erzurum bölge adliye mahkemesi, yeni delil olarak sunulan ibranamenin yargılamanın yenilenmesi için yasal şartları taşımadığı gerekçesiyle reddedilen talebin istinaf başvurusunu inceledi.

Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi, yeni delil olarak sunulan ibranamenin yargılamanın yenilenmesi için yasal şartları taşımadığı gerekçesiyle reddedilen talebin istinaf başvurusunu inceledi.

Özet: Bu hukuki evrak, davacının, tapu iptal tescil davasında kesinleşen hükme esas teşkil eden ve ödemelerin tam yapıldığını gösteren ancak daha önce karşı tarafça gizlenerek yargılama sonunda ele geçirildiğini iddia ettiği "ibraname" nedeniyle yargılamanın yenilenmesi talebinin yerel mahkemece reddedilmesi üzerine başvurduğu istinaf talebini konu almaktadır; zira yerel mahkeme, belgenin kesinleşme sonrası değil, ilk davanın temyiz aşamasında ileri sürüldüğünü ve dolayısıyla yargılamanın yenilenmesi için aranan "yeni belge" şartını taşımadığını belirterek talebi reddetmiş, davacı ise bu karara, imza incelemesi yapılmaması, muhasebe kayıtlarının incelenmemesi ve yasa hükümlerinin dar yorumlanması gibi gerekçelerle itiraz etmiştir.

T.C.

ERZURUM

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

3. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : ████████

KARAR NO : ████████

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ERZURUM ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : █████/2025 (Karar)

NUMARASI : ████████ Esas, ████████ Karar

DAVA : Yargılanmanın Yenilenmesi

KARAR TARİHİ : █████/2026

KARAR YAZIM TARİHİ : █████/2026

Taraflar arasında görülen davanın yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı gerekçeyle yarılamanın yenilenmesi talebinin reddine dair verilen karara karşı yasal süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine HMK'nın 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA;

Asıl ve birleşen dava davacısı ... vasisi ... █████/2024 tarihli yargılamanın yenilenmesi talepli dilekçesinde özetle; davalı kooperatife olan üyelikten kaynaklanan mülkiyetin tespiti ve teslimi ile geç teslimden dolayı tazminat davası açtığını, mahkemenin 2017...Esas sayılı dosyası üzerinden yapılan yargılamada davanın reddine karar verildiğini, kararın temyiz edilmesi üzerine hükmün onanmasına karar verildiğini, karar düzeltme taleplerinin de reddedilerek kararın kesinleştiğini, davalı kooperatife ödemelerin tam olarak yapıldığını, bu nedenle borcun kalmadığına 05/.../2008 tarihinde ibraname düzenlenerek kendisine verildiğini, bu ibranamenin karşı tarafça muvazaalı olarak saklanması nedeniyle elinde olmayan sebeplerle kararın verilmesinden sonra ele geçirildiğini, bu nedenle yargılamanın iadesini talep ettiklerini, davalı kooperatife üyelikten kaynaklanan tüm yükümlülükleri yerine getirdiklerini belirterek yargılamanın iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP:

Birleşen dosya davalısı .... A.Ş vekili cevap dilekçesinde özetle; yargılamanın iadesi talebinin reddine karar verilmesini savunmuştur.

Birleşen dosya davacısı ... cevap dilekçesinde özetle; yasal şartları oluşmayan yargılamanın iadesi talebinin reddine karar verilmesini savunmuştur.

Davalı kooperatif temsilcisi cevap dilekçesinde özetle; ödemelerle ilgili belgenin sahte olduğunu, davacı tarafından ibraz edilen ibranamenin de sahte olduğunu, kooperatifin çift imza ile temsil edildiğini, tek imza ile düzenlenen ibranamenin geçerli olmadığını, belge altındaki imzanın kendisine ait olmadığını savunmuştur.

YEREL MAHKEME KARARI;

Mahkemece, "... Somut uyuşmazlıkta ise; davacının tapu iptal tescil talepli açmış olduğu davada; gerek ilk bozma öncesinde gerekse bozma sonrasında yapılan yargılamada davalı kooperatife olan tüm ödemelerini yerine getirdiğine dair ibraname düzenlenerek kendisine verildiği yönünde bir iddia ve beyanda bulunulmadığı, mahkememizce 2017...E. sayılı dosya üzerinden yapılan yargılama sonucunda verilen karara karşı temyiz yoluna başvururken temyiz dilekçesinde ibranamenin varlığından bahsederek kararın bozulmasını talep ettiği, temyiz merciince ''... bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkan bulunmadığı anlaşılmakla'...' denilmek suretiyle hükmün onanmasına karar verildiği ve bu haliyle yargılamanın yenilenmesi talebine dayanak olan ibranamenin ilk defa temyiz aşamasında ileri sürüldüğü görülmektedir. Eş deyişle, yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunan davacının dayandığı belgeler temyiz aşamasında dosyaya sunulan belgelerdir. Sunulan belgeler, kesinleşmeden sonra elde edilen yeni bir belge niteliğinde değildir. Buna göre, yargılamanın yenilenmesi istekli dilekçede ileri sürülen hususlar, temyiz ve karar düzeltme aşamalarında ileri sürülmüş olup bu koşullar altında yargılamanın yenilenmesine yönelik somut davada Yasa'da aranan şartlar gerçekleşmemiştir.

Hâl böyle olunca, mahkememizce yapılan değerlendirme sonucunda yargılamanın yenilenmesine yönelik somut davada Yasa'da aranan şartların gerçekleşmediği vicdani kanaatiyle işin esası incelenmeksizin yasal koşulları oluşmayan yargılamanın yenilenmesi istekli davanın reddi cihetine gidilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." gerekçesiyle "Yargılamanın yenilenmesi istekli koşulları oluşmayan davanın REDDİNE," şeklinde karar verilmiş, karara karşı asıl ve birleşen dava davacısı ... vasisi ... ve birleşen dava davacısı ... vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF İTİRAZLARI:

Asıl ve birleşen dava davacısı ... vasisi ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemece imza incelemesi yapılmadığını, kooperatif defterlerinin incelenmediğini, 2008 tarihli muhasebe kayıtlarının araştırılmadığını, ceza soruşturma dosyasının maddi yönden değerlendirilmediğini, bu durumun kaldırma nedeni olduğunu, ayrıca HMK'nın 375. maddesinin sınırlı sebepler içerdiğini, ancak dar yorumun "hakkın özünü ortadan kaldıracak" şekilde yapılamayacağını, Anayasanın 36. maddesi ve AİHM kararının adil yargılanmanın yalnızca şekli değil, maddi gerçeğe ulaşmayı da içerdiğini, mahkemece "belge temyizde sunuldu, yeni değildir" şeklinde otomatik bir mantık yürütüldüğünü, bu yaklaşımın hakkaniyete, HMK sistematiğine ve içtihatlara aykırı olduğunu, mahkemece verilen kararı duruşma istemli olarak temyiz ettiklerini, temyiz duruşması neticesinde asıl ve birleşen davada asıl davacı tarafın yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi, birleşen 2014/...Esas sayılı davanın kabulü ile mesnetsiz hukuksuz olan kararın onanmasına karar verildiğini, hükme esas bozma talepleri hakkında herhangi bir inceleme ve değerlendirme yapılmadan şahsının mağdur edilerek verilen bu kararla davanın ağır bir hukuk ihlali ile reddine karar verildiğini, birleşen dosyadaki ...'ın mazeretlerinin kabul edilip kendilerinin haklı taleplerinin reddedilmesinin adil yargılanma hakkını zedelediğini, makbuzlarla sabit toplam 49.588,00-TL ve 151,09 gr burma bilezik verilerek 17/.../2011 tarihinde yapılan ibranameye göre Kooperatife üyelikten kaynaklanan hiçbir borcunun kalmadığını, ödemelerinin tam yapıldığını, ödemelerinin hepsinin makbuzlu ve sabit olduğunu, davalı kooperatife olan tüm ödemelerin yapıldığını ve 05/.../2008 tarihinde ibranın gerçekleştiğini, bu belgenin mahkemece esastan incelenmemesinin mülkiyet hakkının ihlaline yol açtığını, kooperatif temsilcisinin belgenin sahteliğine ilişkin soyut iddialarının ise gerçeği yansıtmadığını, mahkemece belgenin sıhhati üzerinde durulmaksızın usuli gerekçelerle reddine karar verilerek maddi gerçeğe ulaşma ilkesinin göz ardı edildiğini, bakiye kalan borcun ....'a yazıhanesinde ... ve ... şahitliğinde ödendiğini, aynı tarihte ve aynı yerde ibraname alındığını, uyuşmazlık konusunda ileri sürdükleri iddiaların dayanağı olan hükme esas borçlarının kalmadığına dair ibraname olan delillerinin kapatılan 2017...Esas sayılı dosyada davalı kooperatif temsilcisi ....'ın muvazaalı işlemleri ve belgeleri gizlemesi nedeniyle haklılığını ispatlayan ibraname ve ödeme makbuzlarını yargılama aşamasında sunulamadığını, dava konusu ibraname ve ödeme belgelerinin ancak hüküm kurulmasından sonra Erzurum CBS'nin 2020/... Soruşturma sayılı dosyasından ele geçirilebildiğini, Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre tarafın elinde olmayan nedenlerle sunulamayan bir belgenin yargılamanın iadesi için haklı iddialarının ispatında mutlak, zorlayıcı bir sebep olduğunu, mahkemenin belgenin içeriğinin esası etkileyip etkilemediğine bakmaksızın usuli bir şekilcilikle davayı reddettiğini, dava ile alakası olmayan, muvazaalı olarak sunulan ...'a ait olduğu iddiasıyla hiçbir hukuki değeri olmayan "ödendi" ibaresinin bile karalanarak ...'e ciro edilen iptal niteliğindeki tarihleri █████/2010-█████/2010-█████/2010 olan 10.000,00-TL'lik 3 adet senedin içeriği incelenirse senetlerin malen değil, nakden ve hamiline yazıldığını, yani söz konusu senetlerin davalı kooperatife borcundan dolayı verilen bir senet olmadığını, iddia edilen senetlerin şahsına ait olmadığını ve hamiline yazıldığını, bu senetlerin rapora yansımasının sebebinin de bu olduğunu, söz konusu üç senedin ... ile veya ...'ın kooperatife olan borcuyla bir ilgisi olmadığını, mahkemeye sundukları tanıklarının tamamının dinlenmediğini, bildirilen çok sayıda tanık arasından sadece bir kişinin dinlendiğini, diğer tanıkların beyanlarına başvurulmadan eksik inceleme ile hüküm kurulduğunu, tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılarak yargılamanın iadesi taleplerinin kabulüne karar verilmesi istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

Birleşen dava davacısı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemece verilen ret kararı uyarınca lehlerine nisbi vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken maktu vekalet ücretine hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğunu, bu yönüyle davacı lehine usulü kazanılmış hak doğmasının mümkün olmadığını, tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılmasına karar verilmesi istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

UYUŞMAZLIĞIN TESPİTİ, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;

Dava, kooperatif üyeliğinden kaynaklı tapu iptal tescil ve geç teslim nedeniyle tazminat alacağı talebine ilişkin açılan davada yargılamanın yenilenmesi talebine yöneliktir.

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle ve kamu düzenine ilişkin hükümlerle sınırlı olmak üzere inceleme yapılmıştır.

Dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinde, davacı vasisinin dava dilekçesinde davalı kooperatife ödemelerin tam olarak yapıldığını, bu nedenle borcun kalmadığına 05/.../2008 tarihinde ibraname düzenlenerek kendisine verildiğini, bu ibranamenin karşı tarafça muvazaalı olarak saklanması nedeniyle elinde olmayan sebeplerle kararın verilmesinden sonra ele geçirildiğini iddia ederek yargılamanın iadesini talep ettiği, birleşen dosya davalısı .... A.Ş vekilinin cevap dilekçesinde yargılamanın iadesi talebinin reddine karar verilmesini talep ettiği, birleşen dosya davacısı ... cevap dilekçesinde yasal şartları oluşmayan yargılamanın iadesi talebinin reddine karar verilmesini talep ettiği, davalı kooperatif temsilcisi cevap dilekçesinde ödemelerle ilgili belgenin sahte olduğunu, davacı tarafından ibraz edilen ibranamenin de sahte olduğunu, kooperatifin çift imza ile temsil edildiğini, tek imza ile düzenlenen ibranamenin geçerli olmadığını, belge altındaki imzanın kendisine ait olmadığını beyan ettiği, birleşen dosya davalısı ... Başkanlığı vekili duruşmadaki beyanında davanın reddine karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.

Mahkemece █████/2024 tarih ve 2024/... Esas 2024/... Karar sayılı ilamı ile;

Davacının yargılamanın yenilenmesi talebinin REDDİNE, karar verilmiştir.

Hükme karşı asıl ve birleşen dava davacısı ... vasisi ... tarafından istinaf kanun yolu başvurusu üzerine, Dairemizin █████/2025 tarihli ve 2025/....Esas 2025/.... Karar sayılı ilâmı ile özetle;

"...a-Yargılama aşamasında davacı ...'ın Erzurum ....Sulh Hukuk Mahkemesinin 2021/... E. 2021/... K. sayılı kararı ile 4721 sayılı TMK'nun 405. maddesi gereğince akli dengesinin akıllıca yaşam sürmek için yeterli olmadığı, iradesinin verdiği kararlar ve hareketleri üzerinde olumsuz etki yaratacağı, kendi işlerini görecek güce sahip olmadığı, yardıma muhtaç olduğu gerekçesiyle 1 yıl süre ile kısıtlandığı ve kendisine ...'ın vasi olarak atandığı, aynı mahkemenin 20.10.2022 tarihli ek kararı ile de ...'ın vesayet görevinin TMK'nın 456/2. Maddesine göre 2 yıl süre ile uzatılmasına karar verildiği anlaşılmaktadır.

Öyle ise; vesayet altına alınan davacı ...'ın davada yasal temsilcisi olan vasisi tarafından temsil edilmesi, vasinin 4721 sayılı, TMK'nin 462/8. maddesi gereğince husumete izin kararı alarak bizzat veya tayin ettiği vekil aracılığıyla yargılamayı yürütmesi gerekeceği kuşkusuzdur.

....

Hal böyle olunca, öncelikle davacı ...'ın vasisinin husumete izin kararı alarak davada yer almasının sağlanması gerekmektedir (Yargıtay 1. Hukuk Dairesi ██████████ E. ██████████ K. Yargıtay 14. Hukuk Dairesi ████████ E. █████████ K. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi █████████ E. █████████ K. Yargıtay 6. Hukuk Dairesi ████████ E. █████████ K. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2016/4-244 E. ████████ K.)

Bu durumda mahkemece, davacı ...'ın yargılama sırasında kısıtlanması nedeniyle davaya vasisi aracılığıyla devam edip etmeyeceğinin tespiti için vasisi ...'a 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine uygun şekilde tebligat yapılarak duruşmaya davet edilmesi; davaya devam edilecek ise 4721 sayılı TMK'nın 462 maddesi gereğince eldeki davanın takibine dair izin ve yetki alması için vasiye uygun bir süre verilmesi ve belirtilen eksiklikler giderildikten sonra işin esası hakkında oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, bu hususlar gözardı edilerek yargılama devam edilip yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmediğinden, hükmün kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.

b-...Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında somut dava incelendiğinde; Mahkemece yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunan taraftan sadece maktu olarak başvurma harcı ve peşin harç alınmıştır.

