ankara 11. asliye ticaret mahkemesinin bayilik sözleşmesinin feshi sonrası ortaya çıkan yatırım bedeli iadesi, cezai şart ve cari hesap alacakları davasına ilişkin gerekçeli kararı.

Ankara 11. Asliye Ticaret Mahkemesinin bayilik sözleşmesinin feshi sonrası ortaya çıkan yatırım bedeli iadesi, cezai şart ve cari hesap alacakları davasına ilişkin gerekçeli kararı.

Özet: Ticari satımdan kaynaklanan alacak davasında davacı, davalı tarafından feshedilen bayilik sözleşmesi nedeniyle yatırım bedeli iadesi, cari hesap alacağı ve cezai şart talebinde bulunurken, davalı bu taleplerin fahiş olduğunu, teminat mektubunun haksız yere paraya çevrildiğini ve aslında kendisinin davacıdan alacaklı olduğunu ileri sürmüştür; bilirkişi incelemesi sonucunda ise davacının sınırlı miktarda yatırım bedeli ve cari hesap alacağı bulunsa da, mahsup işlemleri sonrasında davacının davalıya borçlu kaldığı yönünde görüş bildirilmiştir.

T.C. ANKARA 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ███████ Esas - ███████

TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C.

ANKARA

11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : ███████ Esas

KARAR NO : ███████ Karar

...

DAVA : Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : █████/2021

KARAR TARİHİ : █████/2025

YAZIM TARİHİ : █████/2025

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde; Müvekkili ... ile davalı bayi arasında █████/2014 tarihli protokol ile █████/2015 tarihli 5 yıl süreli bayilik sözleşmesi akdedildiğini, davalı bayi ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile birlikte █████/2020 tarihi itibariyle sözleşmeyi feshedeceğini, sözleşmenin yinelenmeyeceğini müvekkil şirkete ihbar etmiş ve müvekkil şirketin davalı yandan ikinci 5 yıl için olan alacaklarının bildirilmesini ve müvekkil şirkete vermiş olduğu 900.000 TL tutarındaki teminat mektubunun iadesini talep ettiğini, sözleşmenin sona ermesi akabinde müvekkil şirket tarafından ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile birlikte muaccel hale gelen tüm borçlarının ödenmesi için davalı yana bildirdiğini, davalı yanın temerrüte düştüğünü, cezai şart alacağının da doğmuş olduğu hususu bayiye ihbar ediliğini, toplam 1.117.600,87-TL tutarındaki yatırım bedeli iade borcu ile toplam 28.351,90 USD tutarında cezai şart borcunun ödemesi halinde hür türlü hukuki merasiminin yerine getirileceğini, taraflar arasında akdedilen sözleşme ve protokol gereğince Müvekkil Şirket’in yatırım bedeli iade alacağının şimdilik 1.000-TL’sinin ödeme tarihinden itibaren 3094 sayılı yasanın 4/A maddesi gereğince faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, Cezai şart alacağının şimdilik 1.000-USD’nin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek olan Devlet Bankalarının yabancı para cinsinden açılmış bir yıl vadeli mevduat hesaplarına uyguladığı en yüksek faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, Cari hesap alacağının 5.000-TL’sinin temerrüt tarihinden itibaren 3095 Sayılı Kanunun 2'nci maddesi gereğince TCMB'nin kısa vadeli avanslar için uyguladığı değişken oranlı faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, yargılama masrafları ile vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle : Tarafların 10 yıllık bayilik ilişkisi kurmak konusunda mutabakata varıldığını, davacı taraf müvekkil şirkete 10 yıla karşılık 770.000 TL + KDV yatırım bedeli ödemesi yaptığını, 5 yılın sonunda bayilik sözleşmesinin yenilenmemesi durumunda bakiye 5 yıllık yatırım bedelinin faizi ile birlikte iadesi konusunda mutabık kalındığını, müvekkil şirketin nakdi yatırım bedeli iade yükümlülüğü vardır ancak davacı tarafın faiz taleplerinin fahiş olduğunu, davacı tarafın otomasyon bedeli ve kurumsal kimlik bedeli, asgari alım taahhüdüne dayalı cezai şart talebinin yasal dayanaktan yoksun olduğunu, davacı taraf müvekkil şirketin 900.000 TL bedelli teminat mektubunu müvekkil şirketin likit ve muaccel hiç bir borcu olmamasına rağmen haksız bir şekilde paraya çevirildiğini müvekkil şirketinin halihazırda davacıdan alacaklı durumda olduğunu, müvekkil şirketin alacağına ilişkin her türlü yasal hakkını saklı tutmakla yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin karşı taraftan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir .

YARGILAMA VE GEREKÇE:

Davanın, taraflar arasında akdedilen bayilik sözleşmesinin davalının feshetmesi nedeniyle cezai şart alacağı, cari hesap alacağı, yatırım bedeli iade alacağına ilişkin olduğu, uyuşmazlığın taraflar arasında akdedilen sözleşme kapsamında davacının sözleşme süresi boyunca cezai şarta hak kazanıp kazanmadığı, yatırım bedeli iade alacağının oluşup oluşmadığı, cari hesap alacağının olup olmadığı varsa miktarları hususunda toplandığı anlaşıldı.

Taraflar arasında akdedilen bayilik sözleşmesi, protokol, ariyet sözleşmesi, ihtarname suretleri, faturalar olmak üzere taraf delilleri dosyamız arasına alınmıştır.

Talimat bilirkişi raporunda özetle; Davacı tarafın davalı tarafıdan yatırım indirimi ile ilgili olarak 454.3000,00 TL ana para ve 360.941,35 TL faizi talep edebileceği, ancak davacı taraf şimdilik kaydıyla 1.000,00 TL talep ettiğinden taleple bağlılık ilkesi gereği bu tutara ödeme tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanunun 2 md göre ... nin kısa vadeli avanslar için uyguladığı değişen oranlı faiz yürütülebileceği, davacı tarafın davalı taraftan cari hesap alacağı olarak 11.347,44 TL alacaklı olduğu görüldüğü, , davacının ticari defter kayıtlarından davalı taraftan █████/2015 tarihinden 900.000,00 TL tutarlı Banka Teminat Mektubu aldığı, söz konusu teminat mektubunun davacı tarafından █████/2020 tarihinde nakde çevrildiği, davacının davalı taraftan yatırım bedeli ve faizi olarak 815.24118 TL ve cari alacağının 900.000,00 TL teminat mektubu bedelininden mahsubu sonrası davacının davalı yana 73.411,38 TL borçlu kaldığı söylenebileceği, yönündeki kanaatini belirtmiştir.

Bilirkişi ... raporunu özetle; Davalının ticari defterlerinin tasdiklerinin kanuna uygun olarak yaptırıldığı, defter kayıtlarının birbirini takip ettiği ve doğruladığı, sonuç olarak defterlerin kanuna uygun şekilde tutulduğu, Davacının davalıdan talep edebileceği nakdi yatırım tutarı 454.300,00 TL olup, işlemiş faizi 361.121,18- TL olduğu, Dosyadaki satış raporlarından, davalının davacıdan standart fiyat üzerinden toplam 267,97m3 eksik alım yaptığı, buna göre hesaplanan cezai şart bedelinin(264,97m3X107USD=)28.351,90-USD olduğu, davacı tarafından bu tutarın (83.139,22-TL/6.8467=)12.142,96-USD’sinin faturalandırılarak mahsup edildiği, İndirimli fiyat üzerinden yapılan alımların da satış taahhüdünden sayılacağına ilişkin taraflar arasında şifahi olarak anlaşma bulunup bulunmadığının değerlendirmesinin Mahkemenize ait olduğu,indirimli fiyat üzerinden yapılan alımların satış taahhüdünden sayılması halinde davalının davacıya ödemesi gereken herhangi bir cezai şart bedelinin bulunmadığı, “Kurumsal Kimlik Yatırımı” ve “Otomasyon Yatırımı” olarak adlandırılan kavramların fiziki yatırım finansman değeri olarak tesbiti yapılamadığı, davacının bu yöndeki taleplerinin sözleşme ve protokol hükümlerine uygun görülmediği, Sayın Mahkemece Cezai Şart bedelinin kabul edilmesi halinde: Davacı tarafından nakde çevrilen 900.000,00-TL teminat mektubundan 815.421,18-TL nakdi yatırım tutarı, 83.139,22-TL cezai şart bedeli, 12.721,44-TL kurumsal kimlik ekipman söküm bedeli ile 1.770,00-TL otomasyon demontaj bedelinin mahsubu sonrasında; davalının davacıya cari hesaptan dolayı (900.000,00TL-815.421,18TL- 83.139,22TL-12.721,44TL-1.770,00TL=)13.051,84-TL bakiye borcu bulunduğu, Cezai şart bedelinin 12.142,96-USD’si davacı tarafından faturalandırılarak mahsup edildiğinden, davacının bakiye (28.351,90USD-12.142,96USD=)16.208,95-USD cezai şart bedeli talep edebileceği, Sayın Mahkemece Cezai Şart Bedelinin Kabul Edilmemesi Halinde; Davacı tarafından nakde çevrilen 900.000,00-TL teminat mektubundan 815.421,18-TL nakdi yatırım tutarı, 12.721,44-TL kurumsal kimlik ekipman söküm bedeli ile 1.770,00-TL otomasyon demontaj bedelinin mahsubu sonrasında; davacının (...) davalıya (...) (900.000,00-815.421,18-12.721,44- 1.770,00=)70.087,38-TL bakiye borcu bulunduğu görüş ve kanaatine varılmıştır.

Bilirkişi ... sunmuş olduğu kök ve ek raporunda özetle; Davalı tarafından davacıya iadesi gereken Ana Para + Faiz tutarının (454.300,00-TL + 360.941,35-TL=) 815.241,35-TL olduğu, Fiziki yatırımların finansman değeri talebinin kurumsal kimlik ve otomasyon yatırımı olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceği hususunda takdir Sayın Mahkemeye ait olmak üzere; Mevcut tanımlarda fiziki yatırım ibaresi bulunmadığı, tanımların içeriğinde fiziki yatırımla ilgili bir açıklamanın da olmadığı, otomasyon sistemini oluşturan malzemelerin mülkiyetinin TP ye ait olduğu 13. Maddede belirtildiği, Kurumsal kimlik fiziki bir yatırım olmadığı değerlendirilmekle, kök raporda kurumsal kimlik ve otomasyon sistemi ile ilgili bir hesaplama yapılmadığı, ayrıca, davalı defterlerinde kurumsal kimlik söküm bedeli sökümü 12.721,44 TL ile otomasyon demontaj bedeli 1.770,00.-TL kayıtlı olduğundan bu bedellerin nazara alınması gerekeceği, Davacı vekili tarafından █████/2023 bilirkişi raporuna beyan ve itiraz dilekçesi ekinde sunulan satış raporunda davacının; 4.500,00 – 4.235,03= 264,97 m3 eksik alımda bulunduğu, buna göre cezai şart bedeli ( 264,97m3 x 107 $)= 28.351,79.-$ olacağı, davacı tarafından bu tutarın (83.139,22-TL/6.8467=)12.142,96-USD’sinin faturalandırılarak mahsup edildiği, İndirimli fiyat üzerinden yapılan alımların, satış taahhüdünden sayılacağına ilişkin taraflar arasında şifahi olarak anlaşma bulunup bulunmadığının değerlendirmesinin Sayın Mahkemeye ait olduğu, indirimli fiyat üzerinden yapılan alımların satış taahhüdünden sayılması halinde davalının davacıya ödemesi gereken herhangi bir cezai şart bedelinin bulunmadığı, Sayın Mahkemece Cezai Şart bedelinin kabul edilmesi halinde: Davacı tarafından nakde çevrilen 900.000,00-TL teminat mektubundan 815.421,18-TL nakdi yatırım tutarı, 83.139,22-TL cezai şart bedeli, 12.721,44-TL kurumsal kimlik ekipman söküm bedeli ile 1.770,00-TL otomasyon demontaj bedelinin mahsubu sonrasında; davalının davacıya cari hesaptan dolayı (900.000,00TL - 815.421,18TL - 83.139,22TL - 12.721,44TL - 1.770,00TL=)13.051,84-TL bakiye borcu bulunduğu, cezai şart bedelinin 12.142,96-USD’si davacı tarafından faturalandırılarak mahsup edildiğinden, davacının bakiye (28.351,90USD-12.142,96USD=) 16.208,95-USD cezai şart bedeli talep edebileceği, Sayın Mahkemece Cezai Şart Bedelinin Kabul Edilmemesi Halinde; Davacı tarafından nakde çevrilen 900.000,00-TL teminat mektubundan 815.421,18-TL nakdi yatırım tutarı, 12.721,44-TL kurumsal kimlik ekipman söküm bedeli ile 1.770,00- TL otomasyon demontaj bedelinin mahsubu sonrasında; davacının (...) davalıya (...) (900.000,00-815.421,18-12.721,44- 1.770,00=)70.087,38-TL bakiye borcu bulunduğu, görüş ve kanaatinde bulunulmuştur.

Davacı vekilinin █████/2024 tarihli ıslah dilekçesinde; Davaya ilişkin ıslah taleplerinin kabulü ile dava dilekçesinde 5.000 -TL olarak talep ettikleri cari hesap alacağının 8.051,84-TL artırmak suretiyle 13.051,84-TL olarak kabulüne, dava dilekçesinde 1.000-USD olarak talep ettiği cezai şart alacağının 15.208,95-USD artırmak suretiyle 16.208,95-USD olarak kabulüne, cezai şart borçları bakımından davalı'nın temerrüt tarihinden itibaren işleyecek 3095 sayılı Kanun'un 4/a maddesi gereğince Devlet Bankalarının bu yabancı para cinsinden açılmış bir yıl vadeli mevduat hesaplarına uyguladığı en yüksek faizi ile birlikte, cari hesap alacaklarının davalının temerrüt tarihinden itibaren işleyecek 3095 Sayılı Kanunun 2'nci maddesi gereğince ...'nin kısa vadeli avanslar için uyguladığı değişen oranlı faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, her türlü ek dava açma, talepte bulunma, alacak ve sair hakkı saklı kalmak kaydıyla davanın kabulüne, yargılama giderleriyle vekâlet ücretinin de davalıya tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

