Danıştay, Hatay İl Jandarma Komutanlığında görevli uzman çavuşun disiplinsiz davranışlar ve mahkumiyetler sonucu sözleşme yenilenmemesi kararını temyiz incelemesine alıyor.
Özet: Bir uzman jandarma çavuşunun, disiplinsiz davranışları ve hakkında açılan davalar neticesinde "kendisinden istifade edilememe" gerekçesiyle sözleşmesinin yenilenmemesi işlemine karşı açtığı iptal davasında, ilk derece mahkemesi ve istinaf mercii, davacının statüsünün gerektirdiği özen ve dikkat yükümlülüğüyle örtüşmeyen eylemleri nedeniyle işlemin hukuka uygun olduğu sonucuna vararak davanın reddine karar vermiş olup, davacının bu kararları temyiz talebi Danıştay tarafından incelenmektedir, ancak nihai karar metnin bu kısmında yer almamaktadır.
T.C.
D A N I Ş T A YONİKİNCİ DAİREEsas No : ████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av....KARŞI TARAF (DAVALI) :... KomutanlığıVEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ:Dava konusu istem: Hatay İl Jandarma Komutanlığında jandarma uzman çavuş olarak görev yapan davacının, meslekten çıkarma cezasıyla cezalandırılması ve kendisine isnat edilen suçun önemi göz önüne alınarak kendi kusuru bulunduğundan bahisle, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu, Uzman Erbaş Yönetmeliği ve Jandarma Genel Komutanlığı Uzman Erbaş Yönergesi uyarınca █████/2020 tarihinde sona erecek olan sözleşmesinin, kendisinden istifade edilememesi nedeniyle yenilenmemesine ilişkin █████/2020 tarihli işlemin iptali ile yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla; gerek davacıya verilen disiplin cezaları ile hakkında getirilen meslekten çıkarma cezası teklifi, gerekse de ... Asliye Ceza Mahkemelerinde yürütülen yargılamalar sonucu verilen mahkumiyet hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, kendisinden statüsü gereği beklenen özen ve dikkat yükümlüğüyle örtüşmeyecek disiplinsiz davranışlarda bulunduğu açık olduğundan durumunun, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 12. maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen "kendisinden istifade edilememe" kapsamında değerlendirilebileceği sonucuna varıldığından, davacının sözleşmesinin yenilenmeyerek feshedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Görev esnasında meydan gelmiş bir olay bulunmadığı ve herhangi bir ceza almadığı, görev süresi içinde başarılı çalışmaları nedeniyle bir çok takdir ve ödülleri bulunduğu, çalıştığı yerdeki amir ve çalışma arkadaşlarının ifadelerine başvurulmadığı, etkili bir soruşturma yapılmadan karar verildiği, hakkında kesinleşmiş bir hürriyeti bağlayıcı cezanın bulunmadığı, işlemin hukuka aykırı olduğu belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Usul ve yasaya uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmuştur.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesi düzeltilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, İdare Mahkemesince davacının adli yardım isteminin kabulüne karar verildiği görüldüğünden ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 335. maddesinin üçüncü fıkrasında, adli yardımın, hükmün kesinleşmesine kadar devam edeceği belirtildiğinden, davacının adli yardım istemi hakkında yeni bir karar verilmeksizin ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, işin gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE:MADDİ OLAY : Hatay İl Jandarma Komutanlığında jandarma uzman çavuş olarak görev yapan davacının, görev anlamında kendisinden istifade edilememesi ve kendisine isnat edilen suçun önemi göz önüne alınarak kendi kusuru bulunduğundan bahisle, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu, Uzman Erbaş Yönetmeliği ve Jandarma Genel Komutanlığı Uzman Erbaş Yönergesi uyarınca █████/2020 tarihinde sona erecek olan sözleşmesinin yenilenmemesi üzerine, temyizen incelenen dava açılmıştır.İLGİLİ MEVZUAT :3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun "Hizmet süresi" başlıklı 5. maddesinde, uzman erbaşların; iki yıldan az, beş yıldan fazla olmamak şartıyla sözleşme yaparak göreve başlayacağı, bunlardan; istihdam edildikleri kadronun görev özelliklerine göre sınıf ve branşları ile ilgili sağlık nitelikleri uygun olanların, █████/1991 tarih ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamında malul olanlardan istekleri, bilgi ve tecrübelerinin sınıfı için faydalı olması ve fiziki noksanlıklarını kapatabilmesi şartıyla mensup olduğu kuvvet komutanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı veya Sahil Güvenlik Komutanlığınca uygun görülenlerden, istihdam edilecekleri kadronun sağlık niteliklerini taşıyanların, müteakip sözleşmelerinin, bir yıldan az, beş yıldan fazla olmamak şartıyla 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu'nun 40. maddesinde düzenlenen yaş haddine kadar uzatılabileceği belirtilmiş; işlem tarihinde yürürlükte bulunan, ''Başarı gösteremeyenler ve ceza alanlar'' başlıklı 12. maddesinde, görevde başarısız olanların sözleşme sürelerine bakılmaksızın Türk Silahlı Kuvvetleriyle ilişiklerinin kesileceği ve görevde başarısız olma, intibak edememe ve kendilerinden istifade edilememe hâllerinin ve bunlara yapılacak işlemlerin, çıkarılacak yönetmelikte düzenleneceği; yine işlem tarihinde yürürlükte bulunan ''Yönetmelik'' başlıklı 19. maddesinde, personelde aranacak nitelikler, müracaat şekli ve zamanı, müracaatın kabul edilmesi, sözleşmenin yapılması ve feshedilmesi sebepleri, verilecek sicilin şekil ve usulleri görevde başarısız olma ve kendilerinden istifade edilememe halleri ve bunlara yapılacak işlem şekli, sözleşmenin uzatılmasında uygulanacak esaslar ve ilgili diğer hususların çıkarılacak bir yönetmelikte gösterileceği kurala bağlanmıştır.█████/2005 tarih ve 25942 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin işlem tarihinde yürürlükte bulunan, 12. maddesinde ise, "Uzman erbaşlar, sözleşme süresinin bitiminde terhis edilirler. Bunlardan sözleşmelerinin yenilenmesini isteyenlerin istekleri, müteakip sözleşme süreleri bir yıldan az, beş yıldan fazla olmamak kaydıyla, aşağıdaki şartlar altında kabul edilir:a) Taahhüt ettiği sürenin bitimine en az üç ay kala (yurt dışı geçici göreve gidecek uzman erbaşlar için altı ay kala) hizmet süresini uzatmak istediğine dair bir dilekçe ile müracaat etmiş olmak,b) Almış oldukları son sicil notu, sicil tam notunun yüzde altmış (%60) ve daha yukarısında olmak,c) Fiilî kadroda münhal bulunmak,ç) İstihdam edildikleri veya edilecekleri kadronun görev özelliklerine göre sınıf ve branşları ile ilgili 8/███████ tarihli ve ████████ sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yeteneği Yönetmeliğinde belirtilen sağlık niteliklerine sahip olmak.d) 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamında malul olan isteklilerden, bilgi ve tecrübelerinin sınıfı için faydalı olması ve fiziki noksanlıklarını kapatabilmesi şartıyla mensup olduğu Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı veya Sahil Güvenlik Komutanlığı ile Genelkurmay Başkanlığınca uygun görülenler için istihdam edilecekleri kadronun sağlık niteliklerini taşımak,Bu suretle işlemleri tamamlanan uzman erbaşların sözleşmelerinin uzatılması, istihdam edildikleri Sahil Güvenlik Ana Ast komutanlıklarınca, tugay, bağımsız tugay, tümen, jandarma bölge (ve eşidi) komutanlıklarınca veya eşidi kurum amirlerince, eşidi eğitim merkezi komutanlıklarınca; ordu ve kolordu (ve eşidi) doğrudan bağlı birlikleri ile eşidi kurum amirlikleri için kurmay başkanlarınca; kuvvet komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Genelkurmay Başkanlığı ile Millî Savunma Bakanlığına doğrudan bağlı birlikleri için personel başkanlarınca veya yetki verilen komutanlıklarca; Sahil Güvenlik Komutanlığı karargâhında ise Sahil Güvenlik Kurmay Başkanı tarafından tasdik edilir ve ilgili kuvvet komutanlığına, Jandarma Genel Komutanlığına ve Sahil Güvenlik Komutanlığına bildirilir. Bu şekilde sözleşmelerin uzatılması tasdik edilenler, yeni bir taahhütname imzalayarak göreve devam ederler. Uzman çavuş ve uzman onbaşıların sözleşmeleri azamî 45 yaşına girdikleri yıla kadar uzatılabilir." düzenlemelerine yer verilmiştir.HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Her ne kadar, İdare Mahkemesi kararında, dava konusu işlem, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 12. maddesi uyarınca sözleşme feshi olarak ele alınmış, bu kapsamda, █████/2022 tarih ve 31862 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin █████/2022 tarih ve E:2022/4, K:███████ sayılı kararıyla, "... kamu hizmetlerinde kalma hakkına ilişkin bir konuda herhangi bir yasal çerçeve çizmeden ve temel ilkeleri belirlemeden düzenlemenin yönetmeliğe bırakılmalarını öngörmeleri nedeniyle temel hak ve özgürlüklerin kanunla sınırlanması gerekliliğiyle bağdaşmadığı..." gerekçesine yer verilerek, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 12. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan "...kendilerinden istifade edilememe ..." ibaresinin ve aynı Kanunun 19. maddesinde yer alan "...kendilerinden istifade edilememe ..." ibaresinin iptaline, iptal hükümlerinin kararın Resmi Gazete'de yayımlanmasından başlayarak 9 ay sonra yürürlüğe girmesine karar verildiği hususuna yer verilerek, istinaf incelemesi de bu kabulle yapılmış ise de, dava konusu işlemin niteliği itibarıyla, sözleşme yenilememe olduğu ve uyuşmazlığın esasının buna göre incelenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.Kamu hizmetini yürütmekle görevli olan idarenin, bu hizmetin en iyi şekilde yürütebilmesi için gerekli tedbirleri alma yetkisi ile donatılmasının zorunlu olduğu, bu nedenle, personelini alırken bir takım özelliklere sahip olmasını aramasının tabii olduğu gibi, statüye alındıktan sonra da bunları verimli biçimde kullanması, hizmeti aksatacak, kendisinden artık verim alınması imkânı kalmamış, aksine idare mekanizmasına ve kamu hizmetinin yürütülmesine zararlı olacak personelini statü dışına çıkarmasının da olağan olduğu, dolayısıyla idarenin, sözleşmesi yenilenecek personelini belirlerken, kendisinin hizmetinden en çok verim alacağını seçmeye çalışacağı, süreyle sınırlı olarak imzalanan sözleşmenin, süre bitiminde yenilenmesi konusunda idareye takdir yetkisi tanındığı, idarenin bu yetkiyi kadro ve ihtiyaç durumu ile personele ilişkin özel durumları değerlendirerek kullanabileceği açık olduğundan, idarenin bu doğrultuda yeni dönem için yeniden sözleşme imzalamaya yargı kararıyla zorlanamayacağının da kabulü gerekmektedir.Dava dosyasının incelenmesinden; davacı hakkında, █████/2020 ve █████/2020 tarihlerinde alkollü şekilde araç kullanarak trafik kazasına sebebiyet verdiğinden bahisle ... Cumhuriyet Başsavcılığınca adli, Hatay İl Jandarma Komutanlığınca da idari soruşturma başlatıldığı ve görevini ifa etmesinde sakınca bulunarak █████/2020 tarihli Valilik Olur'u ile görevden uzaklaştırılmasına karar verildiği, soruşturma neticesinde tespit edilen "görevine sosyal ve aile yaşantısına zarar verecek derecede menfaatine, içkiye, kumara ve benzeri kötü alışkanlıklara düşkün olmak" disiplinsizliği nedeniyle "Meslekten çıkarma" cezasıyla cezalandırılması gerektiği yolundaki Hatay Valiliği İl Jandarma Disiplin Kurulunun ... tarih ve... sayılı kararının Jandarma Genel Komutanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun uygun görüşü ile Bakan onayına sunulmasına karar verildiği, akabinde de, davacı hakkında yürütülen disiplin soruşturması neticesinde getirilen teklif ve hakkında isnat edilen suçlamaların mahiyeti göz önünde bulundurularak kendisinden istifade edilemeyeceğinin anlaşıldığından bahisle, 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu, Uzman Erbaş Yönetmeliği ve Jandarma Genel Komutanlığı Uzman Erbaş Yönergesi uyarınca █████/2020 tarihinde sona erecek olan sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır.Uyuşmazlıkta; davacı hakkında, "█████/2019 tarihinde lokantada alkolün de etkisiyle kavga etmek suretiyle arkadaşını darp ettiği"nden bahisle, Hatay Valiliği İl Jandarma Disiplin Kurulunun █████/2019 tarih ve ███████ sayılı kararıyla, "Hizmet dışında resmi sıfatın gerektirdiği saygınlığı ve güven duygusunu sarsacak eylem ve davranışlarda bulunmak"; yine, "█████/2020 tarihinde alkollü olarak kullandığı otomobil ile seyir halinde iken trafik güvenliğini tehlikeye atarak maddi hasarlı trafik kazasına sebebiyet verdiği"nden Hatay Valiliği İl Jandarma Disiplin Kurulunun... tarih ve... sayılı kararıyla, "Hizmet dışında resmi sıfatın gerektirdiği saygınlığı ve güven duygusunu sarsacak eylem ve davranışlarda bulunmak" disiplinsizliği nedeniyle 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 8. maddesinin dördüncü fıkrasının (b) bendinin (6) numaralı alt bendi uyarınca ayrı ayrı "altı ay kısa süreli durdurma" cezasıyla cezalandırılması gerekmekte ise de, "brüt aylığının 1/4 oranında kesilmesi" cezasıyla cezalandırılmasına karar verildiği; "█████/2020 tarihinde alkollü ve ehliyetsiz iken maddi hasarlı ve yaralanmalı trafik kazasına sebebiyet verdiği" iddiasıyla █████/2020 tarihli Valilik Olur'u ile görevden uzaklaştırıldığı; öte yandan, "Trafik Güvenliğini Tehlikeye Sokmak" suçundan ... Asliye Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, "davacı hakkında daha önce verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına dair kararın ortadan kaldırılarak hükmün açıklanmasına ve 2 ay, 15 gün hapis cezasıyla cezalandırılmasına" karar verildiği, yine UYAP üzerinden yapılan sorgulamada davacı hakkında "Alkol veya uyuşturucu madde etkisi altındayken araç kullanmak'' suçundan... Asliye Ceza Mahkemesinin E:...ve E:... esaslarına kayden açılan davalarda da mahkumiyetine karar verildiği görülmektedir.Bu durumda, davacının gerek disiplinsiz davranışları sebebiyle aldığı disiplin cezaları, gerekse ceza mahkemelerinde yürütülen yargılamalar sonucu verilen mahkumiyet kararları birlikte değerlendirildiğinde, davalı idarenin davacının sözleşmesinin yenilenmesi hususunda takdir yetkisi bulunduğu ve takdir yetkisinin ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak kullanıldığı sonucuna varıldığından, davacının sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesi yerinde bulunmamış ise de, bu husus, sonucu itibarıyla hukuka uygun bulunan kararın bozulmasını gerektirir nitelikte görülmemiştir.KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;1. Davacının temyiz isteminin reddine,2. Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:... K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,4. Adli yardım kararından dolayı ertelenmiş olan temyiz aşamasına ilişkin yargılama giderlerinin davacıdan tahsili için İdare Mahkemesince ilgili vergi dairesine müzekkere yazılmasına,5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, kesin olarak, █████/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.