uluslararası taşımacılıkta hasarlanan cnc makinesi nedeniyle sigorta şirketinin cmr konvansiyonu ve ttk kapsamında açtığı itirazın iptali ve rücuen tazminat davasına ilişkin mahkeme kararı.

Uluslararası taşımacılıkta hasarlanan CNC makinesi nedeniyle sigorta şirketinin CMR Konvansiyonu ve TTK kapsamında açtığı itirazın iptali ve rücuen tazminat davasına ilişkin mahkeme kararı.

Özet: Uluslararası karayolu taşımacılığı sırasında bir CNC makinesinin kayarak hasarlanması sonucu sigortalısına 28.611 Euro ödeyen sigorta şirketi, şoförün kusurlu olduğunu iddia ederek taşıyıcı şirkete karşı itirazın iptali davası açmış; taşıyıcı ise CMR Konvansiyonuna göre hatalı yükleme, istifleme ve ambalajlama nedeniyle sorumluluğun göndericide olduğunu, hasarın sürücünün ani manevrası sonucu meydana geldiğini ve eksper raporlarının bu durumu desteklediğini ileri sürerek davanın reddini talep etmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C.

BURSA

3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2024/

KARAR NO : 2026/

HAKİM :

KATİP :

DAVACI :

VEKİLİ : Av.

DAVALILAR:1-

VEKİLİ : Av.

DAVA : İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)

DAVA TARİHİ : █████/2024

KARAR TARİHİ : █████/2026

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : █████/2026

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket nezdinde Nakliyat Abonman Sigorta Poliçesi ile sigorta edilen ... Makina San. ve Tic. A.Ş. tarafından, ...'da bulunan ... isimli firmadan ... marka Cnc Taşlama Makinası ve Ekipmanları satın alındığını, sigortalı makinalar ...'dan ...'ye gönderilmek üzere ... ... Soğuk Depo İhracat ve Transport A.Ş.'ne ait ... - ... plaka sayılı araca yüklendiğini, 2 parçadan oluşan ana ünitenin 30.11.2022 tarihinde dorse içerisinde kayarak diğer parçaya çarpması sonucu ağır şekilde hasarlandığı, mezkur olaydan sonra tanzim edilen tespit ve ifade tutanakları ile sabit olduğu üzere; mezkur olayın meydana gelmesinde araç şoförü ... tamamen kusurlu olup davalı/borçlu ... ... Soğuk Depo İhracat ve Transport A.Ş.'nin ilgili yasal mevzuat gereği taşıyıcı sıfatı nedeniyle, oluşan zararın tamamından sorumluluğu bulunduğunu, dava konusu olay sonrası sigortalı emtialar üzerinde yapılan ekspertiz incelemesi neticesi belirlenen 28.611,00-EUR hasar bedeli, müvekkil şirket tarafından 31.05.2023 tarihinde ödendiğini, hasar tazminatını ödeyen müvekkil şirket T.T.K m.1472 gereğince sigortalısının halefi olduğundan, bu kanuni halefiyete dayanılarak haksız itirazın iptali amacıyla dava ikame ettiği görülmüştür.