Hâl böyle olunca, mahkemece; öncelikle asıl dosyada ve birleşen 2019/...E. 2019/.... K. Sayılı dosyada dava konusu taşınmazların yargılamanın yenilenmesi talebi tarihi itibariyle değerlerinin tespitinden sonra eksik harcın tamamlanması sonrasında sonucuna göre bir hüküm kurulması gerekirken yanılgılı değerlendirmeyle yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Bu sebeple mahkemece davacı ...'ın yargılanmanın yenilenmesi talebinin yeni bir dava gibi değerlendirilerek 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 32. maddesi hükmü de gözönünde bulundurularak yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunan tarafın talepleri de dikkate alınarak yargılamanın yenilenmesi talebi tarihi itibariyle tespit edilecek dava değeri üzerinden nispi olarak peşin karar ve ilam harcı alınması gerekirken, bu husus gözardı edilerek davacının talebinin esastan incelenmesi doğru olmamış, kararın re'sen kaldırılması gerekmiştir.

c-Yargılamanın iadesi davasının bağımsız niteliği gözetilerek gerekçeli karar başlığında yargılamanın yenilenmesi istenen dosyanın esas ve karar numarasının gösterilmesi ve dava tarihinin yargılamanın iadesi davasının dava tarihi olarak belirtilmesi gerekirken, yargılamasının yenilenmesi istenen ve kesinleşen mahkemenin 2017...E. 2020/... K. sayılı kararının karar başlığında gösterilmemesi ve dava tarihinin yargılamanın iadesi davasının dava tarihi olarak yazılmaması, HMK'nın 297/1-b maddesi hükmüne aykırı olmuştur. Bu eksiklerin mahallinde giderilmesi gerekmektedir." gerekçesiyle yerel mahkemece verilen hükmün dava dosyasının esası incelenmeksizin HMK’nın 353/(1)-a-4-6 ve 355. Maddeleri uyarınca re'sen kaldırılmasına, kaldırma nedenine göre bu aşamada asıl ve birleşen dava davacısı ... vasisi ...'ın istinaf itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Dairemizin kaldırma kararından sonra mahkemece mahallinde keşif yapılmış, bilirkişi raporu alınmış, eksik harç tamamlanmış ve yeniden yapılan yargılama neticesinde;

Mahkemece;

Yargılamanın yenilenmesi istekli koşulları oluşmayan davanın REDDİNE,

karar verilmiştir.

Hükme karşı asıl ve birleşen dava davacısı ... vasisi ... ve birleşen dosya davacısı ... vekili istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

İstinaf talebinde bulunan asıl ve birleşen dava davacısı ... vasisi ...'ın ve birleşen dosya davacısı ... vekilinin ileri sürdüğü sebepler kapsamında yapılan inceleme sonucunda, mahkemece, yargılamanın HMK’da düzenlenen usul kurallarına uygun olarak yapılmış olduğu, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmadığı, dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, ilk derece mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı, mahkemece yargılama sırasında alınan bilirkişi raporunun hüküm kurmaya elverişli ve denetime açık olduğu, usulü kazanılmış haklara riayet edilerek karar verildiği, dosyada yargılamanın yenilenmesi şartlarının meydana gelmediği anlaşıldığından, asıl ve birleşen dava davacısı ... vasisi ...'ın ve birleşen dosya davacısı ... vekilinin istinaf talebinin ayrı ayrı esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;

1-Asıl ve birleşen dava davacısı ... vasisi ... ve birleşen dava davacısı ... vekilinin istinaf başvurularının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince AYRI AYRI ESASTAN REDDİNE,

2-İstinaf başvurusu aşamasında asıl ve birleşen dava davacısı ...'dan yeteri kadar harç alındığından bu hususta yeniden karar verilmesine yer olmadığına,

3-İstinaf başvurusu aşamasında birleşen dava davacısı ...'dan yeteri kadar harç alındığından bu hususta yeniden karar verilmesine yer olmadığına,

4-İstinaf başvurusu sırasında asıl ve birleşen dava davacısı ... ve birleşen dava davacısı ... tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerlerinde bırakılmasına,

5-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,

6-Kararın kesinleştirme ve gider avansı ikmali/iadesi işlemlerinin yerel mahkemece yerine getirilmesine,

7-Gerekçeli kararın tebliği ve harç ikmali/iadesi işlemlerinin Dairemizce yerine getirilmesine,

Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde HMK'nın 361. ve 362. maddeleri uyarınca gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde Yargıtay’a temyiz yolu açık olmak üzere 01.06.2026 tarihinde oy birliği ile karar verildi.