Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin, imar planında ağaçlandırılacak alan olarak ayrılan taşınmaza kamulaştırmasız el atma nedeniyle açılan tazminat davasının istinaf sonrası temyiz incelemesi süreci.
Özet: Bir taşınmazın imar planında ağaçlandırılacak alan olarak ayrılması ve fiilen el atılması sebebiyle maliklerinin tasarruf imkanının kalmadığı iddiasıyla açılan kamulaştırmasız el atma bedelinin tahsili davasında, ilk derece mahkemesi davayı bir idare yönünden kabul ederken diğerini husumetten reddetmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi, taşınmazın niteliği ve idarenin eylemi nedeniyle maliklerin tasarruf hakkının kısıtlandığını tespit ederek, ilk derece kararını kamu düzeni gereği kaldırıp düzelterek aynı yönde yeniden hüküm kurmuş ve her iki tarafın temyiz başvurusu üzerine dosya Yargıtay önüne gelmiştir.
MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi
SAYISI : ████████ Esas, █████████ KararKARAR : Esastan ret/Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen kararİLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 10. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI : ████████ Esas, ████████ KararTaraflar arasında kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın davalı ... yönünden kabulüne, davalı ... yönünden husumetten reddine karar verilmiştir.Kararın davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilerek, kamu düzeni gereğince resen yapılan değerlendirme sonucunda İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davalı ... yönünden kabulüne, davalı ... yönünden husumetten reddine karar verilmiştir.Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar ve davalı ... vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVA Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; Ankara ili, ..., ... Mahallesi 273 85... parsel sayılı taşınmazın imar planında ağaçlandırılacak alan olarak ayrıldığını ve fiilen de elatıldığından belirlenecek tazminatın davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.II. CEVAPDavalı idareler vekilleri cevap dilekçelerinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmişlerdir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın davalı ... yönünden kabulüne, davalı ... yönünden reddine karar verilmiştir.IV. İSTİNAFA. İstinaf Yoluna Başvuranlarİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.B. İstinaf SebepleriDavalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; husumetin kendilerine düşmediğini, zamanaşımı itirazlarının bulunduğunu, uzlaşma talebinin bulunmadığını,plan notuna göre konut yapımına uygun olup, kamu kullanımında bulunmadığını, bilirkişi raporunun hatalı olduğunu, durumun bilinerek satın alındığını, fiili elatmanın bulunmadığını, 18 parsel sayılı taşınmazda açılan davada idari yargının yapılaşma hakkının bulunması nedeniyle davanın reddine karar verilmiş olduğunu, metrekare birim bedelinin örnek dosyalara göre yüksek belirlendiğini ileri sürmüştür. C. Gerekçe ve SonuçBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taşınmazın imar planında ağaçlandırılacak alan olarak ayrıldığı, alınan fen bilirkişi raporuna göre; dava konusu taşınmaz Çankaya Belediyesince yapılan plan kapsamında ağaçlandırılacak alan kullanımında iken yine Belediyece yapılan plan notu değişikliği ile dava konusu taşınmazda Ağaçlandırılacak Alanlarda parsel alanının %20 sinden fazla yer işgal etmemek ve toplam iki katta saçak seviyelerinin tabi zemin yüksekliğini 6.50 metre geçmemek yola ve parsel cephelerine 5 metre fazla yaklaşmamak koşulu ile bağ evleri yapılabilir hükmünün bulunduğu, toplam 4.978,00 m²'lik alan üzerinde davalı idarenin fiili el atma eylemi nedeniyle maliklerin taşınmaz üzerinde herhangi bir tasarruf imkanının kalmadığı, yapılan yazışmalar sonucu ağaçlandırma olarak düzenlemenin davalı ... Belediyesi tarafından yapıldığının anlaşıldığı, arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmediği, ancak nispi karar ve ilam harcına hükmedilmesi gerektiğinden davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilerek, kamu düzeni gereğince resen yapılan değerlendirme sonucunda İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurularak davanın davalı ... yönünden kabulüne, davalı ... yönünden reddine karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar ve davalı ... vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.B. Temyiz Sebepleri1. Davacılar vekili vekili temyiz dilekçesinde özetle; kamu alacaklarına uygulanan en yüksek faizin hüküm altına alınması gerektiğini ve bakiye harcın dahili davalı idare yerine davalı idareden alınarak hazineye ırad kaydına karar verildiğini ileri sürmüştür. 2. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararının bozulmasını talep etmiştir.C. Gerekçe1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2. Kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat davalarında hükümleri kıyasen uygulanan 01.08.2023 tarihli ve 32266 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 05.04.2023 tarihli ve ███████ Esas, ███████ Karar sayılı kararı ile 04.11.1983 tarihli ve 2942 sayılı Kanun’un 24.04.2001 tarihli ve 4650 sayılı Kanun’un 5 inci maddesiyle değiştirilen 10 uncu maddesine 11.04.2013 tarihli 6459 sayılı Kanun’un 6 ncı maddesiyle eklenen dokuzuncu fıkrası iptal edilmiştir. Dava 01.08.2023 tarihinden önce açılmıştır. Anayasa’nın 153 üncü maddesinin beşinci fıkrasında yer alan “İptal kararları geriye yürümez.” hükmü ve Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulunun “Her davada açıldığı tarihte tespit edilen vaziyet hükme ittihaz olunması iktiza eylemesine…” gerekçesini içeren 28.11.1956 tarihli ve █████ sayılı kararı ile “Her dava açıldığı tarihteki fiili ve hukukî duruma göre karara bağlanır.” genel hukukî prensibini hâvi Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 10.05.2017 tarihli ve 2017/3-990 Esas, ████████ Karar sayılı kararları nazara alındığında bedele dava tarihinden itibaren yasal faiz uygulanması yerindedir. 3.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre; davalı idare vekilinin tüm, davacılar vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.4. Nispi harca hükmedilmesi yerinde olmakla birlikte davacı tarafından yatırdılmış olan peşin ve ıslah harcı toplamı 350,08 TL'nin mahsubu ile 1.411.781,56 TL'nin davalı ... Başkanlığından alınarak Hazineye irat kaydına karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması doğru değildir. 5. Davacılardan ...’un toplam ████████ payının karşılığına hükmedildiği hâlde yazılı şekilde ████████ payının iptaline karar verilmesi hususu hatalı olup resen dikkate alınması gerektiğinden hükmün bozulması gerekir. Ne var ki bu hataların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca kararın düzeltilerek onanması gerekir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;1. Davalı ... vekilinin tüm, davacılar vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,2. Davacılar vekilinin temyiz itirazının kısmen kabulü ile kamu düzeni gereğince; temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının (B) numaralı bendinin (5) numaralı alt bendinde yer alan “ nispi harcın mahsubu ile bakiye 1.059.098,73 TL harcın davalı ... belediyesinden” ibaresinin çıkartılması , yerine “ den peşin ve ıslah harcı toplamı 350,08 TL'nin mahsubu ile 1.411.781,56 TL'nin davalı ... Başkanlığından” devamla (B) numaralı bendinin (7) numaralı alt bendinde yeralan “269,85” sayısının çıkartılması, yerine “350,08” sayısının yazılması, devamla (B) numaralı alt bendinin (3) numaralı alt bendinde yeralan “213” sayısının çıkartılması, yerine “267” sayısının yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,Aşağıda yazılı kalan harcın davalı ... Başkanlığından alınmasına, davacılardan peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,31.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.