Akaryakıt bayilik sözleşmesinin haklı feshi sonrası teminat mektuplarının iadesi talepli davada, sözleşmedeki yetki şartı uyarınca mahkemenin yetkisizliğinin incelenmesi.
Özet: Akaryakıt bayilik sözleşmesi gereği davacı tarafından verilen toplam 3.5 milyon TL değerindeki dört adet banka teminat mektubunun, davacının sözleşmeyi davalının akaryakıt teslimatında temerrüde düşmesi nedeniyle haklı olarak feshettiği iddiasıyla iadesi veya hükümsüzlüğünün tespiti talebiyle açılan davada, davalı tarafın sözleşmedeki yetki maddesi uyarınca davanın İstanbul Anadolu mahkemelerinde değil, sözleşmede kararlaştırılan başka bir ildeki mahkemelerde görülmesi gerektiği yönündeki yetkisizlik itirazı incelenmektedir.
T.C. İstanbul Anadolu 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : █████████ KARAR NO : ████████DAVA : Banka Teminat Mektubundan Kaynaklanan Davalar (Finans İhtisas) (Banka Teminat Mektubunun İadesi)DAVA TARİHİ : █████/2025KARAR TARİHİ : █████/2026Mahkememizde görülmekte olan Banka Teminat Mektubundan Kaynaklanan Davalar (Finans İhtisas) (Banka Teminat Mektubunun İadesi) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle ; Müvekkili ile davalı arasında BA ve---- EPDK Bayilik lisans numaralı ile ----- adresindeki iki adet akaryakıt istasyonu için 26.03.2023 tarihli Akarykaıt Bayilik Sözleşmesi ve eki niteliğinde olan Sözleşme ve Protokolleri (“Sözleşme”) imzalandığını, Müvekkili şirket tarafından her iki bayilik sözleşmesi ve eki niteliğindeki protokoller kapsamında davalıya; ---- 03.08.2023 tarih ve ----- no’lu 750.000 TL miktarlı,---- 03.08.2023 tarih ve --- no’lu 750.000 TL miktarlı ve---- 09.06.2022 tarih ve ----- no’lu 1.000.000 TL miktarlı, ---- 08.06.2022 tarih ve ------ no’lu 1.000.000 TL miktarlı dört adet Banka Teminat Mektubu teslim edildiğini, İşbu banka teminat mektuplarının taraflar arasındaki protokün 4.5 maddesi gereği ticari mal (akaryakıt-benzin,mazot) alımlarından doğan borçların teminatı olarak verildiği, başka bir amaç ile kullanılamayacağı da açık olduğunu, Müvekkili tarafından sözleşme yükümlülükleri eksiksiz yerine getirilmekle birlikte, karşı yan sözleşmede açıkça 1 gün vadeli akaryakıt satışı yapılması için anlaşıldığı halde, önce bedelin ödenmesi, akabinde teslimin yapılması gerektiğinden bahisle mal teslim etmeye uzun süre yanaşmadığını, Müteaddit yazılı ve sözlü ihtarlarımıza rağmen karşı yanın sözleşmeye aykırı davranışları devam edince -----█████/2025 tarihli ve ----- yevmiye numaralı ihtarname ile sözleşme, haklı nedenle ve tarafımızca feshedilmiş, ilgili fesih ihbarı karşı yana █████/2025 tarihi itibariyle e tebliğ olarak tebliğ edilmiş sayıldığını, yine aynı tarihte ----Noterliği █████/2025 tarihli ve ----- yevmiye numaralı ihtarname ile teminat mektuplarının iadesi istenmiş, bu ihtarname de karşı yana █████/2025 tarihi itibariyle e tebliğ olarak tebliğ edilmiş sayıldığını, her türlü fazlaya dair haklarımız saklı kalmak üzere taraflar arasındaki sözleşmenin feshedilmiş olması ve davacıya borcumuzun bulunmaması nedeniyle davamıza konu ---- 03.08.2023 tarih ve ----- no’lu 750.000 TL miktarlı, ---- 03.08.2023 tarih ve ----- no’lu 750.000 TL miktarlı ---- 09.06.2022 tarih ve ----- no’lu 1.000.000 TL miktarlı, ---- 08.06.2022 tarih ve ----- no’lu 1.000.000 TL miktarlı teminat mektuplarının müvekkile iadesi yahut bu mümkün olmadığı takdirde hükümsüzlüğünün tespitini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılara yükletilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle ;Müvekkil şirket -----arasında ----- adreslerinde yer alan akaryakıt istasyonlarına ilişkin olarak 26.03.2023 tarihli ve 5 yıl süreli Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi ve ekleri akdedilerek davacı şirkete akaryakıt ve --- bayiliği ve işletmeciliği verildiğini, dava yetkisiz mahkemede açılmış olup taraflar arasında imzalanan sözleşme kapsamında davada ------) adliyesi mahkemeleri yetkili olduğunu, dava konusu uyuşmazlıkda taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 6.8. maddesi uyarınca, ihtilafların hallinde ----- Mahkemeleri ve İcra Müdürlükleri'nin yetkili kılınması nedeniyle Sayın Mahkeme yetkili değildir. HMK 19. maddesi uyarınca taraflar arasındaki yazılı yetki sözleşmesi mutlak yetki halleri dışında bağlayıcı olup dava şartı niteliğindedir. Bu bağlamda, işbu davanın ----- Mahkemeleri'nde görülmesi zorunlu olduğundan, mahkemenizin yetkisizliğine karar verilerek dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmiştir.DELİLLERİN İNCELENMESİ VE GEREKÇE:Dava hukuki niteliği itibariyle ;---- 03.08.2023 tarih ve ----- no’lu 750.000 TL miktarlı, ---- 03.08.2023 tarih ve ------ no’lu 750.000 TL miktarlı ve ---- 09.06.2022 tarih ve ----- no’lu 1.000.000 TL miktarlı,-----08.06.2022 tarih ve ---- no’lu 1.000.000 TL miktarlı dört adet Banka Teminat Mektubu teslim edilip edilmediğine ilişkindir.Davalı yan yetki ilk itirazında bulunmuştur.Davalı tarafça sunulan, taraflar arasında imzalanan █████/2023 tarihli sözleşmenin "Uyuşmazlıkların Çözümü" başlıklı 40. Maddesinde, ---- Merkez İcra Dairelerinin ve Mahkemelerinin yetkili olacağı kararlaştırıldığı görülmüştür.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun (HMK) 17. maddesinde “Tacirler veya kamu tüzel kişileri, aralarında doğmuş veya doğabilecek bir uyuşmazlık hakkında, bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşmeyle yetkili kılabilirler. Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça dava sadece sözleşmeyle belirlenen bu mahkemelerde açılır.” düzenlemesi yer almaktadır. HMK’daki bu hükümden hareketle yetki sözleşmesi yapılması için tarafların tacir olması, yetki sözleşmesinin yazılı olarak yapılmış olması, yetki sözleşmesinde yetkili mahkemelerin açık olarak düzenlenmiş olması ve kesin yetki durumunun olmaması şartları aranmaktadır. Tarafların tacir olması şartı kefiller yönünden uygulanmaz. Diğer bir ifadeyle genel kredi sözleşmelerinde kefil tacir olmasa dahi kefaletin fer'iliği ilkesi ve 6102 sayılı TTK'nun 7. maddesindeki ticari teselsül karinesi uyarınca genel kredi sözleşmesindeki yetki şartı tacir olmayan kefili de bağlar. Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça dava sadece sözleşmeyle belirlenen mahkemelerde açılabilir. Taraflar, sözleşmeyle kararlaştırdıkları yetkili mahkeme dışında kanunen yetkili olan genel ve özel yetkili mahkemelerin de yetkisinin devam etmesini istiyorlarsa, bunu sözleşmede açıkça belirtmeleri gerekir, aksi halde yetki sözleşmesindeki mahkemenin yetkisi münhasır olur, diğer mahkemelerde dava açılamaz. Yetki sözleşmesi ile mahkemenin yetkisi münhasır yetki (başkaca mahkemede dava açılmamak üzere) olarak düzenlenmiş, dava bu yetkili kılınan mahkeme dışında bir mahkemede açılmışsa, davalının usulüne uygun yetki ilk itirazı üzerine mahkemece yetkisizlik kararı verilmesi gerekir. Somut olayda, tacir olan tarafların 10.10.2024 tarihli sözleşme ile HMK madde 17'ye uygun şekilde münhasıran ----- Mahkemelerini münhasıran yetkili kıldıkları anlaşıldığından, mahkememizin yetkisiz olduğu anlaşılmakla yetkisizlik kararı verilmiştir.HÜKÜM. : Ayrıntısı gerekçeli kararda yazılacağı üzere; 1-Davalının yetki itirazının kabulü ile, mahkememizin yetkisizliği nedeniyle DAVA DİLEKÇESİNİN USULDEN REDDİNE,2-Davaya bakmaya yetkili mahkemenin ---- Asliye Ticaret Mahkemesi OLDUĞUNA,3-Karar kesinleştiğinde ve süresinde başvuru olması halinde dosyanın yetkili --- Asliye Ticaret MAHKEMESİNE GÖNDERİLMESİNE,4-Yargılama ve harç giderlerinin HMK 323 ve 331. maddeleri uyarınca görevli mahkemece değerlendirilmesine,5-Dosyanın gönderilmesi için süresinde başvurulmazsa HMK 20/1 ve 331/2 maddeleri uyarınca dosya resen ele alınarak mahkememizce karar verilmesine,Dair, Davacı Vekilinin ve Davalı Vekilinin yüzlerine karşı tebliğden itibaren 2 hafta süre içinde İstinaf yolu açık olmak üzere oy birliğiyle verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.