istanbul anadolu 6. asliye ticaret mahkemesi, ticari satıştan kaynaklanan döviz cinsi faturalara ait kur farkı alacağının tahsili için açılan itirazın iptali davasını bilirkişi raporuyla inceledi.

İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesi, ticari satıştan kaynaklanan döviz cinsi faturalara ait kur farkı alacağının tahsili için açılan itirazın iptali davasını bilirkişi raporuyla inceledi.

Özet: Davacının, deri üretiminde kullanılan kimyasal malzemelerin satışından kaynaklanan ve davalının vadesinde ödemediği döviz cinsinden faturalar ile kur farkı alacağı nedeniyle başlattığı icra takibine davalının yaptığı itirazın iptali talebiyle açılan bu davada; davacı, davalının kötü niyetli itirazı nedeniyle takibin devamını ve inkar tazminatını isterken, davalı tebligat usulsüzlüğü ile kur farkı talebinin hukuki dayanağı olmadığını savunmuş, yapılan bilirkişi incelemesinde ise taraflar arasındaki ticari ilişkinin döviz cinsinden olduğu ve ödemelerin de döviz cinsinden yapılması gerektiği tespit edilmiştir.

T.C. İstanbul Anadolu 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : ████████

KARAR NO : ████████

DAVA : İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : █████/2024

KARAR TARİHİ : █████/2026

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

İDDİA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ---- şirketinin ---- bölgesinde tanınan bir firma olduğunu, davalı .... ile bir yılı aşkın süredir ticari ilişki içerisinde bulunduklarını, deri üretiminde kullanılan kimyasal malzemelerin satışı nedeniyle oluşan döviz cinsi faturaların vadesinde ödenmemesi üzerine 15.12.2023 tarihli ---- numaralı kur farkı faturasının düzenlendiğini, davalının basiretli bir tacir olarak sorumluluklarını yerine getirmediğini, tüm ihtar ve uyarılara rağmen borcun ödenmediğini, bu nedenle 20.03.2024 tarihinde---- İcra Dairesinin ----- Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, davalının 28.03.2024 tarihinde kötü niyetli olarak takibe itiraz ettiğini, arabuluculuk sürecinin olumsuz sonuçlandığını, davalının faturaya yasal süresinde itiraz etmeyerek içeriğini kabul ettiğini, alacağın likit olması sebebiyle davalı aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesi gerektiğini, davalının mal kaçırma girişimlerinde bulunduğu ve muvazaalı işlemler gerçekleştirdiği yönünde duyumlar alındığını, bu nedenle borçlunun menkul ve gayrimenkulleri ile üçüncü kişilerdeki hak ve alacakları üzerine ihtiyaten haciz konulmasını, ---. İcra Dairesinin ----- Esas sayılı dosyasına yapılan haksız itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, 15.10.2024 tarihli duruşma zaptının tebliği ile haberdar olunduğunu, dava dilekçesinin usulsüz tebliğ edildiğini, müvekkilin e-tebligat adresi bulunmasına rağmen fiziken tebligat yapılmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, bu nedenle tebligatın yok hükmünde olduğunu, fiziken yapılan tebligatın da Tebligat Kanunu'nun 35. maddesi uyarınca usulsüz olduğunu, ---- kayıtlarında "tanınmıyor" şerhi ile iade edilen tebligat üzerinden 35. maddeye göre işlem yapılamayacağını, müvekkil şirketin ilgili adreste faal olduğunu, tebligatı yapan personelin ---- kadrolu çalışanı olup olmadığının araştırılması gerektiğini, taşeron çalışanlarca yapılan tebligatın geçersiz olduğunu, davanın esasına ilişkin olarak davacının kur farkı talebinin hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, taraflar arasında kur farkı ödenmesine dair yazılı bir sözleşme bulunmadığını, Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar uyarınca yabancı para birimiyle ödeme yapılmasına ilişkin yasak ve sınırlamalar bulunduğunu, davacının kur farkı talep edebilmesi için sözleşmede açık hüküm bulunması gerektiğini, çek ile yapılan ödemelerde kur farkı talep edilemeyeceğini, tüm bu nedenlerle davanın reddini, davacının kötü niyet tazminatına mahkum edilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.

