İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen, otogaz bayilik sözleşmesi ihlali nedeniyle cezai şart ve kar mahrumiyeti alacaklarının tahsili için açılan itirazın iptali davası özeti.
Özet: Bu itirazın iptali davasında davacı, davalının akdettiği otogaz bayilik sözleşmesini istasyonu satarak ve lisansını erken sonlandırarak haksız yere ihlal etmesi sonucu doğan cezai şart ile işlemiş faiz alacağını tahsil etmek amacıyla başlattığı icra takibine yapılan itirazın kaldırılmasını, takibin devamını ve icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmektedir; daha önce açılan benzer bir davada kısmi kabul kararı verilmiş olmasına rağmen, davalı bu davaya cevap dilekçesi sunmamıştır.
T.C.
İSTANBUL9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO : ████████ EsasKARAR NO : ████████DAVA : İtirazın İptali DAVA TARİHİ : █████/2025KARAR TARİHİ : █████/2026Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda;GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; davalının, taraflar arasında akdedilen Otogaz Bayilik sözleşmesine konu istasyonu satmak suretiyle sözleşmenin feshine neden olduğunu, davalının müvekkili şirket ile 5 yıl süreli Otogaz Bayilik sözleşmesi akdetmiş ancak sözleşmenin henüz 1 yılı dahi dolmadan akaryakıt istasyonunu 16.11.2021 tarihinde ...Ltd. Şti'ye (...) satmış olduğunu, satışın doğal sonucu olarak da Enerji Piyasası Denetleme Kurumu'ndan (EPDK) 23.12.2021 tarihinde lisansını sonlandırmış olduğunu, davalının, müvekkili şirkete herhangi bir fesih bildirimi dahi yapmamış olduğunu, müvekkilinin sözleşmenin sona erdiğini 23.12.2021 tarihinde lisansın EPDK tarafından sonlandırılması ile birlikte öğrenmiş olduğunu, davalının, müvekkili şirkete borçlu olduğunu, davalının yıllardır petrol piyasasında faaliyet gösteren basiretli bir tacir olarak üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmemekte olduğunu, faiz yönünden yapılan itirazların haksız olduğunu, icra takibinde faizin, borçlunun temerrüde uğratıldığı takip tarihinden itibaren işletilmek üzere her iki tarafın tacir olması sebebiyle ticari temerrüt faizi talep edilerek açılmış olduğunu, yukarıda açıklanan nedenlerle; müvekkilinin fazlaya ve diğer hususlara ilişkin her türlü talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla, yukarıda açıkladığımız ve yapılacak yargılama ile doğruluğu ve haklılığı kanıtlanacak iddia ve taleplerine konu tespit ve kısmi alacak davaları uyarınca, haklı davalarının kabulünü, davalı borçlunun ... 14.İcra Müdürlüğü ... E. Sayılı dosya kapsamında haksız ve kötü niyetli olarak yapmış olduğu borca ve ferilerine ilişkin itirazının iptalini ve takibin kaldığı yerden devamını, davalı borçlunun haksız ve kötü niyetli itirazı nedeni ile %40 icra inkar tazminatına mahkum edilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ile dava ettiği görüldü. Davalıya usulüne uygun tebligat hazırlandığı ancak davaya karşı cevap dilekçesi sunmadığı görüldü.DELİLLER VE GEREKÇE;Dava, Otogaz Bayilik Sözleşmesine ve taahhütnameye aykırı olarak eksik ürün alımından doğan cezai şartın tahsili için başlatılan ilamsız takibe davalının itirazının iptali istemine ilişkindir.Uyap sisteminden entegre edilen ... 14. İcra Müdürlüğü ... E. Sayılı takip dosyasının incelenmesinde davacı tarafından davalı aleyhine 41.589,12 TL cezai şart alacağının ve 19.855,57 TL işlemiş faizden oluşan 61.444,69 TL toplam alacağın tahsili istemiyle başlatıldığı, davalının yasal yedi günlük sürede borca itiraz ettiği görülmüştür.