T.C. Bakırköy 5. Asliye Ticaret Mahkemesinde kooperatifin üyesinden aidat, park ve reklam panosu cezaları tahsil yetkisi ile kanunsuz suç ve ceza olmaz ilkesinin hukuki kapsamı sorgulanıyor.
Özet: Bir kooperatif, üyesi olan davalının kooperatif ortaklığından kaynaklanan aidat ve gider borçlarını, özellikle park ve reklam panosu cezalarını ödememesi nedeniyle başlattığı icra takibine yapılan itirazın iptalini talep etmiş; davalı ise, kooperatifin özel hukuk tüzel kişisi olarak anayasal "kanunsuz suç ve ceza olmaz" ilkesi gereğince üyelerine para cezası verme yetkisinin bulunmadığını, bu tür cezaların Kooperatifler Kanununda açıkça düzenlenmediği için geçersiz olduğunu savunmuş ve bilirkişi raporu da, Yargıtay içtihatlarına atıfta bulunarak, kooperatifin iç düzenlemeleriyle ceza kesme yetkisinin kanuni dayanağı bulunmadığı sürece hukuki geçerliliğinin olmadığını belirtmiştir.
T.C. BAKIRKÖY 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : █████████ EsasKARAR NO : ████████DAVA : İtirazın İptali (Kooperatif Aidat Borcundan Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : █████/2024KARAR TARİHİ : █████/2026KARARINYAZILDIĞI TARİH : █████/2026Davacı tarafından mahkememizde açılan davada yapılan yargılama sonunda;GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle; müvekkili kooperatifin üyesi olan davalının, kooperatif ortaklığından kaynaklanan aidat ve gider borçlarını ekli e-arşiv faturalarına ve yapılan tüm ihtarlara rağmen ödemediğini, alacağın tahsili amacıyla Bakırköy .... İcra Müdürlüğü’nün ..... Esas sayılı dosyası ile başlatılan takibe davalının haksız ve zaman kazanma amaçlı itiraz ettiğini, alacağın ferilerine ilişkin olarak; kooperatif genel kurul kararlarının tüm ortakları bağlayıcı sözleşme niteliğinde olduğunu, bu kararlarla belirlenen gecikme zammı oranlarının uygulanmasının hukuki zorunluluk olduğunu ve üyelerin ayrıca temerrüde düşürülmesine gerek bulunmadığını, Kooperatifler Kanunu'nun 99. maddesi gereğince davanın ticari dava sayıldığını ve mahkemenin görevli olduğunu beyan ederek; davalının Bakırköy ..... İcra Müdürlüğü’nün .... Esas sayılı dosyasına vaki itirazının iptali ile takibin devamına ve alacağın likit olması nedeniyle %20’den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu cevap dilekçesinde özetle; Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili aleyhine başlatılan icra takibine konu edilen alacağın "yasak yere park" ve "reklam pano bedeli" adı altında kesilen disiplin cezalarından ibaret olduğunu, ancak davacı kooperatifin özel hukuk tüzel kişisi olarak ortaklarına disiplin cezası verme yetkisinin bulunmadığını, Anayasa’daki “Kanunsuz Suç ve Ceza Olmaz” ilkesi gereğince, kooperatif genel kurulu veya yönetim kurulu kararıyla suç ihdas edilip ceza kesilemeyeceğini, ne Kooperatifler Kanunu'nda ne de Kat Mülkiyeti Kanunu'nda yönetime böyle bir cezalandırma yetkisi tanınmadığını, ayrıca; kooperatifin kendi yönetim planında dahi ceza kesilmeden önce "yazılı uyarı" şartı öngörüldüğünü ancak müvekkiline herhangi bir ihtar yapılmadığını, ceza makbuzlarında itiraz mercii ve süresinin gösterilmediğini, kesilen cezaların keyfi olduğunu ileri sürerek; davanın reddine ve haksız takip başlatan davacı aleyhine %20’den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.Mahkememizce Bakırköy ...... İcra Müdürlüğü'nün ..... Esas sayılı takip dosyası incelenmiş, incelenmesinde alacaklısının .... TOPTAN TİCARET DEPOLAMA VE KÜÇÜK SANAYİ TOPLU İŞ YERİ YAPI KOOPERATİFİ (İSTOÇ) borçlusunun ..... olduğu, 13.483,40-TL üzerinden icra dairesinde ilamsız icra takibi açıldığı, davacının davasını açmasında hukuki yararının olduğu, ödeme emrinin borçluya usulüne uygun tebliğ edildiği ve borçlunun süresinde itiraz etmesi sonucu takibin durduğu anlaşılmıştır. Davacının itirazın iptali davasını 1 yıllık hak düşürücü sürede açtığı anlaşılmıştır.Mahkememiz dosyasına Kooperatif bilirkişisi .....'dan rapor aldırılmış, bilirkişi sunmuş olduğu 12.06.2025 tarihli raporunda özetle; " Davacı tarafından ibraz edilen yasal defterler e-defter statüsünde olup; defter beratları süresi içinde Maliye Bakanlığı'na verilmiştir. Davacı yan defter ve kayıtlarında davalı adına dzücnelenn ceza makbuzlarının yönetim planı ile 2011, 2021 ve 2022 yılı genel kurul kararlarına dayanılarak düzenlendiği belirtilmiştir. İlgili yıllar Genel Kurul Kararlarına dayanarak düzenlendiği anlaşılmaktadır. Davalı adına düznelnenen tüm ceza makbuzları davarya tebliğ edildmiş ancak davalı makbuzların bir çoğunu almaktan imtina etmiştir. Davalı şirket aleyhine başlatılan takipte cari hesaba göre aidat borcu da dahil davalnın davacıya takip tarihi itibarıyla (20.08.2024) 27.567,47.-TL (B) olduğu görülmektedir. huzurdaki davaya konu edilen ceza makbuzlarının toplamının bu bakiye içinde olduğu ve 7.200.-TL park cezası ile 3.762.-TL reklam pano cezası bedelinden dolayı sorumlu ve borçlu olduğu anlaşılmaktadır. Davacının alacaklı olduğu 7.200.-TL park cezası ile 3.762.-TL reklam pano geckme cezası içn toplam 772,12.-TL faiz talep edebileceği hesaplanmaktadır.'' şeklinde belirtmiştir.Tarafların itirazı üzerine dosya ek rapor alınmak üzere yeniden bilirkişiye tevdi edilmiştir.Bilirkişi 04.08.2025 tarihli ek raporunda özetle; ''Davacı Kooperatif tarafından davalı aleyhine uygulanan park cezası ve reklam panosu cezası, Yönetim Planı ve 2011, 2021, 2022 yılı genel kurul kararlarına dayandırılmıştır. Ancak 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nda kooperatif ortaklarına para cezası verilmesine ilişkin BAZI Yargıtay kararlarında (örneğin Yargıtay 18. HD █████████ E., █████████ K.; 23. HD █████████ E., █████████ K.; 11. HD █████████ E., █████████ K.) genel kurul kararı veya yönetim planı ile getirilen para cezası uygulamalarının, açık kanuni dayanak bulunmadığı sürece hukuki geçerliliği olmayacağı belirtilmiştir. Bu yönüyle cezaların mevzuata uygunluğu konusunda hukuki değerlendirme ve takdir Mahkemenin yetkisindedir. Davalı tarafça cezai yaptırım uygulanmadan önce yazılı uyarı yapılmadığı ileri sürülmüş, dosya kapsamındaki belgelerde davalıya noter kanalıyla ya da başka bir yolla cezalar öncesinde yazılı uyarı gönderildiğine dair bir delile rastlanmamıştır. Bu konuya ilişkin son değerlendirme ve takdir Mahkemeye aittir. Davacı vekilinin faiz hesabına ilişkin itirazı doğrultusunda yapılan incelemede, kök raporda faiz hesabında sehven aylık 960,1 oran kullanıldığı tespit edilmiştir. Davacı tarafın talep ettiği aylık 903 oranı dikkate alınarak, her bir ceza makbuzu için makbuz tarihi ile takip tarihi (20.08.2024) arasındaki gün sayısına göre yapılan hesaplamada toplam faiz tutarı 2.991,68 TL olarak bulunmuştur. (talep 2.521,40.-TL faiz) Takip tarihi itibarıyla davalıya ait kooperatif kayıtlarındaki toplam borç bakiyesi ve ilgili cezalar dosyada sunulan defter ve belgelerde mevcut olup; bu kayıtların usule ve mevzuata uygun tutulup tutulmadığına dair teknik değerlendirme yapılmıştır. 1 dayanağı, hukuka uygunluğu, uygulanabilirliği ile yazılı uyarı şartının yerine ilişkin nihai değerlendirme ve takdir, uzmanlık alanım dışında olup Sayın Mahkemeye aittir.'' şeklinde belirtmiştir.Tarafların itirazı üzerine dosya ek rapor alınmak üzere yeniden bilirkişiye tevdi edilmiştir.Bilirkişi 11.03.2026 tarihli ek raporunda özetle;1. Park cezalarına ilişkin tespitler Dosya kapsamında davalıya ait araçlar için düzenlenmiş çeşitli park cezası makbuzları bulunmaktadır. Davalıya ait araçlar hakkında farklı tarihlerde düzenlenmiş park cezası makbuzlarının bulunduğu görülmüştür. İnceleme sonucunda; * 200 TL bedelli 2 adet ceza makbuzu * 400 TL bedelli 17 adet ceza makbuzu bulunduğu tespit edilmiştir. Buna göre davalı adına düzenlenen park cezalarının toplamı: *« 200TLx25400TL * 400TLx17 — 6.800 TL olmak üzere Toplam park cezası tutarı: 7.200 TL olarak hesaplanmıştır. Söz konusu cezaların; * ceza makbuzlarının düzenlendiği, *« dosya kapsamında yer alan fotoğraflarla desteklendiği, * Makbuzların davalıya tebliğ edildiği veya tebliğe çıkarıldığı anlaşılmıştır. Bazı makbuzlarda plaka bilgisi yazılı olarak yer almamakla birlikte, dosyada bulunan fotoğraflarda .... plakalı araçların açık şekilde görüldüğü tespit edilmiştir Bu nedenle; Ceza makbuzları ile fotoğraflar arasında araç plakasına ilişkin genel olarak uyum bulunduğu, Ceza makbuzlarının düzenlendiği ve davalıya tebliğ edildiği, bazı tebligatların davalı tarafından kabul edilmediği ancak tebliğe çıkarıldığı anlaşılmıştır. Dolayısıyla park ihlallerine ilişkin ceza işlemlerinin belgelerle desteklendiği görülmektedir. 2. Park cezalarının hukuki niteliği incelendiğinde; Dosyada bulunan belgeler incelendiğinde park cezalarının; 2011 yılı, 2021 yılı ve 2022 yılı genel kurul kararlarına dayandırıldığı görülmektedir. Ancak; Kooperatifler Kanunu kapsamında bu tür cezaların hukuken geçerli olup olmadığı, genel kurul kararlarının ceza uygulamasına dayanak teşkil edip etmediği hususu hukuki değerlendirme gerektirdiğinden mahkemenin takdirindedir. Bilirkişi incelemesi kapsamında yalnızca, ceza makbuzlarının düzenlenmesi, muhasebe kayıtlarına işlenmesi ve tebligat yapılması hususları teknik açıdan tespit edilmiştir. 3. Reklam panosu alacağına ilişkin tespit; Dosya kapsamında 3.762 TL tutarında reklam pano alacağı bulunduğu görülmüştür. Toplu yapı yönetim planında Reklam panolarının yer, ölçü ve kullanım şeklinin düzenlendiği Kontur sınırları dışına konulan tabela / logo / panolar için yönetim tarafından belirlenen bedelin ödenmesi gerektiğinin düzenlendiği tespit edilmiştir. Bu nedenle söz konusu alacağın, ceza niteliğinde olmayıp yönetim planına aykırı kullanım nedeniyle talep edilen kira/bedel niteliğinde bir alacak kalemi olduğu değerlendirilmektedir. Bu hususda 05.01.2024 tarihli “Reklam Panosu hk.” başlıklı yazının davalıya tebliğ edilmek istendiği ancak davalının tebligatı almaktan imtina ettiği görülmektedir. Bu nedenle davalıya konu hakkında bildirim yapılmaya çalışıldığı anlaşılmaktadır. 5. Davacı tarafın faiz oranına ilişkin itirazı doğrultusunda yapılan yeniden hesaplama sonucunda; 7.200 TL park cezası, 3.762 TL reklam pano alacağı üzerinden aylık 963 faiz oranı ile yapılan hesaplama sonucunda toplam 2.789,34 TL faiz alacağı hesaplanmıştır.'' şeklinde belirtmiştir.Dava, İİK'nun 67. Maddesi gereğince itirazın iptali talebine ilişkindir.Taraflar arasındaki uyuşmazlığın, Bakırköy ...... İcra Müdürlüğü'nün ..... Esas sayılı dosyasına konu davacı kooperatifin davalıdan park cezası, reklam pano bedeli ve gecikme farkı alacağının olup olmadığı, davacı tarafından kesilen para cezalarının hukuka uygun olup olmadığı konularında konularında olduğu anlaşılmıştır.Davacı kooperatif tarafından hakkında para cezası düzenlenen davalının işyerinde kiracı olduğu anlaşılmaktadır."Kooperatif genel kurullarında alınan kararlar, kooperatifin tüm üyeleri için bağlayıcı olup, kooperatif üyesinin maliki olduğu taşınmazı kiraya vermesi hâlinde, kiracının toplu işyerindeki taşınmazı kooperatif genel kurul kararlarında belirlenen şartlar çerçevesinde kullanması, kira ilişkisinin doğal sonucudur. Aksi durumda, yani kiracının taşınmazı kooperatif genel kurul kararlarındaki şartlar dışında kullanması hâlinde, kooperatif genel kurul kararlarının bağlayıcılığı ilkesi zedenlenmektedir. Bu açıdan site işletme alanına dahil taşınmazlar ile ilgili kooperatif genel kurulu kararlarının kooperatif üyesi olan malikten taşınmazı kiralayarak şahsi hak elde eden kiracıyı da bağlayacağını kabul etmek gerekir." (Yargıtay 23. HD'nin █████/2020 tarih █████████ Esas ████████ Karar sayılı ilamı) Yargıtay emsal kararında açıklandığı üzere site işletme alanına dahil taşınmazlar ile ilgili kooperatif genel kurul kararları kooperatif üyesi olan malikten taşınmazı kiralayarak şahsi hak elde eden kiracıyı da bağlayacaktır.Davalı kooperatifin 2011 yılında alınan genel kurul kararında park edilmesi yönetimce yasaklanmış tüm alanlara araç park eden firmalara araç başına günlük 100,00-TL ceza kesilmesine karar verildiği, 2021 yılında alınan genel kurul kararında park edilmesi yönetimce yasaklanmış tüm alanlara araç park eden firmalara araç başına günlük 200,00-TL ceza kesilmesine karar verildiği, 2022 yılında alınan genel kurul kararında park edilmesi yönetimce yasaklanmış tüm alanlara araç park eden firmalara araç başına günlük 400,00-TL ceza kesilmesine karar verildiği, mezkur kararların iptali yönünden herhangi bir işlem yapıldığına dair dosyada bilgi ve belge bulunmadığı görülmektedir. Davacı kooperatif ortağı olmayıp, sitede kiracı olsa da, anılan genel kurul kararları kiracı bulunanlar hakkında da bağlayıcıdır. Mahkememizce alınan bilirkişi raporunda, davacı kooperatifin davalı hakkında kesilen ceza makbuzlarını alacak olarak kanuni defterlerine kaydettirdiği tespit edilmiştir. Davalı kooperatifin düzenlediği park cezalarına ilişkin ceza makbuzlarının makbuza dayanak fotoğraflar ile uyumlu olduğu, makbuzlarda geçen plaka numaralarının dosyaya sunulan fotoğraflarla da uyumlu olduğu, bu bakımdan davacının kooperatif genel kurul kararı gereği tutulan ceza makbuzlarından dolayı borcunun sabit olduğu anlaşılmaktadır. Yargıtay ...... HD'nin ..... Esas, ..... Karar ve ..... Esas, ..... Karar sayılı kararları da benzer şekildedir. Takibe reklam pano bedelinin ise yönetim planına aykırı kullanım nedeniyle düzenlenen bir alacak kalemi olduğu alınan bilirkişi raporu ile tespit edilmiş ise de, bu hususta düzenlenen bir ceza tutanağının ve bu tutanağı destekleyecek bir fotoğrafın bulunmadığı, bu bakımdan davalının yönetim planına aykırı bir reklam panosu kullanımı sabit görülememiştir. Davalının park edilmesi yönetimce yasaklanmış alanlara park suretiyle site kurallarına aykırı hareket ettiği, kesilen ceza makbuzlarının bir kısmını tebliğ alıp, bir kısmın tebliğ almaktan imtina ettiği, davalı kooperatifin genel kurul kararı doğrultusunda işgal tazminatı talep edebileceği anlaşıldığından takibe konu park cezaları kalemi bakımından davanın kısmen kabulü ile davalının takibe itirazının bu kalem ve bu kaleme işlemiş faiz tutarı bakımından iptaline, bu kaleme ilişkin ceza makbuzları ile belirlenen alacak likit olduğundan davacı lehine bu kalem tutarı olan 7.200,00-TL'nin %20'si oranında icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar vermek gerekmiş ve bu yönde aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM-Yukarıda açıklanan nedenlerle;1-Davanın KISMEN KABUL, KISMEN REDDİ ile,Bakırköy .... İcra Dairesi'nin ..... Esas sayılı dosyası üzerinden davacı alacaklı tarafından davalı borçlu aleyhine yürütülen icra takibine yapılan itirazın 7.200,00-TL asıl alacak, 1.945,94-TL işlemiş faiz alacağı bakımından İPTALİNE, fazlaya ilişkin talebin REDDİNE,Davalı itirazında haksız çıktığından ve alacağın likit olması sebebiyle İCRA İNKAR TAZMİNATI TALEBİNİN KABULÜ ile, 7.200,00-TL asıl alacağın %20'si üzerinden hesaplanan 1.440,00-TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 2-Harçlar Kanunu'na göre belirlenen 732,00 TL ilam harcından peşin alınan 427,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 304,40 TL'nin davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydedilmesine, 3-Davacı tarafından sarf edilen 427,60 TL Başvuru Harcı, 427,60 TL Peşin Harç olmak üzere toplam 855,20 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 4-6102 sayılı Türk Ticaret Kanununa göre alınan 3.600,00 TL arabulucu ücretinin kabul red oranına göre hesaplanan 2.441,91 TL'nin davalıdan alınarak Hazineye İrat kaydedilmesine, 5-6102 sayılı Türk Ticaret Kanununa göre alınan 3.600,00 TL arabulucu ücretinin kabul red oranına göre hesaplanan 1.158,08 TL'nin davacıdan alınarak Hazineye İrat kaydedilmesine, 6-Davacı tarafından sarf edilen 7.000,00 TL bilirkişi ücreti, 477,50 TL posta masrafı olmak üzere toplam 7.477,50 TL den kabul red oranına göre hesaplanan 5.072,07 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalan kısmın iş bu davacı üzerine bırakılmasına, 7-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 9.145,94 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davacıya verilmesine, 8-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 4.337,46 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davalıya verilmesine, 9-HMK’nın 333. maddesi gereğince hükmün kesinleşmesinden sonra artan avansın taraflara iadesine,Dair davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı; alacak miktarı Kesinlik sınırının altında kaldığından HMK 362. maddesi uyarınca kesin olarak verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı.█████/2026 Katip ..... e-imzalıdır Hakim ..... e-imzalıdır