gaziantep bölge adliye mahkemesi 11. hukuk dairesinin, çek alacağına dayalı ihtiyati haciz talebinin yaklaşık ispat koşulları sağlanmadığı gerekçesiyle reddedilmesine karşı istinaf başvurusunun incelenmesi kararı.

Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesinin, çek alacağına dayalı ihtiyati haciz talebinin yaklaşık ispat koşulları sağlanmadığı gerekçesiyle reddedilmesine karşı istinaf başvurusunun incelenmesi kararı.

Özet: Davacı şirketin, çırçır makinesi satışından doğan ve vadesinde ödenmeyen çek alacaklarına ilişkin ihtiyati haciz talebi, ilk derece mahkemesince yaklaşık ispat koşulunun sağlanmadığı gerekçesiyle reddedilmiştir; davacı vekili ise borçlu şirket tarafından kısmi ödemeler yapılmasına rağmen çek imzalarının inkar edildiğini ve satış sözleşmesi, banka ödemeleri gibi mevcut delillerle alacağın varlığının tam ispat edildiğini savunarak yerel mahkeme kararının kaldırılması talebiyle istinaf başvurusunda bulunmuş olup, istinaf mahkemesi ihtiyati haciz için yaklaşık ispatın yeterli olduğunu vurgulayarak uyuşmazlığı incelemeye almıştır.

T.C.

GAZİANTEP

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

11. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : ..

KARAR NO : ..

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

BAŞKAN : ..

ÜYE :..

ÜYE : ..

KATİP : ..

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ŞANLIURFA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ARA KARAR TARİHİ : ..

NUMARASI : ..

İHTİYATİ HACİZ TALEP

EDEN (DAVACI) :..

VEKİLİ : AV. M..

ALEYHİNE İHTİYATİ HACİZ

İSTENEN (DAVALI) :..

VEKİLİ : AV..

DAVANIN KONUSU : İHTİYATİ HACİZ

İSTİNAF KARARININ

KARAR TARİHİ : ..

YAZIM TARİHİ : ..

İlk derece mahkemesince verilen karara karşı ihtiyati haciz talep eden (davacı) vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dosya incelendi, gereği düşünüldü;

TALEP: İhtiyati haciz talep eden vekili, müvekkili şirket ile davalı şirket arasında .. tarihli sözleşme ile "Çırçır Makinesi" satış ilişkisi kurulduğunu, bu alım satım ilişkisi nedeniyle davalı şirket tarafından davacıya toplamda .. TL bedelli üç adet çek verildiğini, çek bedelinin vadesinde ödenmemesi üzerine müvekkilinin iyiniyetli olarak davalıyı beklediğini, karşılıksız çek düzenleme durumuna düşmek istemeyen davalının davacıya banka aracılığıyla toplamda . TL kısmi ödeme yaptığını, kalan .. TL alacağın ödenmemesi üzerine davalı hakkında başlatılan icra takibinde davalının çeklerdeki imzaya, takibe, borca ve ferilerine itiraz ettiğini, davalının imzasını inkar ettiği çeklere ilişkin kısmi ödeme yaptığını, alacağın muaccel olduğunu, davalı borçlunun malları üzerinde hacizler bulunduğunu ileri sürerek müvekkili şirketin alacağını tahsil edebilmesi ve ileride telafisi imkansız zararların doğmaması için ihtiyati haciz kararı verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: Mahkemece, bu aşamada sunulan belgelerin yaklaşık ispat koşullarını sağlamaya elverişli olmadığı gerekçesiyle ihtiyati haciz talebinin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ: Karara karşı ihtiyati haciz talep eden davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemece gerekçesiz ve tek cümleden ibaret bir değerlendirme ile "yaklaşık ispat koşullarının sağlanmadığı" belirtilmişse de huzurdaki dosyada dava dilekçesi ekinde sunulan belgeler ile yaklaşık ispatın ötesinde tam ispat sağlanmış olduğunu, taraflar arasında aracılar huzurunda yazılı satış sözleşmesi yapıldığını, bu sözleşme ile davalının borç altına girdiğini, davalı banka hesabından bu borçlara ilişkin sözleşmede yazan nakit tutar doğrultusunda peşin ödemeler yapıldığını, kalan borca ilişkin 3 adet birbirinin takip eden seri numaralı çek verildiğini, yine davalı banka hesabından bu çeklere ilişkin kısmi ödeme başlığı altında ödemeler yapıldığını, kısmi ödeme yapılan çeklerdeki imzaların kötüniyetli bir şekilde davalı tarafından inkar edildiğini belirterek yerel mahkeme ara kararının kaldırılması talebiyle istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İNCELEME VE GEREKÇE: İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında inceleme; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinafa gelen tarafın sıfatı ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılmış, kamu düzenine aykırılık olup olmadığı resen gözetilmiş, ayrıca HMK'nın 357. maddesindeki "İlk Derece Mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunma istinafta dinlenemez ve istinafta yeni delillere dayanılamaz." kuralı nazara alınmıştır.