Davalılar vekili mahkememize sunmuş olduğu cevap dilekçesinde özetle; Davanın konusu, ...'dan ...'ye taşıması davalı şirket tarafından yapılan emtianın hasarlandığı iddiası ile hak sahibi olduğu iddia eden davacının, müvekkil şirkete, sürücüye ve sigortacısına açmış olduğu rücuen tazminat davasıdır. Söz konusu dava uluslararası bir taşımayı ihtiva ettiğinden işbu ihtilafın çözümünde ...’nin 07.12.1995 tarihli ve 3939 sayılı Kanunla katılmayı uygun bulduğu ve 31.10.1995 tarihinden itibaren de protokole taraf olduğu Eşyaların Karayolundan Uluslararası Nakliyatı İçin Mukavele Sözleşmesi (CMR Konvansiyonu) hükümlerinin uygulanması gerektiğini, taşımaya konu emtianın fatura bedeli 174.500 Euro olup, davacının sigortalısı tarafından ...'daki satıcı ... adlı şirketten satın alındığını, davacı yan, dava dilekçesi ekinde işbu makinenin satış bedelinin kendi sigortalısı tarafından yurtdışındaki satıcıya ödenip ödenmediğini delillendirmediğini, davacının aktif husumeti belirsiz oluduğunu, CMR 17/4-b) ve cmr 17/4-c) maddesi gereği malın yükleme, istifleme, ambalajlama ve sabitlemesi kanunen göndericiye yüklenmiş görevler olduğunu hatalı ambalajlama, hatalı yükleme, hatalı sabitleme ve hatalı istiflemeden ötürü taşıyıcı aleyhine tazminata hükmedilmesinin mümkün olmadığını, yine TTK MADDE 863 “Sözleşmeden, durumun gereğinden veya ticari teamülden aksi anlaşılmadıkça; gönderen, eşyayı, taşıma güvenliğine uygun biçimde araca koyarak, istifleyerek, bağlayarak, sabitleyerek yüklemek ve aynı şekilde boşaltmak zorundadır. Taşıyıcı, ayrıca yüklemenin işletme güvenliğine uygun olmasını sağlamakla yükümlüdür." hükmünü taşıdığını, dava dilekçesinde hasardan sürücü ...'nün tamamen sorumlu olduğu iddia edilmiş olup bunu kabul etmediklerini, taşımaya konu 3,5 TON'luk makine, malın üreticisi gönderici tarafından araca ambalajsız olarak yüklenmiş, istiflenmiş ve sabitlendiğini, sürücü beyanına göre, Bulgaristan karayolları sahasında ...'nün kullandığı TIR'ın önüne ani manevra yapan araca çarpmamak için TIR ani fren yapmış ve hasar bu sırada makinenin dorse içerisinde kayması ile meydana geldiğini, delil olarak sundukları ... Sigorta Ekspertiz Hizmetleri Ltd. Şti.'nin eksper raporunun 11. sayfasındaki tespitlere göre maldaki hasarın sebebi hatalı ambalajlama, hatalı yükleme, hatalı sabitleme ve hatalı istifleme olduğunu, bu bağlamda CMR 17/4-b ve CMR 17/4-c maddesine göre taşıyıcının sorumluluğuna gidilemeyeceğini, ikrar kabul edilmemesi kaydı ile bir an için emtianın hatalı yükleme, istifleme ve sabitleme sebebi ile hasarlandığı kabul edilip taşıyıcının da burada nezaret yükümünden ötürü kusurlu olduğu kabul edilir ise Yüksek Mahkemenin GÜNCEL içtihadına göre Baskın Kusur’un gönderici de olması gerektiğini, C.M.R. 23/1. maddesi “İşbu antlaşma hükümleri gereğince taşıyıcı, eşyanın kısmen veya tamamen ziya uğramasından dolayı tazminat ödemekle yükümlü tutulursa bu tazminat, eşyanın taşınmak üzere teslim alındığı yer ve zamandaki değerine göre hesaplanır.” hükmüne yer vermişken 23/2. maddesi de “ malın kıymeti, ticaret borsası fiyatına göre saptanır. Eğer böyle bir fiyat yoksa, geçerli piyasa fiyatlarına göre bir tespit yapılır. Eğer ne ticaret borsası ne de geçerli piyasa fiyatı mevcutsa tespit, aynı cins ve kalitedeki malların normal kıymetine göre yapılır.” hükmüne amirdir. 23/3. maddesi ise sorumluluk sınırını belirlerken “herhalde tazminat, eksik brüt ağırlığın beher kilogramı başına 8,33 hesap birimini aşamaz” hükmünü içerdiğini, davacı yan dava değerini belirlerken sigortalılarının kesmiş oldukları faturalara dayandığını, bunun kabulünün mümkün olmadığını, dava değerine itiraz ediyor ve malın değerinin tespiti için Sayın Mahkemece yaptırılacak bilirkişi incelemesinde yukarıda belirtmiş olduğumuz hususların dikkate alınmasını talep ettiklerini, yine hesaplamanın fahiş olduğunu, davacı tarafın hasar hesaplamasını kabul etmediklerini, hasarların Makine Mühendisi Bilirkişi tarafından incelenerek bu gibi bir hasarın tamirinin ne kadara mâl olacağının hesaplanmasını talep ettiklerini, davalılardan Sigortacı olan müvekkile, sigorta poliçesi sebebiyle husumet yöneltildiğinden, sigortacının ancak poliçe şartları ve limitleri ile sınırlı olarak sorumluluğu söz konusu olacağını, poliçenin 9. Sayfasında hasar başına 1.000 euro muafiyet kaydı mevcut olduğunu, bu sebeple hasarı kabul anlamına gelmemek kaydı ile, ... Sigorta A.Ş. açısından yapılacak tazminat hesaplamasında 1.000 Euro muafiyetin dikkate alınması gerektiğini, C.M.R. Konvansiyonunun 27. maddesi faizin başlangıç tarihini “isteğin yazılı olarak taşımacıya gönderilmesi tarihinden itibaren faizin başlayacağını, aksi takdirde faizin dava tarihi itibariyle başlayacağı” şeklinde düzenlendiğini, icra takibinde ise davacının sigortalısına ödeme yaptığı itibaren "işlemiş faiz" talep edildiğini, davacının sigortalısına yaptığı ödemenin tarihinin CMR Konvansiyonu açısından hiçbir önemi olmadığını, faizin başlangıç tarihi olarak dikkate alınamayacağını, davacı, ancak dava tarihinden itibaren faiz isteyebileceğini, icra inkar tazminatının reddi gerektiğini beyan ile davanın reddini talep etmişlerdir.

