Bakırköy 5. Asliye Ticaret Mahkemesinde incelenen menfi tespit davası, pandemi sebebiyle iptal olan fuar sözleşmesinden kaynaklı borcun ve davacı taraf sıfatının belirlenmesini amaçlamaktadır.
Özet: Davacı şirket, kendisi ile davalı arasında ticari bir ilişki olmadığını ve fuar stant sözleşmesinin yetkilisinin şahıs şirketiyle imzalandığını belirterek, COVID-19 nedeniyle fuarın iptaline rağmen mücbir sebep hükümleri ve yapılan hazırlıklar ile masraflar (stant, uçak bileti, nakliye) gereği davalıya borçlu olmadığını ve davalının haksız icra takibi nedeniyle kötü niyet tazminatı ödemesini talep ederken, davalı tarafın cevap dilekçesi sunmaması ve ticari defterlerini incelemeye açmaması davacının iddialarını güçlendirmiştir.
T.C. BAKIRKÖY 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : ████████ EsasKARAR NO : ████████DAVA : Menfi Tespit (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : █████/2025KARAR TARİHİ : █████/2026KARARINYAZILDIĞI TARİH : █████/2026Davacı tarafından mahkememizde açılan davada yapılan yargılama sonunda;GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile davalı arasında herhangi bir ticari ilişki bulunmadığını, davalının aslında müvekkil şirket yetkilisinin "şahıs şirketi" (..... Mimarlık) ile 31.01.2020 tarihli fuar stant sözleşmesi imzaladığını, bu nedenle müvekkili şirkete husumet yöneltilmesinin haksız olduğunu, Esasa ilişkin olarak; sözleşmeye konu Almanya’daki fuarın Covid-19 salgını nedeniyle iptal edildiğini, sözleşmede doğal afetlerden kaynaklanan zararlardan yüklenicinin sorumlu olmayacağının kararlaştırıldığını, fuar iptal edilene kadar stant hazırlıklarının tamamlandığını, uçak biletlerinin alındığını ve kamyon kiralandığını, dolayısıyla davalının yaptığı ödemeyi geri isteme hakkının bulunmadığını, müvekkili aleyhine Büyükçekmece İcra Müdürlüğü’nün .... Esas (Eski ..... E.) sayılı dosyası ile başlatılan takibin usulsüz tebligatla kesinleştiğini ve banka hesaplarına haciz konulduğunu beyan ederek; müvekkilinin davalıya borçlu olmadığının tespitine ve davalı aleyhine %20’den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı tarafça cevap dilekçesi sunulmamıştır.DELİLLER VE GEREKÇE;Mahkememiz dosyasına SMM ve Fuar Konusunda Uzman Bilirkişi heyetinden rapor aldırılmış, bilirkişi heyeti sunmuş olduğu 12.09.2025 tarihli raporunda özetle; " İddia, savunma, davacı ve davalı tarafların yazılı beyanları ve dosyada bulunan Delil olarak sunulan Taraflar arası Sözleşme ve Yazışmalar ile Dava dosyalarının incelenmesi, Takdir sayın mahkemenin olmak üzere yukarıda yapılan tespitler sonucunda ve rapor içinde açıklanan nedenlerle, MALİ DEĞERLENDİRME SONUÇ: 1. Davacı tarafın 2020-2021 yılına ait ticari defter ve kayıtlarının sahibi lehine delil niteliği bulunup bulunmadığının takdirinin sayın mahkemeye bırakıldığı, 2. Davalı tarafın 08.08.2025 tarihli defter inceleme günü gelmediği, yerinde inceleme talebinde bulunmadığı, bu nedenlerle davalı tarafın ticari defterleri üzerinden inceleme yapılamadığı, bu husustaki değerlendirmenin sayın mahkemenin takdirine bırakıldığı, HMK 222 (5) maddesinde "Taraflardan biri tacir olmasa dahi, tacir olan diğer tarafın ticari defterlerindeki kayıtları kabul edeceğini belirtir; ancak, karşı taraf defterlerini ibrazdan kaçınırsa, ibrazı talep eden taraf iddiasını ispat etmiş sayılır." ifadesi yer almıştır. 