Uyuşmazlık, ihtiyati haciz istemine ilişkindir.

İhtiyati hacze ilişkin yasal düzenleme 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 257 ila 268. maddesinde yer almaktadır.

Bilindiği gibi ihtiyati haciz talep edebilme koşulları İİK’nın 257. maddesinde gösterilmiş olup maddede hem vadesi gelen hem de henüz vadesi gelmemiş para alacakları için ihtiyati haciz şartları düzenlenmiştir. Bunlar muaccel alacaklarda alacağın vadesinin gelmiş olması ve alacak rehinle temin edilmemiş olmalıdır. Müeccel alacaklarda ise kural ihtiyati haciz istenemeyeceği ise de borçlunun belli bir adresinin olmaması veya borçlunun taahhütlerinden kurtulmak amacıyla mallarını gizlemeye, kaçırmaya veya kendisi kaçmaya hazırlanır yahut kaçar ya da bu amaçla alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunursa vadesi gelmemiş alacaklarda da ihtiyati haciz kararı verilebilir. Sözü edilen maddede bunun dışında herhangi bir koşul öngörülmemiştir.

İİK’nın 258. maddesi “Alacaklı alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek deliller göstermeye mecburdur” hükmünü içermekte olup ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için alacağın varlığı hakkında kanaat verilmesi yeterlidir. Mahkemenin alacağın varlığına kanaat getirmesinden anlaşılması gereken alacağın usul hukuku kurallarına göre kesin bir şekilde ispat edilmesi olmayıp yaklaşık ispat ölçüsünde alacağın varlığını gösteren delillerin sunulması aranmaktadır. Özellikle hukukî bir işlem söz konusu olduğunda, alacağın varlığının ve muaccel olduğunun yazılı bir belgeye veya belgeler zincirine dayanması tercih edilmesi gereken bir seçenektir.

İhtiyati haciz kararına karşı itiraz ise İİK’nın 265. maddesinde düzenlenmiş olup itiraz sebepleri sınırlı olarak sayılmıştır. Buna göre borçlu kendisi dinlenmeden verilen ihtiyati haczin, “dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı” itiraz edebilir.

Diğer hukuki himaye tedbirlerinde olduğu gibi ihtiyati hacizde de amaç, davaya ilişkin bir yargılamadan farklı olarak, maddi hukuka dayanan hak bakımından nihai bir karar verip uyuşmazlığı sona erdirmek değildir. İhtiyati hacizde amaç, ihtiyati tedbire benzer şekilde, Anayasanın 2. maddesinde yer alan “hukuk devleti” ilkesinin bir gereği olarak, bireylere etkin hukuki himaye sağlanmaktır. İhtiyati haciz yargılamasında, etkin hukuki himaye sağlamak, bunu sağlarken mümkün olduğunca çabuk ve seri hareket etme gerekliliği, usul kurallarına göre maddi hukuka dayanan hakkın araştırılmasından önce gelir. Maddi hukuka göre kimin haklı kimin haksız olduğu, İcra ve İflas Kanunu’nun 264. maddesi çerçevesinde itirazın kaldırılması veya itirazın iptali davası kapsamında ya da açılacak bir menfi tespit veya istirdat davası sırasında incelenerek sonuçlandırılacaktır ..

