gösterecek herhangi bir ticari belgenin bulunmadığını, çek karşılığında yapıldığı ileri sürülen mal teslimine ilişkin faturaların defterlere kaydedilmediğini, buna rağmen çekin ...’a iade edilmediğini, bunun hayatın olağan akışına ve ticari teamüllere aykırı olduğunu, ayrıca ...’ın tekstil işiyle uğraştığını beyan ettiğini, davalı ...’ın ise inşaat ve yapı malzemesi alanında faaliyet gösterdiğini, aralarında çek devrini gerektirecek nitelikte bir ticari ilişkinin bulunmadığını, ...’ın savcılık ifadesinde dava konusu çekleri ... isimli şahsa verdiğini, diğer şahısları tanımadığını, çekleri ... isimli tekstil işi yapan firmadan havlu satışı karşılığında aldığını beyan ettiğini, dolayısıyla ...’ın anlatımına göre davalı ...’ı tanımadığının anlaşıldığını, ... hakkında İstanbul 11. Ağır Ceza Mahkemesi’nin ... Esas sayılı dosyasında yargılama bulunduğunu beyan ederek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:

Dava, TTK’nın 792. maddesine dayalı çekin istirdadı istemine ilişkindir.

Mahkemece yukarıda yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiştir.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

TTK’nın 792. maddesine dayalı çekin istirdadı davasında, davacının; çek üzerinde yetkili hamil olduğunu, çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve ayrıca çeki iktisap eden kişinin kötü niyetli veya ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekmektedir. Somut olayda dava konusu çekin çalındığı iddiasına ilişkin olarak davacının savcılığa başvurduğu, çek iptali davası açıldığı ve ödeme yasağı kararı alındığı anlaşılmaktadır. Bununla birlikte eldeki uyuşmazlık bakımından belirleyici olan husus, davalı ...’ın çeki iktisap ederken kötü niyetli veya ağır kusurlu olup olmadığıdır.

Dosya kapsamındaki soruşturma evrakları incelendiğinde; davacı tarafın çeklerin öz yeğenleri tarafından çalınarak Denizli piyasasına sürüldüğünü ileri sürdüğü, çeklerin Denizli piyasasında çeşitli kişiler arasında devredildiğinin anlaşıldığı görülmektedir.

Olaya ilişkin olarak dava dışı ... hakkında resmi belgede sahtecilik ve dolandırıcılık suçlarından açılan ve İstanbul 11. Ağır Ceza Mahkemesi’nin ... Esas sayılı dosyasında yargılaması devam eden bir dava dosyasının bulunduğu görülmektedir. Davalı hakkında Denizli Cumhuriyet Başsavcılığı’nın ... soruşturma sayılı dosyasında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmiş ise de; çeklerin Denizli piyasasına sürülmüş olması, olayın kimler arasında ne şekilde gerçekleştiğinin henüz belirsiz olması, ilgili ceza davasının olayın oluş şeklinin ve bu kapsamda davalının olayda ne şekilde rol aldığının tespiti açısından önemli olması sebebiyle adı geçen ceza dosyasının bekletici mesele yapılarak sonucuna göre değerlendirme yapılması gerekirken eksik incelemeyle yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, davacı vekilinin istinaf başvurusu kabul edilmiştir.

Sonuç olarak, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davacı vekilinin ilk derece mahkemesinin kararına ilişkin istinaf başvurusunun ESASTAN KABULÜNE,

2-6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince DENİZLİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin █████/2023 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,

3-6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,

4-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin olarak yatırılan istinaf karar harcının ilk derece mahkemesince talebi halinde davacıya/davalıya İADESİNE,

5-Davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderinin ilk derece mahkemesinde yapılacak yargılama sonunda dikkate ALINMASINA,

6-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,

7-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince peşin alınan ve harcanmayan istinaf gider avansının ilk derece mahkemesince ilgiliye İADESİNE,

8-Davacı tarafından tehiri icra talebi kapsamında Denizli İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı icra dosyasına mehil vesikası için ibraz edilen █████/2025 tarihli ve 21.000,00 TL tutarlı nakdi teminatın yatırana İADESİNE,

9-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara TEBLİĞİNE,

Dair, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle ve HMK'nın 353/1-a maddesince kesin olarak karar verildi.

...