Bakırköy 5. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen, tasfiye olmuş kooperatifin haksız feshedilen üyesinin alacak talebine ve usulsüz tasfiye iddialarına dair özet.
Özet: Davacı, 1977 yılından itibaren üyesi olduğu kooperatife konut edinmek amacıyla yaptığı ödemelere rağmen kendisine haksız yere konut tahsis edilmediğini, arsa payı alamadığını, kooperatiften hukuka aykırı şekilde ihraç edildiğini ve kooperatifin arsa istimlaki sonrası kalan kısmın dağıtımında ve genel tasfiye sürecinde usulsüzlükler yaşandığını iddia ederek, payına düşen arsa payının tescilini veya ödemelerinin güncel rayiç bedeli üzerinden avans faiziyle birlikte kendisine iadesini talep etmekte; davalı kooperatif ise davacının taleplerinin hukuki dayanaktan yoksun olduğunu ve kooperatifin usulüne uygun şekilde tasfiye edildiğini savunmaktadır.
T.C. BAKIRKÖY 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : ████████ EsasKARAR NO : ████████DAVA : Alacak (Kooperatif Üyeliğinin Sona Ermesi Nedeniyle)DAVA TARİHİ : █████/2019KARAR TARİHİ : █████/2026KARAR YAZIM TARİHİ : █████/2026Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Kooperatif Üyeliğinin Sona Ermesi Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 23.07.1972 oda kayıtlı ... sicil numaralı Tasfiye olmuş ... İşçi Sigortalılar Yapı Kooperatifinin üyesi olup kooperatife 1977 yılında girdiğini, Kooperatife girdiğinde ev fiyatlarının 180.000 TL olduğunun beyan edildiğini, davacının davalı Kooperatife 65.000 TL peşinat ödemesi ve kalan tutar için 180.000 TL’ye tamamlanacak şekilde senet verdiğini, kooperatifin 21.000.m2’lik arsa üzerinde inşaa yapmak üzere kurulduğunu, ancak arsanın 5752 m2lik kısmının PTT tarafından istimlak edilmekle geriye kalan 15.248 m2 üzerinde daire sahipleri sayısı olacak 231 üyenin belirlenmesi için, davacının hiçbir haberi olmadan ve kendisine yazılı çağrı olmadan 1982 yılında oluşturulan Genel Kurulda çekilen kura neticesi 1984 yılında 231 üye tapularını aldığını, yedek üye addedilen 9 kişiye 5752 m2 üzerinde konut yapımı devam edecektir şeklinde yazı gönderildiğini, davacının da aralarında yer aldığı 9 üyeye ise kooperatif üyeliğinden kaynaklanan haklarına ilişkin herhangi bir ödeme yapılmadığı gibi konut da teslim edilmediğini, yapılan istimlak ile ilgili bedelin 240 üyeye paylaştırıldığını, ancak sadece 231 üyenin daire sahibi olabildiğini, kooperatifin arsasının 5752 m2 lik kısmından 240 üye eşit şekilde yararlanırken 15.248 m2’lik kısmında ise sadece 231 üye yararlandığını, Kooperatifin projeyi tamamlanması ve üyelerin konutları teslim almaları üzerine, 20.02.2011 tarihinde çoğunluk aranmaksızın Genel Kurul Toplantısı yapıldığını, 240 üyeden 63 asil ve 1 vekil üyenin imzası ile yönetim kurulu tarafından tasfiye kararı alındığını, kooperatifin tasfiyesinin ardından davacı tarafından mağduriyetinin giderilmesi ve zararının tazmin edilmesi alacaklarının kendisine ödenmesi amacıyla Bakırköy ... Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ... Esas nolu dosyasında Kooperatifin ihyası davası açmış olup dava sonucunda davanın kabulüne, İstanbul Ticaret Sicil Müdürlüğünün ... sicil numarasında kayıtlı iken tasfiye nedeniyle sicilden terkin olan Tasfiye Halinde ..... İşçi Sigortaları Yapı Kooperatifi'nin davacının ortaklık hakları ile ilgili olarak açacağı davalarla sınırlı olmak kaydı ile tüzel kişiliğinin ihyasına karar verilmiş olup dosya temyiz incelemesi devam ettiğinden henüz kesinleşmediğini, 29.08.1987 tarihli Yönetim Kurulu kararı ile, davacının da aralarında bulunduğu 13 üye hakkında, 1987 yılı Temmuz ayı başında kendilerine yapılmış