İNCELEME ve GEREKÇE: Dava, İİK 67. Maddesi kapsamında tacirler arasındaki ticari alım satım ilişkisine dayalı fatura alacağının tahsiline yönelik icra takibine yapılan itirazın iptali ve icra inkar tazminatı istemine ilişkindir.---. İcra Müdürlüğü'nün ---- sayılı takip dosyası (önce ---- İcra Dairesi ---esas) celp edilmiş incelenmesinde; davacı-takip alacaklısı tarafından davalı-takip borçlusu aleyhine █████/2024 tarihinde asıl alacak 9.395,96Euro tutarındaki alacağın, fer'ileriyle birlikte tahsiline yönelik genel haciz yoluyla yapılan icra takibi olduğu, ödeme emrinin borçluya tebliğ edildiği, borçlu tarafından verilen 7 günlük süre içerisinde itiraz dilekçesi sunulduğu, itiraz dilekçesinde borca ve fer'ilerine itiraz edildiği; icra müdürlüğünce takibin durdurulmasına karar verilmiş olduğu, itiraz dilekçesinin davacı alacaklıya tebliğ edilmediği görülmüştür.Mahkemece yapılan yargılama sırasında, taraflarca gösterilen deliller toplanmış ve konunun incelenmesi uzmanlık gerektiren yönleri olduğundan bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

Bilirkişi rapor içeriğine göre; davalının ticari defter ve kayıtlarında: davacının 331.964,80 TL alacağının bulunduğu, ancak tarafların arasındaki ticari ilişkinin döviz cinsinden olduğu, davacı tarafından davalıya teslimi ve satışı yapılan malların birim fiyat ve tutarlarının Euro veya USD cinsinden fatura edildiği, faturaların davalı tarafından davacının hesabına Alacak kaydedildiği, davalı, davacıya olan borcunu 10.08.2022 tarihine kadar döviz cinsinden (Euro ve USD) senetlerle ödediği, bu tarihten sonrada ödemelerini TL cinsinden senetlerle yaptığı, döviz cinsinden faturalar düzenlendiğinden ödemelerinde döviz cinsinden yapılması gerektiği, kur değerlemesi ise tarafların V.U.K. hükümlerine göre yapıldığı, ancak kur değerlemelerinin tarafların mal/hizmet bedeline bir etkisi olmayacağı, başka anlatımla döviz tutarını değiştirmeyeceği, davalı nezdindeki davacıya ait yukarıdaki muavin defter dökümlerinden de görüleceği üzere tüm ödemeler Euro para birimine dönüştürüldüğü, USD faturalar ve davalı tarafından yapılan USD tutarlı senetler pariteden, TL yapılan ödemelerde kur üzerinden EURO para birimine dönüştürülerek cari hesap düzenlendiği, başka bir anlatımla davacının fatura tutarlarındaki döviz cinsi ile davalı tarafından yapılan tüm ödemeler döviz cinsine çevrildiği, icra takibine konu edilen █████/2023 tarih ve ---- no.lu“Kur Farkı (Kur Farkı Değerlemesi)” açıklamalı 9.395,96 Euro tutarlı (TL tutarı 297.482,67 TL)faturanın tutarının yanlış hesaplandığı, yukarıda detaylı olarak belirtildiği gibi davacının talep edebileceği tutar 4.064,97 Euro olarak hesaplandığı, davalının 2021 yılına ait fiziki defterlerinin yasal süresi içinde Noter açılış ve kapanış tasdiklerinin yaptırıldığını, 2022 ve 2023 yıllarına ait elektronik ticari defterlerin e-beratlarının süresinde oluşturulduğunu, bu defterlerin HMK 222. madde uyarınca davalı lehine kesin delil teşkil ettiğini, davacı tarafından icra takibine konu edilen █████/2023 tarihli ve ----- numaralı kur farkı açıklamalı 9.395,96 Euro tutarlı faturanın yanlış hesaplandığını, davacının talep edebileceği tutarın 4.064,97 Euro olarak belirlendiğini, taraflar arasında geçen 3 yıllık süre zarfında birbirlerine hiç kur farkı faturası düzenlemediklerini, davalı tarafından kur farkı adı altında herhangi bir ödeme yapılmadığını, davalının mal ve hizmet alışlarına ait BA formu beyanlarından davacıdan mal ve hizmet alımı yapıldığının anlaşıldığını, tüm bu hususların nihai takdirinin mahkemeye ait olduğunu belirten bilirkişi görüşünün █████/2025 tarihinde sunulduğu kanaatine varıldığı tespit edilmiştir.

█████/2025 tarihli ek rapor dosyaya kazandırılmış, raporda özetle; davacı, davalı tarafa satışını yaptığı mallara ait Euro, USD ve TL cinsinden faturalar düzenlediği ve yine Euro, USD ve TL cinsinden tahsilatlar yaptığı, ancak ticari defterlerinde TL cinsinden tuttuğu, başka bir anlatımla görseli bulunan hesap ekstrelerinin kur bilgisi bulunmadığı, bu nedenle denetime elverişli olmadığı, davalının hesabına 175.777,36 TL borç kaydının ---- Ortaklara Borçlar Hesabından yapıldığı, ancak bu kayda ilişkin herhangi bir belgenin bulunmadığı, davacı tarafından davalı adına 15.12.2023 tarih ve ---- seri no.lu “Kur farkı (kur farkı değerlemesidir” açıklamalı 7.829,97 Euro *1.565,99 Euro KDV toplam 9.395,96 Euro tutarı 297.482,67 TL fatura düzenlenmiş ve davalının hesabına borç kaydı yapıldığı, kur farkı hiçbir zaman döviz cinsine etkisi olmaması gerektiği, sadece TL tutarın değiştireceği, zira, döviz cinsinden olan alacak veya borç tutarının aynı olması gerektiği, başka bir anlatımla kurun ne olduğunun bir önemi olmadığı, kur ne olursa olsun döviz alacak tutarı aynı olması gerektiği, değerleme V.U.K.'nun ilgili hükümlerine göre verginin konusunu ilgilendirdiğini, davalının denetlenebilir cari hesap dökümünden de görüleceği üzere davacının davalıdan alacak tutarı 4.064,97 Euro olduğu bildirilmiştir.

Davacı, davalıya mal/hizmet teslim ettiğini/ifa ettiğinden bahisle alacaklı olarak icra takibinde bulunmuş olup, Türk Medeni Kanunu m:6 gereği icra takibinde talep etmiş olduğu alacağının varlığını ispatlamak ile yükümlüdür.

6100 sayılı HMK 200. maddeye göre bir hakkın doğumu, düşürülmesi, devri, değiştirilmesi, yenilenmesi, ertelenmesi, ikrarı ve itfası amacıyla yapılan hukuki işlemlerin, yapıldıkları zamanki miktar veya değerleri ikibinbeşyüz Türk Lirasını geçtiği takdirde senetle ispat olunması gerekir. Bu hukuki işlemlerin miktar veya değeri ödeme veya borçtan kurtarma gibi bir nedenle ikibinbeşyüz Türk Lirasından aşağı düşse bile senetsiz ispat edilemez.

Faturaya dayalı alacak taleplerinde tek başına fatura düzenlenmesi akdi ilişkinin varlığını ve mal teslimini ispatlamaz. Yine faturaların davacı defterlerinde kayıtlı olması da fatura içeriği malların/ hizmetin teslimini/ ifasını kanıtlamaya yeterli değildir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 222. Maddesinde " Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir (HMK m:222/1). Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır (HMK m:222/2). Bu şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması ve defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerektiği ise üçüncü fıkrada düzenlenmiştir. Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olur (HMK m:222/4)." hükümlerine amirdir. Yukarıda verilen yasa maddeleri ve TTK 82. maddesi gözetildiğinde ticari davalarda, yani iki tarafın tacir olduğu ve dava konusunun ticari işletmeleri ile ilgili olduğu davalarda, ticari defterler ile sözleşme ilişkisinin veya alacak miktarının ispatı mümkündür.

İİK madde 67 gereğince, itirazın iptali davasının itirazın tebliğinden itibaren, 1 yıl içinde açılması gerekir. Hak düşürücü süreler, dava şartı olup taraflar ileri sürmese de mahkemece resen gözetilir. Somut olayda icra takibindeki, itiraz dilekçesinin davacı alacaklıya tebliğ edilmemesi nedeniyle İİK'nun 67.maddesinde belirtilen bir yıllık hak düşürücü sürenin başlamadığı anlaşıldığından davanın süresi içinde açıldığı kabul edilmiştir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın çözümü amacıyla yapılan yargılama ve yargılama sırasında bilirkişilerden alınan denetime elverişli rapor içeriklerine göre; davacı/takip alacaklısının davalı/takip borçlusu hakkında kur farkı değerlemesi konulu faturaya dayalı olarak takip başlattığı, davalı/takip borçlusunun tebliğ edilen ödeme emri üzerine takibe borca ve fer'ileri yönünden süresinde itiraz ettiği ve takibin durduğu, eldeki itirazın iptali davasının süresinde açıldığı, taraflar arasındaki ihtilafın sözleşme ilişkisi bulunup bulunmadığı, var ise takip dayanağı belgeye konu mal ve/veya hizmetin teslim edilip edilmediği ve/veya sunulup sunulmadığı, davacının kur farkı talep hakkının bulunup bulunmadığı hususundan kaynaklandığı, uyuşmazlığın halli ve taraflar arasındaki ticari ilişkinin tespiti için defter incelemesine karar verildiği, davacının ticari defterlerinde davalıdan takip tarihi itibariyle 1.128,53 TL alacaklı olduğu, davalının ticari defterlerine göre davacıya 4.064,97 Euro borçlu göründüğü, HMK. 221. maddesi gereği (BA) formlarının resen dosyaya kazandırılması gerektiği (Yargıtay ----, davalının B/A bildirimlerine göre takibe konu faturaların davalı tarafından vergi dairesine bildirildiği, bu halde davalının B/A formlarının aksini ispatlaması gerektiği, borçlunun faturaları kendi defterlerine kaydetmesi (faturaları deftere kayıt öncesinde ya da sonrasında süresi geçtikten sonra itiraz ve iade etmiş olması) halinde alacaklının (hizmet vermiş olsun ya da olmasın) HMK'nın 222. maddesi uyarınca alacağını ispatladığının kabul edilmesi gerektiği (Yargıtay ----Karar sayılı ilam), davalının kendi ticari defterlerindeki kayıtların aleyhine delil teşkil edeceği (Yargıtay ----- Karar sayılı ilam), davalının kendi ticari defter kayıtlarının aksini yazılı delille ispatlaması gerektiği, dosyada böyle bir ispat aracının bulunmadığı, bu itibarla davacının davalıdan takip tarihi itibariyle 4.064,97 Euro alacaklı olduğunun sabit olduğu, İİK’nın 67. maddesinin 2.fıkrası hükmünce, icra-inkar tazminatına hükmedilebilmesi için borçlunun takip sırasında ödeme emrine itiraz etmesi ve alacaklının alacağını mahkemede dava ederek haklı çıkması ve alacağın likit ve belli olması gerektiği, bu nedenle alacağın likit olması ve diğer icra inkar tazminatına hükmedilebilme şartlarının olayda gerçekleşmesi nedeniyle, hüküm altına alınan asıl alacağın %20’si oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1)Davanın KISMEN KABULÜ ile, ----İcra Dairesinin ---- Esas sayılı dosyasında davalı/borçlunun 4.064,97 EURO asıl alacak yönünden itirazının iptali ile takip tarihinden itibaren asıl alacağa işleyecek avans faizi ile birlikte icra takibinin DEVAMINA, aşan istemin reddine

2) Hükmolunan asıl alacağın takip tarihindeki TL karşılığı üzerinden %20 si oranında icra inkar tazminatının davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

3)Alınması gerekli karar harcı 9.665,97 TL’den peşin olarak yatırılan 5.586,23 TL'nin mahsubu ile 4.079,74 TL bakiye harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,

4)Davacı tarafça yatırılan 5.586,23 TL peşin harcın davalıdan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine,

5)Davacı tarafından yapılan 488,40 TL ilk dava masrafı, 7.500,00 TL bilirkişi, 582,00 TL tebligat müzekkere gideri olmak üzere toplam 8.570,40 TL yargılama giderinden kabul ve red oranına göre (%43kabul)3.685,27 TL' sinin davalı taraftan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine, arta kalanın davacı üzerinden bırakılmasına,

6)Davalı taraflarca sarfedilen yargılama gideri olmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,

7)Davacı kendisini vekille temsil ettirmiş olduğundan karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT uyarınca hesaplanan 45.000,00 TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

8)Davalı kendisini vekille temsil ettirmiş olduğundan karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT uyarınca hesaplanan 45.000,00 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

9)Arabuluculuk aşamasında yapılan ve Hazine tarafından karşılanan 3.600,00 TL arabuluculuk ücretinin kabul ve red oranına göre (%43 kabul) 1.548,00 TL' sinin davalı taraftan, (%57 Ret) 2.052,00TL'sinin davacıdan tahsili hazineye gelir kaydına, buna ilişkin harç tahsil müzekkeresi yazılmasına,

10)Davacı tarafça dosyaya yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa iadesine,

Mahkememizin bu kararına karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren (2) hafta içinde (HMK 345/1), mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine dilekçe verilmek suretiyle, Bölge Adliye Mahkemesi ilgili hukuk dairesince incelenmek üzere tarafların istinaf yasa yoluna başvuru hakkı bulunduğuna dair taraf vekillerinin yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.