Çekin süresinde muhatap bankaya ibraz edilmemesi halinde hamil, ciranta ve keşideciye karşı kambiyo hukukuna dayalı müracaat hakkını kaybeder. Yani süresinde ibraz edilmeyen çek nedeniyle kambiyo hukukundan kaynaklı haklar yitirilmiş olur. Bu durumda çeke dayalı müracaat hakkını kaybeden hamil alacağına kavuşabilmesi için iki yola başvurabilir. Hamil; ya aralarındaki temel ilişkiye dayanarak çeki devraldığı kişiye başvurarak ve süresinde ibraz edilmeyen çeki yazılı delil başlangıcı olarak göstermek suretiyle, alacağını diğer her türlü delille ispat edebilir ya da TTK'nın 732. maddesinde düzenlenen sebepsiz zenginleşme hukuksal nedenine dayanarak ve sadece keşideciden alacağını talep edebilir.

Eldeki uyuşmazlıkta dosyaya sunulan çeklerin incelenmesinde keşidecisinin borçlu . . Petrol Sanayi Ticaret Limited Şirketi, ihtiyati haciz isteyenin alacaklı olduğu, hamil alacaklı tarafından muhatap bankaya ibraz edilmediği, karşılıksız şerhi yazılmadığı ve çek asıllarının ihtiyati haciz talep eden elinde bulunduğu anlaşılmaktadır. İİK 265. maddesinde ihtiyati hacze itiraz sebebleri düzenlenmiş olup, çekin arkasının yazılı olmaması menfi tesbit davasında ileri sürülse de ihtiyati haciz kararı verilmesine engel olmadığı, ibraz edilmeyen çekin "yaklaşık ispat" ölçüsünde bir belge olduğu yerleşik Yargıtay uygulamasında da kabul görmüş olup, imzaya itiraz İİK'nın 265. maddesinde tahdidi olarak belirtilen itiraz sebepleri arasında yer almadığından İlk Derece Mahkemesince ihtiyati haciz talebinin reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle alacaklı ihtiyati haciz talep eden vekilinin istinaf isteminin kabulü ile HMK'nın 353/1-b-2. maddesi uyarınca yeniden esas hakkında hüküm kurularak ihtiyati haciz kararı verilen tutar olan .. TL'nin %20'si oranında .. TL nakdi teminat yatırması ya da bu tutarda kayıtsız süresiz ve kesin banka teminat mektubunu sunması halinde ihtiyati haciz talebinin kabulüne karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle,

A-1-İhtiyati haciz talep eden vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE,

2-.. Asliye Ticaret Mahkemesinin.. Esas sayılı ara kararının KALDIRILMASINA,

3- İstinaf başvurma harcı dışında istinaf peşin karar harcı olarak alınan 732,00 TL harcın isteği halinde ihtiyati haciz talep edene İADESİNE,

B- 6100 sayılı HMK’nın 353/1-b-2. maddesi uyarınca yeniden esas hakkında hüküm kurularak;

İhtiyati haciz talebinin KABULÜNE,

1-Borçlunun, ihtiyati haciz isteyenden olan .. TL borcuna yetecek kadar taşınır, taşınmaz malları ve üçüncü şahıslardaki hak ve alacakları üzerine İHTİYATİ HACİZ KONULMASINA,

2-İstemde bulunanca ihtiyati haciz kararı verilen tutarın ..oranında .. TL teminat yatırmasına, ya da bu tutarda kayıtsız süresiz ve kesin banka teminat mektubu sunulmasına, teminat alınması ve müzekkere işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,

3-Kararın yerine getirilmesi için bir örneğinin ilgili İcra Dairesine ilk derece mahkemesi Yazı İşleri Müdürlüğü'nce gönderilmesine,

4-İstinaf kanun yolu aşamasında ihtiyati haciz talep eden tarafından yapılan yargılama giderlerinin esas hükümle birlikte ilk derece mahkemesince değerlendirilmesine,

5-HMK’nın 359/4. maddesi uyarınca kesin nitelikteki kararın taraflara ilk derece mahkemesince tebliğine,

6100 Sayılı HMK'nın 362/1-f bendi uyarınca kesin olmak üzere oybirliği ile █████/2026 tarihinde karar verildi.

Başkan

¸e-imzalıdır

Üye

¸e-imzalıdır

Üye

¸e-imzalıdır

Katip

¸e-imzalıdır

NOT: BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP AYRICA ISLAK İMZA UYGULANMAYACAKTIR. "5070 Sayılı Yasanın 5. ve 22. maddeleri gereğince elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğurur."