Kambiyo senedinden kaynaklanan menfi tespit davasında, bononun talil edilmesiyle ispat yükünün davalıya geçtiği ve borcun kanıtlanamadığı mahkeme kararı.
Özet: Bu menfi tespit davasında, davacı aleyhindeki 50.000 USD bedelli bonodan kaynaklanan borçlu olmadığı iddiasıyla açılan davada, bononun "nakden" kaydıyla düzenlenmesine rağmen davalının bononun mal karşılığı verildiği beyanı üzerine ispat yükü davalıya geçmiş; ancak davalı, ticari defterleri üzerinde yapılan bilirkişi incelemesinde bono bedeli karşılığı mal teslimini veya bonoya ilişkin kaydı kanıtlayamamış, defterlerin kapanış kayıtları eksik olduğu için kendi lehine delil olma özelliği taşımadığı belirtilmiştir.
T.C. ... 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
T.C....4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTÜRK MİLLETİ ADINAYARGILAMA YETKİSİNİ KULLANAN MAHKEMEMİZCE VERİLEN KARARESAS NO : ████████ EsasKARAR NO : ████████HAKİM : ... ...KATİP : ... ...DAVACI : ... - ... ...VEKİLLERİ : Av. ... -...DAVALI : ... - ... ...VEKİLİ : Av. ... - [16739-37857-37684] UETSDAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : █████/2016KARAR TARİHİ : █████/2025GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : █████/2025Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,DAVA :Davacı vekili, davalı tarafından davacı aleyhine .... sayılı dosyasında icra takibi başlatıldığını ancak takibe dayanak 50.000,00 USD olan 1 adet bononun aracından çalındığını, davalı tarafın sahibi olduğu ... Mobilya A.Ş.'nin suç konusu senette asıl borçlu olarak kaşesi bulanan .... Şirketine açmış olduğu alacak davasının reddedildiğini vade tarihi ve borçlu adı kısmı boş olan senedi sonradan kötü niyetli olarak doldurduğunu, senetteki imzanın müvekkiline ait olmasının yeterli görülerek sorumlu tutulmasının hukuka ve hakkaniyete aykırılık oluşturacağını ileri sürerek davacı aleyhine yapılan icra takibi nedeniyle borçlu olmadığının tespitine, takip miktarının %20'si oranında kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP :Davalı vekili, davalının ..... A.Ş.'nin tek ortağı olup, davacının 2003 yılında iki üç yıl süre ile davalının tek ortağı olduğu şirkette eleman olarak çalıştığını, daha sonra kendi adına ticaret yapmaya karar verip başka kişiler ile ortak bir ticari işletme kurduğunu, ticari faaliyeti için davalı şirketten ürün aldığını ve bunun karşılığında dava konusu bonoyu düzenleyerek davalıya verdiğini, ürün bedellerinin ödenmemesi üzerine icra takibi başlatıldığını savunarak davanın reddini istemiştir.DELİLLER :-İcra dosyası-Bono-Ticari defterlerDELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :Dava, icra takibine konu edilen bononun davacının elinden iradesi dışında çıktığı iddiasına dayalı menfi tespit istemine ilişkindir...... sayılı icra dosyasında davalı alacaklı tarafından davacı ... ve dava dışı ... Mimarlık... Ltd. Şti. aleyhine 50.000,00 USD bedelli bono nedeniyle icra takibi yapıldığı görülmüştür.Dava konusu bononun ... Mimarlık... Ltd. Şti. tarafından düzenlendiği ...'in aval olarak yer aldığı, lehtarın Muhammet Ünal olduğu, bono bedelinin 50.000,00 USD, düzenleme tarihinin █████/2008, ödeme tarihinin █████/2014 tarihi olduğu ve "nakden" kaydı ile düzenlendiği anlaşılmıştır.... ... soruşturma sayılı dosyada müşteki ..., şüpheli ... olup dava konusu bono nedeniyle sahtecilik iddiasıyla yapılan şikayet sonucunda imzanın müşteki tarafından inkar edilmediği, çalınma iddiasında da ███████████ sayılı soruşturma dosyasında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği, tarafların uzun süreli ticari ilişkide bulunması nedeniyle yeterli delil olmadığı anlaşıldığından kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği görülmüştür.Dava, kambiyo hukukuna dayalı menfi tespit istemi olup, davacı tarafından imzası inkar edilmeyen bononun nakden kaydıyla düzenlenmesi karşısında kural olarak davacı borçlunun borçlu olmadığının yazılı delil ile kanıtlaması gerekmektedir. Ne var ki davalı tarafından cevap dilekçesinde dava konusu bononun davalının beyanına göre .... A.Ş. tarafından davacıya verilen ürün bedeli karşılığında düzenlendiğinin ileri sürülmesi nedeniyle bono veriliş nedeni talil edilmiş olduğundan kanıt yükü yer değiştirerek davalıya verilmiş davalı tarafından senet bedeli karşılığı ürünün davacıya teslim edildiğinin kanıtlanması gerekmiştir. Davalının yetkilisi olduğu ..... A.Ş.'ye ait ticari defterler üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmış, defterlerin kapanış kayıtları bulunmadığı için sahibi lehine delil olma özelliği taşımadığı belirtilmiş, senet borçlusu ... Mimarlık ile ilgili kayıtlar incelenmiş, ... Mimarlık tarafından ... adına düzenlenmiş 48.956,09 TL tutarında bir adet fatura olduğu,... Mobilya A.Ş. Tarafından 61.863,05 TL tutarındaki alacağın faturaya karşılık mahsup edilerek kalan 12.906,96 TL'nin alacaklısı ... Mobilya, borçlusu ... Mobilya A.Ş. olan ...... sayılı dosyasına karşılık temlik edildiği, ... Mobilya A.Ş. Tarafından anılan icra dosyasını 108.000,00 TL daha yatırıldığı, yatırılan tutarın tamamının Muhammet Ünal'a borç olarak yazıldığı tespit edilmiştir. Dava konusu bonoya ilişkin herhangi bir kaydın yer almadığı belirtilmiştir. Taraflarca sunulan deliller ve bilirkişi raporu mahkememizce değerlendirilmiş, dava konusu 50.000,00 USD bedelli bononun nakden kaydı ile düzenlendiği halde davalı alacaklı tarafından ortağı olduğu ... Mobilya... A.Ş. Tarafından davacıya teslim edilen mal bedeli karşılığı verildiği iddia edildiğinden, talil edilen senet nedeniyle kanıt yükü davalıda olduğu kabul edilerek davalı tarafından dava konusu senet bedeli kadar davacıya mal teslim edildiği kanıtlanamadığından davacının dava konusu takip nedeniyle borçlu olmadığının tespitine, mahkememizce İİK 72 maddesi uyarınca tedbir kararı verilmiş olduğundan İİK 72/5 maddesi uyarınca % 20 oranında belirlenen icra tazminatının davalıdan alınarak davacıya ödenmesine dair █████/2019 tarihinde mahkememizce verilmiştir. Verilen bu karara karşı gidilen yasa yolu incelemesi neticesinde mahkememiz kararı ... ... Karar sayılı ilamı ile "....Bir vakıayı ispat yükü kendisine düşen taraf o vakıayı başka delillerle ispat edemezse diğer tarafa yemin teklif eder. Yemin teklifini ispat yükü kendisine düşen taraf yapar. Yemin teklifine dayanan taraf bunu dava dilekçesinde veya cevap dilekçesinde açıkça belirtmesi gerekir. Mahkeme ancak bu halde (dava dilekçesinde veya cevap lahiyasında yemin deliline dayanıldığının bildirilmesi halinde) yemin teklifini hatırlatmakla yükümlüdür. Kendisine yemin teklif edilen taraf, yemin teklifinin kabulünden sonra, usulüne uygun biçimde (HMK m. 233) yemin eder ise, yemin teklif eden tarafın iddia ettiği vakıanın mevcut olmadığı kesin delil ile ispat edilmiş olur. Yemin teklif eden taraf, bundan sonra iddiasını ispat için başkaca delil gösteremez. Açıklanan bu nedenlerle mahkemece; davalının yemin deliline de dayandığı dikkate alınarak, davalıya, karşı tarafa yönelik olarak yemin teklif etme hakkı hatırlatılmadan, yazılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiştir. Bu durumda, davalının yemin teklif etme hakkının hatırlatılması suretiyle oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, dava dosyasının kapsamı ile mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri birlikte değerlendirildiğinde; mahkemenin hüküm kurmasını sağlayacak olan tüm esaslı delillerin toplanmamış, mahkemece değerlendirilmemiş olması nedeniyle, davalı yanın istinaf başvurusunun açıklanan nedenlerden ötürü kabulüne,..." gerekçesi ile kesin olarak kaldırılmıştır. İstinaf incelemesi sonrası yukarıda yazılı esas numarasına kaydı yapılan işbu dosyanın yapılan yargılaması neticesinde, kesin olarak verilen İstinaf ilamı gereğince, davalı vekiline yemin teklif edip etmeme konusunda beyanda bulunması için önümüzdeki celseye kadar süre verilmesine, yemin teklifi yapılacak ise; davalı vekiline dava konusuyla sınırlı yemin metnini hazırlaması için önümüzdeki celseye kadar kesin süre verilmesine, aksi takdirde bu delillere dayanma talebinden vazgeçmiş sayılacakları ve mevcut delil durumuna göre karar verileceği hususunda ihtarat yapılmış, davalı vekili mahkememize yemin metninin sunmuştur. Davacı vekilinin sunulan yemin metnine karşı aşamalarda sunduğu beyan ve itirazlar ile mahkememizce yemin metninin HMK-225 vd. maddeleri uyarınca usul ve yasaya uygun olup olmadığı anlamında yapılan değerlendirmeler sonucunda, davalı vekili tarafından nihai olarak mahkememize sunulan █████/2023 tarihli yemin metni mahkememizce kabul edilmekle, davacı asile 7 no'lu celsede, yemin metni yüksek sesle okunmuş, yemin metninin bir sureti yemin edecek davacı asile elden verilerek yüksek sesle okuması sağlanarak sorulmuştur.Davacı asil beyanında: " Bu davaya konu █████/2008 tarihli ve 50.000 USD bedelli bononun hem keşideci unvanı altında hem de kefil olarak ismim altında imzam bulunan dava konusu bononun herhangi bir borçlandırıcı işleme dayanmadığından davalıya borçlu olmadığıma dair namusum, şerefim ve kutsal saydığım bütün inanç ve değerlerim üzerine dair yemin ederim” şeklinde yemin etmiş ve yemin eden davacıdan yemin metnine ilişkin beyanı da yüksek sesle okunarak, mahkememiz huzurunda yapmış olduğu yemininde sebat (ısrar) edip etmediği sorulmuştur.Davacı asil beyanında;" Şu anda mahkeme huzurunda yapmış olduğum yeminimde sebat (ısrar) ediyorum" demekle, davacı asilin alınan imzalı beyanı ile yemin işlemi tamamlanmıştır. Davacı asilin davanın çözümü bakımından önem taşıyan, çekişmeli olan ve kendisinden kaynaklanan vakalara uygun şekilde yeminini eda etmesi ve bu bağlamda aleyhine başlatılan ... ... Esas sayılı icra takip dosyasına dayanak █████/2008 tarihli ve 50.000 USD bedelli bononun hem keşideci unvanı altında hem de kefil olarak ismi altında imzası bulunan dava konusu bononun herhangi bir borçlandırıcı işleme dayanmadığından davalıya borçlu olmadığı anlaşılmakla, davanın kabulüne dair mahkememizce █████/2024 tarihinde karar verilmiştir. Verilen bu karara karşı gidilen yasa yolu incelemesi neticesinde mahkememiz kararı ..... Karar sayılı ilamı ile "Mahkemece yukarıda anlatılanlar ışığında inceleme yapıldıktan sonra varılacak uygun sonuç dairesinde bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile hüküm tesis edilmesi doğru olmadığı gibi, menfi tespit istemi ile açılan davada yargılama sırasında menfi tespit istemine konu takipte davacı yanca ödemeler yapıldığı UYAP üzerinde bulunan icra dosyasının incelenmesinden anlaşılmış olup, İİK 72. maddesi gereğince yargılama sırasında dava konusu bonoların ödenen kısımlarının kendiliğinden istirdata dönüştüğü gözetilmeksizin bu yönde olumlu ya da olumsuz bir karar verilmemesi de doğru değildir. Somut olaya bakıldığında mahkemece davacının talepleri hakkında gerekçeli ve açıkça hüküm kurulmadığı gibi davanın esasına yönelik uyuşmazlığın giderilmesi için yukarıda açıklanan delillerin toplanmaması ve bu delillere ilişkin herhangi bir değerlendirme yapılmamış olması bakımından " gerekçesi ile kesin olarak kaldırılmıştır. İstinaf kaldırma kararı sonrası yukarıda yazılı esas numarasına kaydı yapılan işbu dosyanın yapılan yargılaması kapsamında; kesin olarak verilen İstinaf ilamı uyarınca ... ... Esas sayılı dosyası bakımından davacı borçlu tarafından yapılan ödeme tutarları UYAP üzerinden tespit edilmiştir. Taraf vekilleri davacının istirdat talebi konusunda mutabık kalmıştır. Bu nedenle davacı borçludan tahsil edilen tutarın davalıdan istirdadı ile bakiye icra dosya alacağı bakımından ise davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine yönelik aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın KABULÜ ile davacının aleyhine başlatılan ... ... Esas sayılı icra takibi nedeni ile davalıya borçlu olmadığının tespitine ve cebri icra tehdidi ile davalıya ödemek zorunda kaldığı anlaşılan 133.368,33 TL’nin davalıdan istirdadına, 2-Alınması gerekli 9.110,39 TL harçtan peşin alınan 2.277,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 6.832,79 TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına, 3-Bu dava kapsamında davacı tarafından yapılan 1.697,35-TL tebligat ve müzekkere gideri, 1.600,00-TL bilirkişi ücreti, 2.277,60- TL Peşin Harç,29,20-TL Başvuru harcı ve 4,30-TL Vekalet harcı olmak üzere toplam 5.608,45-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarnıca hesaplanıp takdir edilen 30.000,00 TL vekalet ücretinin müştereken ve müteselsilen davalılardan alınarak davacıya verilmesine, 5-Kullanılmayan gider avansı var ise hükmün kesinleşmesinden sonra yatırana iadesine, Dair; taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde ... Bölge Adliye Mahkemelerinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. █████/2025Katip ... ✎ e-imzalıdır Hakim ... ✎ e-imzalıdır