İşçinin Basın İş Kanunu hükümlerince itibari hizmet süresi kapsamında çalıştığının tespiti istemiyle açılan davanın temyiz incelemesi.
Özet: Bu hukuki evrak, davacının 2004-2015 yılları arasındaki çalışmalarının basın iş kanunu kapsamında olup olmadığının ve itibari hizmet süresine tabi çalışmalar olarak tespitinin talep edildiği bir sigortalılık davasını konu almaktadır; alt mahkemeler belirli dönemler için bu talebi kısmen kabul edip kısmen reddetmiş olup, yüksek mahkeme sosyal güvenlik davalarının kamu düzeniyle ilişkili doğasını vurgulayarak, davacının özellikle 28.03.2007 öncesi ve sonrası dönemlerdeki çalışmasının basın mevzuatı uyarınca doğru değerlendirilip değerlendirilmediğini temyiz yoluyla incelemektedir.
MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi
SAYISI : ████████ E., ████████ K.İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul 19. İş MahkemesiSAYISI : ████████ E., ████████ K.Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı Kurum ve davalı işveren vekilleri tarafından ayrı ayrı temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüyle duruşmanın düzenlendiği 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369. maddesinde sayılı ve sınırlı olarak gösterilen hâllerden hiçbirine uymadığından, temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasına ilişkin isteğin reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I.DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının davalı şirkette 01.12.2004 - 26.02.2015 tarihleri arasında ise “... ve ...” olarak çalıştığı, bu çalışmalarının tamamının Basın İş kanununa tabi itibari hizmet kapsamında bildirilmesi gerekirken, davalı şirket tarafından davalı Kuruma 28.03.2007 tarihi öncesindekilerin hiç bildirilmediği, bu tarihten sonrakilerin ise normal çalışma olarak bildirildiği iddiasıyla 01.12.2004 - 26.02.2015 tarihleri arasında davalı şirkette 5953 sayılı Kanun kapsamında çalıştığının ve primlerinin buna göre ödenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. II.CEVAP1.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacın yaptığı işin 5953 sayılı Kanun kapsamında sayılamayacağı, 5510 sayılı Kanun döneminde ise 5953 sayılı Kanun kapsamında çalışmanın sigortalılara bir hak tanımadığı savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.2.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının yaptığı işin 5953 sayılı Kanun kapsamında olmadığı, 5510 sayılı Kanun döneminde itibari hizmetten faydalanabilmek için basın kartı sahibi olmak gerektiği, davacının basın kartı bulunmadığından bu kapsamda sayılmasının mümkün olmadığı, davacının sigortasız çalışmasının bulunmadığı savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. III.İLK DERECE MAHKEME KARARIİlk Derece Mahkemesi tarafından yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararla davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine, davacının 12.12.2004 - 27.03.2007 tarihleri arasında davalı şirket nezdinde ... sicil numaralı işyerinde dönemin asgari ücreti karşılığı kesintisiz, aralıksız olarak fiilen çalıştığının tespitine, davacının 01.12.2004 - 11.12.2004 tarihleri arasına ilişkin sigortalılık tespiti isteminin reddine, davacının 12.12.2004 - 30.09.2008 tarihleri arasındaki çalışma dönemi yönünden davalı şirkete ait ....12 sicil numaralı işyerindeki çalışmalarının 5953 sayılı Basın İş Kanunu kapsamında ve itibari hizmet süresine tabi çalışmalar olduğunun tespitine, davacının 01.10.2008 - 26.02.2015 tarihleri arasına ilişkin basın iş kanunu kapsamında çalışma isteminin reddine karar verilmiştir.IV.İSTİNAFİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili ile davalı işveren vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir. V.TEMYİZA.Temyiz Sebepleri1.Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesini tekrar ederek davacının çalışmalarının kayıtlı tanıklarla ispatlanamadığı, itibari hizmet süresinden yararlanamayacağı iddiasıyla temyiz talebinde bulunmuştur.2.Davalı işveren vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesini tekrar ederek davacının gece muhabiri olarak çalıştığı, 5953 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilemeyeceği, davacının 28.03.2007 - 26.07.2015 tarihleri arasında çalışmış olup, 12.12.2004 - 27.03.2007 tarihleri arası çalıştığının kabul edilmesinin hatalı olduğu iddiasıyla temyiz talebinde bulunmuştur.B. Değerlendirme ve GerekçeUyuşmazlık, Basın İş Kanunu kapsamında çalıştığının tespitine ilişkindir.1.506 sayılı Kanun kapsamında sigortalılık niteliği, anılan Kanunun 2. maddesine göre hizmet akdinin kurulması ve 6. maddesi gereğince çalışmaya başlanması ile edinilir. Anayasa'nın 60. maddesinde yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.2.Somut olayda, davacının davalı işveren nezdindeki çalışmaları 28.03.2007 tarihinden itibaren tam ve eksiksiz olarak davalı Kuruma bildirilmiştir. Davacının imzasını taşıyan işe giriş bildirgesinde işe giriş tarihi 27.03.2007 olup iş sözleşmesi 28.03.2007 tarihlidir. Ancak dinlenen bir kısım tanıklar söz konusu belgelerle çelişki oluşturacak şekilde davacının 2004 yılından beri çalıştığını beyan etmektedirler. Davacının çalışmasının başlangıç tarihine ilişkin söz konusu belgelerle tanık beyanları arasındaki çelişki giderilmemiştir. Davacının uyuşmazlığa konu dönemlerden 2004 - 2007 tarihleri arasındaki çalışmasının varlığı ve niteliği özellikle araştırılmalıdır. Davacının hangi işlerle ve nerede çalıştığı tespit edilmeli ve özellikle davalı iş yerinde hangi bölümünde çalıştığı olgusu açısından davacı hakkında kayıtların varlığı gerek ... ve gerekse davalı iş yerinden araştırılmalı, bu bağlamda gerekirse haber kanalının jenerik ve künyesi taranmalı, haber arşivleri sorulmalıdır. Böylece davacının bildirilmeyen çalışması ile çalışmasının 506 sayılı Kanun'un Ek 5. maddesi kapsamında geçip geçmediği hususu netleştirilerek deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir. 3. Öte yandan; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun “Hükmün Kapsamı” başlıklı 297. maddesinin (2) numaralı fıkrasında “hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, mümkünse sıra numarası altında açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir” hükmü öngörülmüş olup, 506 sayılı Kanun'un Ek 5. maddesinin 3ç fıkrasının "...Fiilen çalışılmış güne eklenecek itibari hizmet günü sayısının bulunmasında (Çalışılan gün sayısı x 0,25) formülü uygulanır.” hükmü gereği, davacının tespit edilen günlerinin x 0,25 formülüyle hesaplanan itibari hizmet süresinin sigortalılık süresine eklenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmesi gerekirken, infazda tereddüt oluşturacak şekilde hüküm altına alınan tarihlerin zikredilmesiyle yetinilmesi usul ve yasaya aykırıdır. 4. Mahkemece, açıklanan maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin eksik inceleme neticesinde yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,3.Peşin alınan temyiz harcını ilgilisine iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,24.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.