█████/2021 tarihli otogaz bayilik sözleşmesinin incelenmesinde; taraflar arasında 5 yıl süreli olarak kurulduğu, aynı tarihli ürün alım taahhütnamesi ile davalının yıllık asgari 160 ton, sözleşme süresince 800 ton otogaz ürünü almayı taahhüt ettiği, taahhüdü yerine getiremediği takdirde sözleşme süresinin hitamında veya her bir yıllık sözleşme süresinin sonunda hesaplanacak eksik kalan miktar üzerinden ton başına 80TL tutarı üzerinden hesaplanacak kar mahrumiyetini ödeyeceği, 80TL'nin her bir sözleşme yılında bir önceki yılın TÜFE enflasyon oranından artırılacağının kararlaştırıldığı görüldü.Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun müzekkere yanıtında ;... tarih ve ... sayılı kararı ile davalı şirketin otogaz bayilik lisansının sonlandırıldığının bildirildiği görülmüştür.... 20.Asliye Ticaret Mahkemesi ...Esas sayılı dosyası dosyamız arasına celp edilip incelendiğinde; taraflarının aynı olduğu, davacının kısmi dava olarak açtığı davada davacının █████/2021 tarihli otogaz bayilik sözleşmesinden kaynaklı eksik ürün alımı nedeniyle cezai şart ve mahrum kalınan kara ilişkin alacağının tahsilini istediği, dosyada alınan bilirkişi raporu ile sözleşme için kararlaştırılan 5 yıl için eksik ürün alımından kaynaklı 51.589,12TL cezai şart alacağı, erken fesihten kaynaklı 50.000TL cezai şart alacağının olduğunun tespit edildiği, davacının davayı ıslah etmediği, Mahkemenin ...Esas sayılı...Karar sayılı kararıyla davanın kabulü ile 5.000,00 TL cezai şart, 5.000,00 TL kar mahrumiyeti alacağının davalıdan alınarak davacıya verilmesine miktar yönünden kesin olarak karar verildiği görülmüştür.Tüm deliller toplandıktan sonra, bilirkişiden rapor alınmasına karar verilmiş, mali müşavir bilirkişi ..., sözleşme hukuku konusunda uzman bilirkişi ... , sektör uzmanı bilirkişi ... tarafından hazırlanan █████/2026 tarihli bilirkişi raporunda; "...1.Davacı defterleri 12.12.2025 tarihindeki incelemede ibraz edilmediği, fakat 20 ATM ... Esas sayılı dosyasına düzenlenen 28.11.2022 tarihli bilirkişi heyet raporunda 2021 yılı defterlerinin görüldüğü ve sahibi lehine delil olma özelliğine sahip olduğu tespitinin var olduğu, 2.Taraflar arasında ihtilafsız olan Ürün Alım Taahhütnamesinde " satın alma taahhüdümüzü her bir yıllık sözleşme dönemine ilişkin olarak yerine getiremediğimiz takdirde," ve A maddesinde " Anlaşma süresinin hitamında ve/veya her bir yıllık anlaşma süresinin sonunda hesaplanacak eksik kalan miktar üzerinden ton başına 80 TL (Seksen Türk Lirası) üzerinden hesaplanacak kar mahrumiyeti ödemeyi," özellikle belirtilen her bir yıllık sözleşme dönemiyle ilgili olarak davacının davalıya eksik ürün alımı ile ilgili Ürün alım taahhüdü kapsamında, davacı dağıtım şirketinin davalı bayisinin eksik alımı karşısında herhangi bir uyarı, bilgilendirme, ihtar ve/veya bir sonraki dönem başlangıcında eksik ürün karşılığı olan cezai şartın saklı tutulduğuna dair bir şerhin ilk faturaya yazıldığına dair bir belge, dosya kapsamında bulunmamaktadır. Dolayısıyla kar mahrumiyeti/cezai şartın talep edilebilmesi için karşı tarafa eksik ürün alımı ile ilgili bildirim yapılmadığından kar mahrumiyeti/cezai şart talep edilemeyeceğinin değerlendirilmesinin Sayın Mahkemeye ait olduğu,3.Şayet Sayın Mahkeme tarafından, Sözleşmenin ilk bir yıl dolmadan davalı tarafından sonlandırılmasının kabul edilmesi halinde eksik ürün alımından kaynaklı 51.588,80 TL cezai şart alacağının hesap edildiği (20 ATM bilirkişi raporunda da bu rakamın var olduğu), 10.000,00 TL nin tahsil edildiğinin davacı tarafından beyan edildiği, dolayısıyla (51.588,80-10.000,00=41.588,80) 41.588,80 TL davacının davalıdan asıl alacaklı olduğunun kabul edilmesinin gerektiği, takip talebinin de asıl alacak olarak 41.589,12 TL olarak talep edildiği, (41.589,12-41.588,80=0,32) 0,32 TL fazla talebin değerlendirilmesinin Sayın Mahkemeye ait olduğu, 4.Davacı şirket tarafından davalıya ihtarname gönderilmediğinden takip öncesi işlemiş faiz talebinin değerlendirilmesinin Sayın Mahkemeye ait olduğu,..." sonuç ve mütalaa edildiği görüldü. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesinin ... E -... K sayılı kararında ; "Taraflar arasındaki uyuşmazlık, akaryakıt bayilik sözleşmesinde (sözleşme eki asgari alım taahhüdünde) öngörülen yıllık asgari ürün alımı taahhüdüne aykırı davranıldığı iddiasına dayalı cezai şart alacağındankaynaklanmaktadır. Her ne kadar Ürün Alım Taahhütnamesi'nin (a) maddesinde kar mahrumiyetinden söz edilmiş ise de içerdiği yaptırımlar itibari ile asgari alım taahhüdünün ihlaline ilişkin özel cezai şartı düzenlemektedir. Hukuki nitelendirme hakime ait olup anılan maddenin cezai şarta ilişkin olduğu kabul edilmesi gerekmektedir." denilmiştir.İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesinin ... E ... K sayılı kararında ;“Taraflarca düzenlenen ürün alım taahhütnamesinde; bayinin yıllık asgari 500 ton, beyaz ürün almayı ve sözleşme süresi sonunda veya her bir yıllık sözleşme süresinin sonunda eksik kalan ton başına 100-USD tutarında kar mahrumiyetini ödemeyi kabul ve taahhüt etmiştir. Söz konusu hüküm ifaya ekli cezai şart niteliğinde olup, sözleşmenin davacı tarafından haklı olarak feshi nedeniyle davacının bu taahhütnameye dayalı olarak cezai şart talep hakkı bulunmaktadır. Ancak taraflarca eksik alım halinde ödeneceği kararlaştırılan söz konusu cezai şart ifaya ekli cezai şart mahiyetinde bulunduğundan, sözleşmenin yürürlükte olmadığı dönemler için ifası talep edilemeyecek bir edimin ifa edilmemesine bağlı olup, diğer ifade ile eksik ürün alımına bağlı ceza talep edilemeyecektir. Sözleşmedeki alım taahhüdü yıllık olarak kararlaştırılmış olup, sözleşme ise ikinci yılı dolmadan davacı tarafça haklı olarak feshedilmiştir. Bu nedenle davacı tarafça ilk bir yıllık dönem için cezai şart talep edilebilecektir. Fakat yıl bitmeden o yıla ilişkin eksik ürün alındığı iddiasıyla cezai şart istenemeyeceğinden, ikinci yıl fesih sebebiyle tamamlanamadığından söz konusu cezai şart talep edilemeyecektir (Yargıtay 19. HD'nin ...E.,...K. sayılı ve █████/2018 ile ...E.,...K. sayılı ve █████/2015 tarihli ilamları). ”denilmiştir.Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde ; taraflar arasında █████/2021 tarihli otogaz bayilik sözleşmesi akdedildiği, sözleşmenin 5 yıl süreceğinin kararlaştırıldığı ,█████/2021 tarihli Ürün Alım Taahhütnamesinde senelik 160 ton ürün alımına uyulmaması halinde davalının cezai şart ödeyeceğinin kararlaştırıldığı, davanın eksik ürün alımına ilişkin cezai şartın tahsili için başlatılan takibe itirazın iptali istemine ilişkin olduğu, davacının aynı alacağın tahsili istemiyle açtığı ... 20.Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı kısmi davada 5.000TL cezai şart alacağı yönünden miktar yönünden kesin olarak kabulüne karar verildiği, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 13.03.2015 tarih ve ... Esas, ... Karar sayılı ilamında belirtildiği üzere; Kural olarak, kısmi davada alınan bilirkişi raporlarının açılan ek dava yönünden kesin delil olmayacağı gerek öğretide gerek yargısal uygulamada kabul edildiği, kısmi davada kesinleşen hükme esas alınan rapor tümüyle inceleme ve itiraz konusu yapılıp, tüm yargısal denetim yollarından geçerek toplam alacak miktarını ortaya koyacak şekilde kesinleşmiş ve taraflar yönünden yargısal denetim yolları tüketilerek usulü kazanılmış haklar gerçekleşmişse kesin delil olarak değerlendirilmesi gerekeceği, ... 20.Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı kararının yargısal yollardan geçerek kesinleşmediği, bu dosyada alınan bilirkişi raporunun kesin delil teşkil etmeyeceği, taraflarca eksik ürün alım halinde ödeneceği kararlaştırılan cezai şartın 6098 Sayılı Kanun'un 179. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca ifaya ekli cezai şart mahiyetinde bulunduğu, sözleşmede taahhüdün yıllık olarak kararlaştırıldığı, davalının lisansının 23.12.2021 tarihinde EPDK tarafından sonlandırıldığı, 5 yıl devam etmesi kararlaştırılan sözleşmenin davalı tarafından birinci yıl dolmadan fiilen sonlandırıldığı, Mahkememizce aldırılan 18.05.2026 tarihli bilirkişi raporu ile ürün alım taahhüdündeki cezai şart maddesine göre yapılan hesaplamada 5 yıllık süre için 51.588,80TL cezai şart alacağının hesap edildiği, Yargıtayın yerleşik içtihatları uyarınca ifaya eklenen cezai şartın sözleşmenin yürürlükte olmadığı dönemler için ifasının istenemeyeceği , sözleşmenin birinci yılı için cezai şart tutarının 388,80TL olarak hesap edildiği, davacı vekilinin dava dilekçesinde ... 20.Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı... Karar sayılı 19.12.2023 tarihli kararı ile hükmedilen cezai şart alacağının 10.000-TL tutarının tahsil edildiğini beyan ettiği, sözleşmenin birinci yılı dolmadan feshedildiği için davacının eksik ürün alımı nedeniyle cezai şartı talep edemeyeceği anlaşılmakla davanın reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davanın reddine,2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesine göre hesap edilen 732-TL. maktu karar ve ilam harcından peşin olarak alınan 742,11-TL. harcın mahsubu ile fazla alınan 10,11-TL. harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa iadesine,3-Davacının yapmış olduğu yargılama masraflarının kendi üzerinde bırakılmasına, 4-6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-(11)-(13) maddesi ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 4.600-TL. arabuluculuk ücretinin tamamının, davacıdan tahsiliyle hazineye irat kaydına,5-Davacı tarafından yatırılan bakiye gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine,Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, diğer tarafın yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmek üzere mahkememize hitaben yazılmış, mahkememize ya da en yakın Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile gidilebilecek İSTİNAF yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.█████/2026 Katip ¸e-imzalıdır Hakim ¸e-imzalıdır ¸Bu evrak 5070 sayılı Yasa gereğince elektronik olarak imzalanmıştır.