Ankara Bölge Adliye Mahkemesinde Covid-19 pandemisi nedeniyle iptal edilen konserler, organizasyon sözleşmesinden doğan itirazın iptali davasında mücbir sebep ve fedakarlığın denkleştirilmesi ilkeleri uyarınca inceleniyor.
Özet: Davacı tarafından COVID-19 pandemisi sebebiyle başlangıçta iptal edilen ve sonrasında ertelenen konserlerin yine salgın etkileri nedeniyle gerçekleşmemesi üzerine ödediği bedellerin tahsili için başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali davasında; ilk derece mahkemesi, pandemi sürecini mücbir sebep kabul etmekle beraber, ertelenen tarihler için doğrudan bir yasak olmasa da salgının devam eden etkileri nedeniyle davacının sözleşmeden beklenen faydayı sağlayamayacağı ve davalı tarafın masraf yapmadığı gözetilerek hakkaniyet ve fedakarlık denkleştirmesi ilkesi uyarınca davanın kısmen kabulü ile icra takibine yapılan itirazın bir miktar alacak yönünden iptaline hükmetmiştir.
T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 23. HUKUK DAİRESİ
T.C. A N K A R A B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ 23. H U K U K D A İ R E S İ (E S A S I İ N C E L E M E D E N K A R A R I N K A L D I R I L M A S I)ESAS NO : █████████ KARAR NO : █████████T Ü R K M İ L L E T İ A D I N AB Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R IBAŞKAN : ... ...ÜYE : ... ...ÜYE : ... ...KATİP : ... ...İNCELENEN KARARIN:MAHKEMESİ : Ankara 2. Asliye Ticaret MahkemesiTARİHİ : █████/2021ESAS-KARAR NUMARASI : ████████E., ████████K.DAVA : İtirazın İptali KARAR TARİHİ : █████/2026YAZIM TARİHİ : █████/2026 Davacı vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla, istinaf incelemesinin dosya üzerinde yapılmasına karar verilerek dosya incelendi. GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ : Davacı vekili özetle: Müvekkili ile davalı arasında █████/2019 ve █████/2019 tarihli Organizasyon Satış Sözleşmesi imzalandığını, iş bu sözleşme uyarınca davalı şirketin █████/2020 tarihli ... - ..., █████/2020 tarihli ... konseri için sözleşmede belirtilen salon ve hizmetleri anlaşılan bedel karşılığında müvekkiline sunmayı, müvekkilinin ise davalıya sözleşmede belirtilen bedeli ödemeyi taahhüt ettiğini, konserlerin yapılacağı tarihlerden hemen önce Türkiye'de Covid-19 vakaları ortaya çıktığını ve pandemi sebebi ile tüm konserlerin İçişleri Bakanlığı tarafından iptal edildiğini, █████/2020 tarihli ek protokol ile █████/2020 tarihindeki konserin █████/2020 tarihine, █████/2020 tarihli konserin █████/2020 tarihine ertelendiğini, ancak belirlenen yeni tarihlerde de gerek Ankara Valiliği İl Umumi Hıfzıssıhha Kurulu kararı gerek İçişleri Bakanlığı Genelgesi ile Ankara ilinde konser vb. etkinliklerin yasaklanması sebebi ile konserlerin yapılamadığını, bu nedenle ödenen konser bedelinin tahsili için başlatılan takibin davalının itirazı üzerine durduğunu ileri sürerek davalının itirazının iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili özetle: Somut olayda pandeminin mücbir sebep olarak değerlendirilmesinin mümkün olmayacağını, davacının bu yöndeki taleplerinin hukuki bir temelinin olmadığını, müvekkili firmanın 01 Eylül 2020 tarihi itibariyle merkezini Ticaret Bakanlığı ve TOBB'un öngördüğü tüm hijyenik koşulları yerine getirerek merkezi etkinliklere hazır hale getirdiğini, dolayısıyla 01 Eylül 2020 tarihi itibariyle herhangi bir yasak kalmadığını, davacı firmanın yasakların kalkmasına rağmen 25 Eylül 2020 tarihinde ödenen paralar için icra takibi başlattıklarını, oysa taraflar arasında imzalanan ek protokol uyarınca etkinliklerin Kasım ve Aralık ayına ertelendiğini, taraflarca sözleşmenin mücbir sebep nedeniyle feshine ilişkin bir mutabakat vb. olmadığından böyle bir icra takibi de müvekkili firmaca anlaşılamamış ve böyle bir borcu olmaması nedeniyle de haklı olarak itiraz ettiklerini savunarak; açıklanan nedenlerle haksız ve hukuka aykırı davanın reddi ile davacının icra takibi başlatmaktaki kötüniyeti dikkate alınarak alacağın %20'sinden az olmamak kaydı ile kötüniyet tazminatına mahkum edilmesini ve her türlü yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve beyan etmiştir. İlk derece mahkemesince "...taraflar arasında akdedilen sözleşme kapsamında konserlerin █████/2020-█████/2020 tarihlerinde yapılmasının belirlendiği, bahse konu tarihlerde covid-19 salgını nedeniyle İçişleri Bakanlığı tarafından tüm konserlerin iptal edilmesi üzerine taraflar arasında ek protokol düzenlenerek, bu kez konserlerin █████/2020-█████/2020 tarihlerine ertelendiği anlaşılmıştır. Taraflar arasındaki sözleşmeyi etkiler şekilde dünya genelinde ortaya çıkan COVİD-19 pandemisi ve bu bağlamda yasa koyucu tarafından alınan önlemler ve bu minvalde yapılan düzenlemelerin sosyal hayat ve doğal sonucu olarak iş hayatına etkileri hukuken meşhur ve maruf vakıalardan olup, mücbir sebep olarak kabulü gerekmekte ise de, ek protokolle belirlenen konser tarihleri itibariyle alınmış bir tedbir kararı bulunmadığından, davacının mücbir sebebe dayalı olarak sözleşmenin iptali istemi yerinde görülmemiştir. Fakat, konser tarihleri itibariyle covid-19 salgının etkilerinin devam ettiği ve davacının covid-19 mücbir sebebinin etkilerine maruz kaldığı açıktır. Bu halde davacının sözleşmeden beklenen faydayı görmesi beklenemez. Davacının salgının etkilerine tek başına maruz kalması halinde sözleşmeden beklenen menfaat dengesi davacı yönünden bozulacak olup, bu dengenin taraflar arasında eşit bir şekilde tesisi gerekmektedir. Davalı tarafça konserler için herhangi bir masraf yapılmadığı beyan edilmiş olup, taraflar arasında fedakarlığın denkleştirilmesi ve hakkaniyet gereği bir denge gözetmek ve tarafların zarara ortak olması suretiyle davanın kısmen kabulü ile, Ankara 28. İcra müdürlüğü'nün █████████ esas sayılı takibe vaki itirazın 68.874,40 TL alacak yönünden iptaline, takibin 68.874,40 TL üzerinden devamına, fazlaya ilişkin istemin reddine..." karar verilmiştir.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle: İlk derece mahkememesi kararının hukuka, kanuna ve hakkaniyete aykırı olduğu, taraflar arasında imzalanan davaya konu sözleşmelerin yorum ve tanımlar başlıklı 1. maddesinin C bendinde "salgın hastalıklar"ın mücbir sebep olarak sayıldığı, yine sözleşmenin mücbir sebep başlıklı 7. maddesinde mücbir sebep durumunda sözleşme kapsamında ödenen bedellerin iade edileceğinin açıkça belirtildiği, davalı tarafından sadece konserin gerçekleşmesi için yapılan masrafın kesintisinin yapılabileceği, mahkemece davalıya bu sözleşmeye istinaden herhangi bir masraf yapılıp yapılmadığı sorulduğunda davalının herhangi bir masraf yapmadığının şirket vekili tarafından beyan edildiği, durum böyleyken müvekkiline ödenen ücretin kesintisiz iade edilmesi gerekirken mahkemece yarısının iadesine fazlaya ilişkin talebin reddine ilişkin verilen kararın hukuka ve kanuna uyar bir yönü bulunmadığı, konserlerin ek protokollerle █████/2020 ve █████/2020 tarihlerine ertelendiği, bu tarihlerde mahkemenin gerekçeli kararında belirttiğinin aksine konser organizasyonlarının alınan tedbir kararları nedeniyle gerçekleştirilemediği, konserlerin Ankara Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü █████/2020 tarihli ve ███████ Sayılı İl Umumi Hıfzıssıhha Kurul Kararı'na istinaden iptal edildiği, ülkede olağanüstü bir süreç başladığı ve bu sürecin 2021 yılı mart ayına kadar devam ettiği, zaten bu sebeple müvekkilinin ödediği ücretin iadesini istediği, konser yapmak için bir kısıtlama olmasaydı müvekkilinin belirtilen tarihte konserleri gerçekleştireceği, mahkemece eksik inceleme ile bu tarihte konserlerin gerçekleştirilmesine engel hiçbir kısıtlama bulunmadığının belirtildiği, müvekkilinin sürecin en başından beri sözleşmeyi