Dosya kapsamına, sunulan delillere ve bilirkişi raporuna göre; davacı şirket ile davalı şirket arasında 10.07.2015 tarihinde imzalanan bayilik sözleşmesi ve bu sözleşmenin ayrılmaz ekleri niteliğinde olduğu ifade edilen, ek protokol, ariyet sözleşmesi kapsamında davalının 10.07.2020 tarihi itibariyle sözleşmeyi feshedeceğini davacıya bildirdiği anlaşılmaktadır. Bilirkişi raporuna göre davalı şirketin alım taahhütlerini eksik ifa ettiği, taraflar arasındaki protokol uyarınca; Davalı tarafça bayilik sözleşmesi kapsamında 4.500,00 – 4.235,03= 264,97 m3 eksik alımda bulunduğu, buna göre cezai şart bedeli 28.351,79-$ olacağı, davacı tarafından bu tutarı(83.139,22-TL/6.8467=)12.142,96-USD’sinin faturalandırılarak mahsup edildiği, davacı tarafından nakde çevrilen 900.000,00-TL teminat mektubundan 815.421,18-TL nakdi yatırım tutarı, 83.139,22-TL cezai şart bedeli, 12.721,44-TL kurumsal kimlik ekipman söküm bedeli ile 1.770,00-TL otomasyon demontaj bedelinin mahsubu sonrasında; davalının davacıya cari hesaptan dolayı (900.000,00TL - 815.421,18TL - 83.139,22TL - 12.721,44TL - 1.770,00TL=)13.051,84-TL bakiye borcu bulunduğu, cezai şart bedelinin 12.142,96-USD’si davacı tarafından faturalandırılarak mahsup edildiğinden, davacının bakiye (28.351,90USD-12.142,96USD=) 16.208,95-USD cezai şart bedeli talep edebileceği, nakde çevrilen teminat mektubundan davacı tarafça nakdi yatırım tutarının tahsil edildiği anlaşılmakla davacı tarafından bu kaleme ilişkin talebinin yerinde olmadığı, davacı tarafın cezai şart ve diğer alacak taleplerinde haklı olduğu anlaşıldığından ıslah dilekçesi de dikkate alınarak davanın kısmen kabulüne dair aşağıda yazılı karar verilmiştir.

HÜKÜM :Gerekçesi açıklandığı üzere;

Davanın KISMEN KABULÜ ile;

1-13.051,84 TL cari hesap alacağının temerrüt tarihi olan █████/2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

2-16.208,95 USD cezai şart alacağının temerrüt tarihi olan █████/2020 tarihinde itibaren 3095 sayılı kanunun 4-A maddesi uyarınca devlet bankalarının USD cinsinden açılmış 1 yıllık mevduata uyguladıkları en yüksek faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

3-Yatırım bedeli iade alacağı istemin reddine,

4- 492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 9.107,24 TL harçtan, dava açılışında alınan 229,23 TL peşin harç ile yargılama sırasında yatırılan 9.050,00 TL ıslah harcı olmak üzere toplam 9.279,23 TL harcın düşülmesi ile fazla yatırıldığı anlaşılan 171,99 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatırana iadesine,

5-6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 5/A ve 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-13. maddesi uyarınca alınması gereken 1.320,00 TL arabuluculuk ücretinin, 9,83 TL'sinin davacıdan; 1.310,17 TL'sinin davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,

6- Davacının yargılama sırasında yapmış olduğu 59,30 TL başvurma harcı, 100,00 TL tebligat ücreti, 5.600,00 TL bilirkişi ücreti, 87,00 TL posta gideri, toplamı 5.846,30 TL'nin davanın kabul oranı dikkate alınarak hesaplanan 5.802,78 TL'si ile iade sonrası kalan 9.107,24 TL harç toplamından oluşan 14.910,02 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

7- Davacının yargılamada vekil ile temsil edildiği anlaşıldığından yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

8-Davalının yargılamada vekil ile temsil edildiği anlaşıldığından yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 1.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

9- Davalının yargılama sırasında yapmış olduğu 70,00 TL tebligat ücreti, 2.250,00 TL bilirkişi ücreti, olmak üzere toplam 2.320,00 TL yargılama giderinden davanın ret oranı dikkate alınmak suretiyle 17,27 TL'sinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

10- Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider ve delil avansının HMK'nin 333. maddesi uyarınca karar kesinleştikten sonra Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesinin 5. maddesi dikkate alınarak yatıranlara iadesine,

Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı HMK'nun 341 ve devamı maddeleri gereğince kararın tebliğinden itibaren Mahkememize ... gönderilmek üzere verilecek dilekçe ile iki haftalık süre içinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı

...