olan bildirime karşın ödemeleri gereken ortak masrafları ödememiş olmaları nedeniyle kooperatif üyeliğinden ihraçlarına ilişkin karar verildiğini, ancak davacının kooperatif hesabına gereken ödemeleri yaptığını, bu nedenle davacının kooperatiften ihracının haksız ve hukuka aykırı olduğunu, davacının hisse payına ilişkin herhangi bir ödeme yapılmadığı gibi konut tesliminin de yapılmadığını, 9 kişinin içinde bulunduğu mağdurlardan .... tarafından Çevre ve Şehircilik Bakanlığına yapılan 12.07.2013 tarihli şikayet dilekçesi ile davalı kooperatif ile ... ve davacı arasındaki üyelik ilişkisinin incelendiğini, Genel Kurul bildirimlerine ilişkin gönderilen tebligatların davacının kooperatife bildirilen tebligata yarar adresinden farklı bir adres olduğu, kooperatif tasfiyesinin usulsüz olarak tamamlandığı, kooperatifin tasfiyesinin kooperatif kanununa aykırı olduğu, şikayetçi davacının kooperatifin 240 üyesi arasında yer aldığı ve kooperatif mülkiyetindeki arsanın tamamında pay sahibi olduğu, kooperatif tarafından müvekkile konut tahsis edilmediği ve kooperatif arsasından kamulaştırılan alana ilişkin yapılan ödemelerin 240 üye arasında oranlı olarak dağıtıldığı ancak kamuya ayrılan kooperatif alanının 240 üye arasında değil 231 üye arasında paylaştırıldığı, kooperatifin tasfiyesini gerçekleştiren tasfiye memurları hakkında suç duyurusunda bulunulması gerektiğinin tespit edildiğini, bu nedenlerle; davacının davalı kooperatif bünyesinde yapmış olduğu ödemelerle hak kazanmış olduğu kooperatif arsası üzerinde davacı hissesi oranında arsa payının tesciline, mümkün olmaması halinde davacıya kooperatife ödenen meblağın günümüz rayiç tutarı hesap edilmek suretiyle dava tarihinden geriye dönük avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı yan üzerine yükletilmesine karar verilmesi talep edilmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;davacının söz konusu talepleri hukuki dayanaktan yoksun, haksız ve kötü niyetli olup, kabulü mümkün olmadığı, ... İşçi Yapı Kooperatifi 20.02.2011 tarihli genel kurul kararı sonucunda tasfiye olmuş ve 11.04.2011 tarihinde de ticaret sicilinden terkin olunduğu, her ne kadar davacı Bakırköy ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... E. sayılı dosyası ile kooperatifin ihyası için dava açmışsa da hüküm kesinleşmediği, hükmün kesinleşmemesi nedeniyle kooperatifin sicile yeniden tescili söz konusu olmadığı ayrıca dava şartı olan arabuluculuk başvurusu da usulüne uygun yapılmadığı, davacının ihya davası kararının sonucunu beklemeli ve ihya kararının kesinleşmesi sonucunda yeniden hayat bulacak olan Tasfiye Halinde ....İşçi Yapı Kooperatifi aleyhine arabulucuk başvurusu yapması ve akabinde dava açması gerekirken var olmayan bir tüzel kişiliğe karşı dava açılması hukuka aykırı olduğu, .... Birlik İşçi Yapı Kooperatifi ortaklarının konut ihtiyaçlarını karşılamak amacı ile kurulduğu, bu amaç doğrultusunda 1976 yılında satın alınan yaklaşık 21.000 m2 arsada inşaat yapılması için Bakırköy Belediyesine başvurulduğu ve o tarihteki imar mevzuatına göre bila bedel yaklaşık 5000 m2 si yeşil alan olarak ayrılıp yine yaklaşık 5750 m2 si kamu hizmetine tahsis edildikten (PTT tarafından istimlak edilmiştir)snra kalan yaklaşık arsa üzerine 11 blok ve her blokta 21 daire olmak üzere toplam 231 dairenin inşaası için ruhsat alındığı 231 dairenin arsa alanı 8800 m2 olduğu ,İnşaata başlanmadan önce 03.12.1978 tarihinde Eyüp ... Noterliği nezdinde kura çekilişi yapılmış ve yaklaşık 270 kooperatif üyesi arasından 231 üye belirlendiği, Sosyal Sigortalar Kurumundan kredi kullanılarak inşaat tamamlandığı ve 1984 yılında 231 dairenin tapuları hak sahipleri adına tescil edildiği, bu tarihten sonra herhangi bir inşa yapılmadığı, 231 üyenin belirlenmesinin ardından kalan yedek üyelerin büyük kısmı ödemelerini bizzat elden almış ve aralarında ...'ün de bulunduğu bir kısım üyelerin ödentileri ise kooperatif Yönetim Kurulunun 29.08.1987 tarih 468 sayılı ihraç kararı ile birlikte adlarına banka hesabı açılıp buraya bloke edilmek sureti ile iade edildiği, böylece 231 ve 9 üye yani toplamda 240 üye kooperatif üyeliğine devam ettikleri, ...‘ün bu 9 üyenin arasında olmadığı, çünkü davacının 87 yılında ihraç edildiği, nitekim 05.03.1993 tarihli kooperatifin tasfiyesi kararı alınan Genel Kurul toplantısındaki kooperatif üye listesinde toplam 240 üye listelenmiş olup davacının adı da bu listede mevcut olmadığı, bu husus ihya davasının görüldüğü Bakırköy ... Asliye Ticaret Mahkemesinin .... E. Tarihli dosyada mevcut olan bilirkişi raporunda da tespit edildiği 09.05.1993 tarihinde tasfiye kararının alınmasının ardından tasfiye kararı 3 kere ticaret sicil gazetesinde ilan edilmiş, şirketin borçlu ve alacaklılarının ellerindeki belgelerle .... Cad. ... Yapı Koop. A2 Blok D:11 Osmaniye- Bakırköy/ İstanbul adresindeki tasfiye memurluğuna başvurmaları istendiği, davacı tarafından ise herhangi bir başvuru yapılmadığı, 20.02.2011 tarihinde genel kurul sonucunda 64 üyenin katılımı ile tasfiye halindeki ... İşçi Yapı Kooperatifinin tasfiye işlemleri sonuçlanması ve ticaret sicilinden silinmesi hususları genel kurulun görüşüne sunulduğu ve oybirliği ile kabul edildiği, amacına ulaşan kooperatifin 20.02.2011 tarihli genel kurul sonrasında tasfiye işlemleri tamamlanarak 11.04.2011 tarihinde ticaret sicilinden terkin olunduğu, ödemelerini tamamlamayan üyenin dairenin adına tespiti, tapu iptal ve tescili isteminde bulunamayacağı, 21.03.1981 tarihinde üyelere gönderilen bilgilendirme yazısında imar durumu henüz kesinleşmediğinden inşaata başlanılmadığı, bu nedenle aidat ödemelerine ara verildiği bilgisi verildiği, 01.03.1987 tarihli kooperatifçe üyelere gönderilen yazıda ise kalan arsanın durumuna ilişkin faaliyetlerin devamı için üyelik aidatının 15.06.1987 tarihine kadar ödenmesi gerektiğinin ihtar edildiği, Bakırköy .... Noterliğinin 08.07.1987 tarihli ihtarı ile de kooperatif genel gideri olarak 172.000 TL'nin tebliğden itibaren 30 gün içinde ödenmesi aksi halde üyelikten ihraç edileceği hususu ihtar olunduğu, davacı tarafından ödeme yapılmaması nedeni ile 29.08.1987 tarihli yönetim kurulu kararı ile ana sözleşme hükümleri uyarınca üyelikten ihracına karar verildiği, Bakırköy ... Asliye Ticaret Mahkemesinin .... E. Sayılı dosyası ile verilen ihya kararı ise hukuka aykırı olduğu ihya davasının devamı sırasında dosyaya sunulan raporlar müvekkil lehine düzenlenmiş olmasına rağmen mahkemece hatalı gerekçe ile davanın kabulüne karar verildiği, haksız alındığı söylenen ihraç kararına karşı davacı tarafça harekete geçilmediği, keza yükümlülüklerini yerine getirdiği kooperatiften sürekli bilgi almaya çalıştığı hususunun da doğru olmadığı, davacı tarafından delil olarak sunulan İstanbul Çevre ve Şehircilik Müdürlüğünün dosyası dava dışı ... ile sınırlı olduğu iddia edildiği gibi ... hakkında herhangi bir tespit olmadığı, zaten görüleceği üzere davacı ...'ün dosyaya sunmuş olduğu hiçbir belge makbuz vs de olmadığı, kaldı ki İstanbul Çevre ve Şehircilik Müdürlüğünün dosyası sadece dava dışı .... tarafından sunulan belgelere dayanılarak hazırlandığı, dava dışı ... ile müvekkil arasında devam eden davanın da müvekkil lehine sonuçlanacağından hiç şüphe olmadığı, davacı hiçbir hak ve alacağı olmamasına karşı söz konusu bölgede yeniden inşanın gerçekleşerek taşınmazların değerlerinin artacağını düşündüğünden işbu davayı kötüniyetli olarak açtığı hususlarından bahisle davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLER VE GEREKÇE:Dava, davacının kooperatif üyesi olarak kooperatif arsa payının tescili, mümkün olmaması halinde güncel rayiç değerin ödenmesi istemine ilişkindir.Dava dosyası, Bakırköy ... ATM ... E. Sayılı dosyası ve Bakırköy .... ATM ... E. dosyası içinde yer alan bilgi ve belgeler, genel kurul tutanakları ticaret sicil gazeteleri ve yönetim kurulu kararları birlikte değerlendirildiğinde; 29.08.1987 tarihli 469 sayılı Yönetim Kurulu kararında kooperatiften ihraç edilecek üyeler arasında ...’ün de adının geçtiği, 03.12.1986 tarihli 1652 sayılı gazetede ilan olan 1986 yılı genel kurulunda davacı ...’ün söz alarak konuştuğunun tutanağa yazılı olduğu, dolayısı ile davacınn 1977 yılından beri üye olduğuna dair hiçbir belge sunmamış olmasına rağmen ihraç tarihi olan 1987 yılına kadar kooperatife üye olduğunun kabul edilmesi gerekeceği kanaatine ulaşılmıştır.Gerek dava dosyası, gerek Bakırköy ...ATM ... E. Dosyası ve Bakırköy .... ATM ... E. dosyalarında yer alan bilirkişi raporlarından kooperatifin ticari defterlerinin ve ortaklar pay defterinin kooperatif tasfiye kuruluna teslim edilmemesi sebebi ile davalı kooperatifçe ibraz edilemediği anlaşılmış olup, davacının dava konusu ettiği ortaklığa ait 65.000 TL ödemesinin ve ödeme tarihinin ticari defterlerden tespiti mümkün olmamıştır.1163 sayılı kanunun kooperatiften çıkan veya çıkarılan ortakla hesaplamayı düzenleyen 17.maddesi şu şekildedir: Kooperatiften çıkan veya çıkarılan ortakların kendilerinin yahut mirasçılarının kooperatif varlığı üzerinde hakları olup olmadığı ve bu hakların nelerden ibaret bulunduğu anasözleşmede gösterilir. Bu haklar, yedek akçeler hariç olmak üzere, ortağın ayrıldığı yıl bilançosuna göre hesaplanır. Kooperatifin mevcudiyetini tehlikeye düşürecek nitelikteki iade ve ödemeler, anasözleşmede daha kısa bir süre tespit edilmiş olsa bile genel kurulca üç yılı aşmamak üzere geciktirilebilir. Bu durumda kooperatifin muhik bir tazminat isteme hakkı saklıdır. Çıkan veya çıkarılan ortaklar ile mirasçılarının alacak ve hakları bunları isteyebilecekleri günden başlayarak beş yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Çıkan veya çıkarılan ortağın sermaye veya mevduatından kısmen veya tamamen yoksun kalacağı hakkındaki şartlar hükümsüzdür.Yapı Koop.Tip ana sözleşme 15.maddesi şu şekildedir:Ortaklığı Sona Erenlerle Hesaplaşma: Madde 15- Devir dışında bir nedenle ortaklığı sona erenlerin sermaye ve diğer alacakları, o yılın bilançosuna göre hesaplanarak, bilanço tarihinden itibaren bir ay içinde geri verilir. Ancak ortaklığı sona erenlerin yerine yeni ortak alınması halinde eski ortağın 21’inci madde uyarınca ödediği gider taksitleri derhal geri verilir. Ayrılan ortaklar kooperatifin yedek akçeleri üzerinde bir hak iddia edemezler. Ortaklığı sona erenlerin alacak ve hakları, bunları isteyebilecekleri günden itibaren beş yıl geçmekle zaman aşımına uğrar.1163 sayılı Kooperatifler Kanunun 17/1.maddesi ve yapı kooperatifleri örnek ana sözleşmesinin 15.maddesi gereğince, ayrıldığı yıl sonu bilançosuna göre hesaplanacak olan masraf hissesi düşüldükten sonra bakiyesini iadesini talep hakkına sahip olup, ayrıldığı yıl sonu bilançosunun genel kurulca kabulü sureti ile kesinleşmesinden itibaren, bir ayın sonunda bu alacağın temerrüt ihtarına gerek kalmaksızın muaccel olacağı ve talep edilebileceği, aynı kanunun 17/2.maddesinde kooperatifin mevcudiyetini tehlikeye düşürüceği gerekçesi ile ödemelerin 3 yıl geçmemek üzere belli bir süre ile geciktirilmesine karar verilebileceğini de düzenlenmiştir.Somut olayda, davacının 65.000 TL ödediğini beyan etmesine rağmen herhangi bir ödeme makbuzu sunmadığı, iddia edilen ödeme tutarının ve ödendiği tarihin/tarihlerin kooperatifin defterlerinden tespitinin de mümkün olmadığı tespit edilmiştir.Davacı yanca, yaptığı 65.000 TL ödemeye ait herhangi bir belge sunulmamışsa da,1977 yılında 65.000 TL ödediği ve bunun da en geç Aralık ayı içinde ödendiği kabul edilirse, üyelikten ihracın 1987 yılında yapılmış olması sebebi ile Haziran 1988 tarihli 2043 sayılı ticaret sicil gazetesinde ilan olan 236 üyenin katılımı ile yapılan (76 aseleten 31 vekaleten) 01.08.1988 tarihli 1987 yılı Olağan Genel kurulunda 5.madde de 1987 yılı bilançosunun onaylanarak kabul edildiği görülmektedir. Bu durumda davacının kooperatif üyeliğinden ihraç edildiği 1987 yılı bilancosunun kabul tarihi olan 01.08.1988 tarihinden 1 ay sonrası olan 01.09.1988 tarihinde alacağının muaccel olacağı, ancak 1987 yıl bilançosunda kesinleşen genel gider kaleminin tüm dosya kapsamında 1987 yılı bilançosu görülmediğinden tespit edilemediği, dolayısı ile davacı ... hissesine düşen genel gider payının da belirlenemeyeceği tespit edilmiştir. Dosya kapsamına göre davacı yana, üyelikten ihraçtan sonra, kooperatifçe çıkma payı ödendiğine dair bir belge sunulmadığından seçenekli hesaplama yapılmak suretiyle bilirkişi raporu düzenlenmiştir.Ancak burada öncelikle davacının dava konusu ettiği ortaklığa ait 65.000 TL ödemesinin ve ödeme tarihinin ticari defterlerden tespiti mümkün olmadığından bu hususun tespit edilmesi gerekmektedir. Alınan bilirkişi raporuyla da 1987 yıl bilançosunda kesinleşen genel gider kaleminin tüm dosya kapsamında 1987 yılı bilançosu görülmediğinden tespit edilemediği, dolayısı ile davacı ... hissesine düşen genel gider payının da belirlenemeyeceği tespit edilmiş olup bu hususun ispatı açısından yapılan ödeme belgelerinin sunulması için davacı vekiline kesin süre verilmişse de buna ilişkin bir belge sunulmadığı gibi yemin deliline de başvurulmamıştır. HMK’nin ispat yükünü düzenleyen 190. maddesine göre ispat yükü; kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. Türk Medeni Kanunu'nun 6. maddesi gereğince de, "Kural olarak, herkes iddiasını ispat etmekle yükümlüdür." düzenlemeleri mevcuttur. Buna göre; ödeme iddiasının ve kooperatif hissesi yönünden hak kazandığının davacı tarafça ispatı gerekmekle bu husus ispatlanamadığından, davanın reddine dair aşağıda yazılı şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda yazılı olduğu üzere;1-Davanın REDDİNE, 2-Harçlar Kanunu'na göre belirlenen 732,00TL ilam harcından peşin alınan 170,78TL harcın ve 1.934,00TL tamamlama harcı toplamı olan 2.104,78TL harcın mahsubu ile bakiye 1.372,78TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,3-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-11-13.maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca 1.320,00TL arabulucu ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydedilmesine,4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,5-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 45.000,00TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davalıya verilmesine, 6-HMK’nın 333. maddesi gereğince hükmün kesinleşmesinden sonra artan avansın taraflara iadesine, Dair davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. █████/2026Katip ... ¸e-imzalıdır Hakim ...¸e-imzalıdır