Ankara 9. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen, kamu ihale personelinin kıdem tazminatı sorumluluğundan kaynaklanan alt ve üst işveren alacak davası kararı.
Özet: Davacı kamu kurumu tarafından, kendisine bağlı işyerlerinde yüklenici firmalar aracılığıyla çalıştırılan ve yaş haddinden emekli olan işçiye ödemek zorunda kaldığı kıdem tazminatının, akdedilen sözleşme ve teknik şartnamelerde işçilik alacaklarından nihai sorumluluğun yüklenicilere ait olduğu hükmüne dayanarak davalı yüklenici şirketlerden tahsili talebiyle açtığı alacak davasında, kamu mevzuatı gereği yapılan ödemenin sözleşmesel ilişki çerçevesinde davalılardan geri talep edildiği iddia edilmektedir.
T.C. ANKARA 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ████████ Esas - ███████
TÜRK MİLLETİ ADINA Yargılama Yapmaya ve Hüküm Vermeye YetkiliANKARA 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİGEREKÇELİ KARARESAS NO : ████████ EsasKARAR NO : ███████HAKİM : ....KATİP ....DAVACI :....VEKİLİ : Av. ....DAVALI : ....VEKİLİ : Av. ....DAVA : Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : █████/2023KARAR TARİHİ : █████/2025GEREKÇELİ KARARINYAZILDIĞI TARİHİ : █████/2025Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı ... vekili tarafından verilen 12.07.2023 tarihli dava dilekçesinde,... TC kimlik numaralı ...; müvekkil ...'a bağlı ... bünyesinde, ... İşletilmesi İşine ilişkin ihaleler kapsamında 01.06.2019-14.,02.2020 tarihleri arasında trafo işletme mesul teknisyeni olarak çalıştığını ve 13.02.2021 tarihli dilekçesi ile yaş haddinden dolayı ayrılma talebinde bulunduğunu, ...'a; Teşekkülünce 29.07.2021 tarihinde toplam 11.162,04-TL, davalı ... A. $Ş. bünyesinde çalıştığı dönemler için ise 9.792,17 b kıdem tazminatı ödendiğini, 08.02.2015 tarih 29261 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren “Kamu İhale Kanununa göre İhale Edilen Personel Çalıştırılmasına dayalı Hizmet Alımları Kapsamında İstihdam Edilen İşçilerin Kıdem Tazminatlarının Ödenmesi Hakkındaki Yönetmelik”in 8. maddesinde;94734 sayılı Kanununun 62.nci maddesinin birinci fıkrasının e bendi kapsamında alt işveren tarafından çalıştırılan işçilerin bu Yönetmelik hükümlerine göre tespit edilen sürelere ilişkin kıdem tazminatları, ilgili Kamu Kurum veya kuruluşunca mülga 1475 sayılı kanununun yürürlükte olan 14'üncü maddesi kapsamında ödendiğini,Kamu Kurum veya kuruluşları tarafından yapılacak olan kıdem tazminatı ödemeleri 10'uncu Maddede belirtilen belgeler esas alınarak doğrudan işçinin banka hesabına yapıldığını,Bu yönetmelik kapsamında hesaplanan kıdem tazminatı tutarı, 4734 sayılı kanunun ek 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen iş yerlerinde kıdem tazminatı ile ilgili olarak açılacak bütce tertibinde (b) bendinde belirtilen iş yerlerinde ise hizmet alımı gider kaleminden, ödeneğin yetip yetmediğine bakılmaksızın doğrudan işçinin banka hesabına ödenir.” denildiği, bu hüküm doğrultusunda 31.01.2020 tarihli dilekçesi ile emeklilik talebinde bulunan ...'a davalılar bünyesinde çalıştığı dönem için kıdem tazminatı Teşekkülünce ödendiği;Kamu İhale Kanununa göre İhale Edilen Personel Çalıştırılmasına dayalı Hizmet Alımları Kapsamında İstihdam Edilen İşçilerin Kıdem Tazminatlarının Ödenmesi Hakkındaki Yönetmelik nedeniyle Teşekkülümüzce ödeme yapılsa da, davalılar ile imzalanan sözleşme hükümleri ve emsal yargı kararları da yüklenici şirketlerin, kıdem tazminatlarının ödenmesinden kaynaklarıan sorumluluğunu kaldırmadığı yönünde olduğu,Dava dışı ... ... yapılan " ..." ihalesi kapsamında genel trafo işletme mesul teknisyeni olarak sırasıyla;- ...Danışmanlık A. Ş. çalışanı olarak İKN: .... sözleşme kapsamında 01.06.2019-31.05.2020 tarihleri arasında;- ...Danışmanlık A. Ş. çalışanı olarak .... İKN sözleşme kapsamında 01.06.2020-31.08.2020 tarihleri arasında;- ...Danışmanlık A. Ş. çalışanı olarak İKN .... sözleşme kapsamında 01.09.2020-30.11.2020 tarihleri arasında;-... Müh. Elek. Mak. Tar. Hay. Dış. Tic. San. Tic. A. Ş. & ...Elek. İnş. Taah. A. Ş. Adi Ort. Çalışanı olarak .... İKN sözleşme kapsamında 01.12.2020-14.02.2021 tarihleri arasında çalışmış ve en son çalıştığı şirketten yaş haddinden dolayı ayrıldığını,... ile davalılar arasında imzalanan .... "Yüklenicinin Sözleşme Konusu İşle İlgili Çalıştıracağı Personele İlişkin Sorumlulukları" başlığını taşıyan 22'inci maddesinin 1'inci fıkrası gereğince,“Yüklenicinin sözleşme konusu iş ile ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları, ilgili mevzuatın bu konuyu düzenleyen emredici hükümleri ve Genel Şartnamenin Altıncı Bölümünde belirlenmiş olup, Yüklenici bunları aynen uygulamakla yükümlüdür." şeklinde düzenlendiği;Bu açıklamalardan sonra somut olaya bakıldığında; davacı ... ile davalı şirket arasında imzalanmış olan sözleşmenin eki niteliğindeki "teknik şartname"nin 9.6maddesinde "3. İş Kanunu'nun ilgili hükümleri uyarınca alt işveren olana yüklenici birlikte Üst işveren olan ...'ye yöneltilebilecek her türlü talep ve davalar ile ....ödemeleriyle ilgili aksama ve eksiklikler nedeni ile doğabilecek her türlü maddi, manevi, hukuki ve cezai tüm sorumluluk yükleniciye aittir.” hükmü bulunduğu; Görüldüğü üzere arasındaki sözleşmenin eki niteliğinde olan teknik şartnamede üst işveren olarak ....'ye yöneltilebilecek her türlü talep nedeniyle, dolayısıyla dava konusu işçilik alacakları nedeniyle de açıkça yüklenicimin sorumlu olacağı belirtilmiş, tarafların serbest iradeleri ile düzenlemiş oldukları sözleşme ve şartname hükümleri kendilerini bağlayacağından, davacı ...'nin asıl işveren olarak ödemiş olduğu miktarın yarısını değil, işçinin davalı alt işveren nezdinde çalıştığı döneme isabet eden miktarın tamamını davalıdan rücuen tahsilini talep edebileceğinin kabulü gerekir." denilerek, sözleşme hükümlerine göre dava dışı ...'a Teşekkülünce ödenen kıdem tazminatının tamamının davalılardan talep edilebileceği ortaya konduğu, Her ne kadar dava dışı işçi ...'a, Teşekkülünce ihale edilen iş kapsamında davalılar çalışanı olarak çalıştığı döneme ilişkin kıdem tazminatı, tarafımızca ödenmek zorunda kalınmış ise de; bahsi geçen hizmet alım sözleşmesi ve sözleşme eki olan Hizmet İşleri Genel Şartnamesi'nde düzenlenen hükümler, ilgili mevzuat hükümleri ve yargı kararları gereğince yüklenici tarafından çalıştırılan işçilerin her türlü hak ve alacaklarından davalı şirketlerin sorumlu olduğu kendiliğinden anlaşılacağı belirtilerek,Davacı teşekkülün, 08.02.2015 tarih 29261 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren Kamu İhale Kanununa göre İhale Edilen Personel Çalıştırılmasına dayalı Hizmet Alımları Kapsamında İstihdam Edilen İşçilerin Kıdem Tazminatlarının Ödenmesi Hakkındaki Yönetmelik hükümlerine göre, davalı çalışanı ...'a ödemek zorunda kaldığı, davalı bünyesinde çalıştığı dönem için yapılan toplam 9.792,17-TL ödemenin, ödeme tarihi olan 29.07.2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini karar verilmesi iddia ve talep etmiştir.CEVAP:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davalı şirket vekili tarafından verilen 07.09.2023 tarihli cevap dilekçesinde, husumete, dava şartlarına, zamanaşımına ve yetkiye ilişkin itirazlarını belirterek, esas hakkında davacı ... tarafından işbu dava ile dava dışı işçi ...'a ödendiği iddiası ile rücu edilen alacaklar; esasen dava dışı işçi ...'un davacı ... ve müvekkil firma aleyhine ikame ettiği .... esas sayılı dosyası ile hüküm altına alındığı. yani aynı alacak kalemleri hem dava dışı işçi tarafından dava edildiği hem de işbu dava ile sanki dava dışı işçinin açtığı davadan önce ödenmiş gibi işbu davaya konu edildiği, işbu davanın davacısı ...'ın dava dilekçesinde dava dışı işçi ...'un 01.06.2019-14.02,2021 tarihleri arasındaki çalışmasının emeklilik nedeni ile son bulması üzerine ödeme yapıldığını ve bu ödemenin müvekkile rücu edildiği beyan edildiği, Ancak dava dışı işçi ... tarafından müvekkil firma ... A.Ş. Ve işbu davanın davacısı ... aleyhine; 25.08.2021 tarihinde ikame edilen .... Esas sayılı dosyasındaki dava dilekçesinde özetle; "... müvekkiline yakın zamanda 11.162,04-TL şeklinde bir ödeme yaptığını, açıklama kısmında sadece "kıdem tazminatı" yazdığını, müvekkilinin davalı işverenlerle olan çalışma süresi 01.10.2017 ile 14.02.2021 tarihleri arasında olduğunu, müvekkilinin bu sürede aldığı ortalama brüt ücretin 4.860,00 TL olduğunu, bu süreç içerisinde alması gereken kıdem tazminatının 16.162,04 TL olduğunu, ilgili alacaktan ödenmeyen 5.000,00-TL gibi bir miktarın bulunduğunu” denmekle 01.10.2017-14.02.2021 tarihleri arası çalışma süresi uyarınca işçilik alacakları talep edilmiştir. Dava dışı işçi ... tarafından müvekkil firma ... A.Ş. Ve işbu davanın davacısı ... aleyhine; 25.08.2021 tarihinde ikame edilen .... Esas sayılı dosyasında yapılan yargılama neticesinde .... Mahkemesinin 28.03.2023 tarih ve .... sayılı karar ile aynen;"Davanın KISMEN KABULÜ ile; Brüt 11.243,07 TL kıdem tazminatı alacağının (tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla, davalı ... A.Ş.'nin alacağın tamamından, davalı ... İnş. Tic. San. Ltd. Şti'nin 8.602,97 TL'lik kısmından ve davalı .... Pro. Tesis Kont. Dan. A.Ş.'nin 8.208,15TL"lik kısmından sorumlu olmak kaydıyla) taleple bağlı kalınarak ıslah tarihi olan █████/2022 tarihinden işleyecek ve hesaplanacak en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine," denmekle karar verilmiştir.Özetle; esasen dava dışı işçi ... tarafından ikame edilen davada hüküm altına alınmış bedeller söz konusu iken davacının işbu davayla aynı çalışma süresi açısından mükerrer bir şekilde müvekkile rücu talebinde bulunması sebepsiz zenginleşme niteliği taşımakta olduğu belirtilerek, bir başka anlatımla dava dışı işçinin aynı tarihleri kapsayan işçilik alacaklarına ilişkin .... Mahkemesinin 28.03.2023 tarik ve .... sayılı karar ile müvekkil şirketin ve ...'ın hukuki sorumlulukları kesin olarak hüküm altına alınmışken ve sorumluluk oranları belirlenmişken davacının işbu davayı neden ikame ettiği tarafımızdan anlaşılamamıştır. Öte yandan dava dışı işçi çalışma süresi boyunca sadece müvekkil firmada çalışmamış .... Mahkemesinin 28.03.2023 tarih ve ....sayılı kararı ile de sabit olduğu üzere ... İnş. Tic. San. Ltd. Şti. nezdinde de çalışmıştır. Şayet davacı ödediği bedeli rücu edecekse bile ... İnş. Tic. San. Ltd. Şti.'ye de rücu edilmesi gerekmektedir. Bu husus Yargıtay kararları ile de sabittir.Dava dışı işçi alt işveren müvekkil firma uhdesinde 01.06.2019-14.02.2021 tarihleri arasında çalışmış olup, yaş haddi nedeni ile işten ayrıldığını, Her bir alt işverenin işçilik alacaklarından kendi verdiği son ücret ve çalıştırdığı süre ile sınırlı olduğu hususu .... Dairesinin 03.05.2016 tarih ve .... sayılı karar ile; "... 4857 Sayılı İş Kanunu'nun 120. maddesi uyarınca yürürlüğü devam eden mülga 1475 Sayılı İş Kanunu'nun 14/2. maddesi hükmü, 4857 Sayılı Kanun'un 6. Maddesinde belirtilen iş yeri devrini de içine alan geniş bir düzenleme olarak değerlendirilebilir. Gerçekten maddede iş yerlerini devir veya intikalinden söz edildikten sonra "yahut herhangi bir suretle bir işverenden başka bir işverene geçmesi veya başka bir yere nakli” denilmek suretiyle uygulama alanı 4857 Sayılı Kanun'un 6. maddesine göre daha geniş biçimde çizilmiştir. O halde kıdem tazminatı açısından asıl işveren alt işveren ilişkisinin sona ermesinin ardından iş yerinden ayrılan alt işveren ile daha sonra aynı işi alan alt işveren arasında hukuki veya fiili bir bağlantı olsun ya da olmasın kıdem tazminatı açısından önceki işverenin devir tarihindeki ücret ve kendi dönemi ile sınırlı sorumluluğu, son alt işverenin ise tüm dönemden sorumluluğu kabul edilmelidir." denmekle hüküm altına alınmıştır. Buna göre şayet müvekkil firmanın bir sorumluluğu doğacaksa; kabul anlamına gelmemekle birlikte personelin müvekkil firma uhdesinde çalıştığı süre ile sınırlı olmak üzere müvekkilden aldığı son ücret Üzerinden hesaplanacak bedel açısından olacağı belirtilerek” davanın reddine karara verilmesi talep edilmiştir.DELİLLER:-.... Esas sayılı dosyası,-Dava dışı işçiye ait ... kayıtları,-Taraflar arasında imzalanan hizmet alım sözleşmeleri,-Bilirkişi kök ve ek raporu.█████/2024 tarihli bilirkişi raporunda; Takdir ve değerlendirmesi Sayın Mahkemeye ait olmak üzere; Davacı ... tarafından dava dışı işçi ... için yapılan 11.162,04“TL'nin 4.624,88-TL'sinden davalı şirketin sorumlu olacağı, davadaki talebin 9.792,17-TL olduğu, 4.624,88 TL ödemenin 29.07.2021 tarihinde yapıldığı yönündeki tespit ve değerlendirmeleri içeren iş bu raporu sunduğu,█████/2024 tarihli ek bilirkişi raporunda;Takdir ve değerlendirmesi Sayın Mahkemeye ait olmak üzere; İtirazların asıl rapordaki inceleme ve tespitleri değiştirecek nitelikte olmadığı, yönündeki tespit ve değerlendirmeleri içeren işbu ek raporu sunduğu,█████/2024 tarihli ek bilirkişi raporunda; Takdir ve değerlendirmesi Sayın Mahkemeye ait olmak üzere; Davacı şirketin davalı şirkete rücu edebileceği miktarın 4.660,25 TL olduğu, Ödemenin 29.07.2021 tarihinde yapıldığı yönündeki tespit ve değerlendirmeleri içeren işbu ek raporu sunduğu,█████/2024 tarihli ek bilirkişi raporunda;Takdir ve değerlendirmesi Sayın Mahkemeye ait olmak üzere; İtirazların asıl ve ek rapordaki inceleme tespit ve hesaplamaları değiştirecek nitelikte olmadığı, Davacı vekilinin 10.09.2024 tarihli itiraz dilekçesi ekinde sunulan dava dışı işçiye ilişkin hizmet cetvelinde dava dışı işçi yönünden kıdem tazminatı hesabının 01.06.2019-30.11.2020 dönemi için yapıldığı, bu dönemde dava dışı işçi ...”'un işvereninin davalı şirket olduğu, hususları bir arada değerlendirildiğinde, davacı ...'ın alacağının 11.247,41-TL olacağı, davadaki talebin 9.792,17-TL olduğu yönündeki tespit ve değerlendirmeleri içeren işbu 3.ek raporu sunduğu, anlaşılmıştır. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, GEREKÇE VE KABUL:Dava, dosyada mübrez ve taraflar arasında ihtilaf konusu olmayan hizmet sözleşmeleri gereğince davacı kurum nezdinde çalışan dava dışı işçiye yapılan işçilik alacağı ödemesinin, bu ödemelerden sorumlu olduğu gerekçesi ile davalıdan rücuen tahsili talebine ilişkindir.Davanın her iki tarafı tacir olup, uyuşmazlığın tarafların ticari işletmeleri ile ilgili olması nedeni ile Ticaret Mahkemelerinin görevli oldukları kabul edilmiştir. Davacının ihtiyacı olan hizmetlerinin yerine getirilmesi amacı ile davacı ile davalı şirket arasında değişik tarihlerde imzalanan sözleşmeler uyarınca hizmetler davalı şirketler tarafından kendi elemanları çalıştırılarak yerine getirilmiştir.Mahkememizce taraf delilleri toplanmış, tüm dosya kapsamı üzerinden bilirkişi incelemesi yaptırılmış, bilirkişiden █████/2024 tarihli kök, █████/2024-█████/2024-█████/2024 tarihli ek bilirkişi raporları alınmakla davacı vekilince █████/2024 tarihinde sunulan dilekçe ekinde bulunan kıdem tazminatı hesabının hangi tarihler için yapıldığında dair hesap cetveli nazara alınarak tanzim edilen █████/2024 tarihli ek rapor dosya kapsamına ve hukuka uygun, denetime ve hüküm tesisine esas alınabilir mahiyette görülmekle hükme esas alınmıştır. Hükme esas alınan işbu raporda davacının alacağının 11.247,41-TL olduğunun hesap edildiği görülmüştür. Tüm dosya kapsamı ve deliller, taraflar arasında düzenlenen hizmet alım sözleşmeleri kapsamı, bilirkişi incelemesi hep birlikte değerlendirildiğinde; dava dışı işçi ...'un davacı idareden ihale ile iş alan yüklenici şirkette çalıştığı, iş akitlerinin emeklilik nedeni ile sonlanması nedeniyle davacı idare ve diğer taşeron firmalar aleyhine açtığı dava neticesinde hükmedilen ve Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımları Kapsamında İstihdam Edilen İşçilerin Kıdem Tazminatlarının Ödenmesi Hakkında Yönetmelik gereğince hesap edilen tazminatların dava dışı işçiye davacı idare tarafından ödenmiş olduğu, taraflar arasında düzenlenen sözleşmelerde çalıştırılan işçilerin kanuni alacaklarından davalı yüklenicinin sorumlu olduğu düzenlemesinin yer aldığı, İş Hukukumuzda ve Yargıtay kararlarında alt işverenlerin, bir işverenden belirli bir işin bir bölümünde ve eklentilerinde iş alan ve işçilerini o işyerinde ve eklentilerinde kendi adına çalıştıranların işveren sıfatına sahip oldukları, bu kimselerin aldıkları işleri asıl işverene ait işyerinde yapıyor olmaları nedeniyle bu yerlerin alt işverenler yönünden de işyeri anlamını taşıdığı, başka bir deyişle fiziki olarak tek olan yerin hukuki bakımdan hem asıl işverenin hem de alt işverenin işyeri olduğunun kabul edilmesi gerektiği, asıl işverenlerin alt işverenin kendi işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak İş Kanunundan veya hizmet akdinden doğan yükümlülüklerden birlikte sorumlu olduğu ancak asıl işverenin sorumluluğunun alt işverenin sorumluluğu ile sınırlı olduğunun kabul edildiği, Yargıtay uygulamasına göre yüklenicilerin işçiyi çalıştırdıkları kendi dönemleri sınırlı olarak sorumlu olduklarının kabul edildiği, davacı idare ile davalı şirketler arasında imzalanmış olan sözleşme ve teknik şartnamede, işçilerin hak ve alacaklarından, davalı idareden ihale ile iş almış şirketler sorumlu tutulduğuna ilişkin düzenleme, .... kararları ve .... Dairesi kararları göz önünde bulundurulduğunda davacı idarenin dava dışı işçiye ödemiş olduğu tutarların tamamını BK hükümlerine göre davalılardan sorumlulukları oranında talep edebileceği kabul edilmekle davalı şirketten taleple bağlı kalınmak sureti ile 9.792,17-TL rücuen alacağın her bir ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile tahsiline ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;1-Davanın kabulü ile,9.792,17-TL'nin █████/2021 tarihinden işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, 2-Bu karar nedeniyle alınması gerekli 668,90 TL harçtan peşin alınan 269,80 TL harcın mahsubu ile bakiye 399,10 TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,3-Davacı iş bu davada kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT gereğince hesaplanan 9.792,17 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 4-Davacı tarafından yapılan 4.000,00 TL bilirkişi ücreti 150,00 TL posta tebligat ücreti, 269,80 TL peşin, 269,80 TL başvurma harcı toplamı 4.689,60 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 5-Dava taraflarınca yatırılan ve kullanılmayan gider avansının talep halinde yatırana iadesine, 6-HUAK 18A/13 maddesi ile HUAK yönetmeliği 26/2 maddesi gereğince yargılama giderlerinden sayılan 3.120,00 TL zorunlu arabuluculuk giderinin davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,Dair, davacı vekili yüzene karşı kesin olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.Katip .... ¸e-imzalıdır. Hakim .... ¸e-imzalıdır.