ayakta tutmak maksadı ile iyi niyetle hareket ettiği, ancak davalı tarafından müvekkilinin iyiniyetinin kötüye kullanıldığı, mahkemece menfaat dengesinin hakkaniyete aykırı yorumlandığı nedenleriyle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE:Dava, Organizasyon Satış Sözleşmesi'nden kaynaklanan alacağın tahsili için yapılan icra takibine yönelik itirazın iptali taleplidir. Davacı, davalı ile aralarında yapılan Organizasyon Satış Sözleşmesinin Covid-19 pandemisi nedeniyle ifa edilemediğini ileri sürerek sözleşme nedeniyle ödenen bedelin tahsili için başlatılan takibe vaki itirazın iptalini talep etmiştir. Taraflar arasında, konser organizasyonuna ilişkin hizmet sözleşme yapıldığına, sözleşme gereğince davacı tarafından davalıya ödemelerde bulunulduğuna ilişkin ihtilaf bulunmamaktadır. Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, karar, davacı tarafça istinaf edilmiştir. Eldeki dava, davacı tarafından, Covid-19 pandemisi nedeniyle planlanan konser organizasyonunun yapılamadığı bu durumun mücbir sebep oluşturduğu iddiası ile açılmış, davalı taraf ise ek protokolle belirlenen tarihte konser yapılmasına ilişkin alınan tedbir kararının bulunmadığını, konser yapılmasının yasaklanmadığını bu durumun mücbir sebepten kaynaklanmadığını, davalı tarafın sözleşme kapsamında tüm edimlerini yerine getirdiğini savunmuş olup, mahkemece tarafların iddia ve savunmaları yeterince araştırılmaksızın karar verildiği anlaşılmıştır. Bu durumda, mahkemece, taraflar arasında düzenlenen ek protokoller dosyaya celp edilerek, davacı tarafın, Covid-19 pandemisi nedeniyle sözleşme tarihinden sonra ortaya çıkan Covid-19 pandemisinin ek protokolde belirtilen ifa tarihindeki etkilerinin İçişleri Bakanlığı'nın Genelgeleri, diğer idari mercilerin kararları ve sözleşmenin ifa edileceği tarih aralığı için konser organizasyonunun yasaklanıp yasaklanmadığının, bu konudaki bilgi ve belgelerin ilgili kurumlardan celbi ile tarafların iddia ve savunmaları kapsamında dayandıkları tüm delillerin usulünce toplanması sureti ile hasıl olacak sonuca uygun karar verilmesi gerekmektedir. Hal böyle olunca, mahkemece, taraflar arasındaki ihtilafın niteliğine uygun delil toplanmaksızın, yetersiz araştırmaya dayalı olarak verilen kararda isabet bulunmamıştır. Dava dosyası kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri birlikte değerlendirildiğinde, HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde; tarafların iddia ve savunmalarının esaslı unsurlarını oluşturan ve eldeki davanın niteliği itibariyle mahkemenin hüküm kurmasını sağlayacak olan tüm esaslı delillerin toplanmamış ve mahkemece değerlendirilmemiş olması nedeniyle HMK'nın 353/1-a.6 maddesinde öngörülen şartlar gerçekleştiğinden davacının istinaf başvurusunun kabulüne karar verilmiştir.HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:1-) Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK m. 353/1.a.6 gereğince kabulü ile: Ankara 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ████████E., ████████K. sayılı █████/2021 tarihli kararın kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine, 2-) Peşin alınan istinaf karar harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde iadesine, 3-) İstinaf yasa yoluna başvuran tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin İlk Derece Mahkemesi tarafından hükümle birlikte değerlendirilmesine, 4-) HMK m. 359/4 gereğince kararın tebliği, harç tahsil müzekkeresi yazılması ve gider avansı iadesi işlemleri ile m. 302/5 gereğince kesinleşme kaydı ve kesinleşme kaydı yapılan kararların yerine getirilmesi için gerekli bildirimlerin ilk derece mahkemesi tarafından yapılmasına, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK m. 353/1.a ve 362/1.g gereğince KESİN olmak üzere oybirliğiyle karar verildi. █████/2026 Başkan ... Üye ... Üye ... Katip ...