3. Davacı Tarafın Menfi Tespit Talebi, Davacı taraf, davalının stant sözleşmesinin davacının yetkilisinin olduğu şahıs şirketi ile imzaladığını, tarafların herhangi bir ticari veya sözleşme ilişkisinin olmadığını, davacının taraf sıfatı olmadığını, davalının her ne kadar ön ödeme ücretini istemiş ise de standın projesinin hazırlandığı, malzemelerin alındığı, baskıların yapıldığını, panellerin sıvandığını, uçak biletlerinin alındığı, nakliye kamyonu kiralandığını, tüm bunlar göz önüne alındığından davacının yetkilisinin şahıs şirketinin masraflar yaptığını, 4.500,00 EURO üzerinden anlaşma yapıldığını ve 17.02.2020 tarihinde davalıya 2.250,00 EURO ödeme yapıldığını, Büyükçekmece İcra müdürlüğünün ..... esas sayılı (eski Büyükçekmece ...... İcra müdürlüğü ..... esas) dosyasından açılan takipte davacının borçlu olmadığını tespitine, davalı tarafından takip başlatıldığını ve banka hesaplarına ve araçlarına haciz konulduğunu, bu nedenle %20'den az olmamak üzere tazminata hükmedilmesini, yargılama giderleri ile avukatlık ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesini karar verilmesini talep Ettiği, Davalı Tarafın Takip Talebi, Davalı tarafın davacı taraf hakkında 2.250,00 EURO toplam alacağın takip tarihinden itibaren icra harç masrafları ve vekalet ücretiyle asıl alacağa işleyecek EURO yıllık en yüksek mevduat faizi tahsili talebi ile (Türk Borçlar Kanunun 100.maddesi uyarınca yapılacak kısmi ödemelerin öncelikli faiz ve masraflara mahsubuyla) Büyükçekmece İcra Müdürlüğü’nün ..... esas sayılı (eski esas Büyükçekmece ..... İcra Müdürlüğü’nün....) dosyası üzerinden 08.04.2021 tarihinde takibe geçtiği, davalı tarafın takibe itiraz ettiği, takip talebine açıklama olarak “Ön Ödeme Ücreti 2.250,00 EURO” diye yazıldığı, Takibe Ve Davaya Konu Ödeme, Takibe ve davaya konu edilen 2.250,00 EURO tutarlı ödemenin olduğu, Davalı tarafın davacı taraftan 2.250,00 EURO alacaklı olduğunu iddia ettiği ve takip talebinde bulunduğu, T.C. ISTANBUL BALKIRKÖY ..... ATM .... Esas Bilirkişi Heyet Raporu Sayfa 13 / 14 Davacı tarafın davalı tarafa 17.02.2020 tarihinde 2.250,00 EURO tutarlı ödeme yaptığını iddia ettiği ve borçlu olmadığının tespiti talebinde bulunduğu, Davacı taraftan talep edilmesine rağmen dosya muhteviyatına takibe ve davaya konu olan 2.250,00 EURO tutarlı ödemeye ilişkin herhangi bir dekont, makbuz veya ödeme belgesi sunulmadığı, ilaveten davacı tarafın ticari defter ve kayıtlarında yer alan herhangi bir ödeme kaydının da olmadığı, Tarafların 2020 Yılı BS-BA Formu Beyanları, Dosya muhteviyatına sunulan taraflara ait 2020 yılı BS-BA Formu beyanlarında, tarafların birbirlerine ilişkin herhangi bir faturayı beyan etmediği, Davacı Tarafın 2020-2021 Yılı Ticari Defter Ve Kayıtları, Davacı tarafın 2020-2021 yılı ticari defter ve kayıtlarında, davalı taraf ile ilgili herhangi bir cari hesap ilişkisinin, borç veya alacak bakiye durumunun olmadığı, Tarafların Ticari Defter Ve Kayıtlarının Karşılaştırılması-Değerlendirme, Takibe ve davaya konu edilen 2.250,00 EURO tutarlı ödemenin olduğu, Davalı tarafın davacı taraftan 2.250,00 EURO alacaklı olduğunu iddia ettiği ve takip talebinde bulunduğu, Davacı tarafın davalı tarafa 17.02.2020 tarihinde 2.250,00 EURO tutarlı ödeme yaptığını iddia ettiği ve borçlu olmadığının tespiti talebinde bulunduğu, Davacı taraftan talep edilmesine rağmen dosya muhteviyatına takibe ve davaya konu olan 2.250,00 EURO tutarlı ödemeye ilişkin herhangi bir dekont, makbuz veya ödeme belgesi sunulmadığı, ilaveten davacı tarafın ticari defter ve kayıtlarında yer alan herhangi bir ödeme kaydının da olmadığı, Davacı tarafın 2020-2021 yılı ticari defter ve kayıtlarında, davalı taraf ile ilgili herhangi bir cari hesap ilişkisinin, borç veya alacak bakiye durumunun olmadığı, davalı tarafın ticari defter ve kayıtlarını incelemeye sunmadığı, Netice itibariyle, davacı tarafın ticari defter ve kayıtlarıyla birlikte takibe ve davaya konu olan 2.250,00 EURO tutarlı ödemeyi davalı tarafa yaptığını ve davalı tarafa borcu olmadığını ispat etmesi gerektiği, 4. Tarafların tazminat, muhakeme masrafları ve benzeri taleplerinin, Sayın Mahkemenizin takdirlerine ait olduğu, sonuç ve kanaatine varılmıştır. TEKNİK DEĞERLENDİRME SONUÇ: A1. Fuar Stand Dekorasyonu çok riskli ve Termin Planına Uyum Planlı çalışma gerektirmekte olup Risk teşkil etmektedir. Deneyimli Firmalar ile çalışmak tavsiye edilir. Fuar Tarihi yaklaştıkça Riskler Zirve yapmaktadır. İşbu Davada Fuar Alanına Giriş Tarihi 25 Şubat olarak İzin alınmış ve 2 ay öncesinden Taraflararası “STAND DEKORASYON Kurulum ve Demontaj” Hizmeti anlaşması yapılıp , Proje üzerine Taraf Yetkilileri Ekip Çalışmasına başladıkları görülmüştür. 31.01.2020 tarihli Sözleşme öncesi Teklif ve Taslak Proje Sunumunu takiben 15. Günde Fuarın Süresiz İptal Haberi yansıtılmış, Davacı tarafın; ▪ Nakliye Şirket ile yazışma ve Fatura/ Ödeme Belgeleri ile İptal İndirim Avantajı T.C. ISTANBUL BALKIRKÖY ..... ATM .....Esas Bilirkişi Heyet Raporu Sayfa 14 / 14 ▪ Proje Ekibi Uçak Ulaşım Bilet/ Ödeme Belgesi ile İptal Kısmi Geri Ödeme Avantajı ▪ Stand Üretim ve Yapımının hangi aşamada olduğu, ▪ Proje Ekibinin Almanya Nürnberg’de 25 Şubat – 12 Mart arası yaklaşık 16 günlük Rezervasyon ve günlük masraflarının bir kısmının yapılmaması sebebiyle bazı masrafların gerçekleşemeyeceği, Tespit edilmiştir. A2. Fuar Organizasyon Firması, Fuarın Gerekçeli olarak Tek Taraflı İptali durumunda Fuara Katılım Sözleşmesinin düzenlenmesi ile peşin tahsil edilen ; ▪ Kiralık Stand Alanı Ücretini iade eder. ▪ Buna ek olarak Fuar Organizatörü tarafından hizmet olarak sunulan Katılımcı Firma tarafından “Standart Stand” tercih edilmesi durumunda bu bedeli de iade eder. ▪ Dava konusu, “Özel Stand Dekorasyon” Masraflarına karışmaz ve para iadesi yapılmaz. Taraflararası Ticari İşbirliği İhtilaf Sonucu :Yukarıda ayrıntılı dökümü verilen aynı zamanda Taraflararası Sözleşmede Teknik Üretim başlıklı 4. Madde de belirtilen : Kiralık Sistemde Özel Yeni Yapım İşler yanı sıra, Stokta bulunan Hazır Malzemeler, Personel Proje Tarihlerinde İşçilik olarak Açığa Çıkması/ Konaklama/ Yeme İçme, Nakliye İptali kaynaklanan Transfer Yakıt Tüketimi, Nakliye Aracı Fuar Süresince Park Bekleme Ücreti vb. masraflar Sözleşme Bedelinden Fayda Sunulamayan Harcamalar olduğu, Sonuçta ; Davacı Taraf 4,500.- Euro yerine 3500.- Euro Talep ettiği Alacak Bakiyesinin, Davalı tarafın 1800.- Euro’nun Davacı Tarafa ödemesinin yeterli olacağı kanaati oluşmuştur," şeklinde belirtmiştir.Dava, İcra ve İflas Kanunu'nun 72.maddesi uyarınca açılmış menfi tespit talebine ilişkindir.Taraflar arasındaki uyuşmazlığın, Büyükçekmece İcra Müdürlüğü'nün ..... Esas sayılı dosyasına konu ..... Fuarına katılım konusunda taraflar arasında sözleşme bulunup bulunmadığı, fuarın iptal olması sebebiyle davalının davacıya ödediği fuar katılım bedelini davacıdan talep edip edemeyeceği, sözleşmenin tarafı olmadığı iddiasına ve fuar katılımı için hizmetin verildiği iddiasına karşın davacının davalıya borcu olup olmadığı konularında olduğu anlaşılmıştır. İcra ve İflas Kanunu'nun 72.maddesi gereğince borçlu icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu olmadığını ispat için menfî tespit davası açabilir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi; menfi tespit davasını, bir hukuki ilişkinin ya da ondan doğan bir hak veya yetkinin mevcut olmadığının, bir belgenin sahteliğinin ya da herhangi bir nedenle hükümsüzlüğünün tespiti için hukuki yarar bulunması koşuluna bağlı olarak açılan ve sonucunda herhangi bir mahkumiyet istemini içermeyip, konusunu teşkil eden hususun bir kararla tespitini amaçlayan dava olarak tanımlamıştır. Borçlu icra takibine süresinde itiraz etmediği ve takibin kesinleşmesi halinde borcunun bulunmadığını bu dava türü ile ileri sürebilir. Menfi tespit davasında ispat yükü kural olarak davalı alacaklıya düşer. Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; somut olayda icra takibi ile tahsili talep olunan alacağa esas teşkil eden ve dava dilekçesi ekinde sureti sunulan "kiralık stand sözleşmesi" taraflarının davalı ile dava dışı .... Mimarlık Fuar Stand Tasarım Uygulama ve Bilgisayar Hizmetleri olduğu, mezkur sözleşme kapsamında iş bedelinin 4.500,00-Euro olarak belirlenip, sözleşmede stand bedelinin %50'sinin peşin olarak tahsil edileceğinin kararlaştırılmış olduğu, davalı alacaklının işbu sözleşme kapsamında bu düzenleme uyarınca yapmış olduğu 2.250,00-Euro bedelindeki ön ödemenin iadesi istemi ile davacı aleyhine takip başlatmış olduğu anlaşılmıştır. Yukarıda ifade edildiği üzere mezkur sözleşme davalı ile dava dışı ..... Mimarlık Fuar Stand Tasarım Uygulama ve Bilgisayar Hizmetleri arasında akdedilmiş olup, İstanbul Ticaret Sicil Müdürlüğü ile yapılan yazışma neticesinde davacı şirketin unvanının kuruluşundan bu yana ..... Mimarlık Stand Tasarım Reklam Ve Organizasyon Sanayi Ticaret Limited Şirketi olduğu, sözleşmede geçen ...... Mimarlık Fuar Stand Tasarım Uygulama ve Bilgisayar Hizmetleri unvanının davacı şirketin yetkilisi .....'ın gerçek kişi tacir kaydına ilişkin bir unvan olduğu, ticaret sicil kayıtlarına göre ......'ın gerçek kişi firma kaydının halen faal olarak devam ettiği, bu bakımdan alacağa dayanak teşkil eden sözleşmeden kaynaklı olarak icra takibi başlatmak suretiyle davacıya husumet yöneltilebilmesinin mümkün olmadığı, nitekim yaptırılan bilirkişi incelemesi neticesinde de davacı tarafın ticari defter ve kayıtlarında davalıya ait herhangi bir kaydın da yer almadığı, tarafların BA/BS formlarında da birbirlerine ilişkin herhangi bir bildirimlerinin bulunmadığı, bu bakımdan sözleşmeden kaynaklı istemin sözleşmenin tarafı olmadığı sabit olan davacıya yöneltilemeyeceği, bu kapsamda davacının davasında haklı olduğu anlaşılmış ve davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM-Yukarıda açıklanan nedenlerle;1-Davanın KABULÜ ile, davacının Büyükçekmece İcra Müdürlüğü'nün ..... Esas sayılı dosyasından kaynaklı davalıya BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE, 2-Davacının tazminat talebinin yasal şartları mevcut olmadığından reddine, 3-Harçlar Kanunu'na göre belirlenen 6.387,40 TL ilam harcından peşin alınan 615,40TL harcın mahsubu ile bakiye 5.772,00 TL'nin davalıdan alınarak Hazine'ye irat kaydına, 4-6102 sayılı Türk Ticaret Kanununa göre alınan 4.600,00 TL arabulucu ücretinin davalıdan alınarak Hazine'ye irat kaydına, 5-Davacı tarafından sarf edilen 5.000,00 TL bilirkişi ücreti, 195,00 TL posta masrafı, 2.149,28 TL başvuru harcı, 615,40 TL peşin harç olmak üzere toplam 7.959,68TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 6-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 45.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davacıya verilmesine, 7-HMK’nın 333. maddesi gereğince hükmün kesinleşmesinden sonra artan avansın taraflara iadesine, Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.█████/2026Katip..... e-imzalıdır Hakim ..... e-imzalıdır