DELİLLER :

... 3. Genel İcra Dairesi 2023/... E. sayılı dosyası, Nakliyat Abonman Sigorta Poliçesi, Hasar Tutanağı, hasar dosyası, poliçe, arabuluculuk son tutanağı, fatura, ticari defter ve kayıtları, Bilirkişi raporu

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Taraflar arasındaki uyuşmazlık;davacı tarafından davalılar hakkında ... 3. Genel İcra Dairesinin 2023/... Esas sayılı icra takip dosyasına davalı borçlular tarafından yapılan itirazın iptaline ilişkin olduğu anlaşıldı.Davaya konu taşıma işleminin usulüne uygun yapılı yapılmadığı, taşıma esnasında hasarlanan emtiyaların yükleme ve istiflemesinden sorumluluğun kimde olduğu hususunda 1 taşıma uzmanı 1 makine mühendisi ve 1 hesap bilirkişisinden oluşan heyetten rapor alınmasına karar verilmiş olup;Bilirkişi heyeti tarafından dosyaya sunulan █████/2025 tarihli kök rapor taraflara tebliğ edilmiş,taraflarca rapora karşı dosyaya sunulan itirazlar hakkında bilirkişi heyetin ek rapor alınmasına karar verilmiş;bilirkişi heyeti tarafından dosyaya sunulan █████/2025 tarihli ek rapor taraflara tebliğ edilmiş, ek raporda yükleme istiflemenin kime ait olduğu hususundaki tereddütlerin giderilmesi ve taraflara yüklenen kusur oranlarının net bir bir şekilde ortaya konması için bilirkişi heyetinden 2. Kez ek rapor alınmasına karar verilmiş;Bilirkişi heyeti tarafından dosyaya sunulan █████/2026 tarihli 2.Ek raporda özetle;''önceki ek raporda maddi hata sebebiyle taraflara kusur izafesinin hatalı yapıldığı, maddi hatanın düzeltilerek ek raporun hazırlandığı,gönderici ... Makine San.Tic.A.Ş.nin %80 taşıyıcı ... ... Soğuk Depo ve Transport A.Ş. ile sürücü ...'nün %20 kusurlu olduğunu, davacı sigorta şirketi tarafından ödenen 28.611,00 Euro’nun, %20 müterafik kusur oranına göre taşıyıcı ve sürücüye rücu edilebilecek kısmının 5.722,20 Euro olarak hesaplandığı,Kargo (navlun Hizmetleri) Sorumluluk/ Mesleki Sorumluluk- Hatalar ve İhmaller / Üçüncü Şahıs Sorumluluk teminatının 1.000.000,00 Euro olduğu, beher hasarda ... Sigorta A.Ş. Açısından 1.000.- EUR tenzili muafiyet uygulandığı,Dosya kapsamına göre faiz başlangıcı 03.10.2023 olup, yıllık %5 faiz uygulandığı, Dava dışı göndericinin %80, davalıların (Nezaret borcu ihlali, güvenli sabitleme denetimi eksikliği) %20 müterafik kusurlu olduğunun kabulü ile hesaplama yapıldığı ve ... Sigorta AŞ yönünden 1.000 Euro muafiyet olduğu görüş ve kanaatine varıldığı, bilirkişi raporunun taraflara tebliğ edildiği, tarafların bilirkişi 2.ek raporuna karşı dosyaya itiraz dilekçesi sundukları görülse de yeniden rapor alınmasını gerektirir bir husus olmadığından itirazların reddine karar verilmiştir.Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; İtirazın iptali davası, müddeabihi takip konusu yapılmış ve borçlunun itiraz etmiş olduğu alacak olan, normal bir eda (alacak) davasıdır. Yargılama usulü bakımından genel hükümlere tabidir. Takip alacaklısı tarafından takip borçlusuna karşı açılır. Borçlu bu davaya karşı vereceği cevapta ödeme emrine itiraz ederken bildirdiği itiraz sebepleri ile bağlı değildir. Borçlu cevap dilekçesinde, itiraz ederken bildirmiş olup olmadığına da bakmaksızın bütün savunma sebeplerini bildirmelidir. Alacaklı bu davada alacağının varlığını 6100 sayılı HMK' ya göre caiz olan her türlü delille ispat edebilir. Bu davada, ispat yükü kural olarak davayı açan alacaklıda olup, alacaklı alacağını ispatla yükümlüdür. Genel hükümler dairesinde her türlü delille ispat edilecek alacak da yine takip talebine konu olan ve borçlu yanca itiraza uğrayan alacaktır. Zira, aynı maddede itirazın haksızlığı borçlu açısından, takibin haksız ve kötüniyetli yapılması da alacaklı açısından tazminat müeyyidesine bağlanmıştır.Bilindiği üzere TMK’nın “İspat yükü” başlıklı 6. maddesinde, kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça taraflardan her birinin, hakkını dayandırdığı olguların varlığını kanıtlamakla yükümlü olduğu belirtilmiş olup ispat yükünün kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi yararına hak çıkaran tarafa ait olduğu, yasal bir karineye dayanan tarafın, sadece karinenin tarafını oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altında bulunduğu, kanunda öngörülen istisnalar dışında, karşı tarafın yasal karinenin aksini ispat edebileceği kabul edilmektedir. Gerek ...; gerek ... içtihatlarında kabul edildiği üzere, ispat yükü hayatın olağan akışına aykırı durumu iddia eden ya da savunmada bulunan kimseye düşer. Öte yandan, ileri sürdüğü bir olaydan kendi yararına haklar çıkarmak isteyen kimsenin, iddia ettiği olayı ispatlaması gerekir. Bu kapsamda davacı tarafından davalı aleyhine, ... 3.Genel İcra Müdürlüğünün 2023/... sayılı dosyasında başlatılan icra takibine, davalılar tarafından itiraz edildiği, ödeme emrine itirazın davacı/alacaklıya tebliğ edildiğine dair bir belge icra dosyasında mevcut olmadığından davacı tarafından açılan iş bu itirazın iptali davasının süresi içerisinde açıldığı kabul edilerek, taraflar arasındaki alacak-borç ilişkisinin incelenmesinde, davacı sigorta şirketi ile dava dışı ... Makina San. ve Tic. A.Ş. arasında Nakliyat Abonman Sigorta Poliçesi düzenlendiği bu kapsamda dava dışı ... Makina San. ve Tic. A.Ş'in ...'da bulunan ... isimli firmadan satın almış olduğu ''... marka Cnc Taşlama Makinası ve Ekipmanları''nın sigortalandığı, sigortalı makinaların ...'dan ...'ye gönderilmek üzere ... ... Soğuk Depo İhracat ve Transport A.Ş.'ne ait ... - ... plaka sayılı araca yüklendiği ancak taşıma esnasında makinenin hasara uğradığı ve bu nedenle davacı sigorta şirketinin dava dışı ... Makine'ye ödemiş olduğu 28.611,00 Euro hasar bedelinin halefiyet ilkesi gereği davalılardan rücuen tahsili için ... 3.Genel İcra Müdürlüğünün 2023/... sayılı dosyasında takip başlatıldığı anlaşılmıştır.Davaya konu taşıma işleminde meydana gelen hasardan sorumluluğun kimde olduğu hususunda bilirkişi heyetinden alınan █████/2026 tarihli 2 ek raporda taşıma işleminin tüm süreçleri ayrıntılı bir şekilde tespit edilerek tarafların kusur oranları belirlenip, davalıların sorumlu oldukları hasar bedelleri hesap edilmiştir.Bilirkişi heyeti tarafından yapılan tespit ve hesaplamalar mahkememizce de uygun bulunarak,... 3.Genel İcra Müdürlüğünün 2023/... Esas sayılı icra takip dosyasına davalı/borçlular tarafından yapılan itirazın kısmen iptaline, takibin borçlu ... Sigorta yönünden 4.722,20 Euro asıl alacak ve 38,81 Euro işlemiş faiz üzerinden,diğer borçlular hakkında ise 5.722,20 Euro asıl alacak ve 47,03 Euro işlemiş faiz üzerinden devamına, fazlaya ilişkin asıl alacak ve işlemiş faiz talebinin reddine, takibe konu alacak birlirkişi incelemesi sonucu netlik kazandığından şartları oluşmayan icra inkar tazminat talebinin reddine dair aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: (Yukarıda açıklanan nedenlerle),

1-Davanın KISMEN KABULÜ İLE, ... 3.Genel İcra Müdürlüğünün 2023/... Esas sayılı icra takip dosyasına davalı/borçlular tarafından yapılan itirazın KISMEN İPTALİNE, takibin borçlu ... Sigorta yönünden 4.722,20 Euro asıl alacak ve 38,81 Euro işlemiş faiz üzerinden,diğer borçlular hakkında ise 5.722,20 Euro asıl alacak ve 47,03 Euro işlemiş faiz üzerinden DEVAMINA, fazlaya ilişkin asıl alacak ve işlemiş faiz talebinin REDDİNE,

2-Şartları oluşmadığından davacının icra inkar tazminat talebinin REDDİNE,

3-A-)Harçlar yasası gereği dava değeri üzerinden(Dava Tarihindeki ... Bankası Euro Efektif Satış Kuru 34,9629 TL üzerinden dava değeri 201.709,01 TL ) alınması gereken 13.778,74 TL harçtan, başlangıçta alınan 13.094,37 TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 684,37 TL harcın davalılardan tahsili ile hazineye irat kaydına, bu hususta harç tahsil tezkeresi düzenlenmesine,(davalı ... Sigortanın 684,37 TL'lik harcın 547,49 TL'lik kısmından sorumlu tutulmasına)

B-) 13.094,37 TL peşin harç ile 427,60 TL başvurma harcı toplamı olan 13.521,97 TL'nin davalılardan alınarak davacıya verilmesine, (davalı ... Sigortanın 13.521,97 TL'lik harcın 10.817,57 TL'lik kısmından sorumlu tutulmasına)

4-Davacı tarafından yapılan 15.000,00TL bilirkişi ücreti ile 372,00 TL posta masrafı yargılama giderinin davanın kabul red oranına göre (kabul %20) 3.074,40 TL'lik kısmının davalılardan alınarak davacıya ödenmesine, bakiyesinin davacı üzerinde bırakılmasına,

5-Davacı vekili lehine takdir edilen karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT hükümleri uyarınca hesaplanan 45.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

6-Davalı vekili lehine takdir edilen karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT hükümleri uyarınca hesaplanan 45.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

7-7155 Sayılı Kanunun 23.maddesi ile 6325 Sayılı Kanun 18/A-12-13 maddeleri uyarınca 3.800,00 TL zorunlu arabuluculuk hizmeti giderinin kabul red oranına göre (kabul %20) 760,00 TL'sinin davalıdan, 3.040,00 TL'sinin davacıdan alınarak hazineye irat kaydına, bu hususta harç tahsil tezkeresi düzenlenmesine,

8-Karar kesinleştiğinde taraflarca yatırılan avansın kullanılmayan kısmının HMK 333.md.uyarınca yatıranlarına iadesine,

Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içinde ... Bölge Adliye Mahkemesine ... açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.█████/2026

Katip

e-imzalıdır

Hakim